صفحه 1 از 3 123 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: مبانی روش شناسی علوم قرآنی

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31

    مبانی روش شناسی علوم قرآنی






    مبانی روش شناسی علوم قرآنی


    مبانی روش شناسی علوم قرآنی



    چكيده

    اين مقاله درصدد تبيين مبانى و زيرساخت‏هاى كلان روش‏شناسى علوم قرآنى است كه در چهار محور به بحث و بررسى فشرده درباره آن مى‏پردازد: هويت‏شناسى علوم قرآنى، جايگاه روش‏شناسى علوم قرآنى، روش‏شناسى علوم قرآنى در پرتو نگرش‏شناسى و تمايز و تشابه روش‏هاى علوم قرآنى . نخست، مفهوم علوم قرآنى در فرهنگ كلاسيك مطرح مى‏شود و سه علم مورد تعريف و شناسايى قرار مى‏گيرد: فلسفه علوم قرآنى، فلسفه قرآن‏شناسى و علم تفسير . سپس، جايگاه روش‏شناسى علوم قرآنى در ميان روش‏شناسى عمومى تحقيق، روش‏شناسى علوم، روش‏شناسى علوم اسلامى و روش‏شناسى احياى دين تبيين مى‏گردد و آنگاه، رابطه روش‏شناسى علوم قرآنى با نوع نگرش به قرآن مورد بررسى قرار مى‏گيرد و بر لزوم بازسازى و اصلاح نگرش به قرآن تاكيد مى‏شود و سرانجام، تمايز و تشابه روش‏هاى علوم قرآنى مطرح مى‏گردد و موضوع‏شناسى و نوع نگرش ما به آن به عنوان قابل دفاع‏ترين نظريه در تبيين فلسفى تمايز و تشابه روش‏ها معرفى مى‏شود .


    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    ویرایش توسط ..تراب.. : ۱۳۹۰/۱۰/۲۳ در ساعت ۰۳:۳۲
    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ



  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31






    مبانی روش شناسی علوم قرآنی
    1. مقدمه
    علم در لغت‏به مفهوم دانايى است كه به صورت تصورى يا تصديقى و هر كدام به گونه بديهى و نظرى مصداق پيدا مى‏كنند . البته اين دانايى ممكن است‏به نحو شهودى و حضورى نيز محقق شود كه اهل عرفان بر آن تاكيد ويژه‏اى دارند . اما در اصطلاح فلاسفه و دانشمندان تجربى و علوم انسانى در معانى مختلفى به كار رفته است: در ميان فلاسفه يونان باستان و قرون وسطى به مطلق دانستنى‏هاى داراى مبادى و مسائل روشمند و داراى موضوع و رئوس ثمانيه يا اصول هشتگانه اطلاق مى‏شده‏است; ولى پس از پيدايش فلسفه‏هاى حسى و تجربى به ويژه پوزيتيويسم منطقى، علم به مفهوم دانش تجربى شناخته شد و در فلسفه ماترياليسم ديالكتيك و عرف علم‏محوران، تنها راه نيل به واقع قلمداد گرديد.
    علوم به لحاظ موضوع و هويت، به بشرى و دينى تقسيم مى‏شوند . علوم بشرى، علومى هستند كه منشا پيدايش و تكامل آنها استعداد علمى و كنجكاوى بشرى است; ولى علوم دينى منشا الهى و آسمانى دارند و انديشه بشر در پيدايش آن نقشى ايفا نمى‏كند; بلكه در حفظ و نگهدارى اصالت و بازسازى و پيرايش آن نقش‏آفرينى دارد . علوم بشرى به علوم مبادى چون فلسفه علوم، فلسفه فيزيك، فلسفه رياضى و . . . و علوم مسائل چون علم هندسه، حساب، فيزيك، زيست‏شناسى و . . . تقسيم مى‏شود; چنان كه علوم اسلامى نيز به علوم مبادى چون فلسفه كلام، فلسفه دين، فلسفه عرفان و . . . و علوم مسائل تقسيم مى‏شود; مانند: انسان‏شناسى اسلامى، فلسفه اسلامى، كلام، اصول، علوم قرآن و حديث و . . . .
    بنابراين، علوم قرآنى بخشى از علوم اسلامى است و آن عبارت است از: مجموعه اصول و قواعدى كه فهم قرآن به آنها بستگى دارد .
    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    ویرایش توسط ..تراب.. : ۱۳۹۰/۱۰/۲۳ در ساعت ۰۳:۳۴
    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    مبانی روش شناسی علوم قرآنی
    2. محورهاى مطالعه مبانى روش‏شناسى علوم قرآنى
    هدف اين مقاله بررسى معرفت‏شناسانه مبانى روش‏شناسى علوم قرآنى است . براى نيل به اين مقصود در چهار محور كلان به بررسى فشرده آنها خواهيم پرداخت: هويت‏شناسى علوم قرآنى، جايگاه روش‏شناسى علوم قرآنى، روش‏شناسى علوم قرآنى در پرتو نگرش‏شناسى و فلسفه تمايز و تشابه روشهاى علوم قرآنى .
    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    ویرایش توسط ..تراب.. : ۱۳۹۰/۱۰/۲۳ در ساعت ۰۳:۳۹
    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31





    مبانی روش شناسی علوم قرآنی
    2.1. هويت‏شناسى علوم قرآنى
    علوم قرآنى در نگاه پيشينيان با نگاه معاصرين متفاوت است . علوم قرآنى در منظر آنان عبارت بوده است از: علم محكم و متشابه، علم قرائت‏ها، جمع و تدوين، تحريف و عدم آن، علم ناسخ و منسوخ و . . . ;
    ولى در نگاه معاصرين علوم قرآنى را مى‏توان در نگرشى كلان به سه قسم تقسيم نمود:
    الف. فلسفه علوم قرآنى: اين علم درباره مبانى يا مبادى علوم قرآنى به بحث مى‏پردازد و از اين جهت مانند فلسفه علوم است . مسائل اين علم در اصل همان اصول موضوعه علوم قرآنى‏اند; چون، پيش‏نيازهاى فهم علوم قرآنى، تاريخ پيدايش علوم قرآنى، رابطه علوم قرآنى با علوم حديثى، رابطه علوم قرآنى با هنر و ادبيات، روش‏شناسى علوم قرآنى و . . . .
    ب. فلسفه قرآن‏شناسى: در اين دانش كه همان مباحث علوم قرآنى به مفهوم كلاسيك آن است، اصول و مبانى قرآن‏شناسى (نه علوم قرآنى) بحث مى‏شود . تفاوت اين دانش با دانش پيشين در اين است كه در فلسفه علوم قرآنى، موضوع بحث، علوم قرآنى است; ولى در اين علم، موضوع، خود قرآن است . در آنجا با علم‏شناسى سروكار داريم و در اينجا با معلوم خارجى كه قرآن كريم است ...
    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31




    مبانی روش شناسی علوم قرآنی
    از مهم‏ترين مسائل اين علم عبارتند از:
    تاريخ تدوين قرآن كريم، امكان و فلسفه وحى، اعجاز قرآن، سبك‏شناسى ادبى قرآن و اين كه آيا قرآن زبانش علمى است‏يا تمثيلى و اسطوره‏اى و يا عرفانى، آيات محكم و متشابه و ويژگى‏ها و فلسفه آن دو، مساله تحريف لفظى و معنوى، مفهوم مكى و مدنى و تعيين مصداق‏هاى آن، شاان نزول آيات و چگونگى نزول قرآن و . . . .
    اينها مسائلى هستند كه فهم و شناخت‏حقيقت قرآن به عنوان يك حقيقت و كتاب آسمانى به آنها بستگى دارد . پيشينيان، اين مسائل بنيادين را همان علوم قرآن مى‏دانستند .
    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31




    مبانی روش شناسی علوم قرآنی
    ج. علم مسائل قرآنى يا دانش نگرش قرآن به مسائل: دانشى كه درباره شناخت مراد خداوند و نوع نگرش قرآن به مسائل مورد نياز انسان به بررسى مى‏پردازد، علم تفسير خوانده مى‏شود . اين دانش خود به دو نوع تقسيم مى‏شود: تفسير تجزيه‏اى يا تفسير آيه به آيه و تفسير موضوعى يا تفسير آياتى كه موضوع واحدى دارند . هر كدام از اين دو نوع تفسير روش خاصى دارد كه بايد در فلسفه قرآن‏شناسى مورد بحث و بررسى قرار گيرد . تفاوت اين دانش نيز با دانش‏هاى پيشين اين است كه علم نخست‏بحثى فلسفى درباره علوم قرآنى است; اما دانش دوم به قرآن‏شناسى به عنوان يك پديده و حقيقت اختصاص دارد . اين علم با تك‏تك آيات يا بخشى از آن‏ها سروكار دارد، نه همه آن‏ها .
    به نظر مى‏رسد مهم‏ترين علم از علوم قرآن، علم سوم باشد و بقيه از جهتى نقش پيش‏نياز را نسبت‏به آن ايفا مى‏كنند .
    بايد خاطر نشان ساخت كه علوم قرآنى به طور كلان در همين سه مورد خلاصه مى‏شوند و بقيه دانش‏هاى مربوط به قرآن‏شناسى به نحوى در يكى از اين علوم قابل اندراجند .


    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  8. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    مبانی روش شناسی علوم قرآنی
    2.2. جايگاه روش‏شناسى علوم قرآنى

    يكى از مباحث مهم و مقدماتى، پس از جايگاه و مفهوم علوم قرآنى، جايگاه روش‏شناسى تحقيق در علوم قرآنى است; يعنى، در ميان روش‏شناسى‏هاى ديگر، روش اين علوم چه جايگاهى دارد؟ آيا اين بحث همان بحث روش‏شناسى دين يا همان روش تفسير قرآن است‏يا همان بحث روش‏شناسى احياى دين؟ به عبارت ديگر، جايگاه اين گفتمان كجاست؟
    در عرصه علوم به طور عام، شش روش كلان قابل طرح و بررسى است:
    روش‏شناسى عمومى تحقيق، روش‏شناسى علوم، روش‏شناسى احياى دين، روش‏شناسى تفسير قرآن، روش‏شناسى علوم اسلامى و روش‏شناسى تحقيق در علوم قرآنى .

    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    ویرایش توسط ..تراب.. : ۱۳۹۰/۱۱/۰۲ در ساعت ۱۹:۵۹
    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  9. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    مبانی روش شناسی علوم قرآنی
    در شيوه نخست، اصول و قواعد حاكم بر مراحل تحقيق به طور عام مورد بحث قرار مى‏گيرد;
    يعنى، بيان مى‏شود كه هر تحقيقى از طرح سؤال و ايجاد مساله آغاز مى‏شود و در مرحله دوم اسناد و مدارك مربوط به آن موضوع و مساله جمع‏آورى مى‏شود و در گام سوم، فرضيه يا فرضيه‏ها ارائه مى‏شود تا آنكه نوبت‏بررسى و ارزيابى مى‏رسد كه محقق با اتخاذ روش متناسب با موضوع به ارزيابى و تجزيه و تحليل مساله مى‏پردازد و در گام بعدى به استنتاج و تدوين همت مى‏گمارد و حاصل تحقيق خويش را به صورت قانون و قاعده و اصل در اختيار حقيقت جويان قرار مى‏دهد .
    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  10. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    مبانی روش شناسی علوم قرآنی
    روش‏شناسى تحقيق، عهده‏دار تبيين وظايف و شرايط هر يك از منازل و مراحل ياد شده است كه هر پژوهشگرى بايد به آنها عنايت كامل داشته باشد .
    روش‏شناسى علوم يا متدولوژى يكى از مسائل مهم فلسفه علم است . در اين قلمرو، اصول و قواعد حاكم بر علوم در عرصه حقيقت‏يابى و يا علم خاص مورد بررسى قرار مى‏گيرد .
    تفاوت اين دانش با دانش پيشين در عام و خاص بودن است; روش‏شناسى عمومى تحقيق عام است و بسان كليدى است كه به تمامى درهاى پژوهشى مى‏خورد; ولى متدولوژى، خاص هر علم ويژه همان علم است .
    روش‏شناسى احياى دين عهده‏دار تبيين اصول و قواعد مربوط به شيوه احياى دين در قلمرو معرفت و عينيت است . دين ممكن است در دو عرصه انديشه و اعمال فردى و عينيت جامعه با انحطاط و ضعف مواجه شود . آنگاه احياگران دين به بازسازى آنها همت مى‏گمارند و اين عمل كه در قلمرو انديشه و عمل صورت مى‏پذيرد، روش‏شناسى خاصى لازم دارد كه بر اساس نگرش‏هاى مختلف اتخاذ مى‏گردد . بررسى شيوه‏ها و اصول و قواعد آن را دانش روش‏شناسى احياى دين بر عهده دارد (1).
    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  11. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31




    مبانی روش شناسی علوم قرآنی
    روش‏شناسى تفسير قرآن يكى از مسائل مهم فلسفه علوم قرآنى است و آن عبارت از بررسى اصول و قواعدى است كه در تفسير و تبيين مراد خداوند از آيات به كار مى‏رود .
    تفاوت اين نوع از روش‏شناسى با شيوه احياى دين در اين است كه احياى دين به مجموعه متون و منابع دينى اعم از قرآن و سنت، مربوط مى‏شود و عرصه رفتار فردى و اجتماع را نيز در بر مى‏گيرد; ولى روش تفسير قرآن ويژه قرآن كريم است .
    علوم اسلامى نيز روش‏شناسى خاص خود را دارد كه فرزانگان غالبا از اين روش به «روش اجتهاد» تعبير مى‏كنند و قواعد آن را نيز در علم اصول فقه و قواعد فقهى بيان مى‏كنند; اما روشن است كه علوم اسلامى بسى فراتر از وادى فقه و مسائل فرعى است .
    تفاوت اين دانش با دانش پيشين در اين است كه در اين شيوه با علم‏شناسى دين سروكار داريم; ولى در احياى دين با معرفت دينى و آثار فردى و اجتماعى دين به طور عام . از سوى ديگر، در گفتمان احيا قيد بازسازى و زنده كردن دين، ملاك اصلى در شناخت دين است; اما در روش‏شناسى علوم اسلامى چنان قيدى لحاظ نمى‏شود .

    مبانی روش شناسی علوم قرآنی

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


صفحه 1 از 3 123 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود