PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : جمع بندی شده علت قرائت های مختلف قرآن چیست؟



دانیــال
۱۳۹۴/۰۱/۰۷, ۱۲:۲۵
سلام
علت قرائت های مختلف قرآن چیست؟

معین
۱۳۹۴/۰۱/۰۷, ۱۷:۲۹
با نام و یاد دوست






http://askdin.com/gallery/images/80/1_11.png








کارشناس بحث: میقات

میقات
۱۳۹۴/۰۱/۰۹, ۱۵:۲۷
با سلام و درود

عوامل اختلاف در قرائت قرآن به دوران صحابه، پس از وفات پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله باز مى ‏گردد. در آن زمان، صحابه بر سر جمع و نظم و تأليف قرآن اختلاف كردند و همين امر سبب شد كه گاه و بى‏گاه بر سر قرائت قرآن ميان قاريان اختلافى پديد آيد.

عوامل اختلاف قرائات را می توان این گونه بر شمرد:

ـ ابتدايى بودن خط
خط در جامعه عرب آن روز در مراحل ابتدايى خود بوده، اصول كتابت استوار نشده، مردم عرب فنون خط و روش نوشتن صحيح را نمى ‏دانسته و بسيارى از كلمات را به مقياس تلفظ مى ‏نگاشتند.

ـ بى ‏نقطه بودن حروف‏
يكى از عواملى كه در قرائت قرآن مشكلات فراوانى ايجاد نمود، بى ‏نقطه بودن حروف نقطه‏ دار (معجمه)، و جدا نساختن آن از حروف بى ‏نقطه (مهمله) بود. لذا ميان «س» و «ش»؛ «ب»، «ت» و «ث»؛ «ج»، «ح» و «خ»؛ «ص» و «ض»؛ «ط» و «ظ»؛ «ع» و «غ»؛ «ف» و «ق»؛ «ن» و «ى» در نوشتن تفاوتى وجود نداشت. خواننده بايد با دقت در معناى جمله و تركيب كلامى تشخيص مى ‏داد كه حرف موجود چیست.

ـ خالى بودن از علائم و حركات‏
در مصاحف اوليه، كلمات عارى از هرگونه اعراب و حركات ثبت مى ‏شد. وزن و حركت إعرابى و بنائى كلمه مشخص نبود، لذا براى خواننده غير عرب مشكل بود تا تشخيص دهد وزن و حركت كلمه چگونه است. حتى براى كسانى كه با زبان عربى آشنا بودند دشوار بود تا بدانند هيأت كلمه چگونه است. مثلا مشخص نبود «اعلم» فعل امر، فعل متكلم مضارع، افعل تفضيل و يا فعل ماضى از باب افعال است.

ـ نبودن الف در كلمات‏
يكى ديگر از عواملى كه در رسم ‏الخط مشكل مى ‏آفريد، نبودن الف در رسم‏ الخط آن روز بود. خط عربى كوفى از خط سريانى نشأت گرفته است. در خط سريانى مرسوم نبود كه الف وسط كلمه را بنويسند و آن را در نوشتن می انداختند. چون قرآن در ابتدا با خط كوفى نگاشته مى ‏شد، الف‏ هاى وسط كلمه مانند «سماوات» را نمى ‏نوشتند (به اين صورت: سموت). اين موضوع بعدها در بسيارى از موارد منشأ اختلاف قرائت گرديد.

ـ تفاوت لهجه ‏ها
قرآن به لغت و لهجه قريش كه بهترين و فصيح ‏ترين لهجه در ميان لهجه‏ هاى عرب بود نازل گشت. اما قاريان قرآن كه داراى لهجه‏ هاى گوناگون بودند، چه بسا در تلفظ يک كلمه آن را به لهجه خودشان قرائت مى ‏كردند و همين امر به تدريج باعث‏ اختلاف قرائات مى ‏شد.

ـ إعمال نظر و اجتهاد شخصی قاريان‏
قرائت قرآن، كه صحت آن منوط به سماع و نقل است، در برخى موارد از اين قاعده ضرورى فاصله گرفته است. پس از توحيد و یکسان سازی قرآن ها و اعزام قاريان به شهرهاى مختلف، چه بسا قارى يک شهر در مورد قرائت آيه‏ اى در مصحف، كه خالى از هرگونه إعراب (حرکات) و اعجامى (نقطه) بود، دچار ترديد مى ‏شد. در اين گونه موارد آن چه را در نظر او مناسب ‏تر مى ‏نمود، انتخاب و به حدس و گمان عمل مى ‏شد و حتى بر آن استدلال نيز مى ‏كرد.

____________
(ر.ک: علوم قرآنى، معرفت، ص 183-188؛ درسنامه علوم قرآنى، ص 243-248)

میقات
۱۳۹۴/۰۱/۰۹, ۱۵:۲۸
نکته:

بین دو چیز بایستی فرق گذاشت، یکی خود قرآن و دیگری اختلاف قرائات.

قرائت ‏هاى گوناگون هيچ گاه در متن قرائت اصلى قرار نگرفته و همواره در كنار و حاشيه قرائت اصلى بوده ‏اند. قرآن همواره بر يک قرائت عمومى در بين تمام مسلمانان مطرح بوده است. لذا بالاخره در میان قرائت های مختلف، قرائت صحیح وجود دارد، و اصل آن از بین نرفته است، تا چیز دیگری جانشین آن شده باشد.

قرآن مکتوب موجود، مطابق با قرائت مشهور و رائج بین مسلمانان تدوین شده و به تواتر هم به ما رسیده است، لذا در اصل و اعتبار قرآن کنونی، جای هیچ شک و شبهه ای نیست.

دانیــال
۱۳۹۴/۰۱/۱۰, ۰۷:۵۲
ـ بى ‏نقطه بودن حروف‏
يكى از عواملى كه در قرائت قرآن مشكلات فراوانى ايجاد نمود، بى ‏نقطه بودن حروف نقطه‏ دار (معجمه)، و جدا نساختن آن از حروف بى ‏نقطه (مهمله) بود. لذا ميان «س» و «ش»؛ «ب»، «ت» و «ث»؛ «ج»، «ح» و «خ»؛ «ص» و «ض»؛ «ط» و «ظ»؛ «ع» و «غ»؛ «ف» و «ق»؛ «ن» و «ى» در نوشتن تفاوتى وجود نداشت. خواننده بايد با دقت در معناى جمله و تركيب كلامى تشخيص مى ‏داد كه حرف موجود چیست.

سلام
ضمن سپاسگزاری از پاسخ شما استاد ارجمند
آیا به همین علت که فرمودین (این حروفها به یک شکل نوشته میشده و خواننده باید دقت میکرده که حروف موجود چیست) احتمال خطا در نگارش قرآن که امروز در دست ماست وجود دارد؟(مثل همین قرآن هایی که چین نگارش کرد که هم در معنی اشکال داشت هم در تجوید و ممکن سالها بعد افراد فکر کنند اصل قران همین است که چین چاپ میکند)
2.احتمال خطا در فهم کلمات آیات قران وجود دارد؟(آیه منظورش چیز دیگر باشد ما برداشته دیگری کنیم)

میقات
۱۳۹۴/۰۱/۱۰, ۱۵:۴۲
سلام
ضمن سپاسگزاری از پاسخ شما استاد ارجمند
آیا به همین علت که فرمودین (این حروفها به یک شکل نوشته میشده و خواننده باید دقت میکرده که حروف موجود چیست) احتمال خطا در نگارش قرآن که امروز در دست ماست وجود دارد؟(مثل همین قرآن هایی که چین نگارش کرد که هم در معنی اشکال داشت هم در تجوید و ممکن سالها بعد افراد فکر کنند اصل قران همین است که چین چاپ میکند)
2.احتمال خطا در فهم کلمات آیات قران وجود دارد؟(آیه منظورش چیز دیگر باشد ما برداشته دیگری کنیم)



با سلام و درود

همان طور که از اسم قرآن پیدا است، قرآن، خواندنی و قرائت شدنی است. به بیان دیگر معیار در قرآن، آن چیزی است که قرائت می شود نه آن چه که نوشته می شود.

قرآن کریم طبق همان قرائتی که از طرف خداوند متعال توسط جبرائیل علیه السلام برای پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله آورده می شد و آن حضرت نیز برای مردم قرائت می فرمودند، در حافظه ها ثبت و ضبط و نیز کتابت می شد.

قواعد نگارش بعدها تدوین شد لذا نباید انتظار داشت در آن زمان، طبق معیارهای و قوانینی که در آینده ترسیم شده، کتابت انجام می شد.

مشکل نداشتن نقطه و شباهت حروف و ... در کتابت است و الا تا وقتی قرائت صحیح موجود باشد، این اشکال در نگارش، نمی تواند مشکل ساز شود.

از صدر اسلام تاکنون نیز قرائتی که توسط پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله ابلاغ شده، بین مسلمانان رائج بوده و نسل به نسل و سینه به سینه حفظ و به نسل های بعدی منتقل شده است.

لذا با وجود قرائت اصلی، نقص در کتابت و ... نمی تواند تاثیری در قرائت و قرآن اصلی داشته باشد.

به نظر برخی اندیشمندان قرآنی، این قرائت های معتبر هیچ گونه تغییری از جهت رسم الخط در قرآن ایجاد نمی كند تا باعث تحریف در كتابت قرآن شود.(تاریخ قرآن كریم، سید محمد باقر حجتی، ص 247)

مطلب دیگر این که با وجود قرآن و قرائت اصلی، و با وجود این همه نسخه های تکثیر شده از قرآن اصلی، دیگر چه بسا امکان تحریف و تغییر، اصلا ممکن نباشد، زیرا قرائت اصلی که به ما رسیده است، اکنون در نسخه های میلیاردی نشر و گسترش یافته و دیگر ممکن نیست آن قرائت اصلی از بین برود و چیز دیگری جایگزین آن شود.

لذا نشر قرآن تحریف شده توسط برخی افراد یا کشورها، تلاشی بی حاصل و خودشان را بی آبرو و خسته کرده اند:
«يُريدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ»؛ آنان مى ‏خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش سازند ولى خدا نور خود را كامل مى ‏كند هر چند كافران خوش نداشته باشند.(صف، 8)

نکته:
بالاخره در میان قرائت های مختلف، قرائت صحیح وجود دارد، و اصل آن از بین نرفته است، تا چیز دیگری جانشین آن شده باشد.(مصونیت قرآن از تحریف، آیةالله معرفت،ص 22)

میقات
۱۳۹۴/۰۳/۱۶, ۱۱:۵۹
پرسش:
علت قرائت های مختلف قرآن چیست؟

پاسخ:
با سلام و درود
عوامل اختلاف در قرائت قرآن به دوران صحابه، پس از وفات پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله باز مى ‏گردد. در آن زمان، صحابه بر سر جمع و نظم و تأليف قرآن اختلاف كردند و همين امر سبب شد كه گاه و بى‏گاه بر سر قرائت قرآن ميان قاريان اختلافى پديد آيد.
عوامل اختلاف قرائات را می توان این گونه بر شمرد:
ـ ابتدايى بودن خط
خط در جامعه عرب آن روز در مراحل ابتدايى خود بوده، اصول كتابت استوار نشده، مردم عرب فنون خط و روش نوشتن صحيح را نمى ‏دانسته و بسيارى از كلمات را به مقياس تلفظ مى ‏نگاشتند.

ـ بى ‏نقطه بودن حروف‏
يكى از عواملى كه در قرائت قرآن مشكلات فراوانى ايجاد نمود، بى ‏نقطه بودن حروف نقطه‏ دار (معجمه)، و جدا نساختن آن از حروف بى ‏نقطه (مهمله) بود. لذا ميان «س» و «ش»؛ «ب»، «ت» و «ث»؛ «ج»، «ح» و «خ»؛ «ص» و «ض»؛ «ط» و «ظ»؛ «ع» و «غ»؛ «ف» و «ق»؛ «ن» و «ى» در نوشتن تفاوتى وجود نداشت. خواننده بايد با دقت در معناى جمله و تركيب كلامى تشخيص مى ‏داد كه حرف موجود چیست.

ـ خالى بودن از علائم و حركات‏
در مصاحف اوليه، كلمات عارى از هرگونه اعراب و حركات ثبت مى ‏شد. وزن و حركت إعرابى و بنائى كلمه مشخص نبود، لذا براى خواننده غير عرب مشكل بود تا تشخيص دهد وزن و حركت كلمه چگونه است. حتى براى كسانى كه با زبان عربى آشنا بودند دشوار بود تا بدانند هيأت كلمه چگونه است. مثلا مشخص نبود «اعلم» فعل امر، فعل متكلم مضارع، افعل تفضيل و يا فعل ماضى از باب افعال است.

ـ نبودن الف در كلمات‏
يكى ديگر از عواملى كه در رسم ‏الخط مشكل مى ‏آفريد، نبودن الف در رسم‏ الخط آن روز بود. خط عربى كوفى از خط سريانى نشأت گرفته است. در خط سريانى مرسوم نبود كه الف وسط كلمه را بنويسند و آن را در نوشتن می انداختند. چون قرآن در ابتدا با خط كوفى نگاشته مى ‏شد، الف‏ هاى وسط كلمه مانند «سماوات» را نمى ‏نوشتند (به اين صورت: سموت). اين موضوع بعدها در بسيارى از موارد منشأ اختلاف قرائت گرديد.

ـ تفاوت لهجه ‏ها
قرآن به لغت و لهجه قريش كه بهترين و فصيح ‏ترين لهجه در ميان لهجه‏ هاى عرب بود نازل گشت. اما قاريان قرآن كه داراى لهجه‏ هاى گوناگون بودند، چه بسا در تلفظ يک كلمه آن را به لهجه خودشان قرائت مى ‏كردند و همين امر به تدريج باعث‏ اختلاف قرائات مى ‏شد.

ـ إعمال نظر و اجتهاد شخصی قاريان‏
قرائت قرآن، كه صحت آن منوط به سماع و نقل است، در برخى موارد از اين قاعده ضرورى فاصله گرفته است. پس از توحيد و یکسان سازی قرآن ها و اعزام قاريان به شهرهاى مختلف، چه بسا قارى يک شهر در مورد قرائت آيه‏ اى در مصحف، كه خالى از هرگونه إعراب (حرکات) و اعجامى (نقطه) بود، دچار ترديد مى ‏شد. در اين گونه موارد آن چه را در نظر او مناسب ‏تر مى ‏نمود، انتخاب و به حدس و گمان عمل مى ‏شد و حتى بر آن استدلال نيز مى ‏كرد.(1)

نکته: بین دو چیز بایستی فرق گذاشت، یکی خود قرآن و دیگری اختلاف قرائات.
قرائت ‏هاى گوناگون هيچ گاه در متن قرائت اصلى قرار نگرفته و همواره در كنار و حاشيه قرائت اصلى بوده ‏اند. قرآن همواره بر يک قرائت عمومى در بين تمام مسلمانان مطرح بوده است. لذا بالاخره در میان قرائت های مختلف، قرائت صحیح وجود دارد، و اصل آن از بین نرفته است، تا چیز دیگری جانشین آن شده باشد.
قرآن مکتوب موجود، مطابق با قرائت مشهور و رائج بین مسلمانان تدوین شده و به تواتر هم به ما رسیده است، لذا در اصل و اعتبار قرآن کنونی، جای هیچ شک و شبهه ای نیست.
ممکن است گفته شود آیا با وجود ابتدایی بودن خط و نداشتن نقطه و ...، این احتمال وجود ندارد که در قرآن موجود، خطای نگارشی رخ داده و سپس به خطای در فهم ما از قرآن منجر شود؟ که در پاسخ باید گفت همان طور که از اسم قرآن پیدا است، قرآن، خواندنی و قرائت شدنی است. به بیان دیگر معیار در قرآن، آن چیزی است که قرائت می شود نه آن چه که نوشته می شود.

قرآن کریم طبق همان قرائتی که از طرف خداوند متعال توسط جبرائیل علیه السلام برای پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله آورده می شد و آن حضرت نیز برای مردم قرائت می فرمودند، در حافظه ها ثبت و ضبط و نیز کتابت می شد. قواعد نگارش بعدها تدوین شد لذا نباید انتظار داشت در آن زمان، طبق معیارهای و قوانینی که در آینده ترسیم شده، کتابت انجام می شد.
مشکل نداشتن نقطه و شباهت حروف و ... در کتابت است و الا تا وقتی قرائت صحیح موجود باشد، این اشکال در نگارش، نمی تواند مشکل ساز شود.
از صدر اسلام تاکنون نیز قرائتی که توسط پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله ابلاغ شده، بین مسلمانان رائج بوده و نسل به نسل و سینه به سینه حفظ و به نسل های بعدی منتقل شده است. لذا با وجود قرائت اصلی، نقص در کتابت و ... نمی تواند تاثیری در قرائت و قرآن اصلی داشته باشد.

به نظر برخی اندیشمندان قرآنی، این قرائت های معتبر هیچ گونه تغییری از جهت رسم الخط در قرآن ایجاد نمی كند تا باعث تحریف در كتابت قرآن شود.(2)
مطلب دیگر؛ با وجود قرآن و قرائت اصلی، و با وجود این همه نسخه های تکثیر شده از قرآن اصلی، دیگر چه بسا امکان تحریف و تغییر، اصلا ممکن نباشد، زیرا قرائت اصلی که به ما رسیده است، اکنون در نسخه های میلیاردی نشر و گسترش یافته و دیگر ممکن نیست آن قرائت اصلی از بین برود و چیز دیگری جایگزین آن شود. لذا نشر قرآن تحریف شده توسط برخی افراد یا کشورها، تلاشی بی حاصل و خودشان را بی آبرو و خسته کرده اند: «يُريدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ»؛ آنان مى ‏خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش سازند ولى خدا نور خود را كامل مى ‏كند هر چند كافران خوش نداشته باشند.(3)

نکته: بالاخره در میان قرائت های مختلف، قرائت صحیح وجود دارد، و اصل آن از بین نرفته است، تا چیز دیگری جانشین آن شده باشد.(4)

___________
(1) ر.ک: علوم قرآنى، معرفت، نرم افزار علوم قرآنی نور(مشکات)، ص 183-188؛ درسنامه علوم قرآنى، نرم افزار علوم قرآنی نور(مشکات)، ص 243-248.
(2) تاریخ قرآن كریم، سید محمد باقر حجتی، نرم افزار علوم قرآنی نور(مشکات)، ص 247.
(3) صف/ 8.
(4) مصونیت قرآن از تحریف، آیةالله معرفت، نرم افزار علوم قرآنی نور(مشکات)، ص 22.