جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: فلسفة وجودی مستحبات چیست‌؟

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۸۹
    نوشته
    331
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    6 ساعت 30 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    9

    فلسفة وجودی مستحبات چیست‌؟




    فلسفة وجودی مستحبات چیست‌؟




    کارشناس بحث : پاسخگوی اعتقادی 2

    ویرایش توسط همکار مدیر سایت : ۱۳۹۰/۱۲/۲۷ در ساعت ۰۲:۴۲


  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۸۹
    نوشته
    684
    مورد تشکر
    2 پست
    حضور
    3 روز 16 ساعت 17 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    بسم الله الرحمن الرحیم
    سلام و رحمت خداوند متعال بر همگان
    [FONT=Tahoma]
    نقل قول نوشته اصلی توسط [/FONT
    رضوانه;528820]فلسفة وجودی مستحبات چیست‌؟


    وقتی صحبت از اعمال عبادی و مستحبات میشود موضوع از دو بعد قابل بررسی است.

    1.
    بررسی آنها به عنوان اعمال و رفتارهایی انسانی که نقش خاصی در زندگی انسان دارند.
    2.
    برسی این اعمال به عنوان عبادت و نقشی که در بحث رابطه انسان و خداوند متعال دارند.

    به نظر می آید در بخش اول رفتارهای انسان به دو دسته کلی تقسیم میشود و قسم سومی ندارد؛ یعنی اعمال و رفتار های انسانی یا همسو با هدف و جهت گیری کلی زندگی و حیات انسان است و یا غیر همسو با آن است. قسم اول بایدی است و قسم دوم نبایدی. یعنی قسم اول باید انجام شود و قسم دوم نباید انجام شود.

    البته ممکن است در این بخش بتوان موضوعات را از جهت اهمیت شان درجه بندی کرد. و گفت فلان عمل نقش مهمتر و بیشتری نسبت به عمل دیگر دارد ولی در هر صورت عقل میگوید هر آنچه که نقش مثبت دارد باید انجام شود. و هر آنچه نقش منفی دارد لازم نیست انجام شود.

    در بخش دوم یعنی در نظر گرفتن رابطه انسان با خدا در اعمال نیز؛ موضوع دو بعد دارد :

    الف : گاهی در صدد هستیم هر آنچه که مورد رضایت خدا است انجام بدهیم و از آنچه که مورد رضایت خدا نیست دوری کنیم.
    در اینجا نیز اعمال دو دسته کلی دارند. و انسان باید تلاش کند آنچه که مورد رضایت خداوند است انجام دهد و آنچه که مورد رضای او نیست ترک کند.

    ب : بررسی اعمال به اعتبار دستور خداوند متعال بر انجام یا ترک آنها و آثاری که عدم تبعیت از این دستورات دارد.
    در این بخش اعمال به پنج دسته تقسیم میشوند :
    1.
    واجبات.
    2.
    مستحبات.
    3.
    مباحات.
    4.
    مکروهات.
    5.
    محرمات.

    و اما در مورد مستحب :

    مستحب را اینگونه تعریف کرده اند :
    هر عملی که شارع مقدس به ان امر کرده؛ ولی ترک ان را اجازه داده است. [1]
    چیزی که مطلوب شارع است ولی واجب نیست. [2]
    مستحب پسندیده، مطلوب - چیزی که مطلوب شارع است ولی واجب نیست - هرحکم شرعی که اطاعت آن موجب ثواب است ولی مخالفت با ان عقاب ندارد. [3]
    اصطلاحات «مندوب»، «مستحب»، «سنت» و «تطوع» نزد مذاهب امامیه، شافعی و حنبلی، الفاظ مشترک و مترادف‌اند و یک معنا را می‌رسانند، و آن عملی است که انجامش ثواب دارد ولی ترکش عقاب و گناه محسوب نمی‌گردد.[4]

    طبق تقسیم بندی که ارائه شد که مستحبات با این تعریف در قسم سوم مطرح میشود یعنی آنجا که انسان اعمالش را به اعتبار امر و نهی خداوند متعال انجام می دهد بنابر این فلسفه مستحبات را نیز باید در ضمن همین قسم بررسی کرد یعنی از آنجا که این اعمال طبق دستور خداوند متعال انجام می شوند پس باید فلسفه انها را نیز از خود خداوند متعال جویا شد.

    نکته و دقت : ما میتوانیم آثار و فوائد دنیایی و مادی را برای مستحبات یا دیگر اعمال انسانی مطرح کنیم ولی صورت مسئله مربوط به یکی از قسم اول یا دوم خواهد بود.

    شاید در قدم اول بتوان به صورت کلی در یک مقایسه و همسان سازی روح را با جسم مقایسه کرد و چنین گفت :
    روح انسان نیز مانند جسم او دارای دو دسته نیاز است :

    الف : نیازهایی که برطرف کردن آنها لازم و ضروری است و عدم توجه به آنها مشکلاتی را به دنبال دارد. مانند غذا و آب و ... برای جسم و واجبات برای روح.
    ب : نیازهایی که هر چند لازم و ضروری نیستند ولی توجه به انها با عث شادابی و سرزنده بودن جسم و روح میشود مانند انواع مکمل های غذایی برای جسم و مستبحات برای روح.

    و اما همانطور که عرض شد وقتی به مستحبات به عنوان بخشی از دستورات دینی و خواسته های الهی توجه میکنیم باید فلسفه وجودی انها را نیز از دیدگاه خود دین مورد توجه قرار بدهیم. از این رو در آموزه های دینی به نکاتی در مورد فلسفه مستحبات و آثار آنها برخورد میکنیم.

    1. جبران و از بین برنده گناهان.

    وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ ذلِكَ ذِكْرى‏ لِلذَّاكِرِينَ. [5]
    در دو طرف روز، و اوايل شب، نماز را برپا دار چرا كه حسنات، سيئات (و آثار آنها را) از بين مى‏برند اين تذكّرى است براى كسانى كه اهل تذكّرند.
    همانطور که در بخش دوم ایه شریفه اشاره شده است حسنات و اعمال خیر و نیکو، گناهان را از بین میبرند.

    و در روایت شریفی چنین آمده است :
    ... و بدان كه در عاقبت چيزى زيانبخش‏تر از گناه نيست چنانچه از نظر ندامت و پشيمانى هم چيزى زودتر از گناه و خطا پشيمانى نياورد، و براى تدارك آن نيز چيزى بهتر و سريع‏تر از كار نيك و حسنات نيست، براستى كه كار نيك گناه بزرگ را تدارك كند، گناهى قديمى كه از نظر گناهكار فراموش شده باشد، و پس از اينكه ثبت شده آن را محو و نابود سازد... . [6]

    2. جبران نواقصی ها و کمبودهایی که در واجبات رخ داده است.

    ممکن است به دلایل مختلفی در اعمال واجب ما نواقص و کمبودهایی راه پیدا کنند که این کمبودها و نواقص را میتوان با انجام مستحبات جبران کرد. مثلا نمازها را با نماز مستحبی و روزه را با روزه مستحبی و ... .
    در روایت شریفی چنین آمده است :
    انّ اللَّه تبارك و تعالى اتمّ صلاة الفريضة بصلوة النّافلة و اتمّ صيام الفريضة بصيام النّافلة و اتمّ الوضوء بغسل يوم الجمعة
    خداوند متعال نماز واجب را با نماز نافله و روزه واجب را با روزه مستحب و وضو را با غسل روز جمعه کامل میکند.

    3. باعث تقرب به خداوند متعال و بهره مندی از ثواب و پاداش در نزد خداوند متعال می شوند.

    هر عمل مستحبی وقتی به عنوان اطاعت از خداوند متعال انجام می شود قطعا ثواب و اجری در نزد خداوند متعال دارد که موجب رشد و تعالی انسان نزدیک شدن او به خداوند متعال می شود.

    وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَهً لَكَ عَسى أَنْ یَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً. [8]
    پاسی از شب را برای ادای نافله بیدار باش، باشد كه خدایت تو را به جایگاه پسندیده ای برگزیند.

    و همچنین آثار و ثمراتی که برای اعمال خاص مطرح شده شده است. به عنوان نمونه :
    اشرف اُمَّتی حملهُ الْقرانِ و اصْحاب اللَّیلِ.
    [9]
    استحباب خوردن نمک.
    استحباب مسواک زدن و ... .

    به طور کلی اعمال مستحب هر چند به پشتوانه فضل و لطف الهی دارای ثواب است و در عین حال ترکش مستلزم گناه و عقاب نیست؛ ولی به اعتبار بخشی از اعمال انسان نقش خاص خود را در هدایت و سعادت انسان دارد و همانند واجبات آثار برخی از آنها در دنیا و زندگی دنیوی انسان نیز آشکار میشود و برخی از انها ممکن است تاثیر دنیوی اش آشکار نشود هر چند عمل به انها به عنوان دستورات خداوند متعال ثواب و اجر خاص خود را به دنبال خواهد داشت.

    -----------------------------------------------
    [1] http://www.leader.ir/tree/index.php?catid=50 لطفا کلما مستحب را در جستجو وارد کنید.
    [2] http://www.makarem.ir/persian/articles/?qid=10023&gro=6992#«م»
    [3]
    توضیح المسائل ایت الله بهجت بخش واژه ه و اصطلاحات فقهی.
    [4]
    مجله طلوع شماره 23 ص 65.
    [5] هود 114.
    [6] ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‏12، ص: 142. و
    تفسير العياشي، ج‏2، ص: 162
    [7]
    لوامع صاحبقرانى مشهور به شرح فقيه ؛ ج‏2 ؛ ص15
    [8] اسراء / 79.
    [9]
    من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 399 .

    ویرایش توسط سید مهدی : ۱۳۹۱/۰۲/۰۲ در ساعت ۱۸:۴۳

  4. تشکر


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود