جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: تأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسی

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32

    مطلب تأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسی




    نوزوز در ایران تبدیل به یک عید مذهبی شده است و شاعران معاصر ایرانی همواره با تکیه بر باورها و اعتقادات دینی شعر سروده اند؛ از این رو شعرهای آنان و به ویژه بهاریه ها از قرآن و احادیث متأثر شده است.
    به گزارش خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا) نوروزیه ها و بهاریه های ادب فارسی مانند دیگر قالب ها و موضوعات این ادبیات، لبریز از اشارات و تلمیحات قرآنی است و شاعران همواره سعی داشتند تا با الگو گرفتن از آیات قرآن و احادیث ائمه(ع) به خلق آثار دست بزنند؛ به همین جهت بهاریه های شعر فارسی از آیات قرآن تأثیر بسیار گرفته است، برای مثال مولانا در مثنوی درباره بهار و نوروز می گوید: گفت پیغمبر به اصحاب کبار/ تن مپوشانید از باد بهار/ کانچه با برگ درختان می کند/ با تن و جان شما آن می کند» و هاتف که ترکیب بند معروفی دارد، در یکی بهاریه های خود با اشاره به حدیثی از امام صادق* سروده است: «همایون روز نوروز است امروز و به فیروزی/ به اورنگ خلافت کرده شاه لافتی مأوی».
    قرآن و احادیث نیز اشارات فراوانی به بهار و نو شدن طبیعت کرده اند؛ در احادیث، به قرآن کریم، کتاب آسمانی مسلمانان لقب«بهار دل ها» داده شده است؛ به پیامبر اکرم (ص) نیز «بهار جهان» و «بهارِ یتیمان» لقب داده اند؛ در نهج البلاغه نیز پرهای طاووس به دسته گلی که از شکوفه های گوناگون گل های بهاری چیده شده، مانند گشته است.
    شاعران معاصر نیز از آیات قرآنی بی بهره نبوده اند برای مثال در اشعار سهراب سپهری و فریدون مشیری می توان شواهدی یافت که به نوعی تحول طبیعت را با تحول روح بشر، در ارتباط با مفاهیمی که در حوزه ی الهیات و آیات قرآنی مطرح است به خوبی نشان می دهد؛ حال که تأثیر قرآن بر بهاریه ها تا حدودی مشخص شد؛ لازم است قدری بیشتر درباره بهاریه های شعر فارسی بدانیم.

    تأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسی


  2. تشکر


  3.  

  4. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32



    بهاریه های شعر فارسی
    ازجمله موضوعاتی که در تاریخ شعر فارسی تجلی های پرشمار و البته متفاوتی داشته است، «بهار» است که به تولید تقریباً انبوهی از شعر، تحت عنوان «بهاریه» انجامیده؛ برخلاف باور عموم بهار همیشه مضون اصلی «بهاریه ها» را تشکیل نمی دهد؛ تنها در بهاریه هایی که گفتمان توصیفی بر آنها حاکم هستند، بهارمضمون اصلی شعر را تشکیل می دهد؛ انسان پیشامدرن رابطه ای بی واسطه و نزدیکتر با طبیعت داشته است؛ بهار به عنوان احیاگر طبیعت در حقیقت زندگی تازه انسان را به دنبال خود می آورد، نگاه این انسان به این بهار برونگرا، آفاقی و ابژکتیو ، و شعر برآمده از این نگاه توصیفی است.
    گفتمان صرفاً توصیفی در تاریخ شعر فارسی، حداقل در بهاریه سرایی، یک گفتمان غالب نیست. در نتیجه در کمتر بهاریه ای می توان بهار را به عنوان مضمون اصلی سراغ گرفت؛ بلکه برعکس، غالباً توصیف بهار وسیله ای برای بیان مقصود دیگری قرار می گیرد؛ این مقصود دیگر بسته به گفتمان فکری شاعر، نوع نگاه شاعر به بهار را تعیین می کند.
    در مقیاسی وسیعتر، بهار می تواند نماد عدم پایداری دنیا و نعمات آن باشد؛ نعمتهایی که شایسته ی دلبستگی نیست مانند این بیت حافظ که می گوید «مرغ زیرک نزند در چمنش پرده سرای/هر بهاری که به دنبال خزانی دارد»
    بهار، گاه نماد گشایش و فرج پس از سختی و مشقات قرار می گیرد و گاه نماد زندگی پس مرگ؛ این واپسین مورد، به واقع افزون ترین وجه نمادین بهار در شعر فارسی است؛ مانند این شعر مولوی که می گوید:
    «بیایید بیایید که گلزار دمیده است / بیایید بیایید که دلدار رسیده است
    چه روزاست وچه روزاست، چنین روزقیامت / مگرنامه اعمال زآفاق پریده است»
    تأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسی


  5. تشکر


  6. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32



    اما در بهاریه هایی که شاعر از مضمون بهار برای بیان حالات و آنات شخصی خود بهره برده است، بهار شخصیت نمادین خود را وا می نهد و در معنای عینی خود بکار می رود؛ مانند شعر زیر از ناصرخسرو
    «چند گویی که چو هنگام بهار آید
    گل بیاراید و بادام به بار آید
    روی بستان را چون چهره ی دلبندان
    از شکوفه رخ و از سبزه عذار آید
    این چنین بیهوده ای نیز مگو با من
    که مرا از سخن بیهوده عار آید
    شصت بار آمد نوروز مرا مهمان
    جز همان نیست اگر ششصد بار آید
    هر که را شست ستمگر فلک آرایش
    باغ آراسته او را به چه کار آید؟
    سوی من خواب و خیال است جمال او
    گر به چشم تو همی نقش و نگار آید» «ناصرخسرو»
    هر چه از شعر کلاسیک به سمت شعر امروز پیش می رویم؛ بیان حالات و آنات شاعر از طریق وصف بهار و ارائه مضمون غیر اصلی بهار، به گفتمان غالب تری تبدیل می شود؛ این امر به نوعی تبعیت از تغییر گفتمان های شعر کلاسیک به نو محسوب می شود.
    تأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسیتأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسیتأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسیتأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسیتأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسی


  7. تشکر


  8. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32



    سیر بهاریه های شعر فارسی
    از قرن چهارم، با شکل گیری قصیده و رواج آن، تغزل و تشبیب بسیاری از قصاید، در وصف بهار بود؛ از این رو برخی بهاریه را صرفاً چنین قصیده ای می دانند؛ با وسعت یافتن تشبیب قصیده و تولد غزل، بهاریه منحصر به قصیده نماند و به تدریج به قالب های دیگر شعر، مانند غزل و مثنوی نیز سرایت کرد.
    نخستین بهاریه مشهور از رودکی است که سراسر آن وصف بهار است با این مطلع : آمد بهار خرم با رنگ و بوی طیب / با صد هزار نزهت وآرایش عجیب
    با رواج سبک خراسانی، طبیعت گرایی اوج می یابد؛ درنتیجه اشعار نیمه دوم قرن چهارم و اوایل قرن پنجم سرشار است از رنگ و بوی گلها و آواز پرندگان است؛ بهترین نماینده این دوره منوچهری است و مسمط های منوچهری از باشکوه ترین بهاریه های شعر فارسی است و همواره مورد تقلید شاعران بعد از او بوده است، از جمله:
    نوروز بزرگم بزن ای مطرب امروز/ زیرا که بود نوبت نوروز به نوروز
    کبکان دری غالیه در چشم کشیدند/ سروان سهی عبقری سبز خریدند
    بادام بنان مقنعه بر سر بدریدند/ شاه اسپرمان چینی در زلف کشیدند
    تأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسیتأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسیتأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسیتأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسی


  9. تشکر


  10. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۷
    نوشته
    17,586
    تشکر:
    1
    حضور
    4 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    662
    آپلود
    397
    گالری
    32



    در سبک خراسانی بسیاری از بهاریه ها با گرامی داشت آیین باستانی نوروز همراه بود؛ که نشانه رواج این جشن های ایرانی در آن عصر است؛ چون پیوند بهار و نوروز در شعرهای دوره های بعد به این حد انعکاس ندارد.
    از نیمه دوم قرن پنجم به بعد، بهاریه در منظومه های عاشقانه از جمله لیلی و مجنون و اشعار عارفانه ، که سرآغاز آنها قصیده های سنایی است تجلی می یابد؛ پیش از سنایی هرگز بهار، با چشم انداز عرفانی و عناصری از زندگی و دید اهل عرفان، بدین گونه وصف نشده بود؛ در بهاریه سنایی تمام کائنات در جنب و جوش اند مانند:
    باز متواری روانِ عشق ، صحرائی شدند/ باز سرپوشیدگانِ عقل ، سودائی شدند
    باز مستوران جان و دل پدیدار آمدند/ باز مهجوران آب و گِل تماشائی شدند
    تأثیر قرآن بر بهاریه های شعر فارسی


  11. تشکر


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود