جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: چرا در آيات قران كلمه‏ سمع، مفرد و بصر و قلب جمع است ؟

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۰
    نوشته
    94
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    1 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    چرا در آيات قران كلمه‏ سمع، مفرد و بصر و قلب جمع است ؟




    سلام میشه بگین چرا در بسيارى از آياتى كه از سمع و بصر و قلب سخن گفته شده، كلمه‏ى سمع، مفرد و بصر و قلب به صورت جمع آمده است؟

    کارشناس بحث : پاسخگوي معارف قرآن
    ویرایش توسط همکار مدیر سایت : ۱۳۹۰/۰۲/۲۴ در ساعت ۲۱:۵۷

  2. تشکر


  3.  

  4. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    1,382
    مورد تشکر
    67 پست
    حضور
    13 روز 20 ساعت 18 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0



    با سلام و عرض ادب خدمت شما دوست عزيز

    بله سخن شما كاملا صحيح مي باشد و در بسياري از آيات(بقره آيه7. "خَتَمَ اللّهُ عَلَي‏ قُلُوبِهِمْ وَعَلَي‏ سَمْعِهِمْ وَعَلَي‏ أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ" و همچنين در آيات ديگري مانند بقره / 20 و ... نيز آمده است.) قرآن، از گوش و چشم و دل ياد شده كه گوش با لفظ مفرد "سمع" آمده، و چشم با لفظِ جمعِ "ابصار"، و دل با لفظ جمع "أفئده و قلوب"؛

    دوست عزيز در جواب اين سوال شما بايد عرض كنم كه مفسرين و صاحب‌نظران در ادبيات، در مورد اين مطلب احتمالات متعددي داده‌اند از جمله گفته شده است:

    1. "سمع" چون "اسم جنس" است بر قليل و كثير دلالت مي‌كند بنابراين لازم نبود كه ديگر، جمع آورده شود.

    2. برخي گفته‌اند: "سمع" مصدر است و مصدر چون جمع بسته نمي‌شود، بر جمع و مفرد هر دو دلالت مي‌كند.

    3. بعضي نيز گفته‌اند: در اينجا مضافي در تقدير است مثل "مواضع سمع" يعني جايگاه‌هاي شنوايي.

    4. برخي بر اين باورند كه "سمع" به ضمير "هم" اضافه شده و چون در رديف جمع‌ها قرار گرفته است خودش بر جمع دلالت مي‌كند و ديگر لازم نبوده است كه جمع بيايد.

    5. عده‌اي نيز احتمال داده‌اند به خاطر كوتاهي كلام و ايجاز، و تفنن در عبارت، "سمع" آمده بنابراين اشكالي ندارد كه واژه "سمع" بصورت مفرد و "أبصار" و "قلوب" به صورت جمع آمده است.

    حكمت‌ها و اسرار علمي
    برخي از مفسرين براي اين مطلب حكمت‌ها و اسرار علمي نيز ذكر كرده‌اند، كه در اينجا مي‌آوريم:

    1. ‌اينكه واژه "سمع"، يعني گوش ‌در قرآن كريم بصورت مفرد آمده، اما چشم به صورت جمع "ابصار" آمده به خاطر اين است كه ادراكات و مشاهدات انسان با چشمش نسبت به مسموعات و چيزهايي كه مي‌شنود خيلي بيشتر است؛ چرا كه اولاً: امواج صوتي كه قابل استماع است تعدادي نسبتاً محدود است در حالي كه امواج نورهايي كه قابل رويت و ديدن است، از ميليون‌ها مي‌گذرد اما امواج صوتي به ده‌ها هزار مورد مي‌رسد از اين رو قرآن كريم براي اشاره به اين مطلب، يعني محدوديت قلمرو شنيدني‌ها، واژه‌ي "سمع" را مفرد آورده، و براي اشاره به گستردگي قلمرو دريافت‌هاي قلبي انسان يا مشاهدات چشمي انسان، واژه‌ي "قلب" و "بصر" را به صورت جمع آورده است.

    2. احتمال ديگر اينكه مُدرك سمع انسان واحد است يعني معمولاً انسان در يك لحظه يك صدا را بيشتر نمي‌شنود اما در يك لحظه با چشمانش مي‌تواند دو تا تصوير را ببيند، و يا حتي بيشتر، اما با گوش‌هايش با اينكه دو تا گوش دارد اما يك صدا را عملاً بيشتر نمي‌تواند بشنود؛ بنابراين، سمع را مفرد آورده و چشم را جمع بسته و متعدد آورده كه اشاره كند به اين كه مدرَك انسان‌ها در مورد سمع و شنيدن يكي است، اما مدرك انسان در مورد ديدني‌ها، متعدد است.

    البته اين دو مطلب علمي اخير در حد دو احتمال است و نمي‌شود به صورت يقيني به قرآن نسبت داد، ولي به هر حال دو احتمال علمي، زيبايي است كه نسبت به اين واژه‌ها گفته شده است.

    .
    ویرایش توسط عمار : ۱۳۹۰/۰۲/۲۵ در ساعت ۱۱:۱۰
    چرا در آيات قران كلمه‏ سمع، مفرد و بصر و قلب جمع است ؟

    آیدی قبلی بنده : پاسخگوی معارف قرآن



  5. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۰
    نوشته
    94
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    1 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط پاسخگوی معارف قرآن نمایش پست
    با سلام و عرض ادب خدمت شما دوست عزيز

    بله سخن شما كاملا صحيح مي باشد و در بسياري از آيات(بقره آيه7. "خَتَمَ اللّهُ عَلَي‏ قُلُوبِهِمْ وَعَلَي‏ سَمْعِهِمْ وَعَلَي‏ أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ" و همچنين در آيات ديگري مانند بقره / 20 و ... نيز آمده است.) قرآن، از گوش و چشم و دل ياد شده كه گوش با لفظ مفرد "سمع" آمده، و چشم با لفظِ جمعِ "ابصار"، و دل با لفظ جمع "أفئده و قلوب"؛

    دوست عزيز در جواب اين سوال شما بايد عرض كنم كه مفسرين و صاحب‌نظران در ادبيات، در مورد اين مطلب احتمالات متعددي داده‌اند از جمله گفته شده است:

    1. "سمع" چون "اسم جنس" است بر قليل و كثير دلالت مي‌كند بنابراين لازم نبود كه ديگر، جمع آورده شود.

    2. برخي گفته‌اند: "سمع" مصدر است و مصدر چون جمع بسته نمي‌شود، بر جمع و مفرد هر دو دلالت مي‌كند.

    3. بعضي نيز گفته‌اند: در اينجا مضافي در تقدير است مثل "مواضع سمع" يعني جايگاه‌هاي شنوايي.

    4. برخي بر اين باورند كه "سمع" به ضمير "هم" اضافه شده و چون در رديف جمع‌ها قرار گرفته است خودش بر جمع دلالت مي‌كند و ديگر لازم نبوده است كه جمع بيايد.

    5. عده‌اي نيز احتمال داده‌اند به خاطر كوتاهي كلام و ايجاز، و تفنن در عبارت، "سمع" آمده بنابراين اشكالي ندارد كه واژه "سمع" بصورت مفرد و "أبصار" و "قلوب" به صورت جمع آمده است.

    حكمت‌ها و اسرار علمي
    برخي از مفسرين براي اين مطلب حكمت‌ها و اسرار علمي نيز ذكر كرده‌اند، كه در اينجا مي‌آوريم:

    1. ‌اينكه واژه "سمع"، يعني گوش ‌در قرآن كريم بصورت مفرد آمده، اما چشم به صورت جمع "ابصار" آمده به خاطر اين است كه ادراكات و مشاهدات انسان با چشمش نسبت به مسموعات و چيزهايي كه مي‌شنود خيلي بيشتر است؛ چرا كه اولاً: امواج صوتي كه قابل استماع است تعدادي نسبتاً محدود است در حالي كه امواج نورهايي كه قابل رويت و ديدن است، از ميليون‌ها مي‌گذرد اما امواج صوتي به ده‌ها هزار مورد مي‌رسد از اين رو قرآن كريم براي اشاره به اين مطلب، يعني محدوديت قلمرو شنيدني‌ها، واژه‌ي "سمع" را مفرد آورده، و براي اشاره به گستردگي قلمرو دريافت‌هاي قلبي انسان يا مشاهدات چشمي انسان، واژه‌ي "قلب" و "بصر" را به صورت جمع آورده است.

    2. احتمال ديگر اينكه مُدرك سمع انسان واحد است يعني معمولاً انسان در يك لحظه يك صدا را بيشتر نمي‌شنود اما در يك لحظه با چشمانش مي‌تواند دو تا تصوير را ببيند، و يا حتي بيشتر، اما با گوش‌هايش با اينكه دو تا گوش دارد اما يك صدا را عملاً بيشتر نمي‌تواند بشنود؛ بنابراين، سمع را مفرد آورده و چشم را جمع بسته و متعدد آورده كه اشاره كند به اين كه مدرَك انسان‌ها در مورد سمع و شنيدن يكي است، اما مدرك انسان در مورد ديدني‌ها، متعدد است.

    البته اين دو مطلب علمي اخير در حد دو احتمال است و نمي‌شود به صورت يقيني به قرآن نسبت داد، ولي به هر حال دو احتمال علمي، زيبايي است كه نسبت به اين واژه‌ها گفته شده است.

    .
    تشکر از پاسخ

  6. تشکر


  7. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۹
    نوشته
    384
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    1 روز 4 ساعت 21 دقیقه
    دریافت
    4
    آپلود
    4
    گالری
    0



    در لغت نامه مختار الصحاح چنین آمده است که سمع مفرد و جمع استفاده می شود:

    [سمع] س م ع: السَّمْعُ سمع الإنسان يكون واحدا و جمعا كقوله تعالى {ختم الله على قلوبهم وعلى سمعهم} لأنه في الأصل مصدر قولك سَمِعَ الشيء بالكسر سَمْعاً و سَماعا وقد يجمع على أسْماعٍ وجمع الأسماع أسامعُ
    دلا ملوث عقلی مخـوان عـزائم عشـق
    جُنُب روا نبود سوره‌های قرآن خواند

    ******
    ***
    *

  8. تشکرها 2


  9. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    1,382
    مورد تشکر
    67 پست
    حضور
    13 روز 20 ساعت 18 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0

    پست جمع بندي موضوع.




    پرسش:
    چرا در بسيارى از آياتى كه از سمع و بصر و قلب سخن گفته شده، كلمه‏ سمع، مفرد و بصر و قلب به صورت جمع آمده است؟


    پاسخ:
    مفسرين و صاحب‌نظران در ادبيات، در مورد اين مطلب احتمالات متعددي داده‌اند از جمله گفته شده است:
    1. "سمع" چون "اسم جنس" است بر قليل و كثير دلالت مي‌كند بنابراين لازم نبود كه ديگر، جمع آورده شود.
    2. برخي گفته‌اند: "سمع" مصدر است و مصدر چون جمع بسته نمي‌شود، بر جمع و مفرد هر دو دلالت مي‌كند.
    3. بعضي نيز گفته‌اند: در اينجا مضافي در تقدير است مثل "مواضع سمع" يعني جايگاه‌هاي شنوايي.
    4. برخي بر اين باورند كه "سمع" به ضمير "هم" اضافه شده و چون در رديف جمع‌ها قرار گرفته است خودش بر جمع دلالت مي‌كند و ديگر لازم نبوده است كه جمع بيايد.
    5. عده‌اي نيز احتمال داده‌اند به خاطر كوتاهي كلام و ايجاز، و تفنن در عبارت، "سمع" آمده بنابراين اشكالي ندارد كه واژه "سمع" بصورت مفرد و "أبصار" و "قلوب" به صورت جمع آمده است.

    «خَتَمَ اللَّهُ عَلىَ‏ قُلُوبِهِمْ وَ عَلىَ‏ سَمْعِهِمْ وَ عَلىَ أَبْصَرِهِمْ غِشَاوَةٌ وَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيم؛
    خدا بر دل ها و گوش هاى آنان مهر نهاده و بر چشم هاي شان پرده‏اى افكنده شده و عذاب بزرگى در انتظار آن هاست».
    در بسیارى از آیات قرآن مانند آیه فوق ، قلب و بصر به صورت جمع( قلوب و ابصار) آمده ، ولى" سمع" همه جا در قرآن به صورت مفرد ذکر شده است،
    علامه طباطبایی در این که قلب به صورت جمع آمده است می فرماید:
    منظور از قلب آن عضو صنوبری در انسان نیست، بلکه قوه درک و شهود انسان است. مراد از آن چیزى است که انسان با آن اشیا را درک مى‏کند و آن نفس انسان است‏ .(1)
    پس منظور قلب ظاهری در شکم نیست که مفرد بیاید، بلکه مدرکات و مشهودات انسانی است که آن ها هم بسیارند. پس جمع آمده است .
    در ضمن تنوع ادراکات قلبی(قلوب) و مشاهدات با چشم(ابصار) نسبت به شنیده ها بیش تر است . به خاطر این تفاوت، قلوب و ابصار به صورت جمع ذکر شده ، ولی " سمع" به صورت مفرد آمده است. در فیزیک جدید هم آمده که امواج صوتی قابل استماع تعداد نسبتا محدودوی است و از چندین ده هزار تجاوز نمی کند. در حالی که امواج نورها و رنگ هایی که قابل دیدن هستند، از میلیون ها می گذرد .(2) -کلمه " سمع " گاهی به عنوان اسم جمع به کار می رود، در حالی که در اسم جمع معنی جمع قرار دارد و نیازی به جمع بستن ندارد .
    - " سمع " هم می تواند معنی مصدری داشته باشد و حال آن که مصدر دلالت بر کم و زیاد هر دو می کند و نیازی به جمع بستن ندارد .(3)


    منابع:
    1.علامه طباطبایی، تفسیر المیزان ، ترجمه موسوى همدانى ، ناشر:دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسين حوزه علميه قم، چاپ قم، 1374 ش، نوبت پنجم، ج 8 ، ص 308 ؛ ج 15 ،290 .
    2.مکارم شیرازی ، تفسیر نمونه، ناشردار الكتب الإسلامية، چاپ تهران، 1374 ش، نوبت اول، ج1، ص 89.
    3. همان.

    .
    ویرایش توسط عمار : ۱۳۹۰/۱۰/۱۳ در ساعت ۱۱:۰۲
    چرا در آيات قران كلمه‏ سمع، مفرد و بصر و قلب جمع است ؟

    آیدی قبلی بنده : پاسخگوی معارف قرآن


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود