جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: چرا بعضی از سوره های قران چند یا چندین نام دارند ؟

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۹
    نوشته
    239
    مورد تشکر
    2 پست
    حضور
    14 ساعت 3 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    چرا بعضی از سوره های قران چند یا چندین نام دارند ؟




    با سلام

    چرا بعضی از سوره های قرآن دو یا سه نام دارند ؟ چه کسی نام اصلی آنها را تغییر داده و چرا ؟


    کارشناس بحث : پاسخگوی قرآنی 1

    ویرایش توسط همکار مدیر سایت : ۱۳۹۱/۰۶/۱۹ در ساعت ۰۲:۲۳


  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 14 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    با سلام و درود

    ـ برخى بر اين عقيده‏ اند كه نامگذارى سوره ‏ها توقيفى است؛ به اين معنا كه تنها بايد از جانب پيامبر(ص) صورت گرفته باشد و ديگران مجاز به تعيين نام براى سوره‏ هاى قرآن نيستند.

    آیت الله معرفت می گوید:
    اسامى سوره ‏ها مانند تعداد آيات هر سوره توقيفى است، و با صلاح ديد شخص ‏پيامبر(ص) نام گذارى شده است. (علوم قرآنی، ص 112)


    سيوطى مى‏ گويد:
    در بسيارى از سوره ‏ها كه داستان انبيا و يا داستان اقوام مختلف وجود داشته، سوره به نام آنها نام گرفته ‏است! ولى در قرآن سوره‏ اى به نام «موسى‏» يا «آدم‏» وجود ندارد، با آن كه نام موسى و داستان آن حضرت به‏ صورت گسترده در قرآن ذكر شده است. تا آن جا كه بعضى گفته‏ اند همه قرآن در مورد حضرت موسى است! داستان حضرت آدم نيز در سوره‏ هاى متعدد آمده است.

    همين امر نشان مى ‏دهد كه نامگذارى توقيفى بوده، و گرنه شايسته بود مسلمانان يكى از سوره‏ هاى طه، قصص و اعراف را، كه داستان حضرت موسى در آنها به صورت مفصل آمده، به نام آن حضرت نامگذارى كنند. (الاتقان فی علوم القرآن، ج 1، ص 192 و 204)


    ـ برخی نیز آن را غیر توقیفی می دانند:

    علامه طباطبائى(ره) معتقد است روش ‏هاى نامگذارى سوره‏ ها، توقيفى بودن آنها را نفى مى ‏كند. بسيارى از اين نام ‏ها در عصر پيامبراکرم(ص) در اثر كثرت استعمال تعيّن پيدا كرده ‏اند و هيچ گونه جنبه ی توقيف شرعى ندارند. (قرآن در اسلام، ص 163 و ‏164)


    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.



  4. تشکرها 2


  5. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 14 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نامگذاری سوره ها(1)



    اين‏ نام گذارى ‏ها، طبق شيوه عرب با كوچك‏ ترين مناسبت انجام مى ‏گرفته است كه وجه ‏تسميه برخى از آن‏ها در زير آمده است:



    بقره: استعمال لفظ بقره و سخن گفتن درباره آن فقط در اين سوره بوده است، گر چه لفظ ‏«البقر» در سوره انعام (آيه 144 و 146) و لفظ ‏«بقرات‏» در سوره يوسف (آيه 43 و 46) آمده است ولى با آن تفصيلى كه در سوره بقره درباره آن سخن گفته شده، در آن‏ها مطلبى نيامده

    آل عمران: لفظ ‏«آل عمران‏» فقط دو بار در اين سوره (آيه 33 و 35) آمده است و در جاى ديگرقرآن نيست.

    نساء: در هفده آيه از اين سوره احكام نساء به تفصيل آمده است.

    مائده: فقط در اين سوره (آيه 112 و 114) لفظ‏ «مائده‏» آمده است و در جاى ديگر قرآن ذكرنشده است.

    انعام: در شش آيه از اين سوره بيش از ساير سوره‏ها درباره انعام سخن گفته شده است.

    اعراف: فقط در اين سوره (آيه 46 و 48) لفظ‏«اعراف‏» دو بار آمده است.

    انفال: فقط در اين سوره (آيه 1) لفظ‏ «انفال‏» دو بار آمده است.

    برائت: در باره برائت از مشركين گفته شده است و در جاى ديگر قرآن بدين صورت مطلبى نيامده است.

    يونس: تنها سوره ‏اى است در قرآن كه از حالات حضرت يونس سخن به ميان آمده است.

    هود: فقط در اين سوره درباره حضرت هود سخن گفته شده است.

    يوسف: در اين سوره بيست و پنج ‏بار نام مبارك اين پيامبر تكرار شده است.

    رعد: تنها سوره‏ اى (آيه 13) است كه از تسبيح رعد سخن گفته شده است و در سوره بقره (آيه 19) از رعد فقط نامى برده شده است.

    ابراهيم: به تفصيل از دعاى ابراهيم در باره شهر مكه و ذريه طيبه ‏اش، سخن گفته شده است.

    حجر: تنها سوره‏ اى است كه در آن از اصحاب حجر سخن گفته شده است.

    نحل: تنها سوره‏ اى است كه از نحل سخن به ميان آمده است.

    اسراء: تنها سوره ‏اى است كه در آن از اسراء سخن گفته شده است.

    كهف: تنها سوره‏ اى است كه در آن در باره اصحاب كهف مطلبى آمده است.

    مريم: تنها در اين سوره سر گذشت‏ حضرت مريم با عنوان‏«وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ مَرْيَم‏...» (آيات ‏35-16) به تفصيل آمده و در سوره آل عمران با عنوان آل عمران به شرح حال او اشاره شده است.

    طه: با لفظ‏ «طه‏» آغاز شده است.

    انبيا: تنها سوره‏ اى است كه از انبياى معروف (نزد عرب) سخن به ميان آمده است.

    حج: در اين سوره به تفصيل (آيات 38-25) از احكام حج ‏سخن گفته شده و اعلام به حج ‏شده است: «وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ...».

    مؤمنون - اين سوره با جمله ‏«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون‏...» آغاز شده است.

    نور - آيه نور در اين سوره آمده است.

    فرقان: در اين سوره قرآن با نام فرقان آورده شده و نزول آن ياد آورى شده است و خداوند به ‏خود تبريك گفته است.

    شعراء: تنها سوره‏ اى است كه لفظ‏ «شعراء» در آن آمده است.

    نمل: اين سوره تنها سوره ‏اى است كه در آن از نمل سخن گفته شده است.

    قصص: در اين سوره عبارت‏ «قَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَص‏‏» (هم فعل و هم مصدر) آمده است، گر چه درسوره يوسف نيز«نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَص‏‏» آمده، ولى در آن جا اولويت‏ با تسميه ‏به نام يوسف بوده است.

    عنكبوت: تنها سوره ‏اى است كه اين نام در آن برده شده است.

    روم: تنها سوره ‏اى است كه اين نام در آن برده شده است.

    سجده: به جهت اشتمال آن بر آيه سجده بدين نام ناميده شده است، البته در سه سوره ديگر نيز آيه سجده وجود دارد، ولى اولويت در آن‏ ها با ديگر نام‏ هاست.

    احزاب: تنها سوره ‏اى است كه در آن به واقعه احزاب اشاره شده است.

    سبأ: تنها سوره ‏اى است كه در آن لفظ‏ «سبأ» ذكر شده است.


    به گونه ‏اى كه ملاحظه شد در نام گذارى سوره‏ ها مناسبتى وجود دارد. البته عللى ‏كه در اين نام گذارى ‏ها ذكر مى ‏شود هرگز وجه انحصار ندارد، زيرا در نام گذارى، كم ‏ترين مناسبت كافى است.

    ______________
    (علوم قرآنی، معرفت، ص 112 و 113)

    ویرایش توسط میقات : ۱۳۹۱/۰۶/۲۱ در ساعت ۱۸:۱۱

    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.




  6. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 14 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نامگذاری سوره ها(2)



    در تسميه و نامگذارى سوره‏ هاى قرآن جهات مختلفى مورد نظر بوده است:


    1. نامگذارى به اعتبار موضوعى كه سوره از آن بحث مى ‏كند: مثل سوره نساء، حج، توحيد، انبياء، احزاب، مؤمنون، منافقون و كافرون.

    2. نامگذارى سوره‏ ها به نام پيامبران يا اشخاصى كه داستان آنها در سوره ‏ها آمده ‏است: مثل سوره‏ هاى نوح، هود، ابراهيم، يونس، يوسف، سليمان، محمد، لقمان، مريم، آل عمران، مؤمن و كهف.

    3. نامگذارى سوره‏ ها به اعتبار حروف مقطعه‏ اى كه در اول سوره وجود دارد: مثل سوره ‏هاى ق، ص، يس و طه.

    4. نامگذارى سوره‏ ها به نام بعضى از حيوانات كه در هر مورد ويژگى خاصى مورد نظر بوده است: نظير سوره‏ هاى بقره، نحل، نمل و عنكبوت.

    5. نامگذارى سوره بر اساس مهم‏ ترين قسمت‏ سوره: مانند سوره ‏هاى جمعه، فتح، واقعه، حديد و مطففين.

    6. نامگذارى بر اساس اولين نامى كه در سوره به آن سوگند خورده شده‏ است: مانند سوره‏ هاى الفجر، الشمس، الضحى، التين و العاديات.


    به طور كلى مى ‏توان گفت معيار عمده در نامگذارى، مهم‏ ترين موضوعى بوده است كه در سوره مطرح شده و يا جالب‏ ترين چيزى كه در سوره محور آيات قرار گرفته است.

    __________________
    (درسنامه علوم قرآنی، حسین جوان آراسته)



    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.




  7. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 14 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    تعدد نام برخى سوره‏ها



    بيش ‏تر سوره‏ ها يك نام دارند. برخى دو يا سه يا بيش‏ تر كه اين تعدد در نام به ‏جهات خاصى بوده است.


    نمونه‏هاى از نام‏ هاى متعدد سوره‏ ها در زير ارائه مى‏ شود:

    حمد، فاتحة الکتاب، ام الکتاب، ... .
    سيوطى بيش از بيست نام براى اين سوره آورده است. (الإتقان في علوم القرآن، ج ‏1، ص 193)

    توبه، برائت، الفاضحه، الحافره.
    سیوطی حدود ده نام برای این سوره ذکر می کند.

    نبأ، عم.
    اسراء، سبحان، بنى اسرائيل.
    بينه، لم يكن.
    نمل، سليمان.
    ماعون، دين، أرءيت.
    غافر، مؤمن، الطول.
    مسد، تبت.
    فصلت، سجده.
    توحيد، اخلاص.
    محمد، قتال.
    دهر، انسان، هل أتى.
    قمر، اقتربت.
    قريش، ايلاف.
    ملك، تبارك.
    شرح، انشراح.
    معارج، سأل، واقع.
    جاثيه، الشريعة.
    الرحمن، عروس القرآن.
    حم عسق، شورى.
    مائده، العقود، المنقذه.


    _______________
    (علوم قرآنی، معرفت، ص 113 و 114؛ الإتقان في علوم القرآن، ج ‏1، ص 194 به بعد)


    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.




  8. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت شهريور ۱۳۹۱
    نوشته
    3
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    1 ساعت 13 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    مطلب




    شاید پاسخ این سوال بازگشت به این مبنی داشته باشد که نام گذاری سوره های قران کریم توسط خود پیامبر اکرم(صل الله وعلیه وآله وسلم) انجام نگرفته است،یکی از دلایل این ادعا این است که مثلا سوره ای مثل بقره سراسر معارف توحیدی است چرا اسمش باید بقره باشد؟این کار با سیره ومنطق نبوی سازگار نیست.
    لذا نام گذاری ها توسط مردم انجام گرفته وبه هر مناسبتب اسمی گذاشته اند وبنابراین ممکن است یک سوره دارای چند اسم باشد.

    ویرایش توسط یاسین. : ۱۳۹۱/۰۷/۰۸ در ساعت ۱۶:۵۳

  9. تشکرها 2


  10. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۸۸
    نوشته
    3,699
    مورد تشکر
    103 پست
    حضور
    39 روز 14 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0

    جمع بندی





    پرسش:
    چرا بعضی از سوره های قرآن دو یا سه نام دارند؟ چه کسی نام اصلی آنها را تغییر داده و چرا؟



    پاسخ:
    برخی از اقوال و نظرات
    ـ برخى بر اين عقيده‏ اند كه نام گذارى سوره ‏ها توقيفى است؛ به اين معنا كه تنها بايد از جانب پيامبر(صلی الله علیه و آله) صورت گرفته باشد و ديگران مجاز به تعيين نام براى سوره‏ هاى قرآن نيستند.
    آیت الله معرفت می گوید:
    اسامى سوره ‏ها مانند تعداد آيات هر سوره توقيفى است، و با صلاح ديد شخص ‏پيامبر(
    صلی الله علیه و آله) نام گذارى شده است.(1)
    سيوطى مى‏ گويد:
    در بسيارى از سوره ‏ها كه داستان انبيا و يا داستان اقوام مختلف وجود داشته، سوره به نام آنها نام گرفته ‏است! ولى در قرآن سوره‏ اى به نام «موسى‏» يا «آدم‏» وجود ندارد، با آن كه نام موسى و داستان آن حضرت به‏ صورت گسترده در قرآن ذكر شده است. تا آن جا كه بعضى گفته‏ اند همه قرآن در مورد حضرت موسى است! داستان حضرت آدم نيز در سوره‏ هاى متعدد آمده است.
    همين امر نشان مى ‏دهد كه نام گذارى توقيفى بوده، و گرنه شايسته بود مسلمانان يكى از سوره‏ هاى طه، قصص و اعراف را، كه داستان حضرت موسى در آنها به صورت مفصل آمده، به نام آن حضرت نام گذارى كنند.(2)
    ـ برخی نیز آن را غیر توقیفی می دانند:
    علامه طباطبائى(رحمه الله علیه) معتقد است روش ‏هاى نام گذارى سوره‏ ها، توقيفى بودن آنها را نفى مى ‏كند. بسيارى از اين نام ‏ها در عصر پيامبراکرم(صلی الله علیه و آله) در اثر كثرت استعمال تعيّن پيدا كرده ‏اند و هيچ گونه جنبه ی توقيف شرعى ندارند.(3)
    نامگذاری سوره ها
    اين‏ نام گذارى ‏ها، طبق شيوه عرب با كوچك‏ ترين مناسبت انجام مى ‏گرفته است. البته عللى ‏كه در اين نام گذارى ‏ها ذكر مى ‏شود هرگز وجه انحصار ندارد، زيرا در نام گذارى، كم ‏ترين مناسبت كافى است.(4)
    مطلب دیگر:
    در تسميه و نامگذارى سوره‏ هاى قرآن جهات مختلفى مورد نظر بوده است:
    1. نام گذارى به اعتبار موضوعى كه سوره از آن بحث مى ‏كند: مثل سوره نساء، حج، توحيد، انبياء، احزاب، مؤمنون، منافقون و كافرون.
    2. نام گذارى سوره‏ ها به نام پيامبران يا اشخاصى كه داستان آنها در سوره ‏ها آمده ‏است: مثل سوره‏ هاى نوح، هود، ابراهيم، يونس، يوسف، سليمان، محمد، لقمان، مريم، آل عمران، مؤمن و كهف.
    3. نام گذارى سوره‏ ها به اعتبار حروف مقطعه‏ اى كه در اول سوره وجود دارد: مثل سوره ‏هاى ق، ص، يس و طه.
    4. نام گذارى سوره‏ ها به نام بعضى از حيوانات كه در هر مورد ويژگى خاصى مورد نظر بوده است: نظير سوره‏ هاى بقره، نحل، نمل و عنكبوت.
    5. نام گذارى سوره بر اساس مهم‏ ترين قسمت‏ سوره: مانند سوره ‏هاى جمعه، فتح، واقعه، حديد و مطففين.
    6. نام گذارى بر اساس اولين نامى كه در سوره به آن سوگند خورده شده‏ است: مانند سوره‏ هاى الفجر، الشمس، الضحى، التين و العاديات.
    به طور كلى مى ‏توان گفت معيار عمده در نام گذارى، مهم‏ ترين موضوعى بوده است كه در سوره مطرح شده و يا جالب‏ ترين چيزى كه در سوره محور آيات قرار گرفته است.(5)
    تعدد نام برخى سوره‏ها
    بيش ‏تر سوره‏ ها يك نام دارند. برخى دو يا سه يا بيش‏ تر، كه اين تعدد در نام به ‏جهات خاصى بوده است، مانند سوره حمد، فاتحة الکتاب، ام الکتاب، ...
    سيوطى بيش از بيست نام براى اين سوره آورده است.(6)
    هم چنین سوره توبه، برائت، الفاضحه، الحافره؛ که سیوطی حدود ده نام برای این سوره ذکر می کند.
    و هم چنین برخی سوره های دیگر.(7)

    ___________
    (1)
    علوم قرآنی، ص 112.
    (2) الاتقان فی علوم القرآن، ج 1، ص 192 و 204.

    (3) قرآن در اسلام، ص 163 و ‏164.

    (4) علوم قرآنی، معرفت، ص 112 و 113.

    (5)
    درسنامه علوم قرآنی، حسین جوان آراسته.
    (6)
    الإتقان في علوم القرآن، ج ‏1، ص 193.
    (7)
    همان، ص 194 به بعد.



    ویرایش توسط عظيم : ۱۳۹۴/۰۸/۲۱ در ساعت ۱۸:۳۰ دلیل: همکار ویراستار تدوین

    أَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَةَ وَ أَبیها، وَ بَعلِها وَ بَنیها، وَ السِّرِ المُستَودَعِ فیها، بِعَدَدِ ما أَحاطَ بِهِ عِلمُک


    خدایا! صلوات و درود تو بر فاطمه، و بر پدر فاطمه، و بر همسر فاطمه، و بر دو پسر فاطمه، و بر آن سرّی که در فاطمه به ودیعه نهاده ای؛ به آن تعداد که علم تو آن را در بر می گیرد.




اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود