جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: کدام علم ؟

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۸
    نوشته
    29
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    4
    آپلود
    0
    گالری
    0

    کدام علم ؟




    با سلام و عرض ادب

    در احادیث فرآوانی توصیعه به علم و علم آموزی شده است ...

    ولی سوال اینجاست که مقصود از این علم چه علمی است ؟

    آیا منظور علم در دین ( فقه و احکام و کلام و ... ) است یا علوم دیگر ( از جمله : پزشکی و نجوم و ریاضیات و ... ) را هم در بر می گیرد ؟!

    معمولا جوابی که داده میشود , حدیث : « اطلبوا العلم و لو بالصین »
    است که می گویند , چون پیامبر (ص) فرموده حتی در چین هم طلب علم کنید پس منظور همه ی علوم است و لی متاسفانه ادامه حدیث که منظور از این علم را روشن می سازد ذکر نمی شود ... !
    حدیث کامل : « اطلبوا العلم و لو بالصین و هو علم معرفة النفس و منه معرفة الرّب » .

    حال من به دنبال احادیث و روایات معتبری هستم که این شبه ( که مقصود از علم , علم دین است ) را برطرف سازد و روشن کند که کلمه ی علم چه علومی را در بر می گیرد ؟!

    با تشکر


    کارشناس بحث : پاسخگوی قرآنی 4

    ویرایش توسط همکار مدیر سایت : ۱۳۹۰/۱۰/۱۳ در ساعت ۱۶:۲۳

  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    1,381
    مورد تشکر
    66 پست
    حضور
    13 روز 19 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0



    با سلام و عرض ادب
    دوست عزیز در جواب به سوال شما باید عرض کنم که علوم بر دو دسته‌اند:
    1. علومی كه از یادگیری و تعلیم آنها صریحا نهی شده مانند: سحر كه یا برای خود فرد و یا جامعه فسادآفرین هستند و یا این كه اشخاص به قصد ضرر زدن به دیگران می‌آموزد، آموزش و یادگیری این دسته از علوم مگر در مواقع ضرورت حرام می‌باشد؛
    2. علومی كه جزو دسته اول نیستند.
    كه اینها خود بر دو گروهند:
    1. دانشهایی كه مقدمه سازندگی مادی و یا معنوی‌، ‌دنیوی و یا اخروی، فردی و یا اجتماعی می‌باشند و بدون آنها حیات مادی و معنوی انسان به مخاطره می‌افتد، كه تحصیل آنها به صورت واجب عینی مثل شناخت اصول عقائد و تكالیف شرعیه و یا واجب كفائی همچون علم طبّ و شیمی و... بر همگان لازم است.
    2. دانشهایی كه نقل حیاتی در زندگی فرد و یا اجتماع ندارند، كه اینها با توجه به مصالح و مفاسدی كه دارند، بر سه گروهند:
    1. مستحب: هر دانشی كه مقدمه تقویت بنیه مادی و یا معنوی فرد و یا جامعه است و بدون آن ضربه‌ای به نیازهای اصولی وارد نمی‌شود، البته در صورتی مستحب است كه با قصد قربت فرا گرفته شود.
    2. مباح: همین دانشها اگر بدون قصد قربت آموخته شودن مباح به شمار می‌آیند.
    3. مكروه: دانشهایی كه مقدمه فساد نیستند، امّا سودی نیز در بر ندارند، اگر موجب تضییع عمر گردند و انسان را از مقصد دور نمایند لغو و مذموم و مكروه به شمار می‌روند. مثل علم انساب.[1]
    پس اگر چه تعلیم و تعلّم در اسلام جایگاه والائی دارد ولی این طور نیست كه اسلام به تمامی علوم به طور یكسان توجه داشته باشد، بلكه به میزان تأثیری كه در اساس زندگی بشر و تعالی او به سوی كمال دارند، دارای درجات متفاوتی نیز هستند و حكم تعلیم و تعلم آنها نیز تفاوت دارد.

    منابع:
    1. سیمای علم و حكمت در قرآن و حدیث، ص 151، محمدی ری شهری، دار الحدیث، چ اول.
    مهدي رحيم.

    ویرایش توسط عمار : ۱۳۹۰/۱۰/۱۴ در ساعت ۰۹:۲۹
    کدام علم ؟

    آیدی قبلی بنده : پاسخگوی معارف قرآن


  4. تشکر


  5. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    1,381
    مورد تشکر
    66 پست
    حضور
    13 روز 19 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط mohammad ali 1 نمایش پست
    معمولا جوابی که داده میشود , حدیث : « اطلبوا العلم و لو بالصین » است که می گویند , چون پیامبر (ص) فرموده حتی در چین هم طلب علم کنید پس منظور همه ی علوم است و لی متاسفانه ادامه حدیث که منظور از این علم را روشن می سازد ذکر نمی شود ... ! حدیث کامل : « اطلبوا العلم و لو بالصین و هو علم معرفة النفس و منه معرفة الرّب » . حال من به دنبال احادیث و روایات معتبری هستم که این شبه ( که مقصود از علم , علم دین است ) را برطرف سازد و روشن کند که کلمه ی علم چه علومی را در بر می گیرد

    این حدیث حدیث «طلب العلم فریضة علی کلّ مسلم» در منابع مختلف شیعه و اهل سنّت، متواتراً به صورت مسند و مرسل و گاهی با کمی تفاوت در متن، از پیامبر اکرم صلی الله عليه و آله و سلم و بعضی از امامان معصوم علیهم السّلام نقل شده است. این حدیث، با همین عبارت در منابع فراوانی، مسنداً از پیامبر اکرم صلی الله عليه و آله و سلم ذکر شده و سندها نیز نوعاً متفاوت است.(1)
    این ادامه حدیث رو که شما فرمودید ظاهرا در اکثر منابع نقل نشده و در بیشتر منابع همین عبارت ابتدایی یا ادامه ای غیر از چیزی که شما فرمودید می باشد.
    آن چه از قرائن همراه خود روايت مذكور، و روايات ديگراستفاده مي‎شود اين است كه كلمه «العلم» در حديث مذكور يقيناً اختصاص به علوم رايج حوزوي ندارد بلكه خيلي از علوم دانشگاهي را كه براي جامعه و بشريّت مفيد است در برمي‎گيرد، براي اثبات مدعاي فوق به برخي شواهد در ادامه اشاره مي‎كنيم.


    منابع:
    1. راویان عبارتند از:
    انس بن مالک، علی بن ابی طالب علیه السّلام، ابو سعید خدری، عبد الله بن مسعود، ابن عباس و... امّا برای پرهیز از اطاله، فقط در منبع نخست، سند ذکر می‌شود و در دیگر موارد، تنها نام برخی از منابع ذکر می‌گردد:
    «حدّثنا أبو الحسن، قال: حدّثنا أحمد، قال: حدّثنا الحسن بن أحمد، قال: حد‌ّثنا سوید، قال: حدّثنا أبوبکر بن عیاش عن سعید بن عبدالکریم عن أبی عمّار عن أنس رضی الله عنه قال: قال رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم...» (وکیع بن جرّاح، نسخة وکیع، تحقیق: عبد الرحمن عبد الجبار فریوائی، ص 98، دار سلفیه، چاپ دوم، کویت، 1406 هـ .ق)؛
    محمد بن یزید قزوینی (ابن ماجه)، سنن، تحقیق محمد فؤاد عبدالباقی، ج 1، ص 81؛ محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، تحقیق میرزا حسن کوچه باغی، ص 22؛ ابو علی موصلی، المسند، تحقیق حسین سلیم اسد، ج 7، ص 96؛ طبرانی، المعجم الصغیر، ج 1، ص 16؛ طبرانی، المعجم الاوسط، تحقیق ابراهیم حسینی، ج 8، ص 258؛ طبرانی، المعجم الکبیر، تحقیق حمدی عبد المجید سلفی، ج 10، ص 195؛ قاضی نعمان مغربی، دعائم الاسلام، تحقیق آصف بن علی اصغر فیضی، ج 1، ص 83 (مرسل)؛ شیخ مفید، الامالی، تحقیق حسین استادولی و علی اکبر غفاری، ص 29؛ شیخ طوسی، الامالی، تحقیق مؤسسه بعثت، ص 521؛ ابن سلامة، مسند الشهاب، تحقیق حمدی عبد المجید سلفی، ج 1، ص 135؛ ابو حامد محمد غزالی، احیاء علوم الدین، ج 1، ص 9 و....
    ویرایش توسط عمار : ۱۳۹۰/۱۰/۱۴ در ساعت ۱۰:۰۹
    کدام علم ؟

    آیدی قبلی بنده : پاسخگوی معارف قرآن


  6. تشکر


  7. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    1,381
    مورد تشکر
    66 پست
    حضور
    13 روز 19 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0



    ادامه بحث...
    1. شاهد خود روايت مذكور: در نقلي كه از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ رسيده است مي‎خوانيم: «اُطلبُوا العِلمِ و لو بالصين فان طلب العِلم فريضة علي كل مسلمٍ؛ به دنبال دانش (حتي به دورترين نقطه) به چين برويد؛ زيرا فراگيري دانش بر هر مسلماني واجب و لازم است».(1)
    در نقل فوق، در ابتداي حديث دستور داده كه براي فراگيري علم به چين هم كه شده سفر كنيد، هر چند چين به عنوان مثال است ولو اين نكته را مي‎رساند كه حتما مراد علوم رايج حوزوي نيست بلكه علوم ديگر بيش‎تر به ذهن مي‎آيد، چون در چين و امثال آن بيش‎تر علوم غيرديني مطرح بوده تا علوم ديني (به معناي خاص).
    2. شاهد دوّم رواياتي است كه در آن‎ها علوم تفسير و بيان شده است و يا به علم خاص سفارش شده است كه نشان‎دهنده عموميّت و فراگير بودن علم در اسلام است.
    1. به دنبال علم سودبخش باشيد :
    از امام هفتم ـ عليه السّلام ـ نقل شده است كه روزي پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ وارد مسجد شد، ديد جماعتي گرد مردي جمع شده‎اند، حضرت فرمود: چه خبر است (و اين مرد كيست)؟ گفتند علامه‎اي است. فرمود: علامه يعني چه؟ گفتند داناترين انسان است نسبت به نسَب عرب و حوادث دوران جاهليّت و اشعار آن دوران.
    حضرت فرمود: اين علم سودي ندارد و ندانستن آن زيان نمي‎رساند «و لا ينفع من علمه» سپس حضرت فرمود: علم سودمند عبارت است از:
    1. آية محكمه، يعني اعتقادات و مسائل اعتقادي و معرفتي؛
    2. فريضه عادله، يعني فراگيري علم اخلاق (اخلاق فردي و اجتماعي)؛
    3. سُنةٌ قائمه: (يعني علم به احكام شريعت و مسائل حلال و حرام)» (2)
    و به عبارت ديگر در روايت به سه علم مفيد اشاره شده است كه اصول دين، اخلاق و فروع دين باشد كه اين موارد بر تك تك افراد واجب عيني مي‎باشد (در اصول و اخلاق تحقيقي و در فروع دين يا تحقيقي و يا تقليدي).
    نكته‎اي كه از روايت فوق استفاده مي‎شود اين است كه در اسلام آن علمي مورد نظر است كه مفيد به حال جامعه و افراد باشد. در روايت ديگر علم مفيد را خداشناسي، انسان شناسي، اهداف شناسي (هدف خلقت هستي و انسان) گناه شناسي شمرده است.(3).

    منابع:
    1. وسائل الشيعه، همان، ج18، ص14؛ و بحارالانوار، ج1، ص180.
    2. اصول كافي، همان، ج1، ص37.
    3. همان، ص63ـ64، روايت 11.

    ویرایش توسط عمار : ۱۳۹۱/۰۴/۱۴ در ساعت ۰۷:۰۰
    کدام علم ؟

    آیدی قبلی بنده : پاسخگوی معارف قرآن


  8. تشکر


  9. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    1,381
    مورد تشکر
    66 پست
    حضور
    13 روز 19 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0



    2. علم پزشكي و ادبيات:
    علي ـ عليه السّلام ـ مصداق‎هاي علمي را كه فراگرفتن آن‎ها لازم است چنين بيان مي‎دارد: «العلم تلاثةٌ الفقه لاديان و الطب للابدان، و النحو للسان؛ علم مفيد و لازم سه علم است علم فقه و احكام براي (حفظ دين و عمل نمودن به دستورات) دين و علم پزشكي براي (حفظ جسم و) بدن‎ها و علم ادبيات (نحو و صرف و...) براي حفظ زبان (از خطا و اشتباه) در بعضي نقل‎ها علم نجوم براي زمان شناسي آمده است.(1) در روايت فوق علم پزشكي (كه يكي از مهم‎ترين علوم دانشگاهي است) وهمچنين ادبيات را جز علومي كه فراگيري آن‎ها (به صورت واجب كفائي) لازم است برشمرده است.
    در جاي ديگر فرمود: (علم در يك تقسيم به دو قسم مي‎شود) علم ديني و علم بدني (و پزشكي) با علوم ديني (اصول و فروع...) روح و جان انسان حيات مي‎گيرد و زنده مي‎شود و با علم پزشكي بدن‎ها زندگي مي‎يابند. منتهي حفظ دين بر حفظ جان برتري دارد.»(2)
    3. هندسه و رياضيات:
    علم ديگري كه جزء علوم اسلامي و لازم و ضروري شمرده است در روايات هندسه و رياضيات، شناخت اوقات است.
    علي ـ عليه السّلام ـ مي‎فرمايد: «من لم يعرف الهيئة و التشريح فهو عنينٌ في معرفته؛ هر كس هيئت را (علم نجوم، رياضي)نشناسد (و فرا نگرفته باشد) در معرفتش لنگ است».(3)
    4. علوم سياسي و زمان شناسي
    علم ديگري كه جزء علوم لازم شمرده شده است علم سياسي، و زمان شناسي به معناي وسيع است (دشمن شناسي...) علي ـ عليه السّلام ـ فرمود: «من عرف الايام لم يغفل عن الاستعداد؛ آن كس كه زمان را بشناسد، از بر خورد با رويدادهاي آن غافل (و عاجز نمي‎ماند) بلكه براي رويارويي با آن‎ها، آمادگي پيدا مي‎كند».(4) و فرمود: «من جهل موضع قديمه؛ كسي كه ناآگاهانه (در مسايل سياسي و زمانه قدم بردارد) مي‎لغزد».(5)
    و امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمود: العالم بزمانِهِ لاتهجم عليه اللوابس؛ انساني كه زمان شناسي (و مردم شناسي و جامعه شناس) باشد لغزش‎ها و اشتباهات بر او هجوم نمي‎آورد».(6)
    5. علوم و فنون نظامي
    قرآن دستورداده كه از تمام نيرو و قدرت براي مقابله با دشمنان استفاده كنيد.(7) يكي از راه‎هاي مقابله با دشمنان فراگيري علوم و فنون پيش‎رفته نظامي است، پس بايد يك عده‎اي در دانشگاه‎ها و دانشكده‎ها تربيت شوند براي فراگيري علوم فوق، تا توان دفاعي مسلمانان در مقابل دشمنان تقويت شود.
    6. هواشناسي، ستاره شناسي و...
    از علي ـ عليه السّلام ـ سؤال شد كه آيا علم نجوم ريشه و اصلي دارد؟ فرمود: بلي، توسط يكي از پيامبران پايه گذاري شد».(8) و از امام صادق ـ عليه السّلام ـ سؤال شد كه «اخبرني عن علمِ النجُومِ ما هو قال علم من علوم الانبيا؛ خبر بده مرا از علم نجوم (ستاره شناسي، هواشناسي و...) فرمود: علم نجوم علمي از علوم انبيا مي‎باشد. راوي عرض كرد آيا علي ـ عليه السّلام ـ علم نجوم مي‎دانست، حضرت فرمود: «كان اعلم الناس به» از همة مردم نسبت به علوم ستاره‎شناسي آگاه‎تر بود».(9)و...

    منابع:
    1 . مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، دارالكتب الاسلامية، ج78، ص45؛ و الايصال الطالب، ج2.
    2 . حسيني عاملي، سيد محمد، اثنا عشريه، چاپ قديم، ص27.
    3 . ر.ك: دستغيب، سراي ديگر، ص4 و 80.
    4. علي بن شعبه، تحف العقول، ص98.
    5. برادران حكيمي، الحياة، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ هفتم، ج1، ص157.
    6 . همان.
    7. انفال/60.
    8. انصاري، مرتضي، كتاب المكاسب، چاپ قديم، ص29، بحث نجوم.
    9. همان.

    کدام علم ؟

    آیدی قبلی بنده : پاسخگوی معارف قرآن


  10. تشکر


  11. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    1,381
    مورد تشکر
    66 پست
    حضور
    13 روز 19 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0



    و همچنين روايات عام و فراگيري داريم كه دستور مي‎دهد هر علمي را كه (نافع باشد) فراگيريد.
    1. علي ـ عليه السّلام ـ فرمود: «العِلمُ اكثَرُ من اَن يحاط به فخذو من كل علمٍ احسنه». علوم بيش از آن است كه به آن دسترسي پيدا كنيم پس از هر علمي نيكوي آن را فرا گيريد.
    اين روايت با صراحت مي‎گويد از هر علمي (كه مفيد به حال جامعه و افراد است) فراگيريد، مقيد به علم خاصي نيست، در نتيجه مي‎تواند «طلب العلم و...» را توسعه دهد.
    2. پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ فرمود: «اعلمُ الناسِ مَن جمعَ علمَ الناس الي علمه و اكثر الناس قيمهً اكثرهُم علماً و اقل الناس قيمةً اقلّهم علماً؛(1) داناترين مردم كسي است كه علم مردم را با دانش خرد جمع كند و ارزش‎مندترين انسان كسي است كه علمش افزون باشد و كم‎ترين ارزش براي كسي است كه دانشش كم‎تر از ديگران است.»
    با توجه به روايات پيش گفته ومشابه آن است كه علماي، «طلب العلم فريضة» را به تمامي علومي مفيدي كه كه جامعه نيازمند آن است توسعه داده است.
    از جمله علامه مرتضي مطهري مي‎گويد: « علوم اسلامي به علومي كه به نحوي جزء واجبات اسلامي است گفته مي‎شود، يعني علومي كه تحصيل آن علوم ولو به نحو واجب كفائي بر مسلمين واجب است، و مشمول حديث نبوي معروف مي‎گردد، «طلب العلم فريضة علي كل مسلم»... علوم «فريضه» كه بر مسلمانان تحصيل و تحقيق در آن‎ها واجب است منحصر به علوم اصول و فقه و مقدمات آن‎ها نيست، بلكه هر علمي كه برآوردن نيازهاي لازم جامعة اسلامي موقوف به دانستن آن علم و تخصص و اجتهاد در آن علم باشد بر مسلمين تحصيل آن علم از باب به اصطلاح «مقدمة تهيّوئي» (آمادگي يافتن) واجب و لازم است.
    توضيح اين كه اسلام ديني جامع و همه جانبه است، ديني است كه تنها به يك سلسله پندها و اندرزهاي اخلاقي و فردي و شخصي اكتفا نكرده است، ديني است جامعه‎ساز، آن چه را كه يك جامعه بدان نيازمند است، اسلام آن را به عنوان يك واجب كفائي فرض و واجب كرده است. مثلاً جامعه نيازمند به پزشك است، از اين رو عمل پزشكي واجب كفائي است... و چون پزشكي متوقف است بر تحصيل علم پزشكي، قهراً علم پزشكي از واجبات كفائي است. هم چنين است فن معلمي، فن سياست، فن تجارت، انواع فنون و صنايع، ... و درمواردي كه حفظ جامعة اسلامي و كيان آن متوقف بر اين است كه علوم و صنايع را در عالي‎ترين حد ممكن تحصيل كنند آن علوم درهمان مطرح واجب مي‎گردد.
    اين است كه همة علومي كه براي جامعة اسلامي لازم و ضروري است جزء «علوم مفروضه» اسلامي قرار مي‎گيرد. و جامعة اسلامي همواره اين علوم را «فريضه» و واجب تلقّي كرده است».(2) نتيجه اين شد كه «طلب العلم...» بسياري از علوم دانشگاهي و غيردانشگاهي را شامل مي‎شود.

    منابع:
    1 . قمي، عباس، سفينة البحار، ج2، ص219؛ و ر.ک: مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، دارالكتب الاسلامية، ج13، ص314.
    2 . مطهري، مرتضي، علوم اسلامي شماره 1، منطق و فلسفه، قم، انتشارات صدرا، 1358، ص11ـ12، با تلخيص و تغيير.

    کدام علم ؟

    آیدی قبلی بنده : پاسخگوی معارف قرآن


  12. تشکر


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود