PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : آیات الأحکام - آیات الاحکام



parsa
۱۳۸۷/۱۲/۰۴, ۰۰:۲۱
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین
و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم


عقیده ما این است که:

اسلام آخرین و کامل ترین دین در میان ادیان الهی می باشد که توسط پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله برای همگان و در هر مکان و زمانی آورده شده و در برگیرنده قانون کاملی است که اداره کننده زندگی بشری تا روز قیامت می باشد.

کتاب شریف قرآن، این معجزه جاوید رسول اکرم صلوات الله علیه و آله، به کمک سنت پیامبر و اهل بیت علیهم السلام، در برگیرنده تمام شئونات انسانی بر اساس مصالح فرد و جامعه می باشد.


قرآن، اصل اساسی در استنباط احکام شرع هست و تکیه گاهی است برای شناخت واجبات، محرمات، مستحبات، مکروهات و مباحات.

از این رو علمای بزرگوار از صدر اسلام تاکنون اهتمام فراوانی نسبت به این کتاب الهی داشته اند و درباره آن کتب فراوانی در موضوعات مختلف به رشته تحریر درآورده اند که بیشترین آنها در رابطه با احکام شرع می باشد.


---------------------------------


در این بحث علاوه بر اصطلاح: «آیات الأحکام» به اصطلاح دیگری به نام: «فقه الأحکام» نیز بر می خوریم. این دو تعبير با هم متفاوتند؛ گرچه احكام القرآن، معناى گسترده ترى مى تواند داشته باشد.


بحث آيات الاحكام را مى توان به گونه اى تفسير موضوعى دانست كه پيشينه تدوين آن به قرن دوم هجرى مى رسد و بخش مهمى از جستارهاى قرآن را از آن زمان تا كنون تشكيل مى دهد.


در اين سرى پژوهشها، آياتى مورد تفسير قرار مى گيرد كه حكمى از احكام فرعى از آن بيرون آورده شود. پاره اى از آيات، به روشنى و پاره اى با توجه به آيات ديگر و يا روايات، حكمى از احكام شرعى را بیان می کند.


بنابر قول مشهور، حدود پانصد آيه از آيات قرآن درباره احكام فقهى است. اما به نظر مى رسد آيات الاحكام بيش از اينها باشد.


گروهى از دانشمندان اسلامى، كتابهاى آيات الاحكام خود را بر اساس پانصد آيه سامان داده اند. اما برابر آنچه جناب بحرانى در تفسير شريف برهان نقل كرده است، حدود يك چهارم آيات قرآن را فريضه ها و احكام تشكيل می دهد.


اگر هدف از احكام القرآن، آن دسته از آيات الهى باشند كه مسلمان بايد به آنها اعتقاد داشته و جامعه عمل بپوشاند، آيات بيش ترى در اين موضوع قرار خواهد گرفت و از پانصد آيه بيش خواهد بود.


جناب ابن عربى، در كتاب احكام القرآن خويش، از اين شيوه و مفهوم بهره برده و بيش از هشتصد آيه را مورد بحث و تفسير قرارداده كه به عنوان مثال از جمله آنها آيه دوم سوره بقره: (الذين يؤمنون بالغيب) است. ایشان ايمان به غيب را از جمله احكام قرآنى مى داند.


اما آنچه از عنوان آيات الاحكام به دست مى آيد و معناى جارى و رايج آن است، آياتى است كه احكام فرعى را در بر دارند.


--------------------------------------------------------


در این مبحث به امید و یاری خداوند بنا بر این داریم با کمک و همیاری دوستان، آن بخش از آیات الأحکامی را که مربوط به فروع دین می شود را تا حد توان بررسی و بیان نماییم.


- چند نکته:

1- جهت رعایت اصل امانت عرض کنم که منبع اصلی بنده در این خصوص، کتاب: «آیات الأحکام» تالیف استاد گرانقدر و عزیز، جناب حجة الاسلام آقای علی حبیبی هست.

گرچه ان شاءالله بنا بر این است که از تفاسیر قرآن، مخصوصا تفسیر شریف المیزان نیز در حد توان استفاده شود.


2- در ترجمه آیات، از ترجمه گرانقدر آیت الله مکارم شیرازی استفاده شده است.


3- در این تاپیک هدف ما تنها بیان آیات هست نه توضیح و تفصیل آنها.

لذا از بحث های فنی و تخصصی اجتناب کرده و از دوستان بزرگوار هم خواهش می شود اگر در موضوعی خواستار بحث بودند، در بخش خاص مربوط به خودش در قسمت های دیگر انجمن مطرح نمایند.



با تشکر... :Gol:
و من الله التّوفیق و علیه التّکلان

.

پاسخگوی احکام 1
۱۳۸۹/۰۳/۰۷, ۱۸:۳۹
- فهرست آیات: (به تدریج تکمیل می شود.)

پاسخگوی احکام 1
۱۳۸۹/۰۳/۰۷, ۱۸:۳۹
*** آیات مربوط به طهارت ***




1- لزوم طهارت و هوشیاری برای نماز

يَأَيهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لا تَقْرَبُوا الصلَوةَ وَ أَنتُمْ سكَرَى حَتى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَ لا جُنُباً إِلا عَابِرِى سبِيلٍ حَتى تَغْتَسِلُوا وَ إِن كُنتُم مَّرْضى أَوْ عَلى سفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِّنكُم مِّنَ الْغَائطِ أَوْ لَمَستُمُ النِّساءَ فَلَمْ تجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صعِيداً طيِّباً فَامْسحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُواًّ غَفُوراً

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! در حال مستى به نماز نزديك نشويد، تا بدانيد چه مى‏گوييد! و همچنين هنگامى كه جنب هستيد -مگر اينكه مسافر باشيد- تا غسل كنيد. و اگر بيماريد، يا مسافر، و يا «قضاى حاجت» كرده‏ايد، و يا با زنان آميزش جنسى داشته‏ايد، و در اين حال، آب (براى وضو يا غسل) نيافتيد، با خاك پاكى تيمّم كنيد! (به اين طريق كه) صورتها و دستهايتان را با آن مسح نماييد. خداوند، بخشنده و آمرزنده است.

(سوره مباركه نساء - آيه 43)


2- لزوم طهارت برای تماس با قرآن

إِنَّهُ لَقُرْءَانٌ كَرِيمٌ(77)
فى كِتَبٍ مَّكْنُونٍ(78)
لا يَمَسهُ إِلا الْمُطهَّرُونَ(79)

كه آن، قرآن كريمى است،
كه در كتاب محفوظى جاى دارد،
و جز پاكان نمى‏توانند به آن دست زنند [= دست يابند].

(سوره مبارکه واقعه - آیات 77 تا 79)


3- وضو و تیمّم

يَأَيهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلى الصلَوةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلى الْمَرَافِقِ وَ امْسحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَ أَرْجُلَكمْ إِلى الْكَعْبَينِ وَ إِن كُنتُمْ جُنُباً فَاطهَّرُوا وَ إِن كُنتُم مَّرْضى أَوْ عَلى سفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِّنكُم مِّنَ الْغَائطِ أَوْ لَمَستُمُ النِّساءَ فَلَمْ تجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صعِيداً طيِّباً فَامْسحُوا بِوُجُوهِكمْ وَ أَيْدِيكُم مِّنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكم مِّنْ حَرَجٍ وَ لَكِن يُرِيدُ لِيُطهِّرَكُمْ وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكمْ تَشكُرُونَ(6)

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! هنگامى كه به نماز مى‏ايستيد، صورت و دستها را تا آرنج بشوييد! و سر و پاها را تا مفصل [= برآمدگى پشت پا] مسح كنيد! و اگر جنب باشيد، خود را بشوييد (و غسل كنيد)! و اگر بيمار يا مسافر باشيد، يا يكى از شما از محل پستى آمده [= قضاى حاجت كرده‏]، يا با آنان تماس گرفته (و آميزش جنسى كرده‏ايد)، و آب (براى غسل يا وضو) نيابيد، با خاك پاكى تيمم كنيد! و از آن، بر صورت [= پيشانى‏] و دستها بكشيد! خداوند نمى‏خواهد مشكلى براى شما ايجاد كند؛ بلكه مى‏خواهد شما را پاك سازد و نعمتش را بر شما تمام نمايد؛ شايد شكر او را بجا آوريد.

(سوره مبارکه مائده - آیه 6)

.

پاسخگوی احکام 1
۱۳۸۹/۰۳/۰۷, ۱۸:۴۹
4- اخلاص در نیّت

وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاء وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ

و به آنها دستورى داده نشده بود جز اينکه خدا را بپرستند در حالى که دين خود را براى او خالص کنند و از شرک به توحيد بازگردند، نماز را برپا دارند و زکات را بپردازند؛ و اين است آيين مستقيم و پايدار!

(سوره مبارکه بیّنه - آیه 5)


5- آب، پاک و پاک کننده است

إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِّنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُم مِّن السَّمَاء مَاء لِّيُطَهِّرَكُم بِهِ وَيُذْهِبَ عَنكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الأَقْدَامَ

و (ياد آوريد) هنگامى را که خواب سبکى که مايه آرامش از سوى خدا بود، شما را فراگرفت؛ و آبى از آسمان برايتان فرستاد، تا شما را با آن پاک کند؛ و پليدى شيطان را از شما دور سازد؛ و دلهايتان را محکم، و گامها را با آن استوار دارد!

(سوره مبارکه انفال - آیه 11)


6- احکام حیض

وَیسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِیضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِی الْمَحِیضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى یطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَیثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ

و از تو، در باره خون حیض سؤال می‌کنند، بگو: «چیز زیانبار و آلوده‌ای است؛ از این‌رو در حالت قاعدگی، از آنان کناره‌گیری کنید! و با آنها نزدیکی ننماید، تا پاک شوند! و هنگامی که پاک شدند، از طریقی که خدا به شما فرمان داده، با آنها آمیزش کنید! خداوند، توبه‌کنندگان را دوست دارد، و پاکان را (نیز) دوست دارد.

(سوره مبارکه بقره - آیه 222)

.

:پرسشگر:
۱۳۸۹/۰۹/۱۱, ۲۲:۰۱
در قرآن جند آیه احکام داریم ؟

کتابی که همه آنها را جمع کرده باشند وجود دارد ؟



کارشناس بحث : پاسخگوي احکام

ابدیت
۱۳۸۹/۰۹/۱۲, ۰۷:۵۲
این کتاب خوبیه برای همین حیفم اومد که معرفی نکنم:

کتاب: آیات الاحکام
مولف:استاد کاظم مدیر شانه چی

راحیل88
۱۳۹۱/۰۹/۲۰, ۱۴:۳۹
با سلام من در انجمن حفظ قران شرکت کردم و هر روز برنامه حفظ دریافت میکنم سوالم اینکه در مواقعی که عذر شرعی دارم چطور قران حفظ کنم
2اینکه میگن در ایام عذر شرعی فقط تا هفت ایه از قران رو میشه بخونی صحیح هست
راستی من مقلد اقای سیستانی هستم

نور
۱۳۹۱/۰۹/۲۴, ۲۱:۴۷
با سلام من در انجمن حفظ قران شرکت کردم و هر روز برنامه حفظ دریافت میکنم سوالم اینکه در مواقعی که عذر شرعی دارم چطور قران حفظ کنم
2اینکه میگن در ایام عذر شرعی فقط تا هفت ایه از قران رو میشه بخونی صحیح هست
راستی من مقلد اقای سیستانی هستم

با سلام و عرض ادب

فقط همان چهار ايه اي که سجده واجب دارد خواندنش حرام است و خواندن آيات ديگر آن سوره ها وبقیه قرآن اشکال ندارد.البته
تلاوت بيش از هفت آيه به جز آيات سجده كراهت دارد ومعناى كراهت دراينجا كمتر بودن ثواب مى باشد.

پایگاه اطلاع رسانی آیه الله سیستانی به آدرس:
http://www.sistani.org/index.php?p=827020&id=885&page=3&perpage=10

عبد من عباد الله
۱۳۹۱/۱۱/۱۵, ۱۳:۱۲
لا يَمَسهُ إِلا الْمُطهَّرُونَ(79)






و جز پاكان نمى‏توانند به آن دست زنند.
تحریف ترجمه نکنید جز مطهران به آن دست نمی زنند.

عبدالله-
۱۳۹۱/۱۱/۱۶, ۱۱:۴۰
بسم الله الرحمن الرحیم


سلام علیکم و رحمة الله و برکاته ان شاءالله


حرام گوشتان

انعام


http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/6_145.png

مضمون ترجمه:



بگو: در آنچه بر من وحی شده است حرامی را که خوردن آن بر خورنده ای حرام باشد؛ نمی يابم,بجزاينکه مردار باشد يا خون ريخته شده يا گوشت خوک که پليداست, يا نافرمانی شده نام غيرخدا برآن برده شده باشد, اما کسی که ناچار گردد, بی آنکه خواهان لذت آن باشد ويا زياده روی و تعدی کند پس قطعا پروردگارت آمرزندۀ مهربان است.







http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/6_146.png

مضمون ترجمه:




و بر يهوديان, هر ناخن دار را حرام کرديم, واز گاو و گوسفند, پيه آن دو را بر آنها حرام ساختيم, مگر آنچه که بر پشت آنها قرار دارد, ويا در لابه لای روده ها يا آنچه به استخوان آميخته است, اين را به سبب سرکشی که می کردند؛ به آنها کيفر داديم, وقطعا ما (همیشه)راستگوييم.








http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/6_147.png


مضمون ترجمه:




پس اگر تو را تکذيب کنند بگو: پروردگار شما دارای رحمتی گسترده است, وعذابش از گروه مجرم دفع نخواهد شد.






http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/6_148.png


مضمون ترجمه:




به زودی کسانی که شرک ورزيدند می گويند: اگر الله می خواست, نه ما شرک می آورديم ونه پدران ما, ونه چيزی را تحريم می کرديم کسانی که پيش از آنها بودند اين چنين تکذيب کردند تا آنکه عذاب ما را چشيدند. بگو: آيا نزد شما دانشی است که آن را برای ما آشکار سازيد؟! شما فقط از پندارهای بی اساس پيروی می کنيد و شما جز بیهوده نمی گوييد.







http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/6_149.png


مضمون ترجمه:

بگو: دليل رسا از آنِ الله هست پس اگر می خواست همه ی شما را هدايت می کرد.



http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/6_150.png

مضمون ترجمه:




بگو: گواهان خود را که گواهی می دهند که خداوند اين را حرام کرده است, بياوريد . پس اگر آنها شهادت دهند, تو با آنان شهادت نده, واز هوی وهوس کسانی که آيات ما را تکذيب کردند, وکسانی که به آخرت ايمان ندارند و با خداوند برابر قرار می دهند, پيروی مکن.



مائده



http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/5_3.png

مضمون ترجمه:
مردار و خون و گوشت خوک و آنچه نام غیر الله بر آن برده شود، و خفه شده، و با ضربه مرده، و از بلندی افتاده، و به ضرب شاخ مرده، و آنچه درندگان خورده باشند مگر آنکه ذبح کرده باشید و آنچه برای بتها ذبح شده، و آنکه با تیرهای فال بخت و قسمت طلب کنید بر شما حرام شده، و اینها فسق و نافرمانی است. امروز کافران از آیین شما مأیوس شدند، بنابراین از آنها نترسید و از من بترسید ، امروز دین شما را کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم، و اسلام را دین برای شما بر گزیدم. اما هر کس که از گرسنگی درمانده شود و مایل به گناه نباشد پس الله آمرزنده ی مهربان است.

http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/5_96.png

مضمون ترجمه:


شکار دریا و طعام آن برای شما حلال شده است تا برای شما و کاروانیان بهره ای باشد، و شکار بیابان تا موقعی که در احرام هستید، بر شما حرام است، و از خداوندی که بسوی او محشور می شوید؛ بترسید.





مائده




http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/5_44.png


مضمون ترجمه:




ما تورات را نازل کردیم که در آن هدایت و نور است، پیامبرانی که تسلیم بودند، بر اساس آن برای یهود حکم می کردند و الله پرستان و دانشمندان، که حفاظت و پاسداری کتاب الله به آنها سپرده شده و بر آن گواه بودند پس از مردم نترسید، و از من بترسید، و آیات مرا به بهای ناچیز نفروشید،




و هر کس به آنچه که الله نازل کرده است حکم نکند کافر است.





http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/7_33.png


مضمون ترجمه:



بگو: پروردگار من فقط کارهای زشت را چه آشکارا باشد وچه پنهان, و گناه وسرکشی بنا حق را حرام کرده است, واين که چيزی را شريک الله قرار دهيد که الله دليلی بر آن نازل نکرده است, وچيزی را که نمی دانيد به خدا نسبت دهيد .

عبدالله-
۱۳۹۱/۱۱/۱۷, ۱۱:۴۹
بسم الله الرحمن الرحیم

سلام علیکم و رحمة الله و برکاته ان شاءالله


خمس

انفال

http://c00022506.cdn1.cloudfiles.rackspacecloud.com/8_41.png


مضمون ترجمه:

بدانید اگر غنیمتی به دست آوردید





یک پنجمش











برای الله و برای



















پیامبر





























و برای خویشان ویتیمان ومسکینان ودر راه ماندگان







































است اگر به الله وآنچه بر بندۀ خود در روز فرقان روز بر خورد دو گروه نازل کردیم ایمان آورده اید وخداوند بر هرچیز تواناست.

yanoor
۱۳۹۲/۰۴/۰۹, ۱۷:۰۰
منظور از آیات الاحکام چیست ؟ (http://www.askquran.ir/thread35721.html)

http://www.askquran.ir/thread35721.html

yanoor
۱۳۹۲/۰۶/۱۴, ۱۰:۴۵
منظور از آیات الاحکام چیست ؟ (http://www.askquran.ir/thread35721.html)

http://www.askquran.ir/thread35721.html

///////////////////////////////////////

آیات الاحکام تقسیماتی دارد :

.................................

آن چنان که معروف است آیات الاحکام به همراه همه مکررات و متداخلات نزدیک 500 آیه است. 1آیات الاحکام تقسیماتی دارد:1- تقسیم نزولی:تقسیمی است که از لحاظ نزول آیات، ناظر به نحوه شکل گیری احکام فقهی اسلام در قرآن است.2-تقسیم تنظیمی:تقسیمی است که مؤلفان و فقیهان مختلف احکام قرآن را به گروه‏های مختلف تنظیم کرده‏اند.
تقسمیم نزولی آیات الاحکام‏
تقسیم اولیه‏ای از آیات الاحکام است؛به حکم فقهی خاصی در قران جدای از حکم دیگر کاری ندارد بلکه در پی آن است که مشخص کند آیات الاحکام در چه قالبهای کلامی و در چه شرایط و ویژگیهای زمانی و مکانی و چگونه و چرا نازل شده است.برخی از موارد این تقسیم بندی عبارت است از:
1-آیاتی که زمان و مکان و مناسبات صدوری آنها معلوم است مثل:نماز و روزه و جهاد و حج و آنها که معلوم نیست.
2-آیاتی که در پاسخ سؤال نازل شده مانند آیه 176 سوره نساء«یستفتونک قل اللّه یفتیکم فی الکلاله...»و آیه سؤال از ماه حرام، سؤال از خمر و میسر و آیه سؤال از محیض و غیره و آیاتی که بی سابقه سؤال و ابتدایی نزول و صدور یافته است مانند:حکم نماز.
3-آیاتی که احکام آنها بر وجه امر یا نهی، انشاء شده مانند آیه 2 از سوره نساء«و آتوا الیتامی اموالهم و لا تتبدلوا الخبیث بالطیب و لا تأکلوا اموالهم الی اموالکم...»و آیاتی که به طریق جمله خبری افاده شده است.مانندآیه 10 سوره نساء:«انّ الذین یأکلون اموال الیتامی ظلما انما یأکلون فی بطونهم نارا و سیصلون سعیرا».
4-آیاتی که به طور صریح، حکمی در آنها بیان شده مانند آیه 114 سوره نساء:«یا ایها الذین آمنوا لا تتخذوا الکافرین اولیاء من دون المؤمنین...»و آیاتی که از راه مذمت از چیزی یا انذار از آن یا تهدید و توعید بر آن، حکمی از آنها به دست می‏آید. 1مانند آیه 138 و 139 سوره نساء«بشر المنافقین بأن لهم عذابا الیما و الذین یتخذون الکافرین اولیاء من دون المؤمنین...».بدیهی است این تقسیم بندی جامع و کامل نیست و شاید بتوان موارد دیگری بر این تقسیم افزود.
تقسیم تنظیمی آیات الاحکام‏
در این قسمت بندی به آیات الاحکام از حیث نحوه نزول نگریسته نمی‏شود بلکه به موضوعی که آیات در آن قرار می‏گیرند نگاه می‏شود.و از جهت دیگر می‏توان گفت این تقسیم بندی ناظر به نحوه تنظیم آیات الاحکام و ارائه آنها در کتابهای آیات الاحکام است.به دو نمونه از تقسمیم بندی تنظیمی در این بخش اشاره می‏کنیم:

ادامه درhttp://maarefquran.org/index.php/page,viewArticle/LinkID,11628?PHPSESSID=140d756c6424cbbe8c514814be8 32a5d

yanoor
۱۳۹۲/۰۶/۱۴, ۱۰:۵۲
بررسی و نقد «پنج دیدگاه مطرح درباره تعداد آیات الاحکام قرآن کریم»
نویسندگان



سیدجعفر صادقی فدکی (http://jorr.ut.ac.ir/?_action=article&au=120028&_au=%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1++%D 8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82%DB%8C+%D9%81%D8%AF%DA%A9%DB %8C)


استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی


چکیده


بخش عمده‌ای از آیات قرآن کریم به احکام و قوانین شرعی مورد نیاز بشر در موضوعات مختلف، اعم از موضوعات عبادی، سیاسی، اقتصادی، قضایی و کیفری اختصاص دارد که در اصطلاح مفسران و فقیهان اسلامی به «آیات الاحکام» شهرت یافته است. اما در این که این آیات چه تعداد است از دیر باز در میان عالمان اسلامی اختلاف است و هر یک آرای متفاوتی را دراین‌باره ارایه داده‌اند که مجموع این دیدگاه‌ها به پنج نظریه عمده باز می‌گردد. مشهور عالمان شیعه و اهل سنت شمار این آیات را 500 دانسته و برخی تعداد این آیات را کم‌تر و عده‌ای بیش‌تر از این تعداد عنوان کرده‌اند. برخی تعداد آیات فقهی قرآن را با توجه به ذوق و قریحه افراد متغیر دانسته و عده‌ای نیز برآنند که همه آیات قرآن کریم جزء آیات الاحکام است. به نظر می‌رسد هیچ یک از این نظریات پنج گانه بر اساس تحقیق دقیق و تفحص کامل آیات قرآن ارایه نگردیده و نظریه صحیح در این‌باره، دیدگاهی به جز دیدگاه‌های پنج گانه مذکور است. در این تحقیق، ضمن اشاره به دیدگاه‌های متعدد مطرح در این باره و نقد آن‌ها، دیدگاه صحیح همراه با دلایل اثبات آن ارایه گردیده است.

http://jorr.ut.ac.ir/?_action=articleInfo&article=24359&vol=2452

yanoor
۱۳۹۲/۰۶/۱۶, ۱۸:۰۹
آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنزالعرفان فی فقه القرآن»


آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنزالعرفان فی فقه القرآن»





انواع مقالات
معرفی و نقد کتاب


پدید آورندگان
محمدمهدی کریمی نیا


نشریه
معرفت


پیاپی
96


ماخذ
www.hawzah.net


چكیده
مقدّمه
قرآن کریم یکی از دو ثقل گران بهاست که در تشریع اسلامی و شناخت احکام شرعی به آن اعتماد می شود. فقیهان در شناخت احکام شرعی، به تفسیر و تبیین آیات خداوند پرداخته اند و هیچ فقیهی در تبیین فروع و احکام اسلامی، از شناخت و بررسی آیات قرآن کریم بی نیاز نیست.
یکی از دغدغه های برخی از مفسّران و دانشمندان فقه، نگارش کتابی حاوی تمام آیات قرآنی است که درباره احکام شرعی باشد. برخی از این کتاب ها به «احکام القرآن» و برخی تحت عنوان: «آیات الاحکام» یا «فقه القرآن» معروفند.
«آیات الاحکام» یا «احکام القرآن» تفسیر موضوعی قرآن کریم در باب احکام شرعی است که مفسّر در آن تمام آیات مربوط به احکام شرعی را مورد بررسی و تحلیل قرار می دهد.
یکی از مهم ترین کتاب های شیعه در این باب، کتاب کنزالعرفان فی فقه القرآن نوشته فاضل مقداد (م 826 هـ. ق) است که در دو جلد و در 1252 صفحه در سال 1377 شمسی. همراه با تحقیق و پاورقی به چاپ رسیده است. نوشتار ذیل علاوه بر بررسی آیات الاحکام، کتاب مزبور را نیز مورد ارزیابی قرار داده و مزایا و ویژگی های آن را شمرده است. بررسی فقهی مقارن، تفسیر قرآن با قرآن، تفسیر قرآن با روایات و رویکرد فقهی در بررسی آیات احکام از مزایای این کتاب است.
معرفی کتاب کنزالعرفان فی فقه القرآن
نویسنده: جمال الدین مقداد بن عبداللّه سیوری؛
محقق: سیدمحمّد قاضی؛
ناظر (مُشرِف): محمد واعظ زاده خراسانی؛
ناشر: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با همکاری دارالهدی؛
تاریخ چاپ: 1377 ش / 1419 ق؛
شمارگان: 2000 نسخه.
این کتاب در دو جلد، مجموعاً 1252 صفحه، به چاپ رسیده است. محقق این کتاب برای تهیه منابع و مآخذ آیات و روایات زحمات زیادی کشیده و در پایان جلددوم، فهرست کاملی از آیات، روایات، اعلام، مصادر و فهرست مطالب کتاب ارائه داده است.



.................................................. ........


برخی دیگر از کتاب هایی که تحت این عنوان نوشته شده اند، به «آیات الاحکام» معروفند. مرحوم آیة اللّه سید شهاب الدین مرعشی نجفی (م 1411 / 1366)، در کتاب نهج الرشاد فی ترجمة الفاضل الجواد، که به عنوان مقدّمه مسالک الافهام فاضل جواد (از علمای بزرگ امامیه در قرن یازدهم) به چاپ رسیده، نام 57 کتاب را به عنوان «آیات الاحکام» ذکر نموده است. از این تعداد، 23 کتاب از علمای مذاهب اربعه و 5 کتاب از علمای زیدیه و 29 کتاب از علمای امامیه می باشد.5 در این میان، برخی مفسّران، که خود فقیه نیز بوده اند، در کتاب تفسیری خویش، که عمدتاً مفصل هم می باشند، آیات الاحکام را شرح و تفسیر نموده اند. در شناخت آیاتی که مربوط به احکام شرعی می باشند، از این کتاب های تفسیری بی نیاز نیستیم؛ مانند:
ـ تفسیر طبری، طبری (310 هـ. ق)؛
ـ التبیان، شیخ طوسی (460 هـ. ق)؛
ـ مجمع البیان، طبرسی (548 هـ. ق)؛
ـ تفسیر الکبیر، فخر رازی (606 هـ. ق)؛
ـ تفسیر قرطبی، قرطبی (671 هـ. ق)؛
ـ تفسیر المنار، سید رشید رضا.
اولین کتاب آیات احکام
اولین کتابی در زمینه «آیات احکام» توسط محمّدبن سائب کلبی نوشته شده است. نویسنده کتاب کشف الظنون و دیگران می گویند: محمّدبن سائب همان «شافعی» بوده که متوفای سال 146 هـ. ق است.6
ولی علّامه طهرانی در کتاب الذریعه الی تصانیف الشیعة می نویسد: محمّدبن سائب کلبی، شیعه و از اصحاب امام صادق(علیه السلام) است و شافعی نمی باشد؛ زیرا امام شافعی متوفای سال 204 هـ. ق است.7

آیة اللّه سیدحسن صدر نیز در کتاب تأسیس الشیعه تأکید دارد که اولین فردی که در زمینه «احکام القرآن» کتاب نوشته محمّدبن السائب الکلبی است.

....................................

3. تفسیر قرآن با قرآن
نگارنده کنزالعرفان در ذیل بسیاری از آیات قرآن کریم، به آیات مشابه و مربوط به آیه موردنظر نیز توجه دارد. این امر بر غنای مطالعه تفسیری و فقهی نویسنده افزوده است. وی 311 بار به آیات قرآن کریم به عنوان شاهد استناد می کند. (267 آیه و 44 بار تکرار آن ها، مجموعاً 311 بار.) با توجه به اینکه آیات احکام قریب 340 آیه می باشند، استشهاد به 311 آیه قرآن کریم به عنوان شاهد مثال، بُعد «تفسیر قرآن به قرآن» کتاب کنزالعرفان را به خوبی نمایان می سازد.

4. تفسیر قرآن با روایات

صاحب کنزالعرفان علاوه بر «تفسیر قرآن به قرآن»، به «تفسیر قرآن به روایات» نیز توجه دارد. ایشان به قریب 500 روایت که ناظر به آیات شریفه می باشند و یا در فهم آن ها دخالت دارند استناد می کند.

.................................


ادامه در

http://www.telavat.com/ShowObject.aspx?id=4734&classId=15


بخش سوم آیات که از حیث تعداد از دو بخش قبل کمترند ، آیات الاحکام است (در اصطلاح به آیاتی که در آنها حکم

فقهی بیان شده یا بتوان از آنها حکمی فقهی استخراج و استنباط کرد «آیات الاحکام» گفته‏ می‏شود ).

http://yamin.persianblog.ir/post/13

http://t2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQGDC-YyWE8eX-62wLKOBPpqcDjNut7ss_u8iTqxduVvbDYWzHahttp://t2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTFV0Tcz709ZCHMAwxQxra4sxXChsFsE nshAw37QzR5L5FfLvz2

http://t2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRrE9JoKBc4doiCGs6o_JhmkecyQD85u 1Ax6_1VU0u7qa_QcJnchttp://t0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQBYN3m5dz3tvbRy_kmfZwqFJMRDFOV0 ims3SMs5gPgAaf4CERwYg

گوگل

http://www.google.com/url?source=imglanding&ct=img&q=http://awalnews.ir/images/docs/000048/n00048300-b.jpg&sa=X&ei=QO0qUpqGEIGdtAbVhoHICw&ved=0CAsQ8wc&usg=AFQjCNFcW6MnBRXOHcCI186GBXSFowGJzQ
http://www.google.com/imgres?imgurl=http://awalnews.ir/images/docs/000048/n00048300-b.jpg&imgrefurl=http://awalnews.ir/vdce7x8e.jh8v7i9bbj.html&h=397&w=500&sz=148&tbnid=ewC0UXtIj2k6cM:&tbnh=91&tbnw=115&prev=/search%3Fq%3D%25D8%25B9%25DA%25A9%25D8%25B3%2B%25D 9%2582%25D8%25B1%25D8%25A2%25D9%2586%2B%25DA%25A9% 25D8%25B1%25DB%258C%25D9%2585%26tbm%3Disch%26tbo%3 Du&zoom=1&q=%D8%B9%DA%A9%D8%B3+%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86+%DA% A9%D8%B1%DB%8C%D9%85&usg=__H-Lz9phqdIylq6HnZZRHvv60dUs=&docid=eylF97VUz6RFLM&sa=X&ei=-uwqUrLmGsSPtQbVgoHABQ&ved=0CFwQ9QEwDw&dur=302

http://www.google.com/url?source=imglanding&ct=img&q=http://www.bilsavar.ir/sites/default/files/images/19_1.jpg&sa=X&ei=nu0qUpuwLsXq4gTu3ICICw&ved=0CAsQ8wc&usg=AFQjCNEQ6kdj4LmWg5Skm7NF795hzBc2_Q

http://www.google.com/imgres?imgurl=http://www.bilsavar.ir/sites/default/files/images/19_1.jpg&imgrefurl=http://www.bilsavar.ir/news/3824&h=345&w=500&sz=76&tbnid=TbyOAraZLOtYzM:&tbnh=91&tbnw=132&prev=/search%3Fq%3D%25D8%25B9%25DA%25A9%25D8%25B3%2B%25D 9%2582%25D8%25B1%25D8%25A2%25D9%2586%2B%25DA%25A9% 25D8%25B1%25DB%258C%25D9%2585%26tbm%3Disch%26tbo%3 Du&zoom=1&q=%D8%B9%DA%A9%D8%B3+%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86+%DA% A9%D8%B1%DB%8C%D9%85&usg=__Mq73J0019kyEPlpW93v1NeErzK4=&docid=xmRW8tgpuwvytM&sa=X&ei=-uwqUrLmGsSPtQbVgoHABQ&ved=0CFkQ9QEwDg&dur=266

جان بركف
۱۳۹۲/۰۹/۲۰, ۰۷:۲۵
آیات الاحکام چیست؟

اولین نویسنده آیات الاحکام (http://tazohor.com//)

مشهورترین کتابهاى آیات الاحکام (http://tazohor.com/%D8%A2%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%85/)

تعداد آیات الاحکام و ......... (http://tazohor.com/%D8%A2%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%85/)

yanoor
۱۳۹۲/۰۹/۲۰, ۰۷:۴۷
ج) آیات الاحکام

آیات قرآنی که حـکم فقهی در آن آمـده را آیــات الاحـکام گویند[7] (http://intjz.net/maqalat/t-ahkam%20dar%20Quran.htm#_ftn7) به عبـارت دیگر آیـه­ های مـربوط به فقه در قـرآن کریم را آیات الأحکام گوینـد و حـدود 500 آیه به بیـان احـکام عبــادات،

معاملات و غیره تعلق دارد .[8 (http://intjz.net/maqalat/t-ahkam%20dar%20Quran.htm#_ftn8)


احکام در قرآن (http://www.askquran.ir/thread35442.html)

http://www.bunte-gifs.de/gifs/trennlinien/trennlinie90.gif


احکام در قرآن (http://www.askquran.ir/thread35442.html)


احکام در قرآن (http://www.askquran.ir/thread35442.html)


http://www.bunte-gifs.de/gifs/trennlinien/trennlinie90.gif


ادامه در

http://www.askquran.ir/thread41635.html

yanoor
۱۳۹۲/۰۹/۲۰, ۰۷:۵۰
آیات الاحکام
آیات فقهی قرآن را آیات الاحکام گویند.

تعریف آیات الاحکام
آیات‌الاحکام، آیاتی است که به احکام (http://www.wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85) فقهی و تکالیف عملی (http://www.wikifeqh.ir/%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%81_%D8%B9%D9%85% D9%84%DB%8C) ارتباط دارد. [۱] (http://www.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD% DA%A9%D8%A7%D9%85#foot1)
به عبارت دیگر، بر آن دسته از آیات قرآن (http://www.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86) اطلاق می‌شود که بیان‌گر احکام عملی اسلام (http://www.wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%85%D9%84% DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85) باشد. [۲] (http://www.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD% DA%A9%D8%A7%D9%85#foot2)


ادامه در http://www.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%...A9%D8%A7%D9%85 (http://www.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD% DA%A9%D8%A7%D9%85)

http://www.askquran.ir/thread41635.html

بعضی هم کل قرآن را آیات الاحکام می دانند

yanoor
۱۳۹۲/۰۹/۲۰, ۰۷:۵۲
اولين نويسنده آيات الاحكام به گفته علامه سيد حسن صدر (1353 ق) در كتاب تأسيس الشيعه اولين مؤلف در باب آيات الاحكام، محمد بن سائب كلبى است. او در تفسير صاحب نظر و كتاب تفسيرى دارد. آرا و نظريات محمد بن سائب در كتاب‌هاى تفسيرى ذكر مى‌شود. وى در 146 ق رحلت كرد. علماى اهل سنت، ابوعبدالله محمد بن ادريس شافعى (204 ق) را اولين مؤلف در آيات الاحكام مى‌شمارند، ولى آيت الله مرعشى در مقدمه مسالك الافهام مى‌گويد: محمد بن سائب كلبى بر او مقدم است.
ابوبكر بيهقى، صاحب كتاب السنن الكبرى، آرا و اقوال شافعى را در آيات الاحكام گردآورى كرده و در مقدمه احكام القرآن شافعى نوشته: شافعى بر همه شافعيان منت دارد، مگر بيهقى كه او بر شافعى منت دارد.


مشهورترين كتاب‌هاى آيات الاحكام

1. اولين كتاب آيات الاحكام كه از علماى شيعه (http://wiki.ahlolbait.com/index.php/%D8%B4%D9%8A%D8%B9%D9%87) در دست است، كتاب فقه القرآن راوندى است. اين كتاب در دو جلد به چاپ رسيده است. راوندى (م 573 ق)، از پيروان شيخ طوسى (http://wiki.ahlolbait.com/index.php/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D8%B7%D9%88%D8%B3%D9%89) است و سه شرح بر النهايه نوشته و فتاوى او در فقه القرآن مورد توجه فقها بوده است.



2. كنزالعرفان فى فقه القرآن.



3. النهايه فى تفسير الخسمائه آية، از عبدالله بحرانى.



4. زبدة البيان فى احكام القرآن، تأليف ملا احمد اردبيلى. (993 ق)



5. مسالك الافهام الى آيات الاحكام،‌ از فاضل جواد (زنده در 1040 ق) در ميان علماى شيعه سه كتاب كنزالعرفان، زبدة البيان و مسالك الافهام به ترتيب شهرت خاصى دارند.



6. تفسير شاهى.



7. تفسير البلابل والقلاقل كه به فارسى است.

در پنجاه سال اخير كتاب‌هاى ارزشمندى در آيات الاحكام نوشته شده است كه از آن جمله:


1. فقه القرآن، از آيت الله محمد يزدى (دو جلد)؛



2. آيات الاحكام، تأليف لاهيجانى امام جمعه لاهيجان كه به زبان فارسى پنج جلد آن به چاپ رسيده نگاشته شده است.



4. آيات الاحكام، از باقر ايراوانى (دو جلد)؛



5. آيات الاحكام، تأليف استاد كاظم مدير شانه‌چى كه انتشارات سمت آن را چاپ كرده است.



6. آيات الاحكام، نوشته محمد فاكر ميبدى كه مقارنه بين آراى شيعه و سنى است.


http://wiki.ahlolbait.com/index.php/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD% DA%A9%D8%A7%D9%85