مشاهده RSS Feed

مسلمان ایرانی

66)آیا این انسان است که به الله نیاز دارد یا الله است که به انسان نیاز دارد؟

به این مطلب امتیاز بدهید
شبهه:

بین سوره 51 آیه 56 و سوره 35 آیه 15 تناقض آشکاری وجود دارد. آیه نخست میگوید که الله انسانها و اجنه را برای پرستش خود آفریده است (همچنین رجوع کنید به سوره 67 آیه 2)، در حالی که آیه دوم میگوید این انسان است که به الله نیاز دارد (همچنین رجوع کنید به سوره 51 آیه 57).
سوره 51 آیه 56
جن و انس را جز برای پرستش خود نیافریده ام.
سوره 67 آیه 2
آن که مرگ و زندگی را بیافرید، تا بیازمایدتان که کدام یک از شما به عمل نیکوتر است و اوست پیروزمند و آمرزنده.
سوره 35 آیه 15
ای مردم، همه شما به الله نیازمندید. اوست بی نیاز و ستودنی.
موضوع دیگری در این باب شایان اهمیت است حدیث قدسی و معروفی است که الله میگوید "من گنجینه ای مخفی بودم و مخلوقات را خلق کردم تا شناخته شوم".

پاسخ:

اینجا به راستی روشن نیست که آیه 2 از سورۀ 67 که در بالا به آن اشاره شده است، چه ارتباطی به ادعای موجود در شبهه دارد! و اما آیه 15 از سورۀ 35 و حدیث قدسی مورد نظر نیز هدفِ فعل خدا از خلقت مخلوقات را نشان می دهد، ولی کجای این دو سخن نشان می دهد که خدا به تحقق این هدف، نیازی داشته است؟ کجای این آیه و این حدیث آمده است که فعل خدا برای رفع نیازهای خود او، چنین هدفی داشت؟ آیه می گوید جن و انس را آفریدم تا پرستش کنند، ولی نگفته است که من به این پرستش نیاز داشته ام؛ حدیث قدسی مورد نظر نیز نگفته است که خدا نیازی به شناخته شدن دارد. در واقع این شبهه ربطی به قرآن ندارد، و سازندۀ شبهه، مدعی است که وقتی خدا برای افعالش هدفی دارد، این مسئله به معنای نیاز خدا به تحقق هدفش است!! سازندۀ شبهه، این شبهه را با مصادیق قرآنی طرح نموده است، و مشکل او، الهیاتی است و نه قرآنی.

اما در جواب این شبهۀ الهیاتی، عرض می کنیم که "فعلِ خدا" هدفمند است، و این فعل نیاز دارد به آن هدف، ولی خود خدا نیازی ندارد، زیرا معنا ندارد که خالق از مخلوق خودش کسب کمال کند، مخلوق هرچه دارد از خالق است. معنا ندارد که چیزی مخلوق داشته باشد که خالق از آن کسب کمال کند. خود خدا هدف ندارد، یعنی هدف به این معنی که خدا نسبت به آن هدف بالقوه است و می خواهد با این فعلِ خلقت، آن قوه را به فعلیت تبدیل کند، ندارد؛ ولی هدف به این معنی که فعلش هدفمند است و کارش لغو و بیهوده نیست، بله دارد. بله خدا خواسته است ولی اینکه این خواسته برای تکمیل نیاز خودش نبود، زیرا خدا نیازی ندارد تا بخواهد آن را تکمیل کند. موجودی با فعلش تکمیل نیازش را دنبال می کند که نیاز داشته باشد و حال آنکه خدای متعال نیاز ندارد(قرآن کریم نیز چنانکه نویسندۀ شبهه نیز معترف است، در آیات بسیاری به بی نیازی خدا اشاره کرده است) نیاز با واجب الوجودی خدا سازگار نیست.

خدا امری را اراده می کند، برای اینکه فایدۀ آن فعل به خود فعل بر می گردد، یعنی هدف از خلقتِ مخلوق به خود مخلوق برمی گردد، که همان به کمال رسیدنِ مخلوق است یعنی انسان را که مثلاً خلق کرده است برای این است که انسان شرائط و استحقاق خلق را داشت و با این خلقت زمینه تکاملش فراهم می شود و خدا انسان را خلق می کند تا انسان به این هدف برسد یعنی تکامل. و خدا از این تکاملِ انسان، که در سایۀ پرستش خدا حاصل می شود، سودی نمی برد؛ بلکه صرفاَ انسان است که از این خلقت بهره مند می شود که همان تکامل است. لذا در خلقتِ انسان هدفی وجود دارد، ولی این هدف که همان تکامل انسان است، به خود انسان برمی گردد، پس مشخص است که خدا هیچ نیازی ندارد.
برچسب ها: هیچ یک ویرایش برچسب ها
دسته بندی ها
علوم قرآن
^

ورود

ورود