جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: حج در آیینه ادب فارسی

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32

    مطلب حج در آیینه ادب فارسی




    در شعر و ادب فارسى، حج و كعبه و دیگر اماكن مقدّس، جایگاهى ویژه و بس والا دارد و سخنوران و ادیبان، هر یك از زاویه خاص به آنها توجّه كرده اند. برخى از دید عرفانى بدانها نگریسته اند و در این بعد آثار ارزنده اى از خود به جاى نهاده اند. بعضى از دید اجتماعى با آن سخن گفته و یادگارهاى ارزشمندى براى نسلهاى بعد از خود باقى گذاشته اند.
    شهرت حج و كعبه و دیگر اماكن مقدّس و ارزش معنوى آنها در نظر شعرا و ادباى ایران، آن چنان بوده و هست كه از آنها به عنوان معیار برترى و ارزشمندى در مدایح خود استفاده كرده و به صور گوناگون در مخیّله پویاى خود از آنها تصویرهایى بدیع آفریده اند و آن همه را با تشبیه و استعاره و كنایه و دیگر صور خیال بیان كرده اند.
    در این بخش خواهیم كوشید، دریافت و تعبیرات بعضى از شعرا در هر قرن را، در این رساله به اجمال بررسى كنیم.

  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32



    1 ـ رودكى:

    او را پدر شعر فارسى درى خوانده اند . در سال 329 یعنى نیمه اوّل قرن چهارم، چشم از جهان فروبسته و متأسّفانه از آن همه اشعار نغز و پر مغز او، جز معدودى، آن هم اغلب به صورت پراكنده در تذكره ها و كتب لغت، باقى نمانده است.در بین معدود اشعار باقى مانده این شاعرِ شهیر، گاهى كعبه به عنوان چیزى كه كه مایه افتخار و مباهات است مطرح مى شود. و همانگونه كه گفتیم در مدایح و یا غزلیّات خود از آن سود جسته است.
    رودكى در غزلى، چشمان سیاه محبوبش را مایه افتخار خود مى داند، همانگونه كه مكّیان به كعبه و ... افتخار مى كنند او به چشمان معشوق مى بالد.
    مكّى به كعبه فخر كند، مصریان به نیل
    ترسا به اسقف و علوى بافتخار جد
    فخر رهى بدان دو سیه چشمكان تو است
    كامد پدید زیر نقاب از بر دو خد
    یا در یک رباعی این گونه از عشق می نالد:
    از كعبه كلیسا نشینم كردى
    آخر در كفر بى قرینم كردى
    بعد از دو هزار سجده بر درگه دوست
    اى عشق چه بیگانه ز دینم كردى
    رودكى به مناسبت عید قربان نیز قصیده اى سروده و این عید را به ممدوح خود تبریك گفته است.
    شعراى قرن چهارم و پنجم اغلب به همین صورت در خلال اشعار توصیفى و مدحى خود به وصف مكّه و كعبه و متعلّقات آنها توجه كرده و در تشبیهات خود از آنها استفاده كرده اند.

  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32



    2ـ حكیم ناصر خسرو قبادیانى:

    او علاوه بر اینكه همچون دیگران كعبه و متعلّقات آن را نمونه اعلاى ارزش مى داند، در توصیف و حمد و ستایش خود، ممدوح را نسبت به آنها سنجیده است. در قصیده معروف خود به مطلع:
    حاجیان آمدند با تعظیم
    شاكر از رحمت خداى كریم

    فلسفه حج واعمال ومناسك آن رابیان كرده است.از میان اشارات بسیار او - گرچه غالبا برای مدح ممدوحان خودش از حج و کعبه ذکری آورده- به ذکر همین قصیده که خاص "حج" است بسنده می کنیم.
    این قصیده اى است که او به مناسبت استقبال از دوستش كه از حج برگشته سروده و در آن ، فلسفه حج و مناسك و اعمال آن را بیان كرده و گفتنیها را گفته است.
    او فلسفه احرام بستن را حرام كردن همه چیز، جز خدا، بر خود مى داند و مى گوید:
    با چنان قلب پاكى باید لبّیك زد كه گویى دعوت خدا را با گوش جان خود مى شنویم و به دعوت او پاسخ مى دهیم.
    او پیشینه عرفات را مدّ نظر دارد كه به قولى خداوند مناسك و اعمال حج را توسّط جبرئیل در عرفات به ابراهیم(علیه السلام) آموخت و ابراهیم نسبت به آن معرفت پیدا كرد، لذا معتقد است كه باید در عرفات حق را بشناسد و بویى از معرفت پروردگار به مشام او برسد.
    انسان همیشه مغلوب و اسیر نفس امّاره خویش است. آواره یمگان مى گوید:
    وقتى حاجى، پا در حریم حرم مى گذارد باید از نفس و هواهاى نفسانى خویش مصون باشد. وقتى رمى جمره مى كند، همزمان باانداختن سنگریزه باید افعال و عادات مذموم را از خود دور كند.
    در نظر شاعر قربانى تنها سربریدن گاو و گوسفند و... نیست. حاجى باید در آن مرحله خود را به خدا نزدیك ببیند و نفس شیطانى اش را قربانى كند.
    وى فلسفه ایستادن در مقام ابراهیم را تسلیم محض و صادقانه در برابر خداوند مى داند. طواف حاجى حول خانه كعبه یادآور طواف فرشتگان و ملائكه حول عرش عظیم الهى و بیت المعمور است.
    ناصر خسرو فلسفه سعى بین صفا و مروه را به صفاى درون رسیدن و دو جهان را در پرتو صفاى درون دیدن و دل را از آتش دوزخ درامان داشتن مى داند و مى گوید: حاجى در بازگشت باید انسانى دیگر باشد. تمام منیّتهاى خود را دفن كرده، انسانى الهى شده باشد و باز گردد. این چنین حجّى حّج مقبول است، این فلسفه ها و اهداف را در قصیده معروف خود آورده است:
    ویرایش توسط سوگند : ۱۳۸۸/۰۹/۰۲ در ساعت ۰۷:۰۰

  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32

    مطلب قصیده معروف ناصر خسرو




    حاجیان آمدند با تعظیم
    شاكر از رحمت خداى رحیم
    مر مرا در میان قافله بود
    دوستى مخلص و عزیز و كریم
    گفتم او را بگوى چون رستى
    زین سفر كردن به رنج و به بیم
    شاد گشتم بدانكه حج كردى
    چون تو كس نیست اندر این اقلیم
    باز گو تا چگونه داشته اى
    حرمت آن بزرگوار حریم
    چون همى خواستى گرفت احرام
    چه نیت كردى اندر آن تحریم
    جمله بر خود حرام كرده بدى
    هر چه مادون كردكار عظیم
    گفت: نى! گفتمش زدى لبیّك
    از سر علم وز سر تعظیم
    مى شنیدى نداى حق و جواب
    باز دادى چنانكه داد كلیم؟
    گفت: نى! گفتمش چو در عرفات
    ایستادى و یافتى تقدیم
    عارف حق شدى و منكر خویش
    به تو از معرفت رسید نسیم؟
    گفت: نى! گفتمش چو مى رفتى
    در حرم همچو اهل كهف و رقیم
    ایمن از شرّ نفس خود بودى
    در غم حرقت و عذاب جحیم؟
    گفت: نى ! گفتمش چو سنگ جمار
    همى انداختى به دیو رجیم
    از خود انداختى برون یكسو
    همه عادات و فعلهاى ذمیم؟
    گفت: نى! گفتمش چو مى كشتى
    گوسفند از پى اسیر و یتیم
    قرب حق دیدى اوّل و كردى
    قتل و قربان نفس دون لئیم؟
    گفت: نى! گفتمش چو گشتى تو
    مطّلع بر مقام ابراهیم
    كردى از صدق و اعتقاد یقین
    خویشى خویش را به حق تسلیم؟
    گفت: نى! گفتمش به وقت طواف
    كه دویدى به هروله چو ظلیم
    از طواف همه ملائكتان
    یاد كردى به گرد عرش عظیم؟
    از صفا سوى مروه بر تقسیم
    دیدى اندر صفاى خود كونین
    شد دلت فارغ از جحیم و نعیم؟
    گفت: نى! گفتمش چو گشتى باز
    مانده از هجر كعبه دل به دو نیم
    كردى آنجا به گور مر خود را
    همچنانى كنون كه گشته رمیم؟
    گفت: از این باب هر چه گفتى تو
    من ندانسته ام صحیح و سقیم
    گفتم: اى دوست پس نكردى حج
    نشدى در مقام محو مقیم
    رفته و مكّه دیده آمده باز
    محنت بادیه خریده به سیم
    گر تو خواهى كه حج كنى پس از این
    این چنین كن كه كردمت تعلیم



  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32



    ناصرخسرو در قصیده دیگرى به مطلع:
    اى شسته سر و روى بآب زمزم
    حج كرده چو مردان و گشته بى غم

    ضمن اندرز گویى، گفته است:
    1. «تو عمر چهل ساله خود را به بهاى اندك از دست داده اى و با مردم با حیله و نیرنگ معامله كرده اى و... امّا با این عمل حج، پاك شده اى. از این پس متوجّه اعمال و رفتار خود باش. مِن بعد دست از كم فروشى و نیرنگ بازى بردار، ثروت اندوزى بخصوص از وجه حرام، پایدار نیست و خدا از آن آگاه است».
    او مى گوید:
    1. «تاكنون شیطان تو را مى فریفت و خوب و بدها را در نظر تو معكوس جلوه مى داد ولى اكنون كه تو او را رمى كرده و از خود رانده اى، ممكن است بالطایف الحیل برگردد و بیش از پیش به تو صدمه بزند، پس مراقب باش دیگر اجازه بازگشت به او مده و از این پس در حرفه خودت با صداقت رفتار كن».
    از سیم طرارى مشو به مكّه
    مامیز چنین زهر و شهد بر هم


  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت تير ۱۳۹۰
    نوشته
    5,567
    صلوات
    200
    تعداد دلنوشته
    2
    مورد تشکر
    5 پست
    حضور
    59 روز 4 ساعت 37 دقیقه
    دریافت
    47
    آپلود
    3
    گالری
    196



    حج در آیینه ادب فارسی



    ای عزیزان به شما هدیه زیـــــــــزدان آمد

    عید فرخنـــــــده ی نورانی قربـــــــــان آمد

    حاجیان سعی شما شد به حقیقت مقبول

    رحمت واسعــــه ی حضــرت ســـبحان آمد



    عید قربان به حقیقـــت...زخــــــداوند کریم

    آفتابی به شــــــب ظلمت انســــان آمد

    جمله دلهاچو کویری ست پر از فصل عطش

    بر کویــــر دل ما...نعــــــــــــمت باران آمد

    خاک میسوخت در اندوه عطش باحسرت

    نقش در سینه ی این خاک.. گلستان آمد

    امر شد تا که به قربانـــــــی اسماعیلش

    آن خلیــــلی که پذیرفتـــه ز رحـــــمان امد

    امتحان داد به خوبی بخـــــــدا ابــــراهیم

    جای آن ذبح عظیمی که به قربــــان آمد

    آن حسینی که زحج رفت سوی کرببــلا

    به خدا بهر سر افـــــرازی قـــــــــرآن آمد




    حج در آیینه ادب فارسی





    ***************************


    ܓ✿ اللهم عجل لولیک الفرج ܓ✿


    ***************************

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. پاسخ: 20
    آخرين نوشته: ۱۳۹۲/۱۲/۰۲, ۱۸:۰۰
  2. √ (●̪•)...در ســـوگ پـیـامبــر خاتم النبیین (ص)
    توسط *عرفانی* در انجمن ویژه نامه های قرآنی
    پاسخ: 9
    آخرين نوشته: ۱۳۹۲/۱۰/۱۰, ۱۴:۰۲
  3. ♠♠♠♠♠--- زیباییهای عاشورا ----♠♠♠♠♠
    توسط کنیز فاطمه(سلام الله علیها) در انجمن اهل بیت و ائمه در قرآن
    پاسخ: 12
    آخرين نوشته: ۱۳۹۱/۰۹/۲۶, ۱۴:۴۱
  4. *** آیین های محرم در شهرهای ایران ***
    توسط ابدیت در انجمن حکومت ها ، اقوام و ملل و سنت های در قرآن
    پاسخ: 10
    آخرين نوشته: ۱۳۹۱/۰۹/۲۴, ۱۸:۳۸
  5. حرمیین عسکریین بازگشایی شد+عکس
    توسط iranproud در انجمن تصاویر دیدنی
    پاسخ: 8
    آخرين نوشته: ۱۳۸۸/۰۲/۰۱, ۰۸:۲۸

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود