جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: عواقب سوء ظن در دنیا وآثار آن در آخرت چیه ؟

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۸۶
    نوشته
    303
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    22 ساعت 35 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    عواقب سوء ظن در دنیا وآثار آن در آخرت چیه ؟




    سلام و خسته نباشید

    عواقب سوء ظن در زندگی دنیا و همینطور آثار آن در آخرت چیه ؟ و چطور می تونیم با رذیله اخلاقی سوء ظن مقابله کنیم ؟ ممنون میشم دستورالعمل های مفید و کاربردی در این زمینه ارائه بدین .

    ممنونم


    کارشناس بحث : پاسخگوی اخلاقی 2

    ویرایش توسط همکار مدیر سایت : ۱۳۹۱/۰۸/۱۸ در ساعت ۲۰:۱۵
    يارب نظر تو برنگردد


  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۱
    نوشته
    815
    مورد تشکر
    318 پست
    حضور
    59 روز 10 ساعت 11 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط نتگرد نمایش پست
    سلام و خسته نباشید

    عواقب سوء ظن در زندگی دنیا و همینطور آثار آن در آخرت چیه ؟ و چطور می تونیم با رذیله اخلاقی سوء ظن مقابله کنیم ؟ ممنون میشم دستورالعمل های مفید و کاربردی در این زمینه ارائه بدین .

    ممنونم


    کارشناس بحث : پاسخگوی اخلاقی 2
    بسمه تعالی
    ضمن عرض سلام
    در مورد رذیله سوء ظن،مقدمتا حدیثی را ذکر می کنم:
    از حضرت امام سجاد (عليه السلام) روايت شده كه صفيه همسر رسول اكرم(صلی الله علیه و آله وسلم) حكايت كرد كه وقتي پيامبر اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم)در مسجد معتكف بودند، من به ديدن ايشان رفتم و بعد از شام از نزد آن حضرت مرخص شده روانه منزل شدم. آن عالي جناب قدري همراه من آمدند و با من تكلم مي كردند، شخصي از انصار به ما برخورد و گذشت ،حضرت او را ندا داده و فرمودند اين همسر من صفيه است: آن شخص عرض كرد» چه جاي اين سخن بود، حاشا كه من به شما ظن بد برم حضرت فرمودند: « شيطان در رگ و خون بني آدم جا دارد ترسيدم بر شما داخل شود و باعث هلاك شما شود»
    اما در مورد علل و زمینه های پیدایش سوء ظن می توان مواردی را مطرح کرد:
    1-ضعف ايمان به خدا
    آنانكه ايمان راسخ و محكمي به خدا دارند، و در پرتو آن، به محبت بر خدا واصل شده اند نه تنها بر جهان هستي مهر مي ورزند بلكه به هر پديده اي و از جمله به انسانها كه مي انديشند، با حسن ظن و خوش گماني مواجه مي شوند، زيرا آنها را بخشي از هستي وسيعي مي دانند كه تحت اداره مدير عالم وجود يعني خداوند قرار گرفته اند در نقطه مقابل، آناني كه از ايمان ضعيفي به خداوند برخوردارند، علاوه بر سوء ظن بخدا، به هستي و مردم نيز با بدبيني مواجه و طرز تلقي مثبت و سازنده اي از ديگران و رفتارشان ندارند .
    2-ضعف خودباوري
    انسانهايي كه از حيث اعتماد به نفس، دچار ضعف و محدوديت‌اند، نه تنها خود را باور ندارند بل كه ديگران را نيز به سختي باور مي كنند و هميشه با نوعي ترديد و نگراني و شك با اعمال و گفتار ديگران مواجه مي شوند ، اين حالات برخاسته از نوعي تزلزل و دروني است كه موجب رنج خود و اطرافيانشا ن مي شود و نگاه بدبينانه به ديگران داشتن ارتباط انساني آنها را نيز مخدوش مي نمايد.
    3-فقدان سعه صدر
    يكي از ويژگيهاي انسان كامل و رشيد برخورداري از خصيصه سعه صدر و ذهن گشودگي است. اينگونه افراد، مي توانن مسائل را با ديد باز،‌مشرف و گسترده اي بررسي نمايند و به همين لحاظ در مواجهه با تهديدها و خطرات زندگي، توانايي مقابله بهتري دارند در مقابل، محروميت از چنين پديده اي، ‌موجب بدبيني ، سوء ظن و تنگ نظري در مواجه با مردم مي شود .
    4-رشد انحرافات اجتماعي
    به موازات رشد و گسترش پديده هاي ضد اخلاقي در جامعه،‌به ويژه در مسايل مربوط به عفت دامن به مرور زمينه بدبيني سوء ظن در افرادي كه مستعد چنين اخلاقي اند هر چه بيشتر و بيشتر فراهم مي شود به گونه اي كه اين افراد حتي نسبت به همسران خود وپاكي اخلاقي آنها،‌دچار ترديد مي شوند در واقع رشد آلودگيهاي اجتماعي و اخلاقي، تهديد مستقيمي عليه امنيت جامعه محسوب مي گردد و افرادي كه زمينه چنين ابتلائاتي را دارند، بيش از ديگران در معرض آسيب و گزندند .
    5-پديده پارانوئيا
    اين حالت كه نوعي بيماري روحي تلقي مي شود به گونه اي است كه بيمار به اطرافيانش به شدت بدبين ، بدگمان و نامطمئن مي شود و آنها را مورد اتهام قرار مي دهد به ويژه همسران آنان، بيشترين هدف بدبيني و سوء ظن آنها واقع مي شوند .



    يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ ،كَبرَُ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَن تَقُولُواْ مَا لَا تَفْعَلُونَ-سوره مبارکه صف-آیه 2 و 3


  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۱
    نوشته
    815
    مورد تشکر
    318 پست
    حضور
    59 روز 10 ساعت 11 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نكوهش از سوء ظن به عنوان يكى از بدترين و زشت ترين رذائل اخلاقى در روايات اسلامى بازتاب گسترده اى دارد. به عنوان نمونه به روايات زير توجه فرماييد:
    1ـ در حديثى از پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) مى خوانيم: «اِيّاكُمْ وَ الظَّنُّ فَاِنَ الْظَنَّ اَكْذَبُ الْكِذْبِ; از گمان بد بپرهيزيد كه گمان بد، بدترين نوع دروغ است».(1)
    2ـ در حديث ديگرى از همان حضرت مى خوانيم: «اَنَّ اللّهَ حَرَّمَ مِنَ الْمُسْلِمِ دَمَهُ وَ مالُهُ وَ عِرْضُهُ وَ اَنْ يَظُنَّ بِهِ السُّوءِ; خداوند خون و مال و آبروى مسلمانان را بر يكديگر حرام كرده و همچنين گمان بد درباره آنها».(2)
    3ـ در حديث تكان دهنده اى از على(عليه السلام) مى خوانيم: «لا اِيْمانَ مَعَ سُوءِ ظَنٍّ; كسى كه سوء ظن دارد ايمان ندارد».(3)
    اين تعبير ممكن است اشاره به سوءالظن نسبت به مردم يا نسبت به خدا و يا هردو بوده باشد.
    4ـ در حديث ديگرى از همان حضرت مى خوانيم: «اِيّاكَ اَنْ تُسِيىءَ الظَنَّ فَاِنَّ سُوءَالظَّنِ يُفْسِدُ الْعِبادَةَ وَ يُعَظِّمُ الْوِزْرَ; از سوء ظن بپرهيز چرا كه سوء ظن عبادت را فاسد، و پشت انسان را از بار گناه سنگين مى كند».(4)
    5ـ در حديث ديگرى از اميرمؤمنان على(عليه السلام) مى خوانيم: «سُوءُ الظَّنِ بِالُْمحْسِنِ شَرُّالاِْثْمِ وَ اَقْبَحُ الظُّلْمِ; بدگمانى نسبت به افراد نيكوكار بدترين گناه و زشت ترين ستمگرى است».(5)

    پی نوشت:
    1.
    وسائل الشّيعه، جلد 18، صفحه 38 (حديث 42)، بحارالانوار، جلد 72، صفحه 195.
    2.المحجّة البيضاء، جلد 5، صفحه 268.
    3.غررالحكم، جلد 6، صفحه 362.
    4.همان مدرك، جلد 2، صفحه 308.
    5.همان، جلد 4، صفحه 132.

    ویرایش توسط استاد : ۱۳۹۱/۰۸/۲۰ در ساعت ۲۰:۵۲
    يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ ،كَبرَُ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَن تَقُولُواْ مَا لَا تَفْعَلُونَ-سوره مبارکه صف-آیه 2 و 3


  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۱
    نوشته
    815
    مورد تشکر
    318 پست
    حضور
    59 روز 10 ساعت 11 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    اما در مورد راهکارها برای درمان سوء ظن می توان این موارد را مطرح کرد:
    1-هشدار و اندرز
    اولين گام در اين مرحله، هشدارهاي جدي و قاطعي است كه با بينش به اينگونه افراد داده شود، همانگونه كه قران كريم صريحا در اين مورد مي فرمايد:
    « يا ايها الذين امنوا اجتنبوا كثيراً من الظن ان بعض الظن اثم
    اي آنانكه ايمان آورده‌ايد دوري گزينيد از بعضي گمانها، چه پاره‌اي از گمانها، گناه است»
    در اين آيه، احساس خطر جدي در خصوص، منجر شدن به گناه براي افراد بدگمان اعلام شده است در كلام حضرت امير عليه السلام نيز آمده است: خوشا به حال كسي كه سينه اش را از دشمني و كينه، تهي كند و قلبش را از بدانديشي برهاند و پاكيزه سازد.


    2-فاصله گرفتن از مواضع تهمت
    اگر چه در بيشتر موارد، قضاوت افراد بدگمان بر پايه درستي استوار نيست با اين حال ديگران و اطرافيان، لازم است به گونه اي رفتار كنند كه از موقعيت اتهام خود را دور نگهدارند تا مورد سوء ظن بدگماني قرار نگيرند .
    همين واقعيت در فرمايشات يكي از بزرگان آمده است « اتقوا من مواضع التهم »
    يعني از قرار رگفتن در جاهايي كه متهم شويد، بپرهيزيد.

    3-تبيين عواقب سوء ظن
    در غالب موارد افرادي كه مبتلا به بدگماني اند از عواقب ناگوار و دشوار روش خويش آگاهي ندارند و در طول ساليان متمادي با چنين روحيه اي زندگي كردن رابطه اي ميان نوع تفكر خويش و ابتلائات زندگيشان نمي يابند. بيان آثار وخيم و پيچيده چنين رويكردي به زندگي، اين امكان را فراهم مي آورد كه با درك عميق مساله از آن پرهيز نمايد.


    4-تقويت توكل به خدا
    به لحاظ وجود نوعي تلازم منطقي ميان حسن ظن به خدا و حسن ظن به خلق خدا، براي مواجهه با اين پديده، ضرورت دارد كه به نوعي ظرفيت حسن ظن به خدا را در وجود افراد تقويت كرد تا در پرتو آن، زمينه نگرش به خلق نيز، زمينه اي مثبت ،‌پويا و متحول شود. لازمه حسن ظن بخدا نيز ،توكل كردن به او، و او را وكيل قرار دادن در همه امور و كارهاست .


    5-يكي از شيوه هاي استثنايي آن، بهره گيري از مشورت با افراد صاحبنظر ، كاردان،‌و خردمند است اتخاذ چنين شيو ه اي در زندگي قادر است تا مثبت نگري را در زندگي فرد تثبيت كند .

    6- جايگزيني يقين به جاي بدگماني
    انسانهاي بدگمان، در احكام شناختي و معرفتي خويش، از ظن به جاي يقين بهره مي گيرند و چيزي را بدان گمان دارند مبناي شناخت و معرفت قطعي و يقيني قرار مي دهند، لذا قرآن كريم،‌اينگونه افراد را مورد خطاب قرار داده و مي فرمايد: « و لا تقف ما ليس لك به علم»
    « و پيروي نكن آنچه را كه بدان دانش و آگاهي نداري».


    7- گرايشهاي اجتماعي
    توجه به اين واقعيت كه زندگي آدمي، بر كنار و مستقل از گرايشهاي غالب اجتماعي نيست و خواه و ناخواه اين نوع گرايشها در جهت گيري ارزشي او تاثير دارند، ‌موجب مي شود كه به تعريف نسبت دقيقتري ميان اين نوع گرايشها و مبناي قضاوت آدمي درباره ديگران بپردازيم. كلام حضرت امام هادي (عليه السلام) روشنگر بخشي از راهكارهاست كه مي فرمايند:
    زماني كه عدل و داد در جامعه بيش از ظلم و ستم باشد، در آن موقع، شايسته نيست كه آدمي به كسي، گمان بد برد مگر وقتي كه آن بدي از وي معلوم و مشهود گردد و زماني كه ظلم و بيدادگري بر عدل و داد غلبه داشته باشد سزاوار نيست،‌احدي گمان خوب به كسي ببرد، مگر وقتي كه آن خوبي وي معلوم شود .


    8- مشاوره و روان درماني
    در مواردي كه يقييني حاصل شود كه سوء ظن و بدگماني شديد در فردي به حد يك بيماري ( پارانوئيا) در آمده است،‌ضرورت دارد با توصيه و تشويق وي براي مراجعه به مراكز مشاوره و روان درماني، خود را تحت درمان جدي قرار دهد تا نه تنها تهديدي عليه سلامتي خود و خانواده اش وجود نداشته باشد بلكه اين روابط به سطح متعالي و مطلوبي نيز ارتقاء يابد تا حاصل آن، تحقق يك زندگي متعادل و موفق باشد.



    يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ ،كَبرَُ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَن تَقُولُواْ مَا لَا تَفْعَلُونَ-سوره مبارکه صف-آیه 2 و 3


  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت تير ۱۳۸۸
    نوشته
    2,426
    مورد تشکر
    8 پست
    حضور
    22 روز 22 ساعت 27 دقیقه
    دریافت
    26
    آپلود
    4
    گالری
    28



    به نام خدا

    قال الامام علی - علیه السلام - : إِذَا اِستَولَی الصَلاحُ عَلَی الزَّمَانِ وَأَهلِهِ ثُمَّ أَسَاءَ رَجُلٌ اَلظَّنَّ بِرَجُلٍ لم تَظهَر مِنهُ حَوبَةٌ فَقَد ظَلَمَ، وَإِذَا اِستَولَی الفَسَادُ عَلَی الزَّمَانِ وَأَهلِهِ فَأَحسَنَ رَجُلٌ اَلظَّنَّ بِرَجُلٍ فَقَد غَرَّرَ.

    «نهج البلاغة، حکمت 114»

    امام علی‏ - علیه السلام - فرمود: هرگاه درستی و پاكی بر روزگار و مردمش حكمفرما شد، اگر كسی به دیگری بی‏آن كه گناهی از او آشكار شود گمان بد برد ستم كرده است و هرگاه فساد و ناراستی بر روزگار و مردم آن چیره شد، اگر كسی به دیگری گمان نیك برد و خوشبین باشد هلاک و نابود می شود.

    یا علی(ع)

    به نام خدا

    [SIGPIC][/SIGPIC]

    کوچه هامان را به نام شهدا کردیم تا هر وقت نشانی منزلمان را می دهیم بدانیم از گذرگاه کدام شهید با آرامش به خانه می رسیم

    (شادی روحشان صلوات)


    آیت الله سید علی قاضی(ره) عارف کامل:در مستحبات عزاداری و زیارت سید الشهدا علیه السلام مسامحه ننمایید
    و روضه هفتگی و لو دو سه نفری داشته باشید که اسباب گشایش است.

    منو دل کندن از دل بر محاله...

    یا علی


  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۲
    نوشته
    918
    مورد تشکر
    5 پست
    حضور
    38 روز 14 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    101



    بدگمانى و سوء ظن نسبت به مسلمان از گناهانى است که در آیات و روایات متعددى از عواقب و عوارض جانبى آن سخن به میان آمده است.
    در سورة حجرات مى فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده اید! از بسیارى از گمان ها بپرهیزید. چرا که بعضى از گمان ها گناه است».
    شروع فرمان اجتناب از بسیارى گمان هاى بد با «یا ایها الّذین آمنوا» این پیام را دارد که ایمان مشروط است به رعایت امورى که یکى از آن ها، دورى کردن از سوء ظن به افراد است. به بیان دیگر ایمان راستین کسى دارد که از گمان بد به مسلمانان بپرهیزد.
    بدگمانی:
    ممکن است سؤال شود که گمان بد و خوب اختیارى نیست،‌بلکه خیالى است که بر اثر یک سلسله مقدمات که از اختیار انسان بیرون است، در ذهن منعکس مى شود. بنابراین چگونه مى شود از چیزى که تحت اختیار انسان نیست، نهى شود؟
    پاسخ: بد گمانى و سوء ظن چند گونه است؛ یک قسمت آن از اختیار انسان بیرون است.
    این گونه گمان ها نه گناه است و نه حرام و نه علامت بى ایمانى مى باشد، مثل خیالات ذهنى و خطورات قلبى که گاهى بى اختیار توسط شیطان در مورد اشخاص حتى انبیا و اولیاى الهى و بلکه دربارة ‌خدا در دل ایجاد مى شود. انسان از بابت چنین حالتى ناراحت مى گردد و در تشویق قرار مى گیرد که نکند این گونه افکار و تخیّلات مرا از دایرة دین بیرون ببرد.
    گاهى تخیلاتى وارد ذهن مى شود و در آن جا توقف مى کند و شخص آن را در ذهن خویش مى گرداند یا مطلبى را در مورد افراد مسلمان مى شنود و سخن ناروایى را که درستى و نادرستى آن مشخص نیست، در ذهن خویش مى پروراند و شیطان هم آن را توجیه و تأیید مى کند. امّا انسان در عرصة عمل و زندگى به آن سوء ظن ها میدان نمى دهد و اثرى بر آن بار نمى شود.
    چنین حالتى را علماى اخلاق تشبیه مى کنند به خانه اى که از مواد دودزا در اتاق هاى آن دود پخش مى شود، که اگر چه خانه را نمى سوزاند و ویران نمى سازد، ولى تمام خانه را دود آلود، سیاه و غیر قابل استفاده مى سازد.
    حالت سوم: تخیلات یا حرف هاى شنیده را که به دل گرفته، به عمل بکشاند و برخوردهایش با افراد تغییر یابد.
    گمان بدى که در آیات و روایات نهى شده، سوء ظنى است که انسان بدون داشتن دلیل شرعى قطعی، به آن ترتیب اثر بدهد و به دل گیرد و باورش شود این گونه گمان هاى بد است که ظلمت و سیاهى را درون انسان پدید مى آورد و باعث مى شود که خداوند لطف و عنایت خویش را از بنده بر دارد.
    این بدگمانى شخص را به سوى ناراحتى روانى و افسردگى روحی، در زندگى سوق مى دهد، تحیّر و سرگردانی، اضطراب و دلهره و ترس و خیالبافى از این که ممکن است فلان پیشامد ناراحت کننده براى خود یا خانواده اش پیش آید، او را در بحران تصمیم گیرى و بلاتکلیفى جان فرسا قرار مى دهد. سامان زندگى به هم مى خورد، غیبت و دروغ و تهمت بازار داغى پیدا مى کند. دشمنى ها و کینه ها زیاد مى شود. اگر به موقع درمان نشود و شخص در صدد اصلاح خود بر نیاید، ممکن است سرانجام گوشه گیری، انزوا طلبى و تنهایى را بگزیند و به این ترتیب با حالت جنون زندگى اش خاتمه یابد.



  8. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۲
    نوشته
    918
    مورد تشکر
    5 پست
    حضور
    38 روز 14 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    101



    ریشة بدبینی:

    بدبینى مثل حرص و ولع نیست که ریشه در وجود انسان داشته و جز، غرایز درونى باشد تا بحث کنیم که آیا از غرایز اصلى است یا فرعی، بلکه عارضه و مرضى است که در نتیجة یک سرى عوامل مانند ضعف اراده، نداشتن منطق در کارها، گناه و اعراض از ذکر و یاد خدا، عادات بد، حسادت، احساس شکست و ناامیدى و دست نیافتن به برخى آرزوها و خواستهها، بر آورده نشدن بعضى توقعات و انتظارات به جا یا بى جا، حضور در جلسات غیبت و تهمت، و ویران گر تر از همه تجسس و متمرکز کردن ذهن در کارها و زندگى و احوال مردم است.

    درمان بدبینی:

    اولین گام براى درمان،‌ تقویت قدرت اراده و تصمیم گیرى است. به بیان دیگر، اعتقاد به این که مى توانم با تقویت و ارتباط با خدا و استمداد از او، خودم را از هر گناهى دور نگه دارم، عادت بد را ترک کنم، شکست ها را پلى براى پیروزى و کار و تلاش بیشتر مبدل سازم، با افراد اهل غیبت و تهمت و دروغ هم نشینى نداشته باشم، در کار و زندگى دیگران دقت نکنم و تجسس نداشته باشم.
    اعتماد به قدرت و توانایى نفس به انسان امید و حیات مى بخشد و غبار غلیظ شکست و یأس و افسردگى و دل مردگى را مى شوید.

    گام دوم: برخورد منطقى و خردورزانه با مسایل:

    پیامبر اکرم(ص) فرمود: «خداوند سه چیز از مسلمانان را بر شما حرام کرده است. جان و مال و بدگمانى دربارة آن ها».۱
    همان طور که نمى توانیم بدون دلیل قطعى عقل و شرع بسنده حکم کنیم که مال مسلمانى از او گرفته شود و به خود یا فرد دیگرى منتقل گردد، حق نداریم درباره اش گمان بد داشته باشیم.
    دلیل قطعى که مورد پسند و پذیرش شرع باشد، امرى آسان نیست. انسان یا باید خود با چشم خویش ببیند، یا با گوش خود بشنود. استناد به گفته و شهادت دیگران پنج شرط دارد که مرحوم محقق حلّى – از فقهاى نامدار و کم نظیر شیعه – در کتاب شرایع الاسلام آن را بحث کرده است. وجود همة آن شرایط مخصوصاً در زمان ما اگر نگویى شبه محال است، قطعاً بسیار مشکل است.

    گام سوم: حمل به صحت:

    در روایات دستور داده شده که اعمال برادر (یا خواهر) مسلمانت را بر نیکوترین وجه ممکن حمل کن، دلیلى بر خلاف آن قائم شود و هرگز نسبت به سخنى که راجع به برادر (یا خواهر) مسلمانت مى شنوى گمان بد مبر.۲
    بنابراین آن چه را که با چشم خویش دیده یا مطلبى را با گوش خویش شنیده اى یاب ه فرض از راه دلیل قطعى ثابت شده است، چون از درون و قصد افراد مسلمان بى اطلاع هستیم، اگر کارش یا حرفش قابل تأویل و توجیه است، باید توجیه نیک و پسندیده اى براى آن ارائه دهیم. در بسیارى از موارد انسان مى تواند راه هاى حمل بر صحت را مورد بررسى قرار دهد واحتمالات صحیحى را که در مورد آن عمل یا سخن وجود دارد،‌ در ذهن خود مجسم سازد و به تدریج بر حالات بد گمانى خویش غلبه نماید.
    پیامبر اکرم(ص) فرمود:‌ «سه چیز است که وجود آن در مؤمن پسندیده نیست و راه فرار دارد. از جمله سوء ظن است که راه فراموشى بى اعتنایى به آن است».۳

    نکتة مهمى که باید پیوسته مد نظرمان باشد، این است که منظور ما از این که دربارة اشخاص گمان بد نداشته باشیم، این نیست که آن ها را خوب بدانیم و یک باره با کمال سادگى دین و دنیاى خود را به آن ها تسلیم کنیم. این کار خلاف عقل و دین است که آدمى به اشخاصى که شناخت درست و کاملى ندارد و آنان را هنگام عمل نیازموده، اعتماد کند و تسلیم آنان شود.
    مقصود این است که آنان را بد ندانید ولى تا خوبى آنان ثابت نشود، نباید آنان را خوب دانست و به صلاحیت و شایستگى آنان حکم کرد، بلکه تا زمانى که از راه تحقیق و داشتن مدارک صحیح عقل و شرع پسند، حقیقت کشف نگردید و خوبى و بدى افراد نز شما ثابت نشد، نه عقیده به خوبى آنان


    پی نوشت ها:

    ۱ تفسیر نمونه،‌ج 22، ‌ص183.

    ۲ نهج البلاغه، کلمات قصار، کلمة 360؛

    ۳ تفسیر نمونه،‌ج 22، ص 182.



  9. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت شهريور ۱۳۹۲
    نوشته
    312
    مورد تشکر
    72 پست
    حضور
    7 روز 1 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    11

    جمع بندی




    پرسش:
    عواقب سوء ظن در زندگی دنیا و همین طور آثار آن در آخرت چیست؟ و چطور می توانیم با رذیله اخلاقی سوء ظن مقابله کنیم؟ ممنون می شوم دستورالعمل های مفید و کاربردی در این زمینه ارائه بدهید.


    پاسخ:
    بدبینی و سوء ظن نسبت به مسلمان از گناهانی است که در آيات و روايات متعددی از عواقب و عوارض جانبی آن سخن به ميان آمده است. در سوره حجرات می فرمايد: ای کساني که ايمان آورده ايد! از بسياری از گمان ها بپرهيزيد. چرا که بعضي از گمان ها گناه است.(1)
    شروع فرمان اجتناب از بسياری گمان های بد با "يا ايها الّذين آمنوا"، اين پيام را دارد که ايمان مشروط است به رعايت اموری که يکی از آن ها، دوری کردن از سوء ظن به افراد است.

    _ ريشه بدبينی:
    بدبينی مثل حرص و ولع نيست که ريشه در وجود انسان داشته و جزء غرايز درونی باشد تا بحث کنيم که آيا از غرايز اصلی است يا فرعی، بلکه عارضه و مرضی است که در نتيجه يک سری عوامل مانند : ضعف اراده، نداشتن منطق در کارها، گناه و إعراض از ذکر و ياد خدا، عادات بد، حسادت، احساس شکست و نااميدی و دست نيافتن به برخی آرزوها و خواسته ها، بر آورده نشدن بعضی توقعات و انتظارات به جا يا بیجا، حضور در جلسات غيبت و تهمت، و ويران گر تر از همه ، تجسس و متمرکز کردن ذهن در کارها و زندگی و احوال مردم به وجود می آيد.

    _ عواقب سوء ظن و بدبینی:
    ظلمت و سياهی را درون انسان پديد می آورد و باعث می شود که خداوند لطف و عنايت خويش را از بنده بردارد.
    شخص را به سوی ناراحتی روانی و افسردگی روحی، در زندگی سوق می دهد، تحيّر و سرگردانی، اضطراب و دلهره و ترس و خيالبافی از اين که ممکن است فلان پيشامد ناراحت کننده برای خود يا خانواده اش پيش آيد، او را در بحران تصميم گيری و بلاتکليفی جان فرسا قرار می دهد. سامان زندگی به هم می خورد، غيبت و دروغ و تهمت بازار داغی پيدا می کند. دشمنی ها و کينه ها زياد می شود. اگر به موقع درمان نشود و شخص در صدد اصلاح خود بر نيايد، ممکن است سرانجام گوشه گيری، انزوا طلبی و تنهايی را برگزيند و به اين ترتيب با حالت جنون زندگی اش خاتمه يابد.
    تکلیف عقوبت اخروی هم با ابتلا با گناهان کبیره ای چون غیبت و ... معلوم می شود.

    _ درمان سوء ظن :
    کسی که دچار بدبينی است ،برای اصلاح ، خود بايد اقدام کند. بعضی از راه های درمان عبارتند از:
    1. اراده و تصميم گيری:
    اعتقاد به اين که می توانم با تقويت و ارتباط با خدا و استمداد از او، خودم را از هر گناهی دور نگه دارم، عادت بد را ترک کنم، شکست ها را پلی براي پيروزی و کار و تلاش بيشتر مبدل سازم، با افراد اهل غيبت و تهمت و دروغ هم نشينی نداشته باشم، در کار و زندگی ديگران دقت نکنم و تجسس نداشته باشم. اعتماد به قدرت و توانايی نفس به انسان اميد و حيات می بخشد و غبار غليظ شکست و يأس و افسردگی و دل مردگی را می شويد.

    2. حمل به صحت:
    در روايات دستور داده شده که: اعمال برادر (يا خواهر) مسلمانت را بر نيکو ترين وجه ممکن حمل کن، تا دليلی بر خلاف آن قائم شود و هرگز نسبت به سخنی که راجع به برادر (يا خواهر) مسلمانت می شنوي گمان بد مبر."
    بنا بر اين تا زمانی که آن چه را با چشم خويش نديده ايد يا مطلبی را با گوش خويش نشنيده ايد يا از راه دليل قطعي ثابت نشده است، از اين که ديگران را مورد اتهام قرار دهيد بپرهيزيد. چون ما از درون و قصد افراد مسلمان بی اطلاع هستيم. بلکه بايد سعی کنيم اگر کارش يا حرفش قابل تأويل و توجيه است، توجيه نيک و پسنديده ای براي آن ارائه دهيم.
    در بسياري از موارد انسان می تواند راه های حمل بر صحت را مورد بررسی قرار دهد و احتمالات صحيحی را که در مورد آن عمل يا سخن وجود دارد،‌ در ذهن خود مجسم سازد و به تدريج بر حالات بد گمانی خويش غلبه نمايد.
    پيامبر اکرم فرمود: سه چيز است که وجود آن در مؤمن پسنديده نيست و راه فرار دارد: از جمله سوء ظن است که راه فراموشی آن بی اعتنايی به آن است."(4)

    3. ترک تجسس :
    یکی از اسباب سوء ظن به دیگران، تجسس و تمرکز کردن ذهن در کارها و زندگی و احوال ديگران است. قرآن در ادامه آیه 12 سوره حجرات می فرماید: «وَ لا تَجَسَّسُوا ...»؛ هرگز در کار ديگران تجسس نکنيد. اگر مي‌خواهيم سوء ظن و بدگماني نسبت به مردم نداشته باشيم، اگر می خواهيم گرفتار بدگمانی نشويم، نباید در امور مردم تجسس کنيم، زيرا سوء ظن و تجسس در يکديگر تأثير متقابل دارند. گاهی تجسس باعث سوء ظن است و گاهی سوء ظن منشأ تجسس می شود.

    _________
    (1) حجرات/ 12.
    2. تفسير نمونه‏، مكارم شيرازى ناصر، دار الكتب الإسلامية، تهران‏، 1374 ش‏،‌ج 22، ‌ص183.
    3. اصول کافي، ‌ج 4، ترجمه حاج سيد جواد مصطفوي، انتشارات علمية اسلاميه، باب التهمة و سوء الظن، ص 66، حديث شماره 3.
    4. تفسير نمونه، ‌ج 22، ص 182.


    ویرایش توسط عظيم : ۱۳۹۵/۰۴/۱۲ در ساعت ۲۳:۴۷ دلیل: همکار ویراستار تدوین


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود