صفحه 1 از 3 123 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: فلسفه علوم قرآني

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31

    مطلب فلسفه علوم قرآني








    فلسفه علوم قرآني



    فلسفه علوم قرآني


    فلسفه علوم قرآني





    فلسفه علوم قرآني

    چكيده:

    علوم قرآنی به مجموعه‌ای از دانش‌هایی بیرونی قرآن اطلاق می‌شود که ما را با قرآن و چگونگی تفسیر آن آشنا می‌سازد. این دانش به فاصله اندکی و شماری از صحابه وپس از نزول قرآن پدید آمد و با رهنمون پیامبر و اهل بیت تابعان به بالندگی رسید و پس از درگذشت پانزده سده راه طولانی و پر نشیب و فراز را طی نمود. آنچه امروزه به عنوان آثار و نگاشته‌های علوم قرآنی در اختیار ما قرار گرفته سرمایه گرانسنگی است که از گذشتگان به میراث رسیده و در عرصه‌های گوناگون قرآن شناخت خدمات شایسته‌ای ارائه نموده است. آنچه امروزه برای ما ، میراث‌بران این دانش اهمیت دارد بازکاوی و بازنگری بیرونی و نگاه معرفت شناسانه از نوع درجه دوم به این دانش است که اصطلاحاً با آن «فلسفه علوم قرآن» اطلاق می‌گردد. تا از این رهگذر ضمن بازشناخت چند و چون این میراث علمی، کاستی‌ها و ضعف‌های آن را تبیین نموده و برای برطرف ساختن آن‌ها چاره اندیشی کنیم.
    منبع <قبسات ش: 439

    مقاله حاضر به این هدف فراهم آمده و نگارنده در آن به بررسی پنج مسأله پرداخته است که عبارتند از:
    1.چیستی علوم قرآنی؛

    2. مراحل تاریخی شکل گیری علوم قرآنی؛
    3. ترابط یا تداخل بخشی از مباحث علوم قرآنی با سایر علوم اسلامی؛
    4. روش شناسی مباحث علوم قرآنی؛
    5. کاستی ‌های علوم قرآنی؛
    واژگان کلیدی: علوم قرانی؛ معارف قرآنی، روش‌شناسی علوم قرآنی، روایات تفسیری، ادبیات قرآنی
    .


    فلسفه علوم قرآني

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ



  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    فلسفه علوم قرآني


    فلسفه علوم قرآنی

    فلسفه علوم قرآني به‌سان ساير فلسفه‌هاي مضاف به آن دسته از مباحث پيشين علوم قرآن اطلاق مي‌شود كه پيش از ورود به مباحث و آموزه‌هاي اين دانش مورد بازكاوي قرار گرفته و در عين آن‌كه با نگاه بيروني، برخي از مباحث آن را همچون چیستی و روش‌شناسي علوم قرآني نقد و بررسي مي‌کند، تا حدودي نقش مباني و زيرساخت آن را نيز بازی مي‌كند و مي‌تواند به نحيف يا فربه شدن مسائل آن بينجامد.
    فلسفه‌هاي مضاف را باید به مثابه خانه تكاني هر دانشی ارزيابي كرد كه سرانجام مي‌تواند خدمات شايسته‌اي به آن دانش ارزاني كند؛ به‌طور مثال، در فلسفه علوم قرآني كاستي‌هاي اين دانش و نگاشته‌هاي به فرجام رسيده، ضعف سازواره مباحث آن بررسي مي‌شود كه امعان نظر به اين دست از مباحث بسياري از مشكلات موجود را مرتفع خواهد ساخت.

    فلسفه علوم قرآني

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    فلسفه علوم قرآني

    1. چيستي علوم قرآني
    اصطلاح علوم قرآني به معنای امروزین آن بنابه ادّعاي عبدالعظيم زرقاني از سده چهارم رايج بوده است؛ چه، او مدعي است كه در كتابخانه مصر به كتابي از علي‌ بن ابراهيم سعيد (م330) بر خورده با عنوان البرهان في علوم القرآن در سي علوم قرآني معادل فارسي اصطلاح «علوم قرآني»جلد كه 15 جلد از آن باقي مانده است. است كه از اضافه شدن علوم ]= جمع علم[ به قرآن ]= كتاب آسماني مسلمان و معجزه جاويد [ شكل گرفته؛ و بر اساس قواعد اضافه در زبان عربي اين اضافه مي‌تواندپيامبر اكرم به‌صورت ذیل قابل تصور باشد.
    1. اضافه بيانيه: نظير «خاتم فضّه» كه در اصل خاتم من فضّه ]= انگشتري از جنس نقره[ بوده است. در اين‌صورت، علوم القرآن به معناي علوم من القرآن خواهد بود؛ يعني علومي كه از جنس قرآن است. پيدا است كه اين معنا در اين اصطلاح مورد نظر نيست؛ زيرا علومي همچون تاريخ قرآن، زبان قرآن و... از جنس قرآن به شمار نمي‌روند؛ هرچند مي‌توانند ناظر به قرآن باشد.
    2. اضافه ظرفيه: نظیر «صوم فی الرمضان» كه به معناي «صوم فی الرمضان» به‌كار رفته است. در اين صورت، اصطلاح علوم القرآن به معناي «علوم في القرآن» ]= علومي كه در قرآن انعكاس يافته] خواهد بود. اين معنا نيز در اصطلاح علوم قرآني مدّنظر نيست؛ زيرا اوّلاً عموم مباحث علوم قرآني از آن دست علومي كه در متن قرآن انعكاس يافته نيست؛ بلكه آن‌ها را بايد مباحث و مطالعات برون قرآني دانست؛ به‌طور مثال، مسائلي همچون مكي و مدني، اسباب النزول، جمع قرآن، شناخت تفسير و مفسّران مباحثي نيست كه بتوان آن‌ها را در متن آيات جست؛ البته بر برخي از مسائل علوم قرآني همچون شناخت محكم و متشابه‌ «علوم في القرآن» نيز صادق است و چنان‌كه در ادامه در مبحث ترابط علوم قرآني با ساير علوم اسلامي خواهيم آورد، اين دست از مسائل علوم قرآني ميان علوم قرآني و تفسير موضوعي مشترك است. ثانياً به مباحث درون قرآني نظير خدا در قرآن، معاد در قرآن اصطلاح ديگري يعني «معارف قرآني» اطلاق مي‌شود.
    استاد آيت‌الله معرفت در تفاوت علوم قرآني با معارف قرآني آورده ‌است:
    فرق ميان «علوم قرآني» و «معارف قرآني» آن است كه علوم قرآني بحثي بيروني است وبه درون و محتواي قرآن از جنبة تفسيري كاري ندارد؛ اما معارف قرآني كاملاً با مطالب دروني قرآن و محتواي آن سر و كار داشته و يك نوع تفسير موضوعي به شمار مي‌رود.
    فلسفه علوم قرآني

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  5. تشکر


  6. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    فلسفه علوم قرآني


    3. اضافه ملكيه: نظير «غلام زيد» كه به معناي «غلام لزيد» ]= غلام مملوك زيد[ به‌كار رفته است. پيدا است «علوم القرآن» به معناي «علوم للقرآن» يعني علومي كه در ملكیت قرآن است نمی‌باشد زيرا ملكيت در مفاهيم و دانش‌ها معنا ندارد.

    4. اضافه اختصاصيه: نظير «جلد الكتاب» كه در حقيقت به معناي «جلد للكتاب» ]= جلدي كه اختصاص به كتاب دارد[ به‌كار رفته است. به نظر مي‌رسد اضافه «علوم القرآن» از اين نوع -يعني اضافه اختصاصي- است؛ به عبارت دیگر يعني علومي كه به قرآن اختصاص دارد. و از آن‌جا كه اين علوم به درون قرآن ناظر نيست، بايد آن را از دانش‌هاي بيروني قرآن دانست كه در خدمت قرآن به‌كار گرفته مي‌شود. تعاريفي كه از اين دانش ارائه شده، نیز همين نكته را تاييد مي‌كند.
    عبدالعظيم زرقاني، علوم قرآن را اين چنين تعريف كرده است:
    مباحث تتعلق بالقرآن الكريم من ناحيه نزوله و ترتيبه و جمعه و كتابته و قرائته و تفسيره و اعجازه و ناسخه و منسوخه و دفع الشبه عنه و نحو ذلك (زرقاني،1998: ج1، ص 28).
    علوم قرآن مباحثي متعلق به قرآن كريم از جهت نزول قرآن، ترتيب، جمع، كتابت، قرائت، تفسير، اعجاز، ناسخ و منسوخ و دفع شبهات از قرآن و مباحثي از اين دست است.»
    عبارت «تتعلّق بالقرآن» بيانگر مفهوم اختصاص است؛یعنی مباحث و دانش‌هايي كه به قرآن اختصاص دارد . عبارت: «من ناحيّه نزوله...» در حقيقت يادكرد شماري از اين مباحث است.
    حكيم در تعريف اين دانش مي‌گويد:
    علوم القرآن جميعاً تلتقي و تشترك في اتخاذّها القرآن موضوعاً لدراستها و تختلف في الناحيه الملحوظه فيها من القرآن الكريم (حكيم،1417: ص21).
    علوم قرآن مجموعه‌ای از دانش‌ها است كه موضوع بررسي همه آن‌ها قرآن بوده و تفاوت آن‌ها در جهت مورد نظر آن‌ها در برابر قرآن كريم است.
    مقصود وي از جهت مورد نظر، در عبارت‌هاي پيشين او تبيين شده است (همان، ص20) به اين معنا كه گاه قرآن است.دليل بر نبوت پيامبر
    آيت‌الله معرفت علوم قرآني را اصطلاحي مي‌داند كه درباره مسائل مرتبط با شناخت قرآن و شئوون گوناگون آن گفت‌وگو مي‌كند.
    براي نگارنده جاي شگفتي است كه به‌رغم فراهم آمدن آثار متعدد در زمينه علوم قرآن چه به صورت مجموعه‌هاي مستقل و چه به صورت تك‌نگاري، صاحبان اين كتاب‌ها به خود زحمت ارائه تعريفي جامع از اين علم را نداده‌اند و اين امر خود زمينه‌ساز دو كاستي اساسي در اين دانش شده كه ما در ادامه مقاله از آن به ضعف سازواري مباحث علوم قرآن و ضعف فراپوشي مباحث ياد كرده‌ايم.
    از امثال بدرالدين زركشي (م 794) و جلال‌الدين سيوطي (م 911) بايد در شگفت بود كه به‌رغم فراهم آوردن دو مجموعه علوم قرآن گرانسنگ یعنی البرهان و الاتقان، چرا تعريفي جامع از اين دانش ارائه نكرده‌اند؟

    فلسفه علوم قرآني



    ویرایش توسط ..تراب.. : ۱۳۹۱/۰۱/۰۵ در ساعت ۲۲:۱۱
    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  7. تشکر


  8. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    فلسفه علوم قرآني


    3. اضافه ملكيه: نظير «غلام زيد» كه به معناي «غلام لزيد» ]= غلام مملوك زيد[ به‌كار رفته است. پيدا است «علوم القرآن» به معناي «علوم للقرآن» يعني علومي كه در ملكیت قرآن است نمی‌باشد زيرا ملكيت در مفاهيم و دانش‌ها معنا ندارد.

    4. اضافه اختصاصيه: نظير «جلد الكتاب» كه در حقيقت به معناي «جلد للكتاب» ]= جلدي كه اختصاص به كتاب دارد[ به‌كار رفته است. به نظر مي‌رسد اضافه «علوم القرآن» از اين نوع -يعني اضافه اختصاصي- است؛ به عبارت دیگر يعني علومي كه به قرآن اختصاص دارد. و از آن‌جا كه اين علوم به درون قرآن ناظر نيست، بايد آن را از دانش‌هاي بيروني قرآن دانست كه در خدمت قرآن به‌كار گرفته مي‌شود. تعاريفي كه از اين دانش ارائه شده، نیز همين نكته را تاييد مي‌كند.
    عبدالعظيم زرقاني، علوم قرآن را اين چنين تعريف كرده است:
    مباحث تتعلق بالقرآن الكريم من ناحيه نزوله و ترتيبه و جمعه و كتابته و قرائته و تفسيره و اعجازه و ناسخه و منسوخه و دفع الشبه عنه و نحو ذلك (زرقاني،1998: ج1، ص 28).
    علوم قرآن مباحثي متعلق به قرآن كريم از جهت نزول قرآن، ترتيب، جمع، كتابت، قرائت، تفسير، اعجاز، ناسخ و منسوخ و دفع شبهات از قرآن و مباحثي از اين دست است.»
    عبارت «تتعلّق بالقرآن» بيانگر مفهوم اختصاص است؛یعنی مباحث و دانش‌هايي كه به قرآن اختصاص دارد . عبارت: «من ناحيّه نزوله...» در حقيقت يادكرد شماري از اين مباحث است.
    حكيم در تعريف اين دانش مي‌گويد:
    علوم القرآن جميعاً تلتقي و تشترك في اتخاذّها القرآن موضوعاً لدراستها و تختلف في الناحيه الملحوظه فيها من القرآن الكريم (حكيم،1417: ص21).
    علوم قرآن مجموعه‌ای از دانش‌ها است كه موضوع بررسي همه آن‌ها قرآن بوده و تفاوت آن‌ها در جهت مورد نظر آن‌ها در برابر قرآن كريم است.
    مقصود وي از جهت مورد نظر، در عبارت‌هاي پيشين او تبيين شده است (همان، ص20) به اين معنا كه گاه قرآن است.دليل بر نبوت پيامبر
    آيت‌الله معرفت علوم قرآني را اصطلاحي مي‌داند كه درباره مسائل مرتبط با شناخت قرآن و شئوون گوناگون آن گفت‌وگو مي‌كند.
    براي نگارنده جاي شگفتي است كه به‌رغم فراهم آمدن آثار متعدد در زمينه علوم قرآن چه به صورت مجموعه‌هاي مستقل و چه به صورت تك‌نگاري، صاحبان اين كتاب‌ها به خود زحمت ارائه تعريفي جامع از اين علم را نداده‌اند و اين امر خود زمينه‌ساز دو كاستي اساسي در اين دانش شده كه ما در ادامه مقاله از آن به ضعف سازواري مباحث علوم قرآن و ضعف فراپوشي مباحث ياد كرده‌ايم.
    از امثال بدرالدين زركشي (م 794) و جلال‌الدين سيوطي (م 911) بايد در شگفت بود كه به‌رغم فراهم آوردن دو مجموعه علوم قرآن گرانسنگ یعنی البرهان و الاتقان، چرا تعريفي جامع از اين دانش ارائه نكرده‌اند؟
    فلسفه علوم قرآني



    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  9. تشکر


  10. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    فلسفه علوم قرآني

    تعريف علوم قرآن از نگاه نگارنده


    علوم قرآنی با عنايت به كاركرد دانش‌هاي آن و نگاشته‌هاي فراهم آمده در اين زمينه‌ كه از تعاريف ارتكازي پديدآورندگان آن‌ها حكايت دارد، از نظر ما عبارت است از:

    مجموعه‌اي از دانش‌هاي بيروني قرآن كه براي شناخت ماهيت، تحولات تاريخي، مباني فهم و تفسير و فعاليت‌ها و مطالعات انجام شده درباره اين كتاب به‌كار مي‌آيند.
    نكات مورد نظر ما در اين تعريف

    1. چنان‌كه از مباحث عديده و محوري علوم قرآنی برمي‌آيد، اين علم را ‌بايد مجموعه‌اي از دانش‌ها به شمار آورد. اطلاق علوم به اين مسائل به جاي اطلاق علم نشان‌دهنده همين امر است.

    2. چنان‌كه در تبيين نوع اضافه «علوم القرآن» آورديم، علوم قرآن ناظر به دانش‌ها و مطالعات برون قرآني است و اگر در مواردي به‌سان مبحث محكم و متشابه مباحث آن به درون قرآن كشيده شده، منظر اصلي نگاه بيروني بوده است در برابر اصطلاح «معارف قرآني» كه به مباحث و گزاره‌هاي درون قرآني مي‌پردازد.

    3. بر اساس اين تعريف، مسائل علوم قرآني را ‌بايد در چهار ساحت اصلي بررسي و مطالعه کرد:

    ساحت نخست: مباحث ناظر به شناخت ماهيت قرآن؛ مسائلي همچون چگونگي وحي، نزول قرآن، محكم و متشابه، ناسخ و منسوخ، و اعجاز قرآن، اصالت متن و تحريف‌ناپذيري قرآن، زبان قرآن و... به شناخت ماهيت قرآن مي‌انجامد.

    ساحت دوم: تحولات تاريخي مربوط‌به قرآن؛ شناخت تاریخ كتابت و تدوين قرآن و مراحل شكل‌گيري قرآن به شكل كنوني، تاريخ تفسير، ترجمه و چاپ و تذهيب قرآن و... از جمله مباحث تاريخي قرآن است.

    ساحت سوم: مباني فهم و تفسير، مباحث الفاظ در علوم قرآني، ادبيات قرآني، معاني، بيان و بديع، اسباب النزول و ...، از جمله مباحثي است كه در خدمت فهم و تفسير قرآن به‌كار مي‌آيند.

    ساحت چهارم: فعاليت‌ها و مطالعات انجام شده در زمينه قرآن؛ مطالعه و بررسي تمام پژوهش‌هاي انجام يافته در زمينه علوم قرآن، رويكردهاي ايجابي يا سلبي خاورشناسان به قرآن و... در اين دسته از مسائل جاي مي‌گيرند.


    فلسفه علوم قرآني



    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  11. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    فلسفه علوم قرآني
    2.مراحل تاريخي شكل‌گيري علوم قرآني

    علوم قرآني اصطلاحي است كه در بستر تحولات علمي و رشد و تعالي انواع دانش‌هاي اسلامي، طي سده اول تا سده كنوني پديد آمده و به مجموعه مسائل و گزاره‌هايي اطلاق مي‌شود كه براي شناخت هر چه بهتر قرآن و به هدف كمك به فهم و تفسير صحيح از اين كتاب به‌كار مي‌آيند. شواهد تاريخي فراوان نشان مي‌دهد كه پيدايی و شكل‌گيري اين دانش در چهار مرحله انجام گرفته است:
    1. آميختگي با علوم حديث
    علوم قرآني به‌سان همه يا عموم دانش‌هاي اسلامي همچون تاريخ، سيره، كلام، فقه... نخست در دامن علم حديث شكل گرفت به اين معنا تمام گزاره‌هاي مربوط به تاريخ وصحابه در قالبقرآن، محكم و متشابه،ناسخ و منسوخ، در گفتارهاي تفسيري پيامبر روايات و با برخورداري از سلسله اسناد انعكاس يافت؛ آن‌گاه به‌تدريج به‌سان ساير بنابراين، نخستين بستر انعكاس آموزه‌هاي علوم قرآن راعلوم اسلامي از حديث جدا شد؛ درباره چگونگي نزول قرآن،بايد در روايات جست؛ به‌طور مثال آنچه از رسول اكرم نزول وحي مستقيم يا وحي از رهگذر فرشته وحي ]= جبرئيل[، نامگذاري كتاب آسماني و سوره‌ها يا احياناً آيه‌هاي آن، مبحث قرائات و چگونگي تلاوت قرآن، تفسير بسياري از آيات ، ارائه مباني تفسير و برحذر داشتن از تفسير به رأي و... نقل شد، دستمايه‌هاي اوليه شكل‌گيري گزاره‌هاي مربوط به علوم قرآني را فراهم ساخت.
    گفتارهايي كه از یا صحابه يا تابعان در اين زمينه‌ها نقل شده نيز چنين تاثيري از خود برامامان جاي گذاشته است. در نگريستن در هريك از مباحث علوم قرآن نشان مي‌دهد كه عموم مسائل صحابيان يا تابعان همراه است.آن با گفتارها و ديدگاه‌هاي امامان









    فلسفه علوم قرآني




    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  12. تشکر


  13. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    فلسفه علوم قرآني



    2-2. انعكاس در مقدمه تفاسير؛
    محدود بودن مباحث و گزاره‌هاي علوم قرآني در آغاز پيدايی و نيز ضرورت منقح ساختن مباني آن، برخي از مفسران را ناگزير ساخت كه در آغاز كتاب تفسيري خود و پيش از ورود به تفسير آيات در قالب چند مقدمه به بررسي اهم مباحث علوم قرآني بپردازند؛ زيرا هر مفسّري خواه نا خواه در بررسي آيات قرآن به پديده اختلاف قرّاء بر خواهد خورد؛ اختلاف‌هایي كه گاه معاني و مفاهيم متضاد از يك آيه به‌دست مي‌دهد؛ نظير اختلاف بر سر قرائت مالك يا ملك يوم‌الدين(طبرسی، بی‌تا: ج 1، ص 97 و 98؛ (آل‌عمران(13): 7).طباطبايي، بی‌تا: ج 1، ص22). يا آيه تأويل
    بر این اساس مفسّر در آغاز راه ناگزير است موضوع و چگونگي برخورد خود را با اين پديده مشخص سازد. پيدا است صحّه گذاشتن يا مردود دانستن اختلاف قرائت‌ها در نوع تفسير تاثير مستقيم مي‌گذارد. همچنین هر مفسّري در ساحت تبيين مداليل آيات افزون بر قراين بيروني به قراين دروني به‌ويژه مداليل آيات قبل و بعد آيه مورد بحث و چگونگي ارتباط ميان آن‌ها كه در اصطلاح به آن سياق مي‌گويند ، نيازمند است؛ (رك: قلعه‌چی، بی‌تا: ص252؛ فتح‌الله، 1415ق: ص236) اما استناد به اصل سياق مبتني بر يك زيرساخت و مبناي ديگر يعني وحياني دانستن چینش آيات است؛ يعني اگر مفسر در مبحث تاريخ جمع و دانست مي‌تواند از اصل سياق بهرهتدوين قرآن چینش كنوني آيات را مستند به پيامبر گيرد؛ و در غير اين صورت، استناد به سياق بي‌معنا خواهد بود. چنان‌كه اگر مفسري بر وجود ارتباط ميان سوره‌هاي قرآن معتقد باشد، بايد افزون بر وحياني بودن چینش آيات، چينشن سوره‌ها را نيز وحياني بينگارد.

    به‌دلیل چنين ضرورتي است كه انعكاس علوم قرآني در ادواري از تاريخ تفسير حتي گاه در دوران ما در مقدمه تفاسير دنبال شده است. مباحثي از علوم قرآن كه در مقدمه تفاسير تبيان، (ر.ك: شيخ طوسي، 1413ق: ج 1، ص تفسير صافي (ر.ك: فيض كاشاني،1402: ج 1،3-21)، مجمع‌البيان امين‌الاسلام طبرسي؛ ص 15-78) ؛ آلاء الرحمن في تفسير القرآن (بلاغي، بی‌تا: ج1، ص2-49)؛ البيان (خويي، ؛ محاسن التاويل (قاسمي، ج 1، ص1401: ص17-411) با مباحثي بسيار گسترده و علمي 11-197) و... یافته نشان‌دهنده مدعا است.
    فلسفه علوم قرآني




    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  14. تشکر


  15. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    فلسفه علوم قرآني

    3-2 انعكاس در قالب تك‌نگاري‌ها؛

    علوم قرآني پس از جدا شدن از حديث به‌صورت مستقل، جدا و بي‌ارتباط با يك‌ديگر در قالب تك‌‌نگاري‌ها رخ نمود به اين معناكه در آغاز هيچ‌كس با تدبير و طرّاحي پيشين مسائل و گزاره‌هاي گوناگون علوم قرآني را كنار يك‌ديگر نگذاشت و به دنبال ارایه تصويري جامع يا نيمه جامع از آن بر نيامد. دغدغه‌هاي ذهني، نيازهاي روزآمد و پيش‌زمينه‌ها و توانمندي‌هاي انديشه‌‌وران مسلمان ، راه را براي تدوين اثری در زمينه علوم قرآني فراهم مي‌ساخت. نگاهي به آثار گزارش شده و نيز بر جاي مانده از علوم قرآني در سده‌هاي نخست اين مدعا را تاييد مي‌كند.
    در سده نخست، يحيي‌بن يعمر (م 89) كتاب القرائه در سده دوم حسن‌بن ابي حسن يسار بصري (م 110) كتاب عدد آي القرآن؛ عبدالله‌بن عامر يحصبي (م 118) كتاب اختلاف مصاحف الشام و الحجاز و العراق ؛ابان‌بن تغلب (م 141) كتاب القرائات؛ مقاتل‌بن سليمان (م 150) كتاب الآيات المتشابهات؛ حمزه‌‌بن حبيب (م 151) كتاب القرائة؛ ابوعبيده معمّر‌بن مثنّا كتاب اعجاز القرآن و ... را فراهم آوردند (رك: معرفت،1412ق: ج 1. ص 7-8؛).
    چنان‌كه پيدا است، در تنظيم و تدوين اين كتاب‌ها نگاه جمعي به مسائل علوم قرآني و ارائه نظامند آموزه‌ها و گزاره‌هاي آن مطمح نظر نبوده است. برای مثال، از آن‌جا كه مسأله اختلاف قرائت‌هاي قرآن دشواري‌ها و مشكلات بسیاری براي مسلمانان ايجاد كرد، شماري از صاحب نظران كتابي در حل اين مشكل فراهم آوردند. يا از آن‌جا كه بازار مباحث كلامي ميان اشاعره و معتزله داغ بود، برخي كتابي در بررسي آيات متشابه و در دفاع از مباني كلامي خود تدوين كردند.
    فلسفه علوم قرآني

    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  16. تشکر


  17. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۷
    نوشته
    464
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    7 ساعت 58 دقیقه
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    31



    فلسفه علوم قرآني

    4-2 پيدايی علوم قرآن در جایگاه دانشي جامع

    به استناد شواهد تاريخي، نخستين بار بدرالدين زركشي (م 794) با تدوين كتاب البرهان في علوم القرآن به ساماندهي مباحث علوم قرآني روي آورد و مباحث پراكنده و غيرمنسجم آن را در قالب يك كتاب و يك عنوان كلي علوم القرآن سامان بخشيد.
    زركشي در مقدمه پس از نگاهي گذرا به نقش پيشينيان در تدوين و تبيين دانش‌هاي مرتبط با قرآن بر اين نكته تاكيد مي‌كند كه گذشتگان گرچه در زمينه علوم حديث كتاب‌هاي جامعي فراهم آورده‌اند، اين كار در زمينه قرآن انجام نگرفته؛ از اين رو خود را متعهد به تدوين اين كتاب دانسته است (زركشي، ، ج 1، مقدمه). او در كتاب خود 47 دانش را در زمينه علوم قرآن همچون شناخت سبب نزول، شناخت مناسبات ميان آيات، شناخت فواصل، شناخت وجوه و نظایر و... برشمرده، تاكيد مي‌كند كه هريك از اين دانش‌ها چنان گسترده است كه براي بازشناخت مسائل و گزاره‌هاي آن عمري لازم دارد (همان، ص13).
    اين كتاب تا آمدن جلال‌الدين سيوطي (م 911) و نگاشتن كتاب الاتقان في علوم القرآن چندان شناخته شده نبود؛ اما با معرفي آن به‌وسیله سيوطي براي عالمان شناخته شد. سيوطي با تدوين كتاب الاتقان گام بزرگ و اساسي ديگري در اين زمينه برداشت و با معرفي و بررسي دانش علوم قرآني كار زركشي را تكميل کرد. پس از وي تا چند سده كار درخوري در زمينه علوم قرآن به جز نگاشته‌هاي مستقل انجام نگرفت. كتاب‌هاي مناهل العرفان في علوم القرآن از عبدالعظيم زرقاني، الموسوعة القرآنيه از ابراهيم آبياري و التمهيد في علوم القرآن، آيت‌الله معرفت از جمله تحقيقات قابل تحسين در اين زمينه است.

    فلسفه علوم قرآني

    ویرایش توسط ..تراب.. : ۱۳۹۱/۰۲/۰۶ در ساعت ۰۱:۲۰
    عَزیزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَلا تُرى، و لا أَسْمَعُ لک حَسیساً و لا نَجْوى...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــ
    اللّهم خلّصنا من الجهل...
    ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــ


  18. تشکر


صفحه 1 از 3 123 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود