جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: سوره های مکی و مدنی

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۹۰
    نوشته
    18
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    سوره های مکی و مدنی




    ایا سوره های مکی و مدنی باهم فرق دارند ؟


    کارشناس بحث : پاسخگوی قرآنی 1
    ویرایش توسط همکار مدیر سایت : ۱۳۹۰/۱۲/۱۳ در ساعت ۱۷:۰۵

  2. تشکر


  3.  

  4. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 13 ساعت 51 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0

    سوره‏هاى مكى و مدنى و فوايد شناخت آن‏ها




    با سلام و دورد

    يكى از مسايل مهم علوم قرآنى، مساله شناخت ‏سوره‏هاى مكى و مدنى است. تشخيص آن‏ها به دلايل ذيل ضرورى است:

    1. شناخت تاريخ و مخصوصا تسلسل آيات و سور و تدريجى بودن نزول آن‏ها، از طريق شناخت ‏سوره‏هاى مكى از مدنى است.

    انسان پيوسته در اين جستجو است ‏تا هر حادثه تاريخى را بشناسد، در چه زمانى و در كجا اتفاق افتاده، عوامل و اسباب ‏پديد آورنده آن چه بوده است.
    بدين طريق دانستن سوره‏ها و آيه‏هاى مكى و تشخيص آن‏ها از آيه‏ها و سوره‏هاى مدنى از اهميت ‏به سزايى در فهم تاريخ ‏تشريعات اسلامى برخوردار است.


    2. فهم محتواى آيه در استدلال‏هاى فقهى و استنباط احكام نقش اساسى دارد.

    چه بسا آيه‏ اى به ظاهر مشتمل بر حكم شرعى است، ولى چون در مكه نازل شده و هنگام نزول، هنوز آن حكم تشريع نشده بود، بايد يا راه تأويل را پيش گرفت‏ يا به گونه ديگر تفسير كرد.

    به عنوان مثال مساله تكليف كافران به فروع احكام شرعى، مورد بحث ‏فقهاست و بيش‏تر فقها، آنان را در حال كفر، مكلف به فروع نمى‏دانند، و در اين ‏زمينه دلايل و روايات فراوانى در اختيار دارند. ولى گروه مخالف (كسانى كه كافران ‏را در حال كفر مكلف به فروع مى‏دانند) به آيه هفت‏ سوره فصلت تمسك جسته‏اند. آن جا كه مشركان را به دليل انجام ندادن فريضه زكات مورد نكوهش قرار داده است.
    غافل از اين كه سوره فصلت مكى و فريضه زكات در مدينه تشريع شده است، يعنى ‏هنگام نزول آيه ياد شده، زكات حتى بر مسلمانان هم واجب نبوده است، پس‏ چگونه مشركان را مورد عتاب قرار مى‏دهد؟ لذا این آیه را باید تاویل کرد.


    3. شناخت دقيق مكى و مدنى بودن سوره‏ها و آيات، ‏يكى از ضروريات علم كلامى در مبحث امامت است.

    در استدلالات كلامى، آيات مورد استناد ـ مخصوصا آياتى كه درباره فضايل‏ اهل بيت(ع) نازل شده ـ بيش‏تر مدنى است، چون اين مباحث در مدينه مطرح‏ بوده است. برخى آن سوره‏ها يا آيات را مكى دانسته‏اند كه در آن صورت نمى‏تواند مدرك استدلال قرار گيرد.


    4. بسيارى از مسايل قرآنى، تنها از طريق مكى و مدنى بودن سوره يا آيه‏ها، حل ‏و فصل مى‏شود.

    به عنوان مثال در مساله نسخ قرآن به قرآن برخى راه افراط پيموده‏اند و بيش ‏از دويست و بيست آيه را منسوخ معرفى كرده‏اند. در صورتى كه چنين عدد بزرگى ‏نمى‏تواند صحت داشته باشد و با واقعيت‏ سازگار نيست.
    از جمله آياتى كه افراطيون آن را منسوخ مى‏دانند، آيه 24 سوره نساء است كه در باره ازدواج موقت نازل شده، كه ناسخ آن را طبق گفته امام شافعى محمد بن ادريس، آيه 5 تا 7 سوره مؤمنون دانسته‏اند.
    در حالی که نظر مذكور را نمى‏توان پذيرفت زیرا آيه‏اى ‏را كه ناسخ فرض كرده‏اند در سوره مؤمنون است كه تماما مكى است و كسى اين آيه‏ را استثناء نكرده است. در صورتى كه معمولا بايد ناسخ پس از منسوخ باشد. (1)


    ویرایش توسط میقات : ۱۳۹۱/۰۲/۲۸ در ساعت ۱۹:۲۹

    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.



  5. تشکر


  6. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 13 ساعت 51 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0

    معيار و ملاك تشخيص سوره‏هاى مكى و مدنى




    معيار و ملاك تشخيص سوره‏هاى مكى و مدنى


    طبق آمارى كه از روايات ترتيب نزول به دست مى‏آيد، 86 سوره مكى و 28 سوره مدنى است كه در اين گروه بندى، سه معيار وجود دارد:


    1. معيار زمان: بيش‏تر مفسرين معتقدند كه معيار مكى يا مدنى بودن هجرت‏ پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله) از مكه به مدينه است.

    هر سوره‏اى كه پيش از هجرت نازل شده مكى ‏و هر سوره‏اى كه پس از هجرت نازل شده است مدنى به شمار مى‏رود، خواه در مدينه نازل شده باشد خواه در سفرها. و حتى در مكه در سفر حج ‏يا عمره يا پس از فتح، چون پس از هجرت بوده است، مدنى محسوب مى‏شود.

    ملاك هجرت نيز داخل شدن به مدينه است. بنا بر اين آياتى كه پس از هجرت از مكه و پيش از ورود به مدينه، در راه بر پيامبر نازل شده است، مكى محسوب مى‏شود. مثلا آيه «إِنَّ الَّذي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى‏ مَعادٍ ... » (2) بر اساس اين تعريف و ملاك كه پس از خروج از مكه در راه بر پيامبر نازل شده، مكى است.


    2. معيار مكان: هر چه در شهر مكه و پيرامون آن نازل شده مكى است. و هر چه‏ در مدينه و پيرامون آن نازل گرديده مدنى است، خواه پيش از هجرت يا پس از آن‏ نازل شده باشد. پس آن چه در غير اين دو منطقه نازل شده باشد نه مكى است و نه ‏مدنى.


    3. معيار خطاب: هر سوره‏اى كه در آن، خطاب به مشركان مى‏باشد مكى، و هرسوره‏اى كه در آن خطاب به مؤمنان مى‏باشد، مدنى است، زيرا در مدينه غلبه با مؤمنان بوده و در مكه با مشركان.
    البته درسوره‏هاى مدنى مانند سوره بقره، يا ايها الناس به كار رفته كه كليت اين معيار را خدشه‏ دار مى‏كند.


    براى تشخيص سوره‏هاى مكى و مدنى، ملاك‏هايى را مشخص كرده‏اند كه هر يك به تنهايى نمى‏تواند ملاك جامع و مانع باشد. بلكه اين ملاك‏ها روى هم رفته تا حدودى تعيين كننده است. به طور كلى ملاك‏ها و علايم براى تشخيص، عبارت است از:

    1. نص و خبر، كه اصطلاحا سماعى مى‏گويند.
    2. علايم صورى و ظاهرى ـ شواهد ظاهرى و صورت جمله بندى و داشتن سجع و وزن و كوتاهى آيات‏ و سوره‏ها.
    3. علايم محتوايى و معنوى ـ یعنی شكل بيان اصول عقايد و احكام و برخورد با كفار و منافقين نشانه مكى و مدنى بودن سوره است.(3)


    ویرایش توسط میقات : ۱۳۹۱/۰۲/۲۸ در ساعت ۱۹:۲۸

    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.



  7. تشکر


  8. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 13 ساعت 51 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    برخى خصوصيات ديگرى براى شناخت‏ سوره‏هاى مكى و مدنى


    1. كوتاهى آيات درون يك سوره و نيز كوتاهى سوره، نوعا مكى بودن آن را مى‏رساند؛ و بلندى آيه‏هاى يك سوره علاوه بر بلندى سوره نوعا مدنى بودن آن را ثابت مى‏كند.

    2. لحن تند و شديد سوره بيش‏تر با اهل مكه است كه اهل عناد و لجاج و مقاومت در مقابل حق بوده‏اند، ولى لحن ملايم و خفيف، مدنى بودن سوره را مى‏رساند كه بيش‏تر خطاب به مؤمنين است.

    3. بحث درباره اصول معارف و اصل ايمان و دعوت به اسلام از ويژگى‏هاى ‏سوره‏هاى مكى است. و در سوره‏هاى مدنى بيش‏تر از تفاصيل احكام و بيان ‏شريعت اسلام سخن گفته شده است.

    4. دعوت به پايبند بودن به اخلاق و استقامت در رأى و سلامت عقيده و ترك ‏لجاج و عناد و نيز برخورد تند با عقايد باطل مشركان و ناچيز شمردن انديشه‏هاى‏ تهى و بى‏اساس آنان، از خصايص سوره‏هاى مكى به شمار مى‏رود.
    در حالى كه ‏برخورد با اهل كتاب و دعوت آنان به ميانه روى در عقايد و افكار و انديشه‏ها و نيز مبارزه با منافقين و ذكر خصايص و صفات آنان از ويژگى‏هاى سوره‏هاى مدنى است.

    5. غالبا خطاب‏ها با عنوان «يا أَيُّهَا النَّاس‏» از ويژگى‏هاى سور مكى است، و با عنوان «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا» از خصايص سور مدنى است.


    البته اين ويژگى‏ها هرگز كليت ندارد، بلكه صرفا درباره برخى از انواع صدق ‏مى‏كند. و در صورت اجتماع چندين خصيصه، اگر موجب علم و يقين شود و نص ‏معارضى در ميان نباشد، قابل اعتماد است، و موجب قوت احتمال و اطمينان ‏مى‏شود. (4)


    ویرایش توسط میقات : ۱۳۹۱/۰۲/۲۸ در ساعت ۱۹:۲۸

    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.



  9. تشکر


  10. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 13 ساعت 51 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    ويژگى هاي غالب در سوره هاى مكى:

    1. دعوت به اصول عقايد؛ مثل ايمان به خدا و روز قيامت و تصوير نمودن صحنه هاى حساب و حالات بهشتيان و دوزخيان.

    2. كوچكى سوره ها و كوتاهى و موزون بودن آيه ها و ايجاز در خطابات.

    3. مجادله با مشركان و ابطال عقايد آنها.

    4. كثرت قسم به خداوند، روز قيامت، قرآن و جز اينها. در سوره هاى مكى نزديك به سى سوگند وجود دارد; در حالى كه در سوره هاى مدنى تنها در دو مورد ادات قسم به كار رفته است.

    5. كثرت قصص انبيا و امت هاى پيشين و داستان حضرت آدم و ابليس.

    6. كثرت استعمال «يا ايها الناس»، و قلت و کمی استعمال «يا ايها الذين آمنوا».

    7. آيه ها و سوره هاى مكى پرحرارت، تند و با شدت لحنند و تجانس صوتى در آيات وجود دارد.

    8. دعوت به ارزش هاى دينى و اخلاق متعالى؛ نظير محبت، اخلاص، احترام به غير، اكرام به همسايه، نيكى به والدين و مبارزه با عادات زشت اخلاقى، مانند قتل و خونريزى و خوردن مال يتيم و ... .
    ضمنا هر سوره اى كه حروف مقطعه در آغاز آن باشد - به جز بقره و آل عمران - مكى است.


    ويژگى های غالب در سوره هاى مدنى:

    1. طولانى بودن سوره ها و آيات.

    2. مجادله با اهل كتاب.

    3. رويارويى با منافقان.

    4. كثرت ذكر جهاد و اذن به جهاد و احكام آن.

    5. تشريح احكام حدود، فرايض، حقوق، ارث، قوانين سياسى و اقتصادى و معاهدات.

    6. تفصيل ادله و براهين بر حقايق دينی. (5)


    _________


    1. ر.ک: علوم قرآنی، معرفت، ص 79 ـ 81.
    2. قصص، 85.
    3. ر.ک: علوم قرآنی، معرفت، ص 81 – 83.
    4. ر.ک: علوم قرآنی، معرفت، ص 83 و 84.
    5. ر. ک: درسنامه علوم قرآنی، حسین جوان آراسته.







    ویرایش توسط میقات : ۱۳۹۱/۰۲/۲۸ در ساعت ۱۹:۲۷

    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.



  11. تشکر


  12. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۸۹
    نوشته
    895
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    19 دقیقه
    دریافت
    15
    آپلود
    0
    گالری
    1



    درود

    با سپاس از پاسخگوی گرامی

    اینجانب هم چند نکته را می افزایم

    در این قسمت چند قاعده برای تشخیص آیه ها ی مکی از مدنی آورده می شود امیداست برای پژوهشگران مفید واقع شود

    آیات مکی:
    هر آیه ای که در آن کلمه ی کلّا باشدمکی است
    هر آیه ای که در آن کلمه ی آلِهَت بکار رفته باشدمکی(پیش از هجرت است)
    هر آیه ای که در آن کلمه ی شرکا ء بکار رفته باشدمکی(پیش از هجرت است)
    هر آیه ای که در آن کلمه های شعیب،قا رون ، هامان ، بکار رفته باشد مکی است
    آیات مدنی :
    هر آیه ای که در آن کلمه ی میثاق بکار رفته باشدمدنی(بعد از هجرت است)
    هر آیه ای که در آن ازمنافقین یاد شده باشدمدنی است
    هر آیه ای که در آن کلمه های جبرئیل، محمد بکار رفته باشد مدنی است


    برای اطلاع بیشتر به کتاب المعجم الاحصایی تالیف پژوهشگر ارجمنددکتر محمود روحانی جلد اول
    صفحه ی 627 مراجعه نمایید

    ویرایش توسط غلامعلی نوری : ۱۳۹۰/۱۲/۱۴ در ساعت ۲۰:۱۱

  13. تشکرها 2


  14. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 13 ساعت 51 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0

    جمع بندی




    پرسش:
    آیا سوره های مکی و مدنی باهم فرق دارند؟


    پاسخ:

    يكى از مسايل مهم علوم قرآنى، مساله شناخت ‏سوره ‏هاى مكى و مدنى است. تشخيص آن‏ ها به دلايل ذيل ضرورى است:
    1. شناخت تاريخ و مخصوصا تسلسل آيات و سور و تدريجى بودن نزول آن‏ها، از طريق شناخت ‏سوره ‏هاى مكى از مدنى است.
    انسان پيوسته در اين جستجو است ‏تا هر حادثه تاريخى را بشناسد، در چه زمانى و در كجا اتفاق افتاده، عوامل و اسباب ‏پديد آورنده آن چه بوده است.
    بدين طريق دانستن سوره‏ ها و آيه‏ هاى مكى و تشخيص آن‏ها از آيه‏ ها و سوره‏ هاى مدنى از اهميت ‏به سزايى در فهم تاريخ ‏تشريعات اسلامى برخوردار است.

    2. فهم محتواى آيه در استدلال‏ هاى فقهى و استنباط احكام نقش اساسى دارد.
    چه بسا آيه‏ اى به ظاهر مشتمل بر حكم شرعى است، ولى چون در مكه نازل شده و هنگام نزول، هنوز آن حكم تشريع نشده بود، بايد يا راه تأويل را پيش گرفت‏ يا به گونه ديگر تفسير كرد.
    به عنوان مثال مساله تكليف كافران به فروع احكام شرعى، مورد بحث ‏فقهاست و بيش‏تر فقها، آنان را در حال كفر، مكلف به فروع نمى‏ دانند، و در اين ‏زمينه دلايل و روايات فراوانى در اختيار دارند. ولى گروه مخالف (كسانى كه كافران ‏را در حال كفر مكلف به فروع مى‏ دانند) به آيه هفت‏ سوره فصلت تمسك جسته ‏اند. آن جا كه مشركان را به دليل انجام ندادن فريضه زكات مورد نكوهش قرار داده است.
    غافل از اين كه سوره فصلت مكى و فريضه زكات در مدينه تشريع شده است، يعنى ‏هنگام نزول آيه ياد شده، زكات حتى بر مسلمانان هم واجب نبوده است، پس‏ چگونه مشركان را مورد عتاب قرار مى ‏دهد؟ لذا این آیه را باید تاویل کرد.

    3. شناخت دقيق مكى و مدنى بودن سوره ‏ها و آيات، ‏يكى از ضروريات علم كلامى در مبحث امامت است.
    در استدلالات كلامى، آيات مورد استناد ـ مخصوصا آياتى كه درباره فضايل‏ اهل بيت(ع) نازل شده ـ بيش‏تر مدنى است، چون اين مباحث در مدينه مطرح‏ بوده است. برخى آن سوره‏ ها يا آيات را مكى دانسته ‏اند كه در آن صورت نمى ‏تواند مدرك استدلال قرار گيرد.

    4. بسيارى از مسايل قرآنى، تنها از طريق مكى و مدنى بودن سوره يا آيه ‏ها، حل ‏و فصل مى ‏شود.
    به عنوان مثال در مساله نسخ قرآن به قرآن برخى راه افراط پيموده ‏اند و بيش ‏از دويست و بيست آيه را منسوخ معرفى كرده‏ اند. در صورتى كه چنين عدد بزرگى ‏نمى‏ تواند صحت داشته باشد و با واقعيت‏ سازگار نيست.
    از جمله آياتى كه افراطيون آن را منسوخ مى‏ دانند، آيه 24 سوره نساء است كه در باره ازدواج موقت نازل شده، كه ناسخ آن را طبق گفته امام شافعى محمد بن ادريس، آيه 5 تا 7 سوره مؤمنون دانسته ‏اند.
    در حالی که نظر مذكور را نمى ‏توان پذيرفت زیرا آيه‏ اى ‏را كه ناسخ فرض كرده ‏اند در سوره مؤمنون است كه تماما مكى است و كسى اين آيه‏ را استثناء نكرده است. در صورتى كه معمولا بايد ناسخ پس از منسوخ باشد.(1)

    _ ويژگى هاي غالب در سوره هاى مكى:
    1. دعوت به اصول عقايد؛ مثل ايمان به خدا و روز قيامت و تصوير نمودن صحنه هاى حساب و حالات بهشتيان و دوزخيان.
    2. كوچكى سوره ها و كوتاهى و موزون بودن آيه ها و ايجاز در خطابات.
    3. مجادله با مشركان و ابطال عقايد آنها.
    4. كثرت قسم به خداوند، روز قيامت، قرآن و جز اينها. در سوره هاى مكى نزديك به سى سوگند وجود دارد؛ در حالى كه در سوره هاى مدنى تنها در دو مورد ادات قسم به كار رفته است.
    5. كثرت قصص انبيا و امت هاى پيشين و داستان حضرت آدم و ابليس.
    6. كثرت استعمال «يا ايها الناس»، و قلت و کمی استعمال «يا ايها الذين آمنوا».
    7. آيه ها و سوره هاى مكى پرحرارت، تند و با شدت لحنند و تجانس صوتى در آيات وجود دارد.
    8. دعوت به ارزش هاى دينى و اخلاق متعالى؛ نظير محبت، اخلاص، احترام به غير، اكرام به همسايه، نيكى به والدين و مبارزه با عادات زشت اخلاقى، مانند قتل و خونريزى و خوردن مال يتيم و ... .
    ضمنا هر سوره اى كه حروف مقطعه در آغاز آن باشد - به جز بقره و آل عمران - مكى است.

    _ ويژگى های غالب در سوره هاى مدنى:
    1. طولانى بودن سوره ها و آيات.
    2. مجادله با اهل كتاب.
    3. رويارويى با منافقان.
    4. كثرت ذكر جهاد و اذن به جهاد و احكام آن.
    5. تشريح احكام حدود، فرايض، حقوق، ارث، قوانين سياسى و اقتصادى و معاهدات.
    6. تفصيل ادله و براهين بر حقايق دينی. (2)

    _________

    (1) ر.ک: علوم قرآنی، معرفت، ص 79 ـ 81.
    (2) ر.ک: درسنامه علوم قرآنی، حسین جوان آراسته، ص 130.


    ویرایش توسط عظيم : ۱۳۹۵/۰۸/۲۷ در ساعت ۱۹:۲۸ دلیل: همکار ویراستار تدوین

    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.



اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود