PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : چرا در قرآن بیشتر به زکات اشاره کرده است تا خمس؟



edmond
۱۳۹۱/۰۵/۱۱, ۱۳:۰۵
با عرض سلام و خسته نباشید:
اول اجازه دهید عذرخواهی کنم شاید این موضوع را در بخش نامناسبی پست کردم.
سوال بنده این است که با توجه به اینکه تا آن جایی که می دانم اکثرمان بیشتر با خمس سرکار داریم تا زکات، چرا درقرآن بیشتر به زکات اشاره کرده و اهمیت داده تا خمس؟

با تشکر و سپاس


کارشناس بحث : پاسخگوی قرآنی 2

صدیقین
۱۳۹۱/۰۵/۱۱, ۱۷:۴۹
سلام به شما پرسشگر گرامی،

ابتدا عرض می کنم که اهمیت مسأله خمس، هم در قرآن بیان شده و هم در روایات فراوان:

قرآن کریم مى‏ فرماید: «واعْلموا أنّما غنمتم مِن شى‏ء فأنّ‏ للَّه خمس و للرسول والذى القربى و الیتامى و المساکین و ابن السبیل إنْ کنتم آمنتم باللَّه»؛ بدانید هرگونه غنیمتى به دست آورید، خمس آن براى خدا و براى پیامبر و براى ذى القربى و یتیمان و مسکینان و درماندگان در راه است، اگر به خدا ایمان آورده‏ اید». (1)

این آیه که براى بیان وجوب خمس نازل گردیده، با تأکیداتى همراه است که کاملاً اهمیت خمس را مى‏ رساند. در احادیث هم در مورد خمس به تفصیل سخن گفته شده است: امام باقر (ع) فرمود: خمس بسیار مهم است. عمل نمى ‏کند به آن مگر کسى که قلبش با ایمان مورد آزمایش قرار گرفته باشد. (2). در جلد ششم کتاب شریف وسائل الشیعة روایات بسیاری درباره اهمیت خمس و احکام و مصارف آن نقل شده است. پس مسأله خمس به عنوان یک واجب مهم دینى در قرآن و حدیث مطرح و اهمیتش بازگو شده است.

در آیات کریمه مسأله زکات بیشتر از خمس مطرح شده است و در مجموع در 32 آیه از زکات نام برده شده است.

البته آیاتی که نام زکات در آنها آمده، همگی مربوط به زکات واجب نیست بلکه زکات با معانی متفاوت یا همراه با عناوین مختلف ذکر شده است، مانند: زکات واجب (3) ، زکات به معنای انفاق و صدقه مستحبی (4)، زکات به معنى پاکى (5) ، زکات به عنوان صفتى از صفات اهل ایمان (6) ، زکات در ادیان گذشته (7).

بنابراین معناى زکات بکار رفته در آیات کریمه قرآن گسترده است، در حالى که معناى خمس یک چیز بیشتر نیست.

درباره علت کثرت آیات زکات نسبت به خمس، شاید بتوان گفت:

1- موارد مصرف زکات نسبت به خمس بیشتر است، لذا تأکید بیشترى بر مسأله زکات و پرداخت آن شده است. مصرف خمس فقط براى پیامبر و ذوى القربی بوده و اینان از نظر جمعیتی، بخش کوچکی از جامعه بودند، ولى مصرف زکات بسیار وسیع‏ است و اقشار زیادی را در بر می گیرد، زیرا تمامى فقرا و مساکین وابن السبیل و فى سبیل اللَّه و غارمین (بدهکارن) مشمول گرفتن زکات مى‏ شوند، حتی در برخی از موارد غير مسلمانان را نیز شامل می شود.

به سخن دیگر، زکات حکمی است که دايره مصرف آن، شامل تمام افراد جامعه اسلامی (و در برخی از موارد غير مسلمانان) است ولی دایره شمول مصرف خمس محدودتر است و شامل همه افراد جامعه اسلامي نمی شود، بلکه در مقابل زکات که برای بنی هاشم حرام می باشد و آنها حق استفاده از آن را ندارند، بخشی از آن برای فقرا و مستمندان آنان اختصاص دارد و نيز سهمی از آن مخصوص حاکم جامعه اسلامی است برای رفع مايحتاج های مخصوص امور حکومتی (که از ديدگاه شيعه در زمان پيامبر، حاکم اسلامی شخص پيامبر است و در زمان امامان، شخص امام معصوم).

2- احتمال هم دارد از آنجا که مصرف خمس به دستور حق تعالی مخصوص پیامبر و خویشان آن حضرت بوده، لذا کمتر به آن گوشزد شده تا کسى توهم نکند پیامبر برای جمع مال براى خود و خویشانش تلاش نموده و این توهم موجب انحراف فکری ساده دلان و افراد ظاهر بین و تازه مسلمان نشود، ولى چون مصرف زکات براى عموم مردم بوده لذا تاکید زیادی نسبت به پرداخت آن شده است. بنا بر نقل تاریخ، سیره و روش مسلمانان و حاکمان صدر اسلام در گرفتن زکات با گونه ای از اجبار همراه بوده است. پیامبر پنج نفر را از مسجد به خاطر عدم پرداخت زکات اخراج کرد و فرمود: «تا زکات مالتان را پرداخت نکرده‏ اید، در مسجد نماز نخوانید».(8) بدین جهت زکات از بیت المال مسلمین محسوب مى‏ شود که مورد مصرف آن مردم فقیر و بدهکار و کارهاى به زمین مانده مربوط به مسلمین مى‏ باشد.


پى نوشت‏
------------------
1. انفال/41
2. وسائل الشیعه، ج 6، ص 337 و 338 و 350.
3. توبه/103.
4- روم/39 ؛ منظور از زکات در این آیه هر گونه صدقه است؛ الميزان، ج‏16، ص 185
5. کهف/81 ، مریم/13
6. حج/41 ، لقمان/4 ، نور/37
7. مریم/31 و 55 ، انبیا/73
8. وسائل الشیعه، ج 9، ص 24.

edmond
۱۳۹۱/۰۵/۱۳, ۱۵:۰۶
ممنون از جناب پاسخگوی قرآنی:Rose: