جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: شخصيت شناسي مردم كوفه

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۶
    نوشته
    303
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    22 ساعت 35 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    شخصيت شناسي مردم كوفه




    در جايي با دو روايتي برخورد كردم كه حضرت علي (ع) در مورد مردم كوفه بيان فرمودند .در يكجا فرمودند : «من شما را از ميان همه شهرها برگزيده ام و بر آن هستم كه در ميان شما فرود آيم زيرا از مودّت و محبّت شما نسبت به خود كه به خاطر خدا و پيامبر است، اطلاع دارم.»1و او در جاي ديگر مي فرمايند: «بدن هاي شما در كنار هم، اما افكار و خواسته هاي شما پراكنده است. سخنان ادعايي شما سنگ هاي سخت را مي شكند؛ ولي رفتار سست شما دشمنان را اميدوار مي سازد...2»
    آيا اين منقولات صحيح هستند ؟
    بصورت كلي شخصيت مردم كوفه چگونه بود كه چنين نقلهايي آنهم از سوي امام (ع) در خصوص آنها وارد شده است ؟


    _________________
    1- تاريخ طبري ، ج 3 ، ص 462
    2- نهج البلاغه ، خطبه 29
    يارب نظر تو برنگردد

  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۹۰
    نوشته
    85
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    1 روز 9 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط نتگرد نمایش پست
    در جايي با دو روايتي برخورد كردم كه حضرت علي (ع) در مورد مردم كوفه بيان فرمودند .در يكجا فرمودند : «من شما را از ميان همه شهرها برگزيده ام و بر آن هستم كه در ميان شما فرود آيم زيرا از مودّت و محبّت شما نسبت به خود كه به خاطر خدا و پيامبر است، اطلاع دارم.»1و او در جاي ديگر مي فرمايند: «بدن هاي شما در كنار هم، اما افكار و خواسته هاي شما پراكنده است. سخنان ادعايي شما سنگ هاي سخت را مي شكند؛ ولي رفتار سست شما دشمنان را اميدوار مي سازد...2»
    نقل قول نوشته اصلی توسط نتگرد نمایش پست
    آيا اين منقولات صحيح هستند ؟
    بصورت كلي شخصيت مردم كوفه چگونه بود كه چنين نقلهايي آنهم از سوي امام (ع) در خصوص آنها وارد شده است ؟


    _________________
    1- تاريخ طبري ، ج 3 ، ص 462
    2- نهج البلاغه ، خطبه 29
    پاسخ
    با عرض سلام و آرزوی سربلندی برای شما
    در موضوع سؤال شما مقاله کامل و جامعی از استاد بزرگوار دکتر صفری فروشانی وجود دارد که خلاصه وچکیده ای از آن را در چند پست در خدمتتان ارائه می شود.
    در جواب این سوال باید گفت که نمی شود تمامی مردم کوفه را به یک نگاه مورد قضاوت قرار داد . برای یک قضاوت درست در مورد مردم کوفه باید ابتدا شناخت درستی از بافت جمعیتی مردم کوفه داشت .بنابر این لازم است که از ابتدای تاسیس کوفه مطالبی را متذکر شویم.
    تاسیس شهر کوفه
    شهر کوفه در سال 17 هجری به دستور عمر خلیفه دوم و به دست سعدبن ابی وقاص فرمانده سپاه مسلمانان در جنگ با ایرانیان پی ریزی شد. هدف از تاسیس این شهر، بنیانگذاری یک پادگان نظامی در نزدیکی ایران به منظور پشتیبانی نیروهای عمل کننده در داخل ایران بود. (تاریخ الطبری، محمد بن جریر طبری، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ج 3، ص 145. )عمر دستور داده بود که گنجایش مسجد این شهر به گونه ای باشد که بتواند تمام جمعیت نظامی را درخود جای دهد و مسجدی که طبق این دستور ساخته شد، می توانست چهل هزار نفر را درخود جای دهد، (معجم البلدان، یاقوت حموی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1399 ق، ج 4، ص 491.)بنابراین می توانیم به این نتیجه برسیم که شهر کوفه در آغاز تاسیس حدود چهل هزار نفر جمعیت نظامی داشته است و با توجه به اینکه بسیاری از افراد این جمعیت، زن و فرزند خود را نیز همراه داشته اند، با احتساب حداقل یک زن و یک فرزند برای هر سرباز به جمعیتی معادل یکصد و بیست هزار نفر برای این شهر در هنگام تاسیس دست می یابیم.
    پس از بنیانگذاری کوفه، به عللی همچون داشتن آب و هوای خوش، نزدیکی به رود پرآب فرات، مجاورت با ایران و وضعیت اقتصادی مناسب که از راه خراج و غنایم سرزمینهای فتح شده به دست آمده بود، این شهر پذیرای سیل مهاجرت اقوام، قبایل و مردم مختلف از سرتاسر مملکت وسیع اسلامی اعم از حجاز، یمن و ایران گردید، به گونه ای که پس از مدتی کوتاه شهر آباد و تاریخی حیره را که پایتخت دودمان عربی آل منذر بود، تحت الشعاع قرار داده و آن را به سمت ویرانی کشانید.
    این مهاجرتها در سال 36 هجری که حضرت علی، علیه السلام، این شهر را پایتخت خود قرار داد، شدت بیشتری یافت، به گونه ای که مورخان در بیان تعداد سپاهیان کوفی حضرت علی، علیه السلام، در جنگ صفین (در سال 37 هجری) ارقامی چون 65 هزار (تاریخ الطبری، ج 4، ص 49. )، 90 هزار (مروج الذهب و معادن الجوهر، علی بن حسین مسعودی، تحقیق محمد محیی الدین عبدالحمید، بیروت، دارالمعرفة، ج 2، ص 385. )و 120 هزار (همان، ج 2، ص 385. )را ذکر می نمایند. چنانچه روشن است این اعداد تنها بیانگر قسمت اعظم نیروی نظامی مستقر در آن شهر می باشد (و نه تمام نیروی نظامی و نه همه جمعیت کوفه).
    بافت جمعیتی مردم کوفه
    در مورد بافت جمعیتی کوفه باید گفت که مردم کوفه از اقوام و مذاهب مختلفی ( عرب و غیر عرب) تشکیل شده بود ولی با این وجود، عرب ها هسته اولیه شهر کوفه را تشکیل می دادند،که از هر دو بخش اصلی قوم عرب یعنی قحطانی و عدنانی بودند که در اصطلاح به آنها یمانی و نزاری اطلاق می شد.
    در آغاز یمانیها علاقه بیشتری نسبت به اهل بیت ابراز می داشتند، به همین جهت معاویه سرمایه گذاری بیشتری روی آنها نموده و آنها را به خود نزدیکتر ساخت. (تاریخ التمدن الاسلامی، جرجی زیدان، بیروت، منشورات دار مکتبة الحیاة، ج 4، ص 338.)
    ازنظر عقیدتی نیز می توان جامعه آن روز کوفه را به دو بخش مسلمان و غیرمسلمان تقسیم کرد: بخش غیرمسلمان کوفه را مسیحیان عرب بنی تغلب، نجران، نبطی و نیز یهودیانی که در زمان عمر از شبه جزیره عربستان بیرون رانده شده بودند و همچنین مجوسیان ایرانی تشکیل می دادند که در مجموع بخش ناچیزی از کل جمعیت کوفه را دربر می گرفتند. (حیاة الامام الحسین، علیه السلام، ج 2، ص 441 و پس از آن.)
    بخش مسلمان کوفه را می توان شامل گروه های ذیل دانست:
    شیعیان؛ شیعیان خود به دو قسمت رؤسا و شیعیان عادی تقسیم می شدند. از رؤسای شیعه می توان از افرادی همچون سلیمان بن صرد خزاعی، مسیب بن نجبه فرازی، مسلم بن عوسجه، حبیب بن مظاهر اسدی و ابوثمامه صائدی نام برد که از یاران حضرت علی، علیه السلام، در صفین بودند. این افراد عمیقا به خاندان اهل بیت، علیه السلام، عشق می ورزیدند و همانها بودند که پس از مرگ معاویه، باب نامه نگاری با امام حسین، علیه السلام، را گشودند. (تاریخ الطبری، ج 4، ص 261.)
    شیعیان عادی که بخش قابل توجهی از مردم کوفه را تشکیل می دادند، گرچه به اهل بیت علاقه وافری داشتند، اما در دوره تسلط بنی امیه و بخصوص در زمان والیانی چون زیاد و پسرش عبیدالله، زهرچشم سختی از آنها گرفته شده بود، به گونه ای که تا احتمال پیروزی را قطعی نمی دیدند وارد نهضتی نمی شدند و شاید علت اصلی نامه نگاری آنها و نیز پیوستنشان به نهضت مسلم و قیام مختار به جهت قطعی دیدن پیروزی آنها بوده است و لذا پس از استشمام بوی شکست نهضت مسلم از دور او پراکنده شدند. با توجه به تعداد فراوانی این افراد در نهضتهایی همچون توابین و قیام مختار و با عنایت به اینکه تنها کسانی در این نهضت ها شرکت می نمودند که در جنگ کربلا بی طرف بوده و جزو سپاهیان عمربن سعد نبوده اند، می توان گفت که این افراد تعداد زیادی از جمعیت وفه را به خود اختصاص داده بودنند.
    هواداران بنی امیه؛ این گروه که از آنها با عنوان «باند اموی » یاد میشود، درصد قابل توجهی از مردم کوفه را تشکیل می دادند و در مدت بیست سالی که از حکومت بنی امیه بر کوفه می گذشت، آنها بسیار قوی شده بودند. افرادی همچون عمروبن حجاج زبیدی، یزیدبن حرث، عمروبن حریث، عبدالله بن مسلم، عمارة بن عقبة، عمربن سعد و مسلم بن عمر و باهلی را می توان از سران این باند به شمار آورد. (مقتل الحسین، علیه السلام، عبدالرزاق موسوی مقرم، چاپ پنجم: [قم]، دارالکتاب الاسلامی، 1399 ق، ص 149; حیاة الامام الحسین، علیه السلام، ج 3، ص 441. )رؤسا و متنفذان بیشتر قبایل نیز جزو این باند بودند و این امر خود باعث گرایش بسیاری از مردم به این گروه شده بود.
    خوارج کوفه ؛ این گروه نیز در کوفه زندگی می کردند که در زمان معاویه، قوت گرفته بودند و در دوره تسلط بنی امیه توانسته بودند شورشهای متعددی را علیه والیان کوفه ساماندهی نمایند; اما در آخرین قیام خود در سال 58 قمری بشدت سرکوب شدند. (تاریخ الطبری، ج 4، ص 132)
    افراد بی طرف ؛شاید بتوان گفت بیشترین بخش جمعیت کوفه را افراد بی تفاوت و ابن الوقتی تشکیل می دادند که همتی جز پر کردن شکم و پرداختن به شهواتشان نداشتند. آنها هنگامی که پیروزی مسلم را نزدیک دیدند، به او پیوستند، اما با ظهور آثار شکست بسرعت صحنه را خالی کردند و فشار روانی فراوانی به طرفداران واقعی نهضت وارد آوردند. سپس به دنبال وعده و وعیدهای «ابن زیاد» به سپاه عمر سعد پیوستند و به جنگ با امام حسین، علیه السلام، پرداختند و او را به شهادت رساندند، درصورتی که اگر نهضت مسلم به پیروزی می رسید، همین افراد بیشترین طرفداری را از حکومت او می کردند و شاید همینها باشند که فرزدق در ملاقات خود با امام حسین، علیه السلام، این چنین به معرفی آنها می پردازد: «قلبهای آنها با تو است، اما شمشیرهایشان علیه تو کشیده شده است ».( تجارب الامم، ابوعلی مسکویه رازی، تحقیق ابوالقاسم امامی، چاپ اول، تهران، دار سروش للطباعة والنشر، 1366، ج 2، ص 57.)
    با توجه به این ترکیب جمعیتی می توان جواب این سوال روشن شود که چرا در مواردی امام علی (علیه السلام) از کوفیان به نیکی یاد می کند و در موارد زیادی آنان را توبیخ میکند.
    ویرایش توسط پاسخگوی تاریخی 2 : ۱۳۹۰/۱۰/۱۸ در ساعت ۱۳:۳۳
    خارکش پیری با دلق درشت
    پشته‌ای خار همی برد به پشت
    لنگ‌لنگان قدمی برمی‌داشت
    هر قدم دانه‌ی شکری می‌کاشت
    کای فرازنده‌ی این چرخ بلند!
    ای نوازنده‌ی دل‌های نژند!
    کنم از جیب نظر تا دامن
    چه عزیزی که نکردی با من


  4. تشکر


  5. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۹۰
    نوشته
    85
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    1 روز 9 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    صفات و ویژگیهای مردم کوفه
    هر ملت و امتی ممکن است تلفیقی از صفات و خلقیات مثبت و منفی را دارا باشد و به تناسب زمان و در مقاطع مختلف تاریخ خود یک یا چند صفت را آشکار کند، به گونه ای که در آن مقطع صفات دیگر تحت الشعاع آن صفت قرار گرفته و حوادثی متناسب با آن به وجود آید. این امر سبب خواهد شد که تاریخ، مردم آن سامان را با آن صفت یا ویژگیها بشناسد.
    مردم کوفه نیز در مقاطع تاریخی خاصی نظیر دورن خلافت امام علی (علیه السلام) و جریان کربلا و...، دارای هر دو دسته صفات فضایل و رذایل بودند، اما از آنجا که صفات و خلقیات منفی آنها در برخورد با امامان شیعه همانند امام علی، علیه السلام، امام حسن و امام حسین، علیهماالسلام، و نیز دیگر افراد خاندان اهل بیت همانند زیدبن علی، علیه السلام، نقش ماندگار زشتی بر روی این شهر گذاشته است، لذا بیشتر نویسندگان و تحلیلگران تاریخ اسلام، این صفات را به عنوان ویژگیهای کوفیان ذکر نموده و از صفات مثبت آنان غافل مانده اند.

    1- صفات و ویژگیهای مثبت کوفیان
    الف) شجاعت: هسته اولیه جمعیت کوفه را مردمی تشکیل می دادند که جهت جنگ با امپراطوری پرقدرت ایران از سراسر شبه جزیره عربستان به سمت مرزهای ایران سرازیر شده بودند. (به عنوان مثال برای آگاهی از قبایل شرکت کننده در جنگهایی همچون قادسیه و تعداد نفرات آنها ر.ک: به کوفه، پیدایش شهر اسلامی، هشام جعیط، ترجمه ابوالحسن سرو مقدم، چاپ اول، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1372، ص 40 و 41.)
    این مردم با سلاحهای ابتدایی در مقابل سپاه تا دندان مسلح ایران با شجاعت تمام جنگیدند و سرانجام موجبات سقوط این امپراطوری را که روم نتوانسته بود آن را نابود سازد، فراهم آوردند.
    عنصر شجاعت کوفیان درجنگهای جمل، صفین، (تا قبل از پیش آمدن جریان قرآن بر سر نیزه کردن) و نهروان به یاری امام علی (علیه سلام )آمده و موجبات پیروزی سپاه حضرت را فراهم آورد.
    این عنصر بعدها به دو دلیل کمرنگ شد :
    - اختلافات به وجود آمده در میان آنان باعث شد ،این عنصر کم کم رنگ باخت به گونه ای که ترس از سپاه شام در دل آنها جای گرفت و لذا در مقابل شبیخونها و غارتهای شامیان به شهرهای تحت فرمان حضرت علی، علیه السلام، در سال 39 هجری عکس العمل مناسبی از خود نشان ندادند و همین امر موجب گلایه شدید حضرت علی، علیه السلام، از آنها شد.
    دنیاپرستی کوفیان باعث شد که شجاعت آنان از دست برود در زمان عبیدالله، مسلم را تنها بگذارند. (مروج الذهب، ج 3، ص 69; تجارب الامم، ج 2، ص 50; الاخبار الطوال، ص 239) اما بعد از جریان کربلا در قیامهایی همچون قیام توابین و مختار شاهد بروز دوباره این عنصر هستیم.
    ب) تعصب دینی: ایمان اعراب، نقش عظیمی در پیروزی آنان بر سپاه ایران ایفا کرد. همین ایمان و حمیت دینی آنان بود که در سال 30 هجری باعث عزل فرماندار شرابخوار و فاسق کوفه یعنی ولیدبن عقبه گردید، همچنین باعث شد تا کوفیان با دیدن خلاف کاریهای عثمان و زیرپا گذاشته شدن بعضی از مقررات اسلامی، به صورت یکی از کارگردانان قیام علیه او درآیند و عاقبت، او را از خلافت عزل کنند. (الحیاة الاجتماعیة...، ص 263.) حضرت علی، علیه السلام، قبل از شروع جنگ صفین این چنین از ایمان کوفیان یاد می نماید:
    اهل شام نسبت به دنیا حریصتر از اهل کوفه نسبت به آخرت نیستند. (مروج الذهب، ج 3، ص 23.)
    اما این ایمان و حمیت دینی با دو عامل کم رنگتر شد به گونه ای که در سال 61 هجری فرزند رسول خدا، صلی الله علیه وآله، را تنها گذاشتند و به جنگ با او اقدام نمودند. و نیز.:
    - مسلط شدن بنی امیه و تبلیغات آنان و اجتهادات نابجا و سستی های آنان در دفاع از حضرت علی، علیه السلام،
    - و با تمایل هرچه بیشتر آنها به دنیاطلبی، ،
    می توان ایمان سخت و بدون بینش صحیح را در پیدایش گروه خوارج که نقش عظیمی در اضمحلال حکومت حق ایفا نمودند، مؤثر دانست .
    ج) علم کوفیان: کوفه برخلاف شام شهری مملو از عالمان به قرآن و حدیث نبوی بود، زیرا این شهر نوبنیاد به وسیله سپاهی ساخته شده بود که بسیاری از آنان دوران پیامبر اکرم، صلی الله علیه وآله، را درک کرده و به وسیله آن حضرت، صلی الله علیه وآله، با معارف اسلامی آشنا گشته بودند. با پایتخت قرار دادن این شهر توسط حضرت علی، علیه السلام، در سال 36 هجری، مهاجرت اصحاب از شهرهای بزرگ اسلامی به کوفه رشد بیشتری یافت،
    به نظر می رسد مجموع صفات سه گانه فوق است که باعث ورود روایاتی از زبان ائمه اطهار در مدح کوفه گردیده است. روایاتی که در آنها از کوفه با عناوینی همچون «جمجمة الاسلام »، «کنزالایمان »، (گنج ایمان) و «شمشیر و نیزه خدا که آن را هرجا بخواهد قرار می دهد» یاد شده است. (فضل الکوفه و مساجدها ص 71.)
    خارکش پیری با دلق درشت
    پشته‌ای خار همی برد به پشت
    لنگ‌لنگان قدمی برمی‌داشت
    هر قدم دانه‌ی شکری می‌کاشت
    کای فرازنده‌ی این چرخ بلند!
    ای نوازنده‌ی دل‌های نژند!
    کنم از جیب نظر تا دامن
    چه عزیزی که نکردی با من


  6. تشکر


  7. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۹۰
    نوشته
    85
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    1 روز 9 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0




    2- صفات و ویژگیهای منفی کوفیان
    قبل از بیان این صفات دو نکته قابل ذکر است:
    اول؛ آنکه این صفات و ویژگیها درباره همه افراد اهل کوفه صادق نیست.
    دوم ؛آنکه این صفات خود را در مرحله خاصی بروز داده است و چه بسا در مراحل دیگر به ضد این صفات در میان کوفیان برخورد نماییم.
    الف) دنیاطلبی:
    افراد و قبایل فراوانی نیز وجود داشتند که به قصد به دست آوردن غنایم جنگی در این جنگها شرکت کردند. (کوفه، پیدایش شهر اسلامی، ص 129. ) این عده که پس از تاسیس کوفه در آن ساکن شده بودند، بر اخلاقیات دیگر مردم نیز تاثیر می گذاشتند. اینان حاضر به ازدست دادن دنیای خود نبودند و به محض احساس خطری نسبت به دنیای خود عقب نشینی کرده و برعکس هرگاه احساس حظ و بهره ای می نمودند، فورا در آن داخل می شدند. وجود این خصیصه در کوفیان باعث شده بود از هر جریان و حکومتی که دنیای آنان را تامین نماید، طرفداری نمایند که جریانات مختلف تاریخی مؤید این مدعاست.
    ب) نظام ناپذیری: بیشتر ساکنان کوفه را مردمی تشکیل می دادند که قبل از شهرنشین شدن، در میان قبایل خود، در صحراها و بیابانها ساکن بودند و بدویت عربی بر آنها حاکم بود و این اولین بار بود که شهرنشینی را تجربه می کردند. (کوفه، پیدایش شهر اسلامی، ص 80.) یکی از ویژگیهای این صحرانشینان، آزادی بی حدو حصری بود که در صحرا و بیابان داشتند، این ویژگی باعث می شد تا در مقابل قوانین و مقررات یک نظام منسجم تحمل کمتری داشته باشند و این درست نقطه مقابل مردم شام بود که قرنها از شهرنشینی آنها می گذشت و لذا در مقابل حکومت، مردمی مطیع و آرام بودند.
    معاویه هنگام شمردن برتریهای خود بر حضرت علی، علیه السلام، می گوید:
    من در میان مطیعترین لشکریان بودم، درحالیکه او (حضرت علی، علیه السلام،) در میان نافرمانترین سپاه به سر می برد. (العقد الفرید، ج 5، ص 115.) نظام ناپذیری کوفیان باعث می شد تا آنها از آغاز تاسیس کوفه دائما با امیران و والیان خود در کشمکش باشند، به گونه ای که عمر خلیفه دوم را ازدست خود به ستوه آوردند، او در مقام شکوه از آنها گفت:
    چه مصیبتی بالاتر از این که با صدهزار جمعیت (مقاتل) روبرو باشی که نه آنها از امیران خود خشنودند و نه امیران ازدست آنها رضایت دارند. (تاریخ الطبری، ج 30، ص 243.)
    ج) اجتهادات نابجا: این خصیصه را درحقیقت می توان از نتایج خصیصه قبل دانست. کوفیان که در میان آنها صحابه و قاریان فراوانی بودند، خود را در بیشتر مسائل و حتی مسائل حکومتی و جنگی صاحب نظر دانسته و در مقابل حکومت بر دیدگاه خود پافشاری می کردند. (الامامة والسیاسة المعروف بتاریخ الخلفا، ج 1، ص 127.) نمونه بارز این نوع اجتهاد را می توانیم در جنگ صفین ببینیم که مخالفت با آن حضرت از سوی تعداد فراوانی از قراء ابراز شد و به تشکیل گروه خوارج منجر گردید. همچنین در جریان صلح امام حسن، علیه السلام، با اظهار نظر گروههای مختلف در مقابل امام برخورد می نماییم.
    د) احساساتی بودن: این خصیصه را می توان با مطالعه مقاطع مختلف تاریخ کوفه بخوبی مشاهده نمود. شاید بتوان علت اصلی آن را عدم رسوخ ایمان در قلبهای بسیاری از آنها دانست.
    ه) غدر و فریبکاری: این خصیصه بقدری در میان کوفیان مشهور شد که عرب ضرب المثل های «الکوفی لا یوفی; کوفی وفا ندارد» و «اغدر من الکوفی; فریبکارتر از کوفی » را از آن ساخت. این خصیصه، معلول دنیاطلبی و احساساتی بودن آنان است.
    خارکش پیری با دلق درشت
    پشته‌ای خار همی برد به پشت
    لنگ‌لنگان قدمی برمی‌داشت
    هر قدم دانه‌ی شکری می‌کاشت
    کای فرازنده‌ی این چرخ بلند!
    ای نوازنده‌ی دل‌های نژند!
    کنم از جیب نظر تا دامن
    چه عزیزی که نکردی با من


  8. تشکر


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود