جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: ۞۞۞ کتابشناسی کتب معتبر تفسیر قرآن ۞۞۞

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118

    ۞۞۞ کتابشناسی کتب معتبر تفسیر قرآن ۞۞۞




    ضمن عرض سلام خدمت شما کاربران قرآنی و تبریک میلاد با سعادت هشتمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت حضرت امام رضا علیه السلام ؛

    در این تاپیک قصد دارم کتب تفسیری معتبر را به صورت مختصر به کاربران قرآنی عزیز معرفی کنم.

    منبع اطلاعات: نرم افزار جامع تفاسیر نور / کاری از: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.



    ۞۞۞  کتابشناسی کتب معتبر تفسیر قرآن  ۞۞۞

    ویرایش توسط فاطمه ایمانی : ۱۳۸۹/۰۸/۰۸ در ساعت ۰۷:۵۰

    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )





  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118

    تفسیر نمونه




    نام كتاب: تفسير نمونه‏

    نويسنده: مكارم شيرازى ناصر

    موضوع: اجتماعى و اجتهادى‏

    قرن: پانزدهم‏

    زبان: فارسى‏

    مذهب: شيعى‏

    ناشر: دار الكتب الإسلامية

    مكان چاپ: تهران‏

    سال چاپ: 1374 ش‏

    نوبت چاپ: اول‏


    توضيح: كامل‏

    ********************
    تفسير نمونه‏

    اثر آيت الله مكارم شيرازى‏

    انگيزه تاليف‏

    اين تفسير به اين منظور تأليف شد كه غذاى معنوى و فكرى مناسب و مفيدى براى نسل كنونى باشد و به همين علت مهمترين ديدگاه ها و نظريات اسلام در زمينه‏هاى تربيتى و اخلاقى، متناسب با فهم همگان، در آن آورده شده است.

    استاد مكارم و همكارانش با ارائه اين اثر، به نسلى كه با عطش زياد به دنبال فهم معارف قرآن و سيراب شدن از سرچشمه‏هاى گواراى آنند، خدمت بزرگ و ارزشمندى نمودند.

    در مقدمه اين تفسير آمده است:« هر عصرى ويژگي ها، ضرورت ها و تقاضاهايى دارد كه از دگرگون شدن وضع زمان و پيدا شدن مسائل جديد و مفاهيم تازه در عرصه زندگى سرچشمه مى‏گيرد. همچنين هر روزگارى، مشكلات و پيچيدگى‏هايى دارد كه لازمه تحوّل زندگى و گذشت زمان است. افراد پيروز و موفق، كسانى هستند كه هم آن نيازها و تقاضاها را و هم اين مشكلات و گرفتاريها را، كه مى‏توان مجموع آنها را« مسائل روز» ناميد درك مى‏كنند. رسالت دانشمندان هر دوره‏اى است كه با هوشيارى كامل، اين مسائل، تقاضاها، نيازها و اين خلأ روحى، فكرى و اجتماعى را فورا دريابند و آنها را به شكل صحيحى پر كنند تا با امور ديگرى پر نشود، زيرا خلأ در محيط زندگى ما ممكن نيست.

    از مسائلى كه ما به سهم خود به روشنى آن را دريافته‏ايم تشنگى و عطش نسل حاضر براى درك مفاهيم اسلام و مسائل مذهبى است، نه تنها درك، بلكه چشيدن و لمس كردن‏و بالاخره عمل كردن به اين مفاهيم و اصول است. اين مسائل، بخش مهمى از روح و جان آنان را فرا گرفته است، اما طبيعى است كه همه اين اشتغالات ذهنى، به صورت استفهام است و نخستين گام براى پاسخگويى به اين خواسته‏ها، برگرداندن ميراث علمى و فرهنگى اسلام و بيان كردن همه آن مفاهيم عالى به زبان روز و ريختن آن در كام روح و جان و عقل نسل كنونى است و گام ديگر، استنباط نيازها و تقاضاهاى ويژه اين زمان از اصول كلى اسلام است، و اين تفسير بر اساس همين دو هدف نگارش يافته است.

    مفسر محترم در مقدمه كوتاه خود بر جلد چهارم تفسير با بيانى آشكار مى‏نويسد: هدف از نوشتن اين تفسير، اين بود كه تفسيرى به زبان فارسى براى قرآن مجيد تهيه شود كه هم« خواص» بتوانند از آن بهره گيرند، و هم براى « عموم» مفيد باشد، تفسيرى روان و دور از اصطلاحات پيچيده علمى، دور از شرح اختلافات مفسران و نقل اقوال پراكنده، بر اساس نزديكترين مفاهيم قرآن به ذهن، و بر اساس دريافتها و برداشتهاى تازه‏اى كه در پرتو پيشرفت علوم گوناگون از قرآن مى‏شود، و با استفاده از قرائن تاريخى و شأن نزولها و احاديث متقن و ارزنده‏اى كه در منابع اسلامى از پيشوايان بزرگ اسلام به ما رسيده است.

    تفسيرى كه در عين تفسير بودن، جوابگوى پرسشها و مسائل عصرى و حل ايرادهاى گوناگون در اصول و فروع مباحث اسلامى( تا آنجا كه وضع چنين تفسيرى اجازه مى‏دهد) بوده باشد.

    *معرفى تفسير و روش آن:

    تفسير نمونه امروز يكى از رايج‏ترين و مقبول‏ترين تفاسير شناخته شده در مجامع مذهبى و علمى مى‏باشد كه با ابتكار و اشراف استاد محقق و نامى حضرت آيت الله ناصر مكارم شيرازى و با هميارى جمعى از فضلا و دانشمندان حوزه علميه قم، به زبان فارسى تأليف و در 27 جلد وزيرى ارائه شده است. اين تفسير، تمامى آيات قرآن را در بر دارد كه به شيوه ترتيبى از ابتدا تا به انتهاى قرآن را، بررسى كرده است.

    روش اين تفسير را مى‏توان روش اجتهادى- تحليلى و عقلى بازشمرد كه با مطرح كردن برخى مسائل علمى روز، قدمى در تبيين بيشتر بعضى آيات برداشته است، در كنار آن جنبه تربيتى خود را همچنان مد نظر داشته و به تبيين ديدگاههاى قرآن در اين زمينه مى‏پردازد. در مسائل خلافى شيعه و اهل سنت نيز سعى داشته روش تقريب را برگزيند و از مطرح كردن تعصبات بيجا بپرهيزد.

    ضمن در بر داشتن اين خصوصيات از تفسير آيه به آيه براى توضيح بيشتر مضامين قرآنى بهره برده و نيز در مقاطع مختلف با مطرح و نقل كردن روايات اهل بيت« عليهم السلام»، در تبيين هرچه بيشتر آيات، تلاش نموده است. اين تفسير در طى مدت 15 سال از 1396 تا 1410 هجرى قمرى، تحقيق و تأليف گشته است.

    مفسر محترم در ابتداى جلد 1 مقدمه‏اى مختصر دارد كه ضمن آن به انگيزه نگارش، آغاز تفسير قرآن و چيستى و حقيقت آن، تفسير به رأى، نيازها و ضرورتهاى ويژه هر عصر، بيان شيوه كار گروهى، ويژگيها و منابع تفسير، پرداخته است، ابتداى بعض مجلدات ديگر نيز مقدمه‏اى خيلى كوتاه درباره موضوعات مربوط به تفسير نمونه، بيان داشته است.

    مى‏توان روش ورود و خروج مفسر و همكاران را در سوره‏ها و آيات قرآن، به شرح ذيل ترسيم كرد.

    ابتداى هر سوره را با نام آن، مكى، مدنى بودن و تعداد آيات افتتاح مى‏نمايد، پس از آن به بيان« ويژگيهاى سوره در طى چند نكته مى‏پردازد، اين نكات بطور معمول شامل فضيلت سوره، ثواب قرائت و جايگاه آن مى‏باشد كه معمولا محور اين بخش روايات مى‏باشد.« عنوان محتواى سوره»، مدخل ديگر مفسر براى بحث راجع به خطوط كلى سوره مى‏باشد و آن را در قالب نكته‏ها، بيان مى‏دارد.

    در مواردى نيز وجه تسميه سوره را به شكل سؤال مطرح نموده به آن مى‏پردازد. پس از پرداختن به موارد فوق بررسى آيات و تفسير آنها آغاز مى‏گردد، در اين بخش، ابتدا دسته‏اى از آيات مرتبط بهم را مشخص نموده، ترجمه آنها را بيان مى‏دارد.

    به شأن نزول آيات، اهميت داده آن را در اين مقطع ذكر مى‏كند، و در نهايت با تفسير آيات، مطالب خود را در اين بخش تكميل مى‏نمايد. ضمن اينكه مقاطع آيات خود عنوان بخشند، عنوانهاى ديگرى را براى تفكيك مطالب از هم، به كمك مى‏گيرند و اين در تسهيل مطالعه و يافتن مطلب مورد نظر خواننده تفسير، مؤثر مى‏باشد.

    پس از تفسير، عنوان « نكته‏ها » حاوى مطالب و پرسش و پاسخهاى ارزشمندى مى‏باشد، اين بخش شامل عناوين متعدد، و حاوى مباحث موضوعى فراوانى( مانند بحث هدايت ج 1 ص 67، مقصود از قلب در قرآن ج 1 ص 87، پيدايش نفاق، ريشه‏ها و خصوصيات آن ج 1 ص 97 و...) مى‏باشد.

    نكته‏ها شامل 1- مباحثى است كه بطور مستقيم يا غير مستقيم از آيات مطرح شده، استفاده مى‏شود. 2- نتيجه‏گيري ها از آيات. 3- تطبيق مسائل و سؤالات جديد و يافتن پاسخ آنها از آيات. 4- مباحث علمى مناسب با آيات. 5- بيان فلسفه احكام. 6- دفاع از حدود و احكام اسلامى. 7- استفاده‏هاى فقهى يا اصولى از آيات، و...

    با توجه به فضاى تأليف اين تفسير كه از لحاظ فكرى، افكار ماترياليستى بين جوانان، تبليغ مى‏شد، سعى شده است نوع مطالب و سؤالات و اشكالات و پاسخها متناسب با سطح فكرى اين قشر، ارائه گردد، بدين جهت بخشى از مباحث اعتقادى در مقابله با انديشه‏هاى مادى، منكران خداوند مطرح شده است.

    انتخاب روش تقريب از طرف مفسر و همكاران در نزاع هاى فكرى و فقهى شيعه و اهل سنت، سبب نشده است كه ايشان از نقد خود بر افكار آنان، دست برداشته به سبب تقريب آن را مطرح نكنند، بلكه در عرصه اختلاف فكرى، ضعف تفكر آنها، به خصوص، تفكر وهابى را آشكار نموده است. از جمله در بحث شفاعت ذيل آيه 48 سوره بقره ج 1 ص 223 تا ص 246، مطالبى فراوان در پاسخ شبهه وهابيان بر اين مفهوم، ارائه داده‏اند. و نيز در مباحث ولائى، عقايد شيعى خود را مستدل و بدور از تعصب ناروا، بيان مى‏دارد، از جمله در بحث ولايت ذيل آيه 55 سوره مائده ج 4 ص 421.

    شيوه بحث مفسر در آيات فقهى، تفاوت اساسى با بقيه موارد تفسير آيات، نداشته و مطالب مفصل را به كتب فقهى ارجاع داده است، امّا در فلسفه احكام مانند، فلسفه وصيت( ج 1 ص 618) فلسفه قصاص( ج 1 ص 607)، فلسفه تحريم گوشتهاى حرام( ج 1 ص 584) فلسفه روزه و... سعى نموده كه حق مطلب را ادا نمايد.

    در آياتى كه قصص قرآن به خصوص انبياء را مطرح مى‏نمايد، سعى دارد ضمن پرهيز از اسرائيليات، با روايات، برخى جزئيات را روشن كرده، با مقايسه قصص قرآن با تورات، وهن و ضعف قصه‏هاى منتسب به تورات را مشخص كند، مانند ج 1 ص 189 مقايسه معارف قرآن با تورات.

    اين تفسير حاوى پاورقى مى‏باشد كه از طرف مفسر اضافه شده است، در پاورقى‏ها به طور معمول مطالب متفاوت به چشم مى‏خورد از قبيل: الف) آدرس مطالب متن و منابع آن. ب) ارجاع توضيح بيشتر به مجلدات ديگر تفسير نمونه. ج) اشاره به برخى اقوال ديگر. د) توضيح بيشتر لغوى يا تفسيرى يا علمى، يا نقل مطلب از كتب مقدس.


    ویرایش توسط فاطمه ایمانی : ۱۳۸۹/۰۸/۰۸ در ساعت ۰۷:۳۸

    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )





  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118

    تفسیر نمونه (2)





    *ويژگيهاى تفسير نمونه :

    مفسر محترم در مقدمه جلد 1، عنوانى به اين نام مطرح كرده، مى‏نويسد:

    1- از آنجا كه قرآن كتاب زندگى و حيات است، در تفسير آيات به جاى پرداختن به مسائل ادبى و عرفانى و مانند آن، توجه خاصى به مسائل سازنده زندگى مادى و معنوى و بويژه مسائل اجتماعى شده و به اندازه كافى روى مسائلى كه تماس نزديك با حيات فرد و اجتماع دارد تكيه گرديده است.

    2- به تناسب عناوينى كه در آيات مطرح مى‏شود، ذيل هر آيه، بحث فشرده و مستقلى درباره موضوعاتى مانند، ربا، بردگى، حقوق زن، فلسفه حج، اسرار تحريم قمار، شراب، گوشت خوك و اركان و اهداف جهاد اسلامى و مانند آن آمده است، تا خوانندگان در يك مطالعه اجمالى از مراجعه به كتابهاى ديگر بى‏نياز گردند.

    3- كوشش شده، ترجمه آيات، روان، سليس و گويا و دقيق و در نوع خود جالب و رسا بوده باشد.

    4- به جاى پرداختن به بحثهاى كم‏حاصل، توجه مخصوص به ريشه لغات و شأن نزول آيات كه هر دو در فهم دقيق معانى قرآن مؤثر هستند، شده است.

    5- اشكالات و ايرادات و سؤالات مختلفى كه گاهى در پيرامون اصول و فروع اسلام، مطرح مى‏گردد، به تناسب هر آيه، طرح شده و پاسخ فشرده آن ذكر گرديده است. مانند شبهه آكل و مأكول، معراج، تعدد زوجات، علت تفاوت ارث زن و مرد، تفاوت ديه زن و مرد، حروف مقطعه قرآن، نسخ احكام، جنگها و غزوات اسلامى، آزمايشهاى گوناگون الهى و دهها مسئله ديگر، بطوريكه هنگام مطالعه آيات، علامت استفهامى در ذهن خواننده عزيز باقى نماند.

    6- از اصطلاحات پيچيده علمى كه نتيجه آن اختصاص كتاب به قشر خاصى است، در متن كتاب دورى و به هنگام ضرورت در پاورقى آمده، تا براى انديشمندان و صاحب نظران نيز مفيد باشد.

    *منابع تفسير :

    اين تفسير با استفاده از تفاسير معروف شيعه و اهل سنت به خصوص تفاسير: مجمع البيان، التبيان، الميزان، الصافى، نور الثقلين، البرهان و روح الجنان و از تفاسير عامه: روح المعانى، المنار- فى ظلال القرآن، قرطبى، اسباب النزول واحدى، مراغى، در المنثور، بيضاوى، و مفاتيح الغيب فخر رازى، تنظيم و نگارش يافته و اين بهره‏گيرى در نوع خود كم سابقه بوده است، علاوه بر اين تفاسير كه ابتداى هر جلد به آن اشاره شده است، از منابع تفسيرى و غير تفسيرى ديگرى نيز بهره برده شده است، از قبيل: تفسير پرتوى از قرآن، بحار الانوار، سفينة البحار، الغدير، المراجعات، كنز العرفان، نهج البلاغه و برخى شروح آن، وسايل الشيعه، خصال صدوق، اختصاص مفيد، محاسن برقى، كافى، امالى مفيد، مناقب ابن شهرآشوب، مصباح المنير فيومى، مفردات راغب، بلوغ الارب، سيره ابن هشام، كامل ابن اثير، صحيح بخارى، سنن بيهقى، كشف الارتياب، الهداية السنية و مجلات و كتب ديگر.

    *شيوه كار گروهى مفسر و همكاران :

    مفسر در مقدمه خود بر جلد اول متعرض اين نكته مى‏شود كه، اشتغالات روز افزون مختلف، فرصت كار مستقل بر درياى پر عمق قرآن به او نمى‏داد، از طرفى ضرورت كار هر روز نمايان‏تر مى‏شد، تا اينكه براى برون رفت از اين بن‏بست به فكر كار گروهى افتاد، براى اين منظور جمعى از جوانان فاضل، با اخلاص، پژوهشگر و آگاه را رفيق راه كرد و با كوششهاى شبانه روزى آميخته با خلوص در مدت كوتاهى اين نهال به ثمر نشست، در تشريح كار گروهى مى‏نويسد: نخست آيات قرآن در بخشهاى مختلف ميان برادران محترم تقسيم مى‏شد و با راهنمائيهاى لازم قبلى، تفاسير مختلفى كه منابع اصلى تفسير بود و بقلم محققان بزرگ اين فن اعم از شيعه و سنى نگاشته شده بود( نام آنها قبلا گذشت) مورد بررسى قرار مى‏گرفت، سپس يافته‏ها را كه بر نيازها و تقاضاهاى روز تطبيق داشت، جمع آورى نموده، در جلسات عمومى اين هيئت كه همه روز تشكيل ميشد، مطرح مى‏كردند و در همان جلسه، دريافت‏هاى تازه را از قرآن كه مى‏بايست بر آنها افزوده مى‏شد، مى‏افزوديم، و پس از بحث و گفتگو و مشاوره پيرامون مباحث مختلف و مراجعه به منابع گوناگون، اينجانب مطالب را املا كرده و دوستان تندنويس يادداشت مى‏كردند، و سپس به كنترل مجدد مى‏پرداختيم و آنچه را كه نوشته شده با صبر و حوصله، بررسى و اصلاح و آماده چاپ مى‏كرديم، و بعد از چاپ و قبل از نشر نيز مجددا كنترل و بررسى و اصلاح مى‏شد.» و براى ايجاد هماهنگى در سبك تفسير و قلم آن آخرين بازنويسى توسط مفسر محترم انجام مى‏گرفت.

    فهرست موضوعى تفسير نمونه‏ :

    مفسر محترم در پيشگفتار فهرست موضوعى تفسير نمونه مى‏نويسد:« سرانجام بعد از پانزده سال تلاش مستمر كار تفسير نمونه در 27 جلد پايان گرفت، در اين هنگام احساس احتياج مبرم به يك« فهرست موضوعى جامع» مى‏شد و جمعى از طلاب فاضل حوزه علميه قم پيشنهاد اين كار را دادند، و از آنجا كه آقايان احمد على بابايى و رضا محمدى كه از طلاب محترم و باذوق و پرتلاش حوزه علميه قم هستند، نسبت به اين كار اهتمام بيشترى داشتند، قرعه فال به نام آنها زده شد. آنها با دو سال سعى و كوشش مستمر و استفاده از پانزده هزار فيش، اثرى را به وجود آوردند كه در نوع خود ممتاز است، مى‏توان گفت فهرستى را كه از 27 جلد تفسير نمونه تهيه كرده‏اند، انشاء الله كليدى براى راه يافتن به تفسير نمونه است.»

    در دنباله مطلب طرز استفاده از اين فهرست كه بر اساس حروف الفبا تدوين شده است، توضيح داده شده و با مثال امر را بر طالب آن سهل نموده‏اند.

    پس از ارائه فهرست الفبايى كه در 24 صفحه انجام گرفته است، سرفصل‏هاى فهرست موضوعى مطرح و عناوين ريز آنها تحت هر موضوع با آدرس جلد و صفحه، در 530 صفحه ثبت گرديده و به علاقمندان عرضه شده است.

    سر فصل‏هاى فهرست موضوعى بدين شرح است:


    1- شناخت و جهان بينى‏

    2- جهان بينى اسلامى شامل بخش‏هاى:
    - خدا شناسى و توحيد در قرآن‏
    - عدل الهى‏
    - نبوت‏
    - امامت و ولايت‏
    - معاد

    3- انسان در قرآن و هدف آفرينش‏

    4- آشنايى با منابع اسلام« قرآن» و« حديث»

    5- رفتار يك مسلمان و چگونگى جامعه اسلامى شامل:
    - قواعد اصولى و فقهى در قرآن‏
    - وظايف و احكام‏
    - اخلاق و تعليم و تربيت اسلامى‏
    - روابط و حقوق اجتماعى‏
    - مسائل اقتصادى‏
    - حكومت و نظام سياسى‏

    6- تاريخ تمدن‏

    7- بررسى اديان و مكاتب‏

    8- علوم اجتماعى‏

    9- علوم تجربى و طبيعى‏

    10- ادبيات و هنر

    نسخه‏شناسى‏ :

    تفسير نمونه در 27 جلد وزيرى به همراه يك جلد فهرست موضوعى به زبان فارسى، توسط دار الكتب الاسلاميه، تهران چاپ و نشر گرديده است، مجلدات اوليه آن در سال 1400 ق و مجلدات اخير آن در سالهاى 1414 ق به پايان رسيده است.

    هر مجلد داراى فهرست مفصلى از آيات و مطالبى است كه در آن مطرح شده است، ابتداى جلد اول مقدمه‏اى چند صفحه‏اى از مؤلف بچشم مى‏خورد كه در مجلدات بعد اين مقدمه بسيار مختصر گرديده است.

    برخى مجلدات اين تفسير از جمله جلد 1 در چاپ هاى بعد، با تجديد نظر و اضافات، چاپ شده است. انتهاى برخى مجلدات نيز تاريخ پايان تأليف آن درج گرديده است. پايان تأليف آخرين جلد آن 18 ذى الحجه 1407 ق مطابق با 23 مرداد 1366 شمسى درج شده است.

    اين تفسير تا كنون به چند زبان زنده دنيا از جمله عربى وارد و ترجمه شده، ترجمه عربى آن به نام« الامثل» عرضه شده است. ترجمه انگليسى آن نيز در دست تهيه مى‏باشد.

    تفسير نمونه تاكنون چندين چاپ با تيراژهاى متفاوت( حدود 5000 در هر چاپ) داشته و در نسخه مورد بحث برخى مجلدات تا سى و دو چاپ بر آن گذشته است. فهرست اجمالى تمام مجلدات از نظر سور قرآن در آخر جلد 27 درج گرديده است. طرز كار گروهى كه در مقدمه اول كتاب بطور مختصر ذكر گرديده بود در انتهاى جلد 27 به طور مفصل از طرف هيئت همكاران تفسير نمونه بيان شده است.

    برگزيده‏اى از تفسير نمونه توسط آقاى احمد على بابايى در 5 جلد به بازار عرضه شده كه اكنون چاپ سيزدهم خود را نيز سپرى كرده است.


    منابع مقاله‏
    :

    1- مقدمه تفسير نمونه ج 1
    2- مجلدات مختلف تفسير همراه با فهرست موضوعى آن‏
    3- طبقات مفسران شيعه ج 5 ص 53 تا 62 دكتر عقيقى بخشايشى‏
    4- المفسرون حياتهم و منهجهم ص 152 سيد محمدعلى ايازى‏
    5- دانشنامه قرآن و قرآن پژوهى ج 1 ص 774 و ج 2 ص 2143 با همكارى استاد بهاء الدين خرمشاهى‏
    6- تفسير و مفسران آيت ا... معرفت ج 2 ص 502 مؤسسه فرهنگى التمهيد چاپ اول تابستان 1380


    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )





  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118



    الميزان فى تفسير القرآن‏
    نويسنده: طباطبايى سيد محمد حسين‏
    موضوع: قرآن به قرآن و اجتهادى‏
    قرن: چهاردهم‏
    زبان: عربى‏
    مذهب: شيعى‏
    ناشر: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم‏
    توضيح: كامل‏

    *****************

    نام كتاب:ترجمه تفسير الميزان‏
    نويسنده: موسوى همدانى سيد محمد باقر
    موضوع: قرآن به قرآن و اجتهادى‏
    قرن: چهاردهم‏
    زبان: فارسى‏
    مذهب: شيعى‏
    ناشر: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم‏
    مكان چاپ: قم‏
    سال چاپ: 1374 ش‏
    نوبت چاپ: پنجم‏
    توضيح: كامل‏

    ترجمه تفسير الميزان‏

    مترجم: سيد محمد باقر موسوى همدانى‏

    تفسير نفيس الميزان توسط شاگردان مرحوم علامه طباطبايى« ره» انجام گرفت ابتدا آقايان مكارم شيرازى، مصباح يزدى، محمد على گرامى، عبد الكريم نيرى بروجردى، محمدرضا صالحى كرمانى، سيد محمد خامنه‏اى، محمد جواد حجتى كرمانى، 12 جلد آن را ترجمه كردند. آقاى موسوى همدانى خود مى‏گويند:« روزى مرحوم علامه به من امر فرمودند كه تفسير ايشان را ترجمه كنم، وقتى ترجمه را ملاحظه نمودند، فرمود: آن 12 جلد ديگر را نيز ترجمه كن تا يكدست گردد من هم دوباره آنها را ترجمه كردم. بنابراين بعضى مجلدات تفسير الميزان، دو ترجمه دارد. البته ايشان در مقدمه ترجمه تفسير الميزان چاپ جامعه مدرسين مى‏نويسند:« 10 جلد آن قبلا ترجمه شده بود و آن ترجمه 5 جلد عربى الميزان مى‏باشد.»

    *نكات قابل توجه :

    ايشان ضمن ترجمه تفسير الميزان، ترجمه‏اى نيز از آيات قرآنى ارائه داده‏اند، و بطور مستقل نيز مى‏تواند، مورد استفاده واقع شود. بنابر نقل دانشنامه قرآنى ايشان در ترجمه قرآن به ترجمه مرحوم پاينده نظر داشته است.

    ايشان بدليل اينكه از شاگردان مرحوم علامه طباطبايى« ره» بوده، و با مبانى فكرى استاد خود در جنبه‏هاى مختلف، آشنايى داشته، توانسته‏اند، ترجمه خوبى از اين تفسير ارائه دهند، ترجمه‏اى كه در رساندن معنا و منظور مفسر، تقريبا موفق بوده‏اند.

    مترجم در جلد 1 صفحه 549 چاپ جامعه مدرسين حوزه علميه قم مى‏نويسد:« تصميم دارم وقتى مقابله همه روزه ما به اينجا رسيد، اين قسمت را نخوانم.» از اين عبارت برمى‏آيد كه ايشان ترجمه را با استاد علامه، مقابله مى‏كرد، و اين از نكات مثبت آن، شمرده مى‏شود.

    متأسفانه مترجم، روش كار خود را بيان نكرده است، امّا سعى نموده ترجمه‏اى قابل فهم ارائه دهد. براى توضيح بعضى مطالب گاهى بين پرانتز از خود مطلبى بيان مى‏كنند. مانند جلد 1 صفحه 71 سطر اول گاهى با ذكر چند مثال، قصد تبيين بيشتر مطلب را مى‏نمايند، مانند جلد 1 ترجمه صفحه 565 سطر 15 گاهى نيز در صدد توضيح موضوعى در پاورقى، برمى‏آيند، بعنوان نمونه، بحثى راجع به مباهله در جلد سوم ترجمه سوره آل عمران ذيل آيه 61- 63 صفحه 370- 371.

    گاهى به ذكر بعضى احتمالات در پاورقى مى‏پردازند، مانند جلد 19 صفحه 668 ذيل آيه 13- 37 سوره الحاقه.

    گاهى نيز مبادرت به ذكر داستانى مناسب بحث، مى‏نمايند، مانند جلد 1 صفحه 548- 549 امّا در مواردى نيز در ترجمه اقدام به حذف جمله، عبارت يا كلماتى مى‏نمايند.( كه در ترجمه امر عادى تلقى مى‏شود.) در بحث اخلاقى ذيل آيات 153 تا 157 سوره بقره صفحه 372 جلد 1 عربى، نمودار درختى اصول و فروع صفات اخلاقى آورده شده است، كه تعبير علامه نشان مى‏دهد اين نمودار از ايشان است، امّا در ترجمه، اين نمودار ترسيم نشده و اشاره‏اى به وجود آن در متن تفسير ننموده است.
    مترجم، آياتى را نيز كه جهت استشهاد يا موارد ديگر مصنف يا در روايات مورد استفاده قرار داده، در پاورقى ترجمه نموده است.

    در مجموع با توجه به گفتمان درون حوزه و اصطلاحات و تعبيرات خاص دروس حوزوى، ترجمه‏اى مورد استفاده و قابل تقدير است، امّا نكاتى را مى‏توان بعنوان بهتر شدن و احيانا اصلاح در چاپهاى بعدى، مورد توجه قرار داد.

    از مقاطع سخت ترجمه يك متن، نماياندن ارتباط پله‏اى و متسلسل و تفريع مطالبى است كه در متن با كلماتى مانند« ثمّ»،« ف»،« و» و نظائر آن، انجام گرفته است، در تفسير الميزان بدليل برهانهاى صريح و پنهانى و اينگونه موارد زياد به چشم مى‏خورد، بطور معمول نمى‏توان در ترجمه همه آنها را نماياند. اين ترجمه نيز از اين امر مستثنى نيست.

    به كار بردن الفاظى كه معمولا در مكالمات شفاهى استعمال مى‏شود، در ترجمه متن علمى و تخصصى از ارزش ترجمه مى‏كاهد، ترجمه الميزان، اينگونه موارد را فراوان دارد، بعنوان نمونه، ترجمه« سرد الكلام» به« ريخت سوره» در جلد 1 ترجمه صفحه 27 سطر سوم، ج 1 عربى صفحه 16 سطر آخر، به كار بردن عبارت« و چه و چه و چه» در ترجمه« و غيرهما» جلد 1 ترجمه صفحه 612 سطر 13، ج 1 عربى صفحه 406 سطر 12، به كار بردن كلمه« مارك» در عبارت:« تا اين عملم نشانه و مارك تو را داشته باشد.» جلد 1 ترجمه صفحه 27 س 13. به كار بردن تعبير« الاّ و لا بد» جلد 1 ترجمه ص 539 سطر 12، و تعبيرى مانند« يك نسخه عمل» جلد 1 ترجمه صفحه 623 سطر 10.
    گاهى در ترجمه، كلمات نامأنوس مشاهده مى‏شود، مانند: ترجمه« التابعين المتخذين للانداد» به« تابعان انداد بگير». جلد 1 ترجمه صفحه 617 سطر 13 جلد 1 عربى ص 409 اقول دوم.

    و ترجمه« إظهار العبودية من العبد هو العمل الذى يتلبس به العبد» به« اظهار عبوديت از بنده خدا همان عملى است كه مى‏كند.» ترجمه« انجام دادن» به« مى‏كند» فراوان ديده مى‏شود.

    رعايت نكردن جايگاه كلمه در تركيب، معناى آن را تغيير مى‏دهد. در اين ترجمه كم و بيش مواردى يافت مى‏شود، بعنوان نمونه، ترجمه« و هو نفس الانسان المدرك» به« اين حقيقت عبارتست از نفس انسان مدرك». مدرك صفت نفس است ولى در ترجمه صفت انسان محسوب مى‏گردد.
    به كار بردن عين كلمه عربى در ترجمه با وجود معادل فارسى آن، از مواردى است كه در ترجمه الميزان مشاهده مى‏شود، بعنوان نمونه، كلمه« سبيل» و« غرض» در متن عربى، به همين شكل بكار رفته است.

    جلد 1 صفحه 26 س 5 به بعد،« حال آن معناى واحديكه غرض از كلام خدايتعالى است، چيست؟
    در ترجمه،« و قد ذكر اللّه سبحانه الغرض المحصل من كلامه...».« خدائى كه رحمان است، و به همين جهت سبيل رحمتش را براى عموم بندگانش- بيان مى‏كند، آن سبيلى كه به همين جهت سبيل رحمت خاصه‏اش... آن سبيلى كه...».

    در مجموع نياز به اصلاح و بازنگرى در اسلوب ترجمه، اصطلاحات، تعبيرات، لغات و ترجمه آيات حس مى‏شود.

    *چاپها و نسخ ترجمه الميزان :


    ناشر ترجمه تا جلد دهم مؤسسه دار العلم قم مى‏باشد، و از آن به بعد كانون انتشارات محمدى در تهران، عهده‏دار آن گرديد، كه در 40 جلد و 38 مجلد آن را ارائه دادند.

    ابتداى ترجمه قبل از سال 1344 هجرى شمسى آغاز و چاپهاى متعدد آن تا سال 1364 ادامه داشت. در سال 1360 امتياز انتشار آثار مرحوم علامه طباطبائى« ره» از جمله تفسير الميزان و ترجمه آن توسط« بنياد علمى و فكرى استاد علامه طباطبايى» به انتشارات جامعه مدرسين حوزه علميه قم، واگذار گرديد، بدين جهت از سال 1363 تا 1367 ترجمه الميزان با چاپ جديد در 20 جلد( ترجمه هر جلد عربى در يك جلد انجام گرفته است.)، به بازار كتاب عرضه شد و از آن تاريخ نيز بارها توسط همين انتشارات، تجديد چاپ گرديد.

    دفتر انتشارات جامعه مدرسين با اجازه مترجم محترم اقدام به‏

    الف) ويراستارى ترجمه( شامل: اصلاحات دستورى، انشايى، علامت‏گذارى، غلطگيرى و تبديل بعضى جملات يا كلمات غير مصطلح).

    ب) استخراج منابع، مدارك، آيات، روايات و منقولات.

    ج) تهيه فهرست مطالب تفصيلى در هر جلد.

    د) تهيه فهرست موضوعى كه مستقلا منتشر گرديد.

    ه) انتقال ترجمه آيات ترتيبى مورد بحث از پاورقى به متن كتاب.( در چاپهاى قبل ترجمه همه آيات در پاورقى بود.)

    نموده است.

    اين چاپ مقدمه‏اى از آيت اللّه جوادى آملى، را در بردارد كه به مطالب ذيل پرداخته است:

    - سيره تفسيرى علامه طباطبايى.

    - شناخت قرآن.

    - تفسير قرآن.

    - تفسير قرآن به قرآن.

    - ضرب قرآن به قرآن.

    - ويژگيهاى تفسير مرحوم استاد علامه طباطبايى.

    - آيات توحيدى يا غرر آيات.

    مترجم محترم نيز در چاپ اوّل و دوم اين ترجمه، دو مقدمه كوتاه، از خود به يادگار گذاشته است.

    اشتباهات چاپى در جابجايى صفحات‏:

    در چاپ جامعه مدرسين حوزه علميه قم به نظر مى‏آيد بعضى جملات يك صفحه ناتمام است و به جمله آغاز صفحه بعد ارتباط چندانى ندارد. بعنوان نمونه جلد 1 ترجمه صفحه 538 و 539، جلد 1 عربى صفحه 358، در اين مورد صفحه 538 ترجمه اصلا ارتباطى با مطلب پايانى صفحه 537 ندارد و همچنين پايان صفحه شماره 538، ارتباط با آغاز صفحه 539 در ترجمه ندارد. در متن عربى نيز مطلب ترجمه شده در صفحه 538 فارسى اصلا وجود ندارد.

    نمونه‏هاى ديگرى نيز وجود دارد. البته قصد، بررسى اين موارد نبود، بطور تصادفى به آن برخورديم و جهت اصلاح به آن اشاره رفت.

    منابع مقاله‏ :

    1- دانشنامه قرآن و قرآن پژوهى به كوشش بهاء الدين خرمشاهى انتشارات دوستان تهران 1377 جلد 1 و 2.
    2- طبقات المفسرين دكتر عقيقى بخشايشى جلد پنجم و چهارم دفتر نشر نويد اسلام، قم بهار 1376
    3- ترجمه الميزان 40 جلد انتشارات دار العلم قم و محمدى تهران مترجمين مختلف‏
    4- ترجمه الميزان 20 جلد دفتر انتشارات جامعه مدرسين حوزه علميه قم ترجمه آقاى سيد محمد باقر موسوى همدانى.


    ویرایش توسط فاطمه ایمانی : ۱۳۸۹/۰۸/۰۸ در ساعت ۰۷:۳۸

    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )





  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118

    تفسیر نور




    نام كتاب: تفسير نور
    نويسنده: قرائتى محسن‏
    موضوع: اجتماعى و تربيتى‏
    قرن: پانزدهم‏
    زبان: فارسى‏
    مذهب: شيعى‏
    ناشر: مركز فرهنگى درسهايى از قرآن‏
    مكان چاپ: تهران‏
    سال چاپ: 1383 ش‏
    نوبت چاپ: يازدهم‏

    *********************

    تفسير نور

    ( حجة الإسلام محسن قرائتی )
    تفسير نور به زبان فارسى، ساده و روان نگاشته شده است، شامل كل قرآن بوده و در 12 جلد عرضه شده است.

    هدف از تدوين اين تفسير
    به گفته مفسر در مقدمه ج 1 اين بوده تا درسهايى از قرآن را كه قابل ترجمه به زبان هاى زنده دنيا باشد به صورت تابلو و پيام در آورد. بيشتر پيامها و درسها از متون تفاسير معتبر شيعه و سنى استفاده گرديده، به مطالبى كه راه گشاى زندگى و قابل عرضه در جامعه مسلمين باشد، پرداخته شده است.

    مرحوم آيت الله سيد مهدى روحانى در تقريظ خود بر تفسير نوشته است: پس از ترجمه هر آيه به زبان ساده و رسا به شرح محتواى آن آيه با بيان نكاتى كه آنها را پيام آيه ناميده، پرداخته است، اين نكات در حقيقت روشنگر روح تفسير و شرح و بسط آن مى‏باشد. و انصافا در بسيارى از موارد، نكات و برداشت‏هاى ايشان ابتكارى و تازگى دارد.

    شيوه ارائه‏

    مطالب اين تفسير در قالب 5 عنوان ارائه شده است.

    1- متن آيه، كه با رسم الخط عثمان طه و با اعراب كامل تايپ و چندين بار مورد دقت قرار گرفته است.

    2- ترجمه هر آيه، كه بصورت گروهى و زير نظر مؤلف محترم و با استفاده از بهترين ترجمه‏هاى موجود( حداقل 6 ترجمه) نگارش يافته و به جهت گويايى و روانى آن، مطالب توضيحى در صورت لزوم در ميان پرانتز آمده است.

    3- نكته‏ها، كه امور زير در اين قالب عرضه گرديده است:

    الف) بيان ريشه و ترجمه لغات مشكل آيه‏

    ب) بيان شأن نزول آيه كه در فهم محتواى آن نقش كليدى داشته است.

    ج) بيان آيات مرتبط با آيه كه در فهم موضوعى قرآن تأثير به بسزايى دارد.

    د) بيان روايات، ذيل آيه، كه در اين بخش با توجه به گستردگى روايات، تنها به ذكر نمونه‏هايى بسنده شده است.

    ه) طرح برخى پرسش‏ها و پاسخ گويى به آنها.

    4- پيام‏ها كه مقصود اصلى مؤلف از اين تفسير، همين بخش بوده است تا نشان دهد قرآن كتاب زندگى بشر در همه عصرها و براى همه نسل هاست. البته مستند برداشت‏هاى مؤلف چنانكه در پايان هر پيام آمده است، يكى از موارد ذيل مى‏باشد:

    الف) مفردات كلمات هر آيه‏

    ب) عبارتى مركب از چند كلمه‏

    ج) رابطه هر آيه با آيات قبل‏

    5- پاورقى كه نشانى آيات و روايات و كتب تفسيرى را به اختصار آورده است. همچنين مطالبى مربوط به آيه كه در قالب نكته‏ها و پيام‏ها نمى‏گنجد در پاورقى ذكر شده است.

    قابل توجه اينكه:

    1- گاهى تعداد نكته‏ها و پيام‏هاى يك آيه، از يك مورد تجاوز نكرده است كه به جهت حفظ قالب كار، باز هم به عنوان نكته‏ها و پيام‏ها، به صورت جمع آمده است.

    2- در مورد كتب تفسيرى، هر جا كه مراد، مطالب آن تفسير در ذيل آيه بوده است، نشانى جلد و صفحه ذكر نشده است.

    امتيازات تفسير :

    1- از اصطلاحات فنى، ادبى، فقهى، كلامى و فلسفى احتراز شده است و تنها درسهايى از قرآن كه قابل ترجمه به زبانهاى زنده دنيا به صورت تابلو و پيام باشد آورده شده است.

    2- از تفسير به رأى احتراز شده و از متن آيات و روايات اهل بيت( ع) استفاده شده است.

    3- بيشتر پيام ها و درس ها از متون تفاسير شيعه و سنى استفاده شده است و برخى نكات از مؤلف يا همكاران بوده است. مؤلف مى‏نويسد: در سال 1378 ش براى تجديد چاپ جلد اول، يك بار ديگر تفسير نور را با دقت مطالعه كردم، مطالبى را حذف يا ادغام نموده و مطالب جديد را كه به ذهن خود يا از تفسير راهنما و نخبة التفاسير، استفاده كرده‏ام اضافه نمودم.

    4- با وجود اختصار داراى بحثهاى موضوعى نيز مى‏باشد مانند ج 1 ص 339 ذيل آيه 216 بقره، جهاد در اديان ديگر، بحثى پيرامون هدايت و ضلالت ج 6 ص 227 ذيل آيه 97 سوره رعد، عوامل آرامش و دلگرمى ذيل آيه 28 سوره رعد ج 6 ص 231.

    مفسر در مصاحبه خود با مجله بينات مى‏فرمايد: تفسير نور، عنوان اصلى‏اش تحقيق نيست، صادراتى است، يعنى از اول به اين قصد نوشته شده است. اين تفسير براى آدمهاى بى حوصله است.

    منابع تفسير نور :

    مؤلف مى‏فرمايد: از تفاسير شيعه و سنى، دوازده تفسير ديده مى‏شود مانند: تفسير فى ظلال، مراغى، فخر رازى، قرطبى، مجمع البيان، نور الثقلين، صافى، الميزان، نمونه، كشاف، اطيب البيان فرقان، ما اين تفاسير را سطر به سطر مى‏بينيم، منتهى نكات برجسته‏اش را بيرون مى‏آوريم.

    همكاران تفسير نور :

    كساني كه در تهيه و تنظيم و باز نويسى و استنباط پيام‏ها در مجموع با مؤلف محترم به نحوى همكارى داشته‏اند را مى‏توان به قرار ذيل نام برد: آقايان دهشيرى، جعفرى، سيد جواد بهشتى، شيخ محمود متوسل، حجة الاسلام محمديان، حجة الاسلام محدثى، بلوچيان و كلباسى.

    نسخه شناسى‏ :

    تفسير نور در 12 جلد به قطع وزيرى، از سال 1374 ش توسط انتشارات مؤسسه در راه حق به چاپ رسيد و در سال 1376 به عنوان كتاب سال جمهورى اسلامى ايران، برگزيده شد. سپس توسط مركز فرهنگى درسهايى از قرآن و در چاپخانه سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى بارها به چاپ رسيده است.

    نسخه حاضر چاپ يازدهم آن مى‏باشد كه در پاييز 1383 در همان قطع و مجلدات، به بازار عرضه شده است. البته در دوره اول فقط چهار جلد آن توسط مؤسسه در راه حق به چاپ رسيده است.

    شابك دوره 12 جلدى x-09- 5652- 964

    شابك جلد اول 3- 07- 5652- 964

    اين نسخه شامل پيشگفتار چاپ اول و حاوى زندگينامه دست نوشته مؤلف و توضيحات درباره شيوه كار گروهى در تفاسير منبع و ارائه مطالب و به چاپ رساندن آنهاست.

    ناشر كه مركز فرهنگى درسهايى از قرآن است، به عنوان مقدمه در ابتداى برخى مجلدات مطالبى را در مورد مراحل مختلف كار بيان داشته است.

    تقريظ مرحوم آيت الله سيد مهدى روحانى نيز زينت بخش مجلد اول آن مى‏باشد.


    منابع مقاله‏ :

    1- مجلدات مختلف تفسير نور و مقدمات آن‏
    2- دانشنامه قرآن و قرآن پژوهى به كوشش خرمشاهى ج 1 ص 775
    3- سير تطور تفاسير شيعه سيد محمد على ايازى ص 216
    4- طبقات مفسران شيعه عقيقى بخشايشى ج 5 ص 70
    5- فصلنامه بينات، مؤسسه معارف اسلامى امام رضا( ع) شماره مسلسل 9، سال سوم شماره 1 بهار 1375 صفحه 109


    ویرایش توسط فاطمه ایمانی : ۱۳۸۹/۰۸/۰۸ در ساعت ۰۷:۳۷

    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )




  7. تشکرها 3


  8. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118

    تفسیر روشن




    نام كتاب:تفسير روشن‏

    نويسنده: مصطفوى حسن‏

    موضوع: اجتهادى و عرفانى‏

    قرن: پانزدهم‏

    زبان: فارسى‏

    مذهب: شيعى‏

    ناشر: مركز نشر كتاب‏

    مكان چاپ: تهران‏

    سال چاپ: 1380 ش‏

    نوبت چاپ: اول‏

    توضيح: كامل‏


    *******************

    تفسير روشن‏

    تاليف علامه ميرزا حسن مصطفوى( 1334- 1426 ق)

    انگيزه مفسر :

    مؤلف در مقدمه كوتاه خود بر تفسير روشن انگيزه خود را چنين مى‏نويسد:« چون از تأليف كتاب « التحقيق فى كلمات القرآن» فراغت حاصل شده و تصميم داشتم به مبناى اين كتاب به تفسيرى به لغت عربى اشتغال بورزم، متوجه شدم كه تفسير به زبان عربى بسيار نوشته شده و در دسترس همه طبقات از هر صنفى و در هر رشته‏اى موجود است. و متأسفانه تفسيرى به زبان فارسى كه از جهات الفاظ و معانى و نظم و تحقيق و قاطع بودن ممتاز باشد، وجود ندارد. بخصوص طبقه عموم مردم( كه در اصطلاحات و علوم رسمى، تخصصى ندارند و) قدرت استفاده از اقوال مختلف و تأويلات گوناگون و مطالب متفرقه و مباحث دور از أفهام را ندارند.

    در اين نيت تا حدودى ترديد داشتم، از خداوند متعال بوسيله كتاب او درخواست تكليف نمودم، آيه 84 سوره شعراء«...و اجعل لى لسان صدق فى الآخرين...»آمد. پس براى انجام اين وظيفه الهى از پروردگار متعال يارى طلبيد، و از هر جهت به فيوضات و توجهات او نيازمند هستم.»

    *معرفى تفسير و روش آن :

    تفسير روشن اثر حسن مصطوفى به زبان فارسى و شامل كل قرآن و با تفصيل و گسترده است. كه شامل 16 جلد مى‏شود. مفسر پس از تأليف« التحقيق» و بر اساس ديدگاههاى واژه‏شناسى خود و تأكيد بر غير مجازى بودن كلمات قرآن و همچنين اهتمام به بعد تربيتى و سير و سلوكى، پايه‏هاى تفسير روشن را پاريزى كرده است. مخاطبان اين تفسير افراد متوسط و عموم مؤمنين مى‏باشند.

    ايشان در جلد نخست كتاب، مقدمه‏اى مختصر به نگارش در آورده و به خصوصيات تفسير و اصول پذيرفته شده خود اشاره كرده است. توضيحات او در خصوصيات تفسيرش در قالب 12 مقدمه به قرار ذيل بيان شده است:

    1- راجع به لغات قرآن و ترجمه آنها،

    2- لغات و معانى حقيقى،

    3- نفى تحريف در قرآن،

    4- اختلاف قراءات،

    5- اعجاز قرآن،

    6- تفسير به رأى،

    7- ترجمه آيات،

    8- نقل اقوال‏

    9- احاديث مربوط به آيات،

    10- ناسخ و منسوخ،

    11- محكم و متشابه،

    12- شأن نزول آيات.


    روش عمومى تفسير وى به اين گونه است كه: ابتداى هر سوره فقط به ذكر نامى از آن اكتفا مى‏نمايد و البته به ندرت به ثواب تلاوت و نام هاى ديگر سوره اشاره دارد. پس از ضبط يك يا چند آيه، لغات مشكل و غير مشكل را معنا مى‏كند.

    ايشان در معنا و ترجمه لغات در مقدمه اول مى‏نويسد كه: تمام ترجمه‏هاى لغات از كتاب« التحقيق فى كلمات القرآن» اخذ شده است، و چون يكايك كلمات در آن ‏كتاب، بحث و تحقيق و مورد دقّت قرار گرفته است، به كتاب هاى ديگر لغت احتياجى نداشتيم، مگر در بعضى از موارد كه لازم باشد.»

    در اين باره در مقدمه دوم مى‏نويسد:« ما معتقديم كه: تمام كلمات در قرآن مجيد به معناى حقيقيه آنها استعمال شده، و معناى مجازى در كلام خداوند متعال نيست، و اين مطلب در كتاب« التحقيق» برهانا و عملا ثابت شده است، در نتيجه اكثر آراء مخالف و اقوال مختلف و احتمالات خلاف و سست، قهرا از ميان برداشته مى‏شود.»

    سپس آيات را ترجمه مى‏نمايد، درباره ترجمه آيات در مقدمه هفتم مى‏نويسد: ترجمه كردن قرآن مجيد به زبانهاى ديگر مشكل‏تر از تفسير است، زيرا لازم است كه در مقام ترجمه، تمام مقصود و منظور متكلم تفهيم شده، و كوچكترين تحريفى در بيان مراد او پيش نيايد. و اين معنا اضافه بر شرايط تفسير، محتاج است بر تسلط كامل به جهت بيان و قلم كه بتواند مفهوم آيه را بتعبير كوتاه و مختصر و در عين حال مفيد و روشن و تمام تحويل بدهد.»

    ايشان معتقدند:« ترجمه قرآن به زبان ديگر، بدون در نظر گرفتن و حفظ خصوصيات و بيان مقصود و افاده منظور، از مصاديق كامل تحريف كلام پروردگار متعال بوده، و موجب اهانت و از بين بردن مقام قرآن و ساقط كردن آن از اعتبار گشته، و سبب گمراه شدن افكار و تحير افراد خواهد بود.»

    در ادامه مى‏نويسد:« ترجمه لفظ به لفظ آيات قرآن به هر زبانى صورت گيرد، بر خلاف حق و صلاح بوده و موجب ضلالت، انحراف و ضعف ايمان ديگران شده، هيچ فايده‏اى در بر نخواهد داشت.»

    امّا چون ترجمه را ضرورت مى‏داند مى‏فرمايد:« ترجمه قرآن بهترين خدمت به حقيقت و افراد بشر است، به شرط اينكه هيئتى از متخصصين در تفسير جمع شده و به جاى ترجمه، تفسير كوتاه و مختصرى نوشته، و حداقلّ مقاصد و مطالب قرآن را به زبان گويا و كوتاه و جامع به قلم بياورند.»

    در مرتبه سوم، جداگانه تفسير روشن و قاطع و بقدر امكان بزبان ساده بيان مى‏كنند.

    ايشان در زمينه تفسير قرآن و دورى از تفسير به رأى در مقدمه ششم مى‏نويسند:« تفسير به معناى بسط دادن و شرح با توضيح است، و اين معنى متوقف مى‏شود به فهم مراد و علم به منظور گوينده، تا بتواند منظور او را آنطوريكه واقعيت دارد شرح و توضيح بدهد، و فهميدن مطالب صحيح و حق قرآن مجيد متوقف بر دو امر است:

    1- آشنايى كامل به كلمات و جملات و ظواهر تعبيرات آن از لحاظ ادبى، به طوريكه خود، صاحب رأى و اجتهاد و يقين باشد، نه اينكه در مقام فهميدن مطالب، از اقوال ديگران تقليد كند.

    2- مفسر بايد قلبى روحانى و پاك و باطنى نورانى داشته و با نور الهى و محيط، حقايق كلمات پروردگار را ادراك نموده، و از معارف لاهوتى و عوالم غيبى آگاه باشد.»

    بر اين اساس ايشان در مقدمه كوتاه جلد 4 تفسير مى‏فرمايد:« تنها چيزى را در اين تفسير مى‏نويسم كه خود، اطمينان و يقين پيدا مى‏كنم، چه در جهت ادبيات باشد، يا در معانى لغات و ظواهر آيات كريمه. و يا از لحاظ حقايق و معارفى كه استفاده مى‏شود.»

    در مرتبه چهارم اگر حديث معتبر و مرتبطى با آيه بود نقل مى‏شود و توضيح مختصرى نيز در ارتباط با آن حديث داده شده است. با اين بخش، تفسير روشن، رنگ روايى مختصرى نيز به خود مى‏گيرد.

    البته ايشان در مورد احاديث نقل شده، همه را به مثابه تفسير نمى‏بيند و در مقدمه نهم مى‏نويسد:« رواياتي كه مربوط به آيات ذكر و نقل مى‏شود، اكثر آنها در جهت تأويل و يا ذكر مصداقى از عموم معنى صادر شده است، و بسيار كم ديده مى‏شود كه نظر در آنها به تفسير حقيقت آيه باشد.»

    علت آن را نيز بيان كرده مى‏فرمايد:« زيرا اين اقتضا از لحاظ مورد و يا شخص مخاطب و يا زمينه صلاح، بندرت وجود پيدا مى‏كرد، و در اكثر موارد مقتضى بر شرح و تحقيق و دقت و تفسير نبوده و اكثر مخاطبين استعداد تحقيق را نداشته‏اند.»
    اين علت سبب بى‏اعتبارى روايات در ديدگاه مفسر نشده و مى‏نويسد:« در عين حال اگر روايت معتبر و صحيح بوده، و بهر عنوانى كه صادر شده باشد، در مقام تفسير و تحقيق بسيار مفيد است.»

    با اين وجود ديدگاه او نسبت به تفاسير روايى، مثبت مطلق نمى‏باشد، در اين باره، مى‏نويسد:« تفاسيرى كه به عنوان تفسير روايتى نوشته شده است، براى تحقيق و اخذ حديث و انتخاب آن بسى مورد استفاده واقع مى‏شود، ولى براى افراد عمومى و غير محقق نه تنها مورد استفاده نمى‏باشد، بلكه ممكن است موجبات انحراف افكار آنان نيز بشود. زيرا امثال اين احاديث شريفه بايد از هر جهت مورد بحث و تحقيق و شرح واقع شده و روشن گردد كه آيا تفسير است يا تأويل، حقيقت است يا مجاز يا كنايه، عموميت و اطلاق دارد يا نه، روى تقيه صادر شده است يا در آزادى، به عنوان ذكر مصداق است يا نه، حديث مورد وثوق است يا ضعيف و مخاطب چه افرادى است.»

    در قسمت پنجم اشاره به بعضى از جهات تركيب و اعراب و يا لطائفى كه موجود است مى‏شود.

    مفسر در اين تفسير بنا را بر عدم نقل اقوال گذاشته‏اند و از نقل اقوال و احتمالات در هر جهت كه باشد پرهيز كرده‏اند تا موجب اختلاف و ترديد و ابهام نشود. علت اصلى را در مقدمه هشتم خود چنين مى‏نگارد:« تفسير در صورتى كه دارنده شرائط( مطرح شده) باشد، و با قاطعيت و نورانيت باطنى و روحانيت تمام و آگاهى علمى و ادبى همراه شد، قهرا به واقعيت و حق نزديك‏تر بوده، و احتمالات و اشتباهات و اختلافات برطرف و رفع گشته، و مفهوم واحدى باقى خواهد ماند. بطور كلى موضوعى كه براى جمعى محسوس و مشاهد است، هرگز مورد شبهه و اختلاف واقع نمى‏شود، ولى افراديكه از ديد كامل محروم بوده و نمى‏توانند به دقت و تحقيق آن موضوع را بررسى كنند، خواه و ناخواه دچار اختلاف و اشتباه گشته و در ادراك خود به ظن و شك مبتلا مى‏شوند.

    در مشاهدات معنوى نيز اينچنين است، و شرط تقوى و نورانيت قلب براى مفسر بخاطر اين است كه حقيقت بين باشد، و تنها عالم بودن مخصوصا علم در رشته ادبيات آنهم بدون اجتهاد و تحقيق در مقام فهم حقايق نورانى كتاب الهى، نتيجه بخش نخواهد شد.

    متأسفانه بسيارى از مفسران اينچنين هستند، و نقل اقوال و آراء آنان جز تكثر شبهه و ايجاد حيرت و ضلالت هرگز فايده‏اى نخواهد داشت و ما هم در اين كتاب تا ممكن بود سعى كرديم كه اختلافى ايجاد نكرده و خوانندگان را به معانى حقيقى نزديك نموده، و در هر قسمت آنچه را كه حق مى‏بينيم بيان كنيم.»

    در بخش قراءات نيز مفسر بر اين عقيده است كه:« قراءت صحيح در قرآن مجيد از جهت كلمات و صيغه‏ها و اعراب، همين قراءت موجود با تمام خصوصياتيست كه در همه قرآنهاى چاپى و خطى حاضر و قديم مضبوط است. و قرائتهاى ديگر از مورد اعتبار و وثوق خارج بوده، و احاديث مربوط به نزول قرآن بر پنج يا شش يا هفت احرف از هر جهت ضعيف مى‏باشند.»

    ايشان معتقدند در كتاب آسمانى نبايد كم و زياد و اختلاف و تحريفى صورت گيرد، از جهت قراءت كلمات و جملات نيز نبايد اختلاف نظر پيدا شده، و تابع آراء و افكار ديگران قرار گيرد.( ج 1 مقدمه چهارم ص 8) مفسر گرچه كمتر به روايات شأن نزول اشاره دارد امّا بعد از شرط صحت روايت و اينكه شأن نزول هرگز مخصص يا مقيد مضمون آيه نمى‏شود( مگر آنكه صد در صد به قرائن خارجى و به قرينه خود آيه دلالت بر تخصيص يا تقييد داشته باشد.)

    در مقدمه دوازدهم مى‏نويسد:« بطور كلى، اشاره و ذكر شأن نزول در موارديكه مفيد و مؤثر در مضمون آيه باشد، بهتر و يا لازم مى‏شود. و از اين قبيل است متعرض شدن به مكى و مدنى بودن سوره‏ها يا آيه‏ها كه در بعضى از موارد در مقام تفسير مؤثر مى‏شود.


    ویرایش توسط فاطمه ایمانی : ۱۳۸۹/۰۸/۰۸ در ساعت ۰۷:۳۶

    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )




  9. تشکرها 2


  10. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118

    تفسیر روشن (2)




    ادامه کتابشناسی تفسیر روشن:

    در بحث ناسخ و منسوخ ايشان پس از بحث لغوى و اصطلاحى و اعم دانستن نسخ در تكوينيات و تشريعيات، اطلاق ناسخ به حكم دوم كه جايگزين حكم اول مى‏شود را ظاهرى مى‏داند و در نهايت مى‏نويسد:« بحث كرده در موضوع نسخ پس از روشن شدن آن بى‏مورد است، و آنچه قابل بحث است، عبارت است از فلسفه و علل و جهاتى كه در مورد نسخ منظور مى‏شود، و ما در هر كدام از موارد نسخ بجهاتيكه در آن مورد صورت گرفته است، اشاره مى‏كنيم.

    در مورد متشابه نيز پس از بيان معناى محكم و متشابه و رسوخ و تأويل در نهايت در مقدمه يازدهم مى‏نويسد:« پس تشابه به معناى ابهام يا مخفى بودن يا پوشيده شدن و مجهول گشتن نيست، آرى لازم و نتيجه متشابه بودن اين است كه، مراد و مقصود براى افرادى كه ضعيف و محجوب هستند، پوشيده بوده و نتوانند منظور و مراد را دريابند.
    و ما در ذيل آيات مربوطه، از خصوصيات اين موضوع و از لطائف آن آيات بيارى خداوند متعال بحث خواهيم كرد.»

    با بررسى گزارش مختصر فوق از تفسير روشن پى مى‏بريم كه بحث هاى ايشان به همراه جهت گيرى عرفانى مى‏باشد، و درست است كه ايشان فرموده تفسير من براى افراد متوسط و عموم مومنين نوشته شده است امّا انصافا فهم عميق و صحيح برخى از مباحث آن نياز به آشنايى با نظريات مختلف انديشمندان اسلامى على الخصوص حكماء و عرفا، دارد. البته در بحثهاى لغوى نيز ايشان حاصل تلاش هاى خود در « التحقيق» را بيان داشته و اين امر فهم آنها را، نيازمند تدبر و دقت، كرده است.

    به طور كلى تفسير ايشان براى عموم افراد، از آشنا به اصطلاحات علوم اسلامى و درس خوانده حوزه تا اساتيد دانشگاهى و تا افراد متوسط اهل مطالعه، مفيد فايده بوده، فهم آنان را نسبت به قرآن و آيات الهى عمق مى‏بخشد.

    *نسخه‏شناسى:


    نسخه حاضر تفسير روشن توسط مركز نشر كتاب در يك دوره 16 جلدى به عنوان چاپ اول آن در بهار 1380 ش در تهران به بازار عرضه گشت.

    در پايان برخى مجلدات آن، مفسر محترم تاريخ اتمام آن را ذكر كرده‏اند. به عنوان نمونه جلد اول آن در ربيع الاول 1409 ق و 21 / 7 / 67 ش در قم به پايان رسيده و جلد نهم آن در 25 رمضان 1413 مطابق با 28 / 12 / 1371 ش پايان يافته است.

    پايان هر جلد دو فهرست شامل فهرست مطالب متفرقه از مباحث علمى و موضوعاتى كه در آن جلد مطرح كرده‏اند و فهرست لغات تحقيق شده در آن جلد وجود دارد.

    البته چند جلد اول اين تفسير قبل از چاپ دوره‏اى، در سال 1366- 1374 ش توسط انتشارات سروش وابسته به سازمان صدا و سيماى جمهورى اسلامى ايران در 4000 نسخه چاپ و انتشار يافته است.

    منابع مقاله‏:

    1- مقدمه تفسير روشن ج 1 تفسير
    2- ساير مجلدات تفسير روشن‏
    3- طبقات مفسران شيعه دكتر عقيقى بخشايشى ج 5 ص 29
    4- دانشنامه قرآن و قرآن پژوهى ج 1 ص 704 و ج 2 ص 2075 به كوشش بهاء الدين خرمشاهى‏



    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )




  11. تشکر


  12. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118

    تفسیر جامع




    نام كتاب: تفسير جامع‏

    نويسنده: بروجردى سيد محمد ابراهيم‏

    موضوع: روايى‏

    قرن: پانزدهم‏

    زبان: فارسى‏

    مذهب: شيعى‏

    ناشر: انتشارات صدر

    مكان چاپ: تهران‏

    سال چاپ: 1366 ش‏

    نوبت چاپ: ششم‏

    توضيح: كامل‏

    ****************

    اثر سيد محمد ابراهيم بروجردى‏


    انگيزه مؤلف از نوشتن تفسير جامع‏


    تفسير جامع اثر سيد محمد ابراهيم بروجردى فرزند سيد محمد حسين و از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى ساكن تهران مى‏باشد.

    ايشان در مقدمه خود بر تفسير انگيزه خود را چنين مى‏نويسند:« دير زمانى بود شوق و آرزو داشتم كه اي كاش پروردگار جهانيان، اين بنده ضعيف را به لطف و كرم خود مفتخر مى‏فرمود و عنايت سبحانى و توفيق رحمانى شامل حالم ميشد تا تفسيرى فارسى با بيانى سهل و ساده از فرموده‏هاى ائمه اطهار و اولياى بزرگوار مينوشتم تا شيعيان فارسى زبان و تابعان آن محمد صلّى اللّه عليه و آله از آن بهره‏مند شوند و ذخيره‏اى براى روز معاد بشود، ليكن ابتلاآت روزگار و آلام روحى و جسمى موجب تأخير مى‏شد تا بر سبيل اتفاق به منزل يكى از دوستان متدين گذارم افتاد و صحبتى از تفسير قرآن و ودايع پيغمبر اكرم و اهميت آن دو ثقل بزرگ شد، مرا تحريص و ترغيب نمودند، در همان مجلس توفيق حضرت كبريايى و توجه نظر حضرت ولى عصر حجة ابن الحسن عسكرى روحى و ارواح العالمين له الفداء كه روز مولود مسعودش بود قرينم شد و بنام نامى آن امام همام از همان روز شروع به كار نمودم و آرزوهاى گذشته را به مرحله عمل درآوردم.»

    *ديدگاه مفسر نسبت به تفاسير موجود


    البته اين انگيزه مبتنى بر ديدگاه مفسر نسبت به تفاسير نوشته شده مى‏باشد، ايشان در همان مقدمه مى‏نويسند:« كتابهاى زيادى به نام تفسير به زبان عربى و فارسى از طرف خاصه و عامه نگاشته شده، ليكن در حقيقت بيشتر آنها را نمى‏توان تفسير ناميد. زيرا اكثر آنها تفسير به رأى بوده و تفسير به رأى حرام است چنانچه بعد از اين شرح داده خواهد شد، در قرآن كريم خداوند عظيم فرموده, تأويل قرآن را نمى‏داند كسى غير از خدا و راسخون در علم كه ائمه اطهار عليهم السلام مى‏باشند و تفسير منحصرا بيان ائمه و روايات رسيده از آنهاست و اينگونه تفسير معدود و آنهم بيش از چند تفسير نيست و در بعضى از آنها هم به ذكر ادبيات و اعراب قرآن پرداخته و از معانى صرفنظر شده و در اطراف قشر دور زده و از لب قرآن دور گشته‏اند.»

    *معرفى تفسير و روش آن

    اين تفسير به زبان فارسى و در هفت جلد، عهده‏دار تفسير تمامى قرآن به روش ترتيبى مى‏باشد.

    از تفاسير روايى معاصر كه از زاويه حديث به تفسير نگريسته محسوب مى‏گردد، همواره معانى آيات را با جستجو در روايات دنبال كرده است، از اين روى، نقش و روش اين تفسير، گردآورى روايات اهل بيت عصمت( ع) و گزينش آن بوده است. بنابراين هر جا موضوع و سخنى مربوط به آيه و سوره‏اى از قرآن بوده به روايات استشهاد كرده است.


    ايشان در مقدمه مى‏نويسند:« ما به خواست خداوند آنچه را اهل نزول و خاندان وحى و تنزيل بيان و تفسير فرموده‏اند، عينا نقل به معنى نمائيم و به زبان فارسى بيان كنيم و از هر گونه اظهار نظر( چون به نص روايات متواتره حرام است) خوددارى مى‏نماييم». در مقدمه كوتاه خود بر جلد دوم تفسير پس از ذكر روش خود با استناد به آيات و روايات سعى مى‏نمايد كه اظهار نظر در تفسير آيات را حرام و كفر بنماياند و براى اجتناب از اين حرام مى‏نويسد:« از اين جهت ما در اين تفسير از نقل آراء فاسده مردمان و بيانات فلاسفه و عرفاء و از سخنان ابو حنيفه و قتاده و عضدى مسلكان دورى جسته و صرف نظر نموديم و هرگز بيان نخواهيم كرد، چه اين عمل تجاوز كردن از امر و دستور خداوند و ائمه باشد.»


    تفسير يا ترجمه كتب روايى:

    از سوى ديگر تفسير جامع در حقيقت گردآورى شده روايات تفسير منسوب به امام حسن عسكرى( ع) به تفسير عياشى و تفسير منسوب به على بن ابراهيم قمى است، نه جامع معانى و روشهاى تفسيرى، به همين دليل، تفسير جامع را بايد نوعى ترجمه اين چند كتاب روايى دانست، زيرا مؤلف در اين تفسير جز ترجمه و نقل روايات و ديدگاهها، در نقد و بررسى و تحليل كلمات، سخنى و توضيحى از خود نياورده است.


    *منابع تفسير :


    ايشان در مقدمه دوازدهم خود، كتابهايى را كه از آنها روايات را نقل مى‏نمايد به شرح ذيل مى‏نويسد:« اول كتاب كافى شيخ كلينى، دوم فقيه و توحيد و اعتقادات و علل و ساير كتب ابن بابويه شيخ صدوق، سوم كتاب بصائر الدرجات محمد بن حسن صفار و سعد بن عبد الله قمى و تفسير عياشى، فرات بن ابراهيم، مناقب ابن شهرآشوب، كامل الزياره ابن قولويه و كتاب تفسير آيات ولايت اهل بيت( ع) محمد بن عباس ماهيار معروف بابن حجام است كه از كتب متقنه اخبار مى‏باشد.

    ديگر اصل سليم بن قيس هلالى، كتاب تهذيب و استبصار شيخ طوسى، كتاب خصال و اكمال الدين و محاسن شيخ برقى و تفسير مجمع البيان طبرسى و تفسير برهان سيد هاشم بحرانى و اختصاص شيخ مفيد.»

    در دنباله مطلب مى‏نويسند:« بايد دانست آنچه علماى شيعه تفسير نوشته‏اند در بيشتر آيات از تفسير شيخ ثقه ابى الحسن على بن ابراهيم بن هاشم قمى نقل نموده‏اند، زيرا تفسيرى است كه در زمان غيبت صغرى جمع آورى شده و آن بزرگوار استاد كلينى است. چنانكه قبلا بيان نموديم تفسير قرآن بايد فقط از ناحيه مقدسه ائمه طاهرين باشد و ما هم از گفتار ايشان ابدا تجاوز ننموده‏ايم، چه آن بزرگوار ثقه و در زمان غيبت صغرى مى‏زيسته و مسلما بذيل عنايت ولى عصر« عج» دسترسى داشته و تجاوز نكرده و به اندازه‏اى تسليم مقام مقدس ائمه( ع) بوده كه اگر در آياتى از ائمه معصومين روايتى به نظرش نرسيده و يا به آن دسترسى نداشته، اصولا در تفسيرش بحثى از آن آيات ننموده و سرتاسر آن تفسير كلمه يا جمله‏اى از خود او ديده نشده و تمام آن رواياتى است كه نقل نموده است، لذا اينجانب تفسير ايشان را عينا ترجمه نموده‏ام، كه در حقيقت احاديثى است كه آن مرحوم به سند خود از ائمه( ع) نقل مى‏نمايد و آياتى را كه ايشان تفسير ننموده‏اند، ما تمام آنها را با رواياتى كه در بيان و تفسير هر يك وارد شده بيان خواهيم نمود و همچنين روايات و احاديثى كه آن مرحوم در دسترس نداشته يا به نظرش نرسيده بوده، در آن آياتى كه ذكر نموده، نيز بيان مى‏نمائيم، در ذيل ترجمه تفسير آن مرحوم با فاصله خطى. علاوه، ترجمه قرآن را نيز به طور خلاصه در مقابل هر صفحه به ترتيب و نظمى كه بستگى به آيات دارد، بيان خواهيم نمود.»

    با توجه به بيان ايشانتفسير جامع ترجمه تفسير قمى مى‏باشد كه با منابع روايى ديگر( كه از مؤلف ذكر شد) آن را تكميل نموده و با ضميمه كردن ترجمه آيات و برخى اطلاعات مختصر، نام آن را تفسير جامع نهاده و منظور، جامع تفسير قمى و روايات كتب روايى شيعه، مى‏باشد.

    مقدمات دوازده‏گانه تفسير:

    مفسر محترم قبل از ترجمه تفسير قمى و در واقع آغاز تفسير، مقدماتى را در دوازده بخش ارائه داده كه به ذكر عنوان آنها ( براى آشنايى با تفسير و روش و محتويات آن) اكتفا مى‏كنيم.

    مقدمه اول: فرق بين تفسير و تأويل و ترجمه.

    دوم: حرام بودن تفسير به رأى و اظهار نظر نمودن در قرآن‏

    سوم: علم و دانش قرآن منحصرا نزد ائمه( ع) مى‏باشد و ديگران را خداوند از اين دانش بهره‏اى نداده.

    چهارم: در قرآن بيان هر چيزى است و از براى قرآن ظاهر و باطنهايى متعدد مى‏باشد.

    پنجم: كيفيت و زمان جمع قرآن و بيان عدم تحريف قرآن و مراد از تحريف، بيان جمع اول، جمع دوم و جمع سوم قرآن.

    مقدمه ششم: فضيلت قرآن و ثواب تلاوت آن.

    هفتم: نامها و اسامى قرآن و چگونگى نزول آن.

    هشتم: آداب تلاوت و صحيح‏ترين قرائت و ثواب قرائت قرآن‏

    نهم: بيان آنكه تمام قرآن در شأن ائمه و دشمنان ايشان وارد شده است.

    دهم: احاديثى كه مخالف قرآن است از ائمه( ع) نمى‏باشد.

    يازدهم: معناى سوره و آيات و خواص قرآن به طور اختصار

    دوازدهم: كتابهائيكه از آنها روايت مى‏كنيم.

    پس از بيان مقدمات دوازده‏گانه به ترجمه مقدمات تفسير قمى مى‏پردازد.


    ویرایش توسط فاطمه ایمانی : ۱۳۸۹/۰۸/۰۸ در ساعت ۰۷:۳۶

    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )




  13. تشکرها 2


  14. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118

    ادامه کتابشناسی تفسیر جامع





    * ديدگاه مفسر در عدم تحريف قرآن:

    ايشان معتقدند علمائى كه قائل به تحريف قرآن شده و نيز علمائى كه بطور كلى تحريف را رد مى‏كنند هر دو به افراط و تفريط رفته‏اند، بنابراين هم روايات تحريف را مى‏پذيرد و هم رواياتى كه قائلند قرآن موجود همان قرآنى است كه بر پيامبر( ص) نازل شده است و هيچ كم و كاستى و زيادى در آن راه نيافته است.

    منتهى مى‏فرمايد:« آنچه از قرآن بوسيله منافقين ساقط شده از قبيل تفسير و بيان و تأويل و شأن نزول بوده و از اجزاء و متن قرآن نبوده، پس تبديل و تحريف آن از لحاظ معنى مى‏باشد، يعنى قرآن را در تفسير و تأويل تحريف و تغيير دادند و آيات را بر خلاف تنزيل و معنى و فرموده ائمه( ع) حمل كرده‏اند و بيان آنان كه مى‏فرمودند « كذا نزلت » يعنى اين آيه اينطور نازل شده، مراد تنزيل و شأن آن است، نه آنكه با زيادتى نازل شده، پس اخبار تحريف تماما نظر به تأويل و شأن نزول دارند و ميان آنها و ظاهر آيه شريفه و اخبار ديگر مباينتى وجود ندارد، زيرا آيه و اخبار مى‏گويد، از لفظ قرآن چيزى ساقط نشده و اخبار تحريف مى‏گويد، شأن نزول قرآن را ساقط نمودند، پس هيچكدام مخالف با يكديگر نمى‏باشند. و ما از خود اخبار اين معناى تحريف و جمع اخبار را گرفته و اخذ نموده‏ايم، نه از رأى خود و شاهد بر اين جمع دلائلى چند است.» كه در دنباله مبحث، دلائل اين جمع را بيان مى‏كند. ( ج 1 ص 24 )


    روش كلى مفسر در تفسير :

    پيش از اين گذشت كه روش اصلى مفسر در اين تفسير، روش روايى و مأثور است، كه با ذكر روايات اهل بيت « عليه السلام» به تفسير آيات و فرازهاى آنها مى‏پردازد.امّا از نظر ترتيب و ورود و خروج در مباحث، شيوه ايشان بدين گونه است كه: ابتداى سوره‏ها با ذكر نام سوره و احيانا، اشاره به وجه تسميه آن وارد بحث شده، اطلاعاتى راجع به مكى، مدنى بودن، ترتيب نزول، عدد آيات ( به شمارش كوفيين و غير آنها)، تعداد كلمات و حروف، ارائه مى‏دهند، پس از آن به بيان فضيلت سوره و خواص آن مى‏پردازد.

    سپس دسته آيات مورد نظر را مطرح و ترجمه آن را بازگو مى‏كند. اين بخش قسمت بالاى صفحه را تشكيل مى‏دهد، در قسمت دوم صفحه به تفسير آيات با كمك روايات مى‏پردازد و با ذكر منبع روايات و قائل آن ترجمه آن را بدون متن عربى مى‏آورد، قسمت سوم صفحه، ترجمه تفسير قمى است كه به تناسب دسته آيات، بيان مى‏گردد.

    مفسر به تناسب برخى آيات، از مباحث موضوعى در حد لزوم، غفلت نورزيده و به بيان آن مى‏پردازد، مانند بحثى در حقيقت سحر و اقسام آن، عمل مرتاضان، سحر ساحران فرعونى و... كه در ذيل آيه 102 سوره بقره ج 1 ص 231، مطرح كرده‏اند.

    در توضيح قصص قرآنى نيز، تابع روايات بوده و نظر شيعه را پيروى مى‏نمايد، بر اين اساس وارد جزئياتى مى‏شود كه روايات اهل بيت« عليهم السلام» مطرح كردند، مانند چگونگى ولادت يحيى و مريم( س) و حضرت عيسى( ع) در ج 1 ص 420 ذيل آيه 35 به بعد سوره بقره، كه تا ص 439 به آن مى‏پردازد.

    مفسر مباحث فقهى را نيز با تفصيل بيان مى‏دارد، و احكام فقهى را با ديدگاه فقهاى شيعه از طريق روايات متعرض مى‏شود، مانند بحث خمس و احكام مختلف آن ذيل آيه 42 سوره انفال« و اعلموا انما غنمتم...» كه حدود ده صفحه در جلد 3 ص 54 به آن اختصاص مى‏دهد. و نيز مطرح كردن احكام وضو و غسل و تيمم و جنابت ذيل آيه 6 سوره مائده در ج 2 ص 174 تا ص 188.

    با توجه به روايى بودن تفسير بطور طبيعى، مباحث مربوط به ولايت ائمه« عليهم السلام»، بخصوص ولايت حضرت امير المؤمنين على« عليه السلام» به طور مفصل بيان شده است، مانند نزول آيه اكمال دين( 3 مائده) در ج 2 ص 157 تا 163 و بحث غدير خم.

    و نيز با توجه به روايى بودن تفسير، تفاوتى اساسى بين تفسير، تأويل، بيان مصداق و موارد تطبيق، ديده نمى‏شود و روايات همه با هم و با يك نظر، مطرح مى‏شوند، مانند تفسير عروة الوثقى در آيه 258 سوره بقره ج 1 ص 371، به امير المؤمنين عليه السلام و ائمه( ع)، كه در واقع اين بزرگواران، از مصاديق عروة الوثقى مى‏باشند.

    در مواردى نيز كه امام معصوم « عليه السلام» به آيه توسل جسته استدلال مى‏نمايد يا به آيه استشهاد مى‏فرمايد، با ديده تفسير و شرح و توضيح آيه به آن نگريسته مى‏شود و از بقيه موارد تفكيك نشده است، مانند نقل روايت امام جواد عليه السلام ذيل آيه 38 سوره مائده در جلد دوم صفحه 207 به بعد.


    نسخه‏شناسى‏

    تفسير جامع به زبان فارسى در هفت جلد چاپ و منتشر شده است، چاپ نخست آن توسط كتابخانه صدر تهران ميان سالهاى 1334 تا 1340 شمسى انجام گرفته است، هر جلد آن حدود 550 صفحه وزيرى و مجموعا حدود 4000 صفحه مى‏باشد. فراغت مفسر از تأليف آن به تاريخ 5 / 10 / 1340 ش و 17 رجب 1381 قمرى مى‏باشد.

    در ابتداى تفسیر مقدمات دوازده‏گانه مؤلف و مقدمات تفسير قمى آورده شده است.

    انتهاى هر جلد فهرست مفصلى از موضوعات مطرح شده بر اساس ترتيب آيات موجود مى‏باشد.

    منابع مقاله‏:

    1- مقدمات تفسير جامع جلد 1 و ساير مجلدات آن‏
    2- دانشنامه قرآن و قرآن پژوهى ج 1 ص 689 بهاء الدين خرمشاهى‏
    3- طبقات مفسران شيعه ج 4 صفحه 395 دكتر عقيقى بخشايشى‏


    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )




  15. تشکرها 2


  16. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۷
    نوشته
    2,875
    تشکر:
    1
    حضور
    16 روز 14 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    4
    گالری
    118

    تفسیر مجمع البحرین





    نام كتاب: مجمع البحرين‏

    نويسنده: طريحى فخر الدين‏

    موضوع: واژه شناسى قرآن و حديث‏

    قرن: يازدهم‏

    زبان: عربى‏

    مذهب: شيعى‏

    ناشر: كتابفروشى مرتضوى‏

    مكان چاپ: تهران‏

    سال چاپ: 1375 ش‏

    نوبت چاپ: سوم‏

    تحقيق: سيد احمد حسينى‏

    توضيح: توضيح واژگان عربى با استفاده از قرآن و حديث‏

    *********************

    مجمع البحرين و مطلع النيرين‏

    مؤلف‏: شيخ فخر الدين طريحى از لغويين سرشناس شيعه و از علماى بزرگ و دانشمندان قرن يازدهم هجرى( 979- 1087 هجرى).

    *موضوع :

    اين كتاب مجموعه‏اى است از لغات مهم و الفاظ نا آشنايى كه در قرآن و روايات اهل بيت عليهم السلام به كار رفته است.

    كتاب حاضر از مشهورترين آثار مؤلف به شمار مى‏آيد. وى در اين كتاب به لغات غريب و نا آشنا اكتفا نكرده و به لغات ديگر نيز پرداخته است.

    * انگيزه نگارش :

    شيخ فخر الدين طريحى در مقدمه كتاب، انگيزه خود را از نگارش كتاب مجمع البحرين اين گونه بيان مى‏فرمايد:

    « و لما صنف في إيضاح غير الأحاديث المنسوبة إلى الآل كتب متعددة و دفاتر متبددة، و لم يكن لأحد من الأصحاب و لا لغيرهم من أولى الألباب مصنَف مستقل موضِح لأخبارنا مبين لآثارنا... حداني ذلك على الشروع في تأليف كتاب كاف شاف يرفع عن غريب أحاديثنا أستارها، و يدفع عن غير الجلي منها غبارها.
    ثم إني شفعته بالغرائب القرآنية و العجائب البرهانية ليتم الغرض من مجموعي الكتاب و السنة».

    يعنى:« من ديدم در شرح روايات و احاديث منسوب به غير معصومين و اهل بيت رسول خدا صلى الله عليهم اجمعين كتاب‏هاى متعددى نگاشته شده است و از ميان اصحاب و علماى بزرگ نيز كتابى مستقل در شرح اخبار و روايات معصومين عليهم السلام نگاشته نشده است، لذا بر آن شدم تا در شرح سخنان و احاديث اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام اين كتاب را به نگارش درآورم.

    من در اين كتاب واژه‏هاى غريب و نا آشناى قرآنى را نيز بر آن افزودم تا از كتاب و سنت به همراه هم بهره‏مند گرديم. »

    * امتيازات كتاب :

    از امتيازات مهم اين كتاب جمع ميان لغات مهم در كنار الفاظ غريب و نا آشناى واژه ‏هاست، واژه‏هايى كه در قرآن و سنت طاهره و روايات اهل بيت عليهم السلام وارد شده است و اين نكته در درك صحيح معانى آيات قرآن و معانى تفسيرى آن بسيار سودمند و مفيد است.

    از اين جهت، اين كتاب در مباحث تفسيرى بسيار مورد توجه و استفاده مفسرين و محققين قرآنى قرار گرفته است.

    به عبارت ديگر، اين كتاب علاوه بر آنكه يك كتاب لغت است، كتاب « غريب قرآن » و كتاب « غريب حديث » نيز به شمار مى‏آيد.

    همچنين، اين كتاب در درك صحيح معانى روايات ائمه معصومين عليهم السلام كه در زمينه مباحث اعتقادى و فقهى و اخلاقى و ديگر مباحث وارد شده است، بسيار مؤثر و قابل توجه است.

    نكته ديگر اينكه، در اين كتاب به اسامى بسيارى از پيامبران الهى و راويان احاديث و علما و دانشمندان اسلامى و پادشاهان و شخصيتهاى بزرگ تاريخى و شرح بسيارى از مباحث عقيدتى نيز اشاره شده است.

    در حقيقت اين كتاب، يك دائرة المعارف از موضوعات گوناگون و مباحث متنوعى مى‏باشد كه محققان را براى دستيابى به بسيارى از موضوعات راهنمايى مى‏كند.

    شيوه نگارش‏ :

    شيخ فخر الدين طريحى در اين كتاب، لغات را به پيروى از جوهرى بر پايه نظام قافيه ترتيب داده است.

    بر حسب اين نظام، ملاك ترتيب الفبايى لغات در مرتبه اول، حرف پايانى، سپس حرف نخست و سرانجام حرف ميانى است.

    وى در اين كتاب همزه و الف را در يك باب آورده و هر يك از حروف الفبا را در عنوان كتابى مستقل آورده است.

    اين كتاب علاوه بر معانى واژه‏ها، شامل روايات، احاديث، آيات قرآن كريم، بحث هاى تفسيرى و معجزات قرآن، سخنان بزرگان و مطالب فراوان ديگرى نيز هست.

    منابع كتاب‏ :

    كتاب« مجمع البحرين » با توجه به بسيارى از منابع مهم و معتبر لغوى و مجموعه‏هاى بزرگ و لغت نامه‏هاى معروف نگاشته شده است، مانند:

    1-« الصحاح» نوشته ابو نصر، اسماعيل بن حماد جوهرى( در گذشت 393 هجرى).
    2-« النهاية في قريب الحديث و الأثر»، نوشته ابن اثير( در گذشت 606 هجرى).
    3-« شمس العلوم و دواء كلام العرب من الكلوم»، نوشته نشوان بن سعيد بن نشوان يمنى حِميرى( درگذشت سال 573 هجرى).
    4-« مجمع البحار»، نوشته شيخ محمد طاهر صديقى فتنى( درگذشت 981 هجرى).
    5-« فائق اللغة»، نوشته جار الله، ابو القاسم محمود بن عمر زمخشرى( درگذشت 538 هجرى).
    6-« الغريبين» نوشته هروى.
    7-« الدر النثير»
    8-« القاموس»
    9-« أساس اللغة»
    10-« المجمل من أجناس اللغة»
    11-« المغرب الغريب»
    12-« شرح نهج العجيب» و كتاب‏ها و شرحهاى فراوان ديگر

    * تاريخ نگارش :

    شيخ فخر الدين طريحى نگارش كتاب « مجمع البحرين» را در 16 رجب سال 1079 هجرى به پايان رسانده است.

    وى اين كتاب را در جوار بيت الله الحرام، در شهر مكه به نگارش درآورده است.

    شيخ فخر الدين طريحى اين كتاب را بعد از نگارش كتاب « غريب القرآن » و كتاب « غريب الحديث » نگاشته است.

    تحقيقاتِ پيرامون‏ :

    ترجمه‏
    كتاب « مجمع البحرين » توسط نجم الممالك، ميرزا اسماعيل بن زين العابدين تهرانى ستاره‏شناس، مشهور به مصباح، متولد 1300 هجرى و معاصر با آقا بزرگ تهرانى به فارسى ترجمه شده و با نام« ترجمه مجمع البحرين» منتشر گشته است. وى لغات فراوان ديگرى را نيز به آن افزوده است.

    تعليقه‏
    حكيم عارف، ملقب به صدر الأفاضل، ميرزا لطف على شيرازى، متولد 1268 هجرى، تعليقه‏اى بر كتاب مجمع البحرين نگاشته است به نام« رسالة أواسط القلائد»، كه تاريخ نگارش آن 1299 هجرى است.

    مستدرك‏
    شيخ صفى الدين بن شيخ فخر الدين طريحى نجفى( در گذشت 1100 هجرى)، فرزند مؤلف، براى اين كتاب مستدركى نوشته است.
    اين مستدرك مجموعه تعليقات و حواشى است كه وى بر اين كتاب نوشته است.

    ملحقات‏
    شيخ صفى الدين ملحقاتى نيز بر اين كتاب دارد. وى در اين ملحقات لغاتى بر مجمع البحرين افزوده است.

    حاشيه‏
    علاوه بر مؤلف و فرزند مؤلف، علماى ديگرى از جمله سيد ميرزا محمد بن ميرزا على اصغر حسنى حسينى طباطبايى تبريزى بر اين كتاب حاشيه نوشته‏اند.



    ویرایش توسط فاطمه ایمانی : ۱۳۸۹/۰۸/۰۸ در ساعت ۰۷:۳۵

    " خدا را در لحظه لحظه ی زندگی خود یاد کنید. "

    هر وقت نا امید از همه جا شدی بدون که کارت درست میشه.

    حدیث داریم به عزت و جلال خودم قسم که قطع میکنم امید بنده ای که به غیر من امید داره. امیدمون اگه گوشه دلمون به کسی باشه که کارمون را اون درست کنه خدا حاجت ما رو نمیده.

    ( برگرفته از سخنان حاج آقا مجتهدی )




  17. تشکر


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. ۩۞۩لیست تاپیک های انجمن تفسیر و علوم قرآن؛ بخش داستانهای قرآنی ۞۞۞
    توسط Moamma در انجمن حکایت، داستان و درس هایی از قرآن
    پاسخ: 1
    آخرين نوشته: ۱۳۹۲/۰۵/۲۲, ۲۱:۳۰
  2. ۞۞۞ غزوات پیامبر اکرم (ص) ۞۞۞
    توسط قاری قرآن در انجمن دشمن شناسی
    پاسخ: 48
    آخرين نوشته: ۱۳۹۱/۰۵/۰۱, ۱۴:۴۰

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود