جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: دروغ و توریه

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت تير ۱۳۸۹
    نوشته
    198
    مورد تشکر
    2 پست
    حضور
    1 روز 13 ساعت 38 دقیقه
    دریافت
    7
    آپلود
    0
    گالری
    0

    دروغ و توریه




    با سلام
    گاهی پیش می آید شخص عزیزی (مثلا مادر) در مورد موضوع شخصی از آدم سوال می پرسد که شخص دوست ندارد جواب دهد و از طرفی برای اینکه ناراحت نشود مجبور به دروغ می شود.این دروغ گناهه؟



    كار شناس بحث : پاسخگوي احكام
    ویرایش توسط همکار مدیر سایت : ۱۳۹۰/۰۲/۱۰ در ساعت ۱۰:۰۹
    در آرزوي پيوستن جز به بينهايت


  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۸
    نوشته
    1,095
    مورد تشکر
    20 پست
    حضور
    3 روز 15 ساعت 11 دقیقه
    دریافت
    33
    آپلود
    3
    گالری
    17



    نقل قول نوشته اصلی توسط zarif razavi نمایش پست
    با سلام
    گاهی پیش می آید شخص عزیزی (مثلا مادر) در مورد موضوع شخصی از آدم سوال می پرسد که شخص دوست ندارد جواب دهد و از طرفی برای اینکه ناراحت نشود مجبور به دروغ می شود.این دروغ گناهه؟

    به نام خدا و سلام بر شما
    وقت بخیر و بسیار عذر میخوام بابت تاخیر در پاسخ

    ابتدا مقدمه ای در مورد دروغ و توریه بیان کرده و سپس به پاسخ سوال اصلی شما می پردازم.


    دروغ گفتن حرام می باشد، مگر در جایی که مصلحت بالاتری باشد که مفسده دروغ را تحت الشعاع قرار دهد. در این موارد (که در ادامه به عرض می رسد)، دروغ گفتن مجاز و حتی در مواردی واجب هست که اصطلاحا «دروغ مصلحتی» نامیده می شود.


    توضیح اینکه:

    ما در دین مقدس اسلام قانونی داریم به نام «اهم و مهم»؛ یعنی در مواردی که دو حکم از اسلام داشته باشیم و مکلّف نتواند در یک زمان به هر دو عمل کند، لازم است به تکلیفی که اهمیت بیشتری دارد، عمل نماید.

    دروغ در اسلام حرام است، ولی در مواردی برای رعایت مصلحت مهم تر مجاز شمرده شده است، مانند دروغ برای حفظ جان خود یا مسلمان دیگر، از بین بردن دشمنی بین دو مومن و ایجاد صلح و آشتی میان آنها و...


    به عبارت دیگر:

    مواردی که از حرمت دروغ استثناء شده، در دو موضوع خلاصه می شود:

    1- اضطرار؛ یعنی جایی که انسان ناچار باشد برای رفع ضرر مالی یا جانی یا ناموسی از خود یا از مسلمان دیگر دروغ گوید.

    2- اصلاح ذات البین؛ یعنی هر گاه بین دو نفر کدورت و دشمنی باشد، و راه آشتی دادن آنان منحصر به دروغ گویی باشد، جایز است انسان دروغ بگوید.

    ------------------

    ادامه دارد...






  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۸
    نوشته
    1,095
    مورد تشکر
    20 پست
    حضور
    3 روز 15 ساعت 11 دقیقه
    دریافت
    33
    آپلود
    3
    گالری
    17



    ادامه از پست قبل:

    ---------------------------


    چند مثال:


    - مثال 1: مثل این که کسی پشت سر رفیقش سخنی گفته که اگر به گوش او برسد باعث خونریزی یا اختلاف شدید یا آبروریزی می شود، در این جا خلاف آن حرف را نقل کردن اشکال ندارد.

    - مثال 2: در جایی که دو نفر مسلمان با هم قهر هستند و کینه ای از یکدیگر دارند، برای اصلاح میان آنها اگر دروغی از زبان هرطرف به دیگری گفته شود تا موجب صلح بین آنان گردد، اشکال ندارد. مثلاً به زید بگویند من پیش رقیقت بودم و خیلی از تو تعریف می کرد و اظهار تمایل به آشتی داشت و متقابلا به رفیقش هم همین سخن را بگویند و با این دروغ موجبات دوستی بین طرفین فراهم شود.

    - مثال 3: مثلا بچه از خواندن درس یا انجام تکالیف دیگر سربازمی زند، و پدر او را تهدید کند که اگر مثلا درس نخواندی چنین می کنم و حال آن که در واقع قصد انجام آن کار را نداشته باشد.

    - مثال 4: اگر در هنگام جنگ با دشمنان اسلام، برای شکست دشمن و پیروزی مسلمین دروغی به دشمن گفته شود و خدعه ای به کار رود. به طور کلی در هر موردی که فایده مهم شرعی بر آن دروغ مترتب باشد دروغ جایز است.(1)


    چند روایت:

    1. آشتی دادن مردم: امام صادق علیه السلام در این باره می فرمایند:
    "خداوند متعال، دروغ گفتن برای آشتی دادن را دوست دارد."(2)

    2. هم چنین امام صادق علیه السلام می فرمایند:
    "اصلاح دهنده میان مردم مسلمان، دروغ گو به شمار نمی آید."(3)

    3. نیرنگ در جنگ: امام صادق علیه السلام می فرماید:
    "مردی که در جنگ نیرنگ زند، بر او گناهی نیست."(4)


    -----------------------------------

    ادامه دارد...


  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۸
    نوشته
    1,095
    مورد تشکر
    20 پست
    حضور
    3 روز 15 ساعت 11 دقیقه
    دریافت
    33
    آپلود
    3
    گالری
    17



    ادامه از پست قبل:
    --------------------------------

    نتیجه:

    بنابراین در اسلام دروغ مصلحت آمیز داریم ولی بدان معنی نیست که هر کس در هر مورد مصلحت دید، دروغ بگوید، یا هر چیزی که به مصلحت خود بود، یا مصلحت پنداشت، دروغ گوید؛ زیرا در این صورت هیچ دروغی بد نخواهد بود و هر دروغی مصلحت آمیز می شود. و لذا نمی توان به بهانه مصلحت اندیشی، راه را برای دروغ گفتن در هر جایی باز کرد.

    اگر دروغ گفتن، از جهتی نفعی داشته و از جهت دیگری ضرر دارد، مانند آن که به مصلحت خود انسان بوده ، ولی به ضرر دیگران باشد، این را دروغ مصلحتی نمی گویند، زیرا همه دروغ ها از همین قبیل است که برای دروغ گو منفعت دارد، ولی به ضرر دیگران است .

    بلکه دروغ مصلحتی فقط در مواردی است که اسلام به خاطرمصالح مهم تری که مفاسد دروغ را تحت الشعاع قرار می دهد، جایز شمرده و آن همان دو موضوعی است که گفته شد: اضطرار و اصلاح ذات البین. و جایی که موضوع بسیار با اهمیتی مانند: حفظ جان مؤمن، حفظ آبروی مؤمن، دفع فتنه و فساد و دفع ضرر بدنی و مالی در برابر ظالم باشد.

    در چنین مواردی دروغ مجاز شمرده شده است؛ گرچه در همین موارد نیز بهتر است توریه کند. (یعنی به گونه ای بگوید که دروغ نگفته باشد).


    قرآن کریم ، می فرماید: "...وَ اجْتَنِبُواْ قَوْل َ الزُّورِ ;(حج ،30)...
    و از گفتار باطل ]و دروغ [ اجتناب ورزید."

    پیامبر اکرم صلوات الله علیه و آله در این باره می فرمایند:
    "بدترین سخن ، دروغ است ."(5)

    هم چنین امام علی علیه السلام می فرمایند:
    "هیچ بدیی ، بدتر از دروغ نیست ."(6)


    ----------------------------------

    - پی نوشت:

    1- معراج السعاده , ص 575
    2- میزان الحکمه ، محمد محمدی ری شهری ، ج 11، ص 5139، دارالحدیث
    3- همان
    4- همان
    5- میزان الحکمه ، همان ، ص 5121
    6- همان ، ص 5123

    -----------------------------------

    ادامه دارد...




  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۸
    نوشته
    1,095
    مورد تشکر
    20 پست
    حضور
    3 روز 15 ساعت 11 دقیقه
    دریافت
    33
    آپلود
    3
    گالری
    17



    ادامه از پست قبل:
    --------------------------------

    در پست قبلی در خصوص توریه صحبت شد و عرض شد:

    در موارد مجاز برای دروغ مصلحتی، اگر می تواند توریه کند، یقینا همین کار وظیفه اوست. همچنین در موارد دیگری هم که دروغ مصلحتی جایگاهی ندارد نیز توریه جایز است.

    توریه یعنی اینکه حرف دو پهلو بزند به شکلی که گوینده در نهان خود نیتی راست از حرفش داشته باشد ولی شنونده برداشت دیگری کند.


    توضیح:

    توریه بر وزن "توصیه" به سخنی گفته می شود که از ظاهر آن چیزی فهمیده می شود، در حالی که منظور گوینده چیز دیگری است.(1)

    یعنی متکلم چیزی در نهان و نیت خود قصد کند که آن صحیح و راست هست، ولی به شکلی بگوید که مخاطب فکر کند دارد جواب او را می دهد در حالیکه در واقع اینطور نیست.


    به عبارت دیگر:

    توریه، گفتن سخنی است که دارای دو معنی است: یک معنی آن راست و مطابق واقع است و معنی دیگرش دروغ می باشد و گوینده معنی درست آن را قصد می کند و شنونده معنی دروغ آن را می فهمد.


    توریه بر سه قسم است:

    1. در توریه مصلحتی یا دفع مفسده ای باشد. در این صورت جایز است.
    2. در تویه مفسده باشد، مثل این که به خاطر توریه مال یا آبروی مسلمانی ضایع گردد. در این صورت حرام است.
    3. مصلحت نداشته باشد و سبب مفسده ای هم نگردد.

    در این صورت سوم، آن هایی که توریه را از اقسام دروغ حساب می کنند، می گویند جایز نیست، چون دروغ است و مجوّزی ندارد، ولی عدّه ای که توریه را از اقسام دروغ نمی شمرند، آن را جایز می دانند.(2)

    --------------------

    ادامه دارد...



  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۸
    نوشته
    1,095
    مورد تشکر
    20 پست
    حضور
    3 روز 15 ساعت 11 دقیقه
    دریافت
    33
    آپلود
    3
    گالری
    17



    ادامه از پست قبل:

    ---------------------------


    نقل قول نوشته اصلی توسط zarif razavi نمایش پست
    با سلام
    گاهی پیش می آید شخص عزیزی (مثلا مادر) در مورد موضوع شخصی از آدم سوال می پرسد که شخص دوست ندارد جواب دهد و از طرفی برای اینکه ناراحت نشود مجبور به دروغ می شود.این دروغ گناهه؟

    با توجه به مباحثی که گذشت، شما می توانید در این مورد توریه کنید. یعنی پاسخ مادر را طوری بدهید که دروغ نگفته باشید ولی مادر برداشتی از حرف شما کند که آن را کافی و صحیح بداند.


    سوال دیگری شبیه به پرسش شما در این باره نقل می کنم:

    سوال:

    اگر کسی اصلا به پدر و مادر نگوید روزه است، روزه اش صحیح است؟ اگر کسی روزه مستحبی بگیرد، ولی نخواهد دیگران بفهمند و وقتی از او سؤال کنند روزه ای، بگوید نه و در ذهنش چیز دیگری را بیاورد، آیا دروغ حساب می شود؟

    پاسخ:

    روزه مستحبی فرزندان اگر اسباب اذیت پدر و مادر شود، جایز نیست، ولی اجازه گرفتن از آن ها لازم نمی باشد.(3) بنابراین اگر فرزند بدون اطلاع والدین روزه بگیرد، روزه اش صحیح است،(4) در صورتی که موجب آزار آنان نشود.

    بنابراین نظریه اگر کسی روزه مستحی بگیرد اما به خاطر این که دیگران از روزه بودنش مطلع نشوند، در پاسخ این سؤال که روزه ای، بگوید: «نه» ولی مقصودش از
    «نه» چیز دیگری باشد، (مثل این که در نظر بگیرد روزه واجب نگرفته ام) به عقیده برخی از عالمان دینی اشکال ندارد.


    نکته مهم:

    بهتر است انسان تا می تواند توریه هم نکند، زیرا ممکن است باعث شود که انسان جرأت بر دروغ گفتن پیدا کند و خودش را گرفتار نماید.


    ------------------

    - پی نوشت:

    1- آیت اللَّه ناصر مکارم شیرازی، زندگی در پرتو اخلاق، ص 102.
    2. شهید دستغیب، گناهان کبیره، ج 1، ص 290.
    3. آیت اللَّه ناصر مکارم شیرازی، توضیح المسائل، مسئله 1463.
    4. عروة الوثقی، ج 1، ص 243.







اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود