صفحه 1 از 2 12 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: قرآن و ادب فارسى؛ تآثير قرآن بر شعر خواجو

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13

    قرآن و ادب فارسى؛ تآثير قرآن بر شعر خواجو







    قرآن و ادب فارسى؛ تآثير قرآن بر شعر خواجو


    ابوالقاسم تصويرى


    زمينه و پيشينه اثر پذيرى شاعران پارسى از قرآن و حديث به آغاز پيدايى و زاد و ولد شعر فارسى؛يعنى سده سوم(هـ.ق) باز مى گردد، روزگارى كه فرهنگ اسلام كه برخاسته از قرآن و حديث بود، سراسر ايران را فرا گرفته و در روح و جان ايرانيان ريشه دوانده و در خوى و خصلت آنان تبلور يافته بود و شاعران و اديبان در سروده‌هاى خويش معانى و مبانى و معارف دلنشين قرآن و حديث را در ايينه كلام خيال انگيز و هنرمندانه خويش به مشتاقان تقديم مى كرده‌اند تا هم به قداست و حرمت سروده و شعر خويش افزوده، هم نشانه خردورزى و دانشمندى آنان باشد.

    تجلى قرآن و حديث در سروده‌هاى پارسى گويان سده‌هاى سوم و چهارم(هـ.ق) چندان گسترده نبود، زيرا كه شعر فارسى دوران كودكى و نوجوانى خود را مى گذراند و نيز مضمون و مايه آن بيشتر بر محور مدح، ستايش، عشق و… مى ‌چرخيد.

    اما با گذشت زمان و گسترش روز افزون شعر فارسى و پيوند آن با پديده‌هاى فرهنگى؛ همچون قرار گرفتن شعر در خدمت تبليغ دين و گرفتن قالب وعظ و پند و اخلاق و نيز جلوگاه عرفان و تصوف و راه و رسم سلوك قرار گرفتن به اوج خود رسيد.

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    از شاعران بلند آوازه و پركار شعر فارسى كماالدين ابوالعطا محمود بن على بن محمود كرمانى متخلص به خواجو، از بزرگترين شاعران كرمان است. او در سال 689(هـ .ق) در كرمان تولد يافت.روزگار كودكى خود را در كرمان گذراند و سپس به شيراز، كازرون، اصفهان، حجاز، تبريز، سمنان، خراسان، بغداد، مصر و شام سفر كرد و به مدح سلاطين و اميران همت گماشت و در ده ساله آخر عمر در كرمان و شيراز زيست و بيشتر به نظم مثنويات و رسائل شعرى خود مشغول بود.


    سبك خواجو در قصايد بيشتر به شيوه خاقانى است و البته سبك خراسانى و عراقى نيز در سروده‌هاى او زياد به چشم مى خورد. وى در غزل شيوه‌اى خاص دارد و برخى اصطلاحات و تركيبات در غزليات او ديده مى شود كه ديگران آنها را نياورده‌اند.سبك غزل‌هاى او بيشتر به شيوه سعدى نزديك است و بعضى او را دزد ديوان سعدى نامند. گاهى اوقات از شيوه حكيم سنايى و كمال اسماعيل نيز پيروى كرده است.خواجو علاوه بر ديوان پنج مثنوي،هماى و همايون، گل و نوروز، روضة الانوار، كمال نامه و گوهرنامه را به تقليد از نظامى سروده است. گروهى حافظ را پيرو سبك خواجو دانسته‌اند و به اين غزل استشهاد نموده‌اند:

    استاد غزل سعدى است پيش همه كس ام

    دارد سخـن حافـظ طـرز سخـن خـواجـو

    درست است كه حافظ بعضى غزل‌ها را به اقتضاى خواجو گفته، چنانكه از قدما و معاصران خود گروه بسيارى را پيروى كرده است، اما ارادت عرفانى حافظ به خواجو بيشتر براى اين بوده است كه خواجو مريد شيخ امين الدين كازرونى امام طريقه مرشدى و كازرونيه بود و حافظ نيز بدو عشق مى ورزيد و كارهاى بسته را به(يمن همت او) گشاده مى دانست.
    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    گونه‌هاى اثر پذيرى از قرآن


    اول بى انتــها و آخــر بى ابتـد مالك بى اشتراك و واحد بى انعدام

    (ديوان، ص 67)

    ترجمه وارى است از ايه كريمه: «هوالاول و الاخر و الظاهر و الباطن و هو بكل شى عليم؛اول و آخر هستى و پيدا و پنهان وجود همه اوست و او به همه امور عالم و داناست».(سوره حديد،ايه 3)

    و نيز اشاره است به سوره مباركه توحيد:«اللّه الصمد. لم يلد و لم يولد.و لم يكن له كفواً احد؛ خدايى كه از همه عالم بى نياز و همه عالم بدو نيازمند است. نه كسى فرزند اوست و نه او فرزند كسى است. و نه هيچ كس مثل و مانند و همتاى اوست».(سوره توحيد، ايات 2 ـ 4)

    پيك رهت روح الامين فراش كويت حور عين

    باشد حديث مشك چين با چين گيسويت خط

    (ديوان،ص 2)

    الهام گرفته از ايه: «نزل به الروح الامين.على قلبك لتكون من المنذرين؛كه روح الامين (جبريل) آن را بر دل تو فرود آورده است تا از هشدار دهندگان باشي».(سوره شعرا، ايه 193 و 194)

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    خلاص جستم از او طيره گشت و گفت كه خواجو


    قـتيـل عـشـق نـجـويـد رهايى از كــف قـاتـل

    (ديوان، ص 299)

    الهام گرفته است از ايه:«و لا تقولوا لمن يقتل فى سبيل اللّه اموات؛به كسانى كه در راه خدا كشته شده‌اند مرده نگوييد».(سوره بقره، ايه 154)

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    چو شمع مجلسم از آنچه مى كشى شب هجران


    چو صبح پرده برافـكن كه پيـش روى تـو ميـرم

    (ديوان، ص 261)

    جلوه نمايى و حضور يار را همچون طلوع صبح به تصوير كشيده است و آشكار اشاره دارد به ايات:

    «الجوار الكنس. و الليل اذا عسعس. و الصبح اذا تنفس؛به گردش درايند و در مكان خود رخ پنهان كنند، قسم به شب تا هنگامى كه روى تاريك گرداند و قسم به صبح روشن وقتى كه دم زند (طلوع كند)». (سوره تكوير، ايات 16 ـ 18)

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    گـشـتـه تيــغ فنـا را بــر ســر ميـدان قـهــر


    جز نسيم لطف جان بخش تو من يحى العظام

    (ديوان،ص 74)

    فرمانرواى ملك سلونى امير نحل داداى دادگستر اقليـم هـل اتى

    (ديوان، ص 570)

    الهام گرفته از سوره مباركه «هل اتي» كه به اعتقاد شيعه و سنى در شأن و منزلت اميرمؤمنان (ع)، فاطمه (س) و حسنين(عليهما السلام) نازل شده است. «هل اتى على الانسان حين من الدهر لم يكن شى مذكورا».

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



  8. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    دهد دو ديده من شرح مجمع البحرين ‌‌‌‌ كند جمال تو تقـريـر فالـق الاصبـاح


    (ديوان، ص 226)

    برگرفته از ايات: «فالق الاصباح و جعل الليل سكناً و الشّمس و القمر حسبانا ذلك تقدير العزيز العليم؛خداست شكافنده پرده صبحگاهان و شب را براى آسايش خلق مقرر داشته و خورشيد و ماه را به نظم معين به گردش آورده، اين تقدير خداى منظم عالم مقتدر است».(سوره انعام، ايه 96)

    «و اذ قال موسى لفتاه لا ابرح حتى أبلغ مجمع البحرين او امضى حقبا؛و چون موسى و رفيقش بدان مجمع البحرين رسيدند، ماهى خود را فراموش كردند آن ماهى راه دريا برگرفت و رفت».(سوره كهف، ايه60)

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



  9. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    عيد آمـد و آن مـاه دل افـروز نيـامـد دل خون شد و آن يار جگر سوز نيامد


    (ديوان،ص 260)

    الهام گرفته از ايه:«تكون لنا عيداً لاوّلنا و اخرنا و اية منك و ارزقنا و انت خيرالرّازقين؛تا اين روز براى ما و كسانى كه پس از ما ايند روز عيد مباركى گردد و ايتى و حجتى از جانب ما براى تو باشد كه تو بر عالميان بهترين روزى دهنده‌گاني». (سوره مائده،ايه 114)

    بسنجيد با اين بيت مولانا:

    هر كـس كـه آفتــاب رخـت ديـد ناگـــهان هرگز چو سايه روى خود از خاك برنداشـت

    به خون بشوى مرا چون قتيل تيغ تـو گـشتـم كه در شريعت عشقت شهيد باشم و غـازى

    (ديوان،ص 329)

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



  10. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    آشكارا اشاره دارد به ايه شريفه: «و لا تحسبن الذين قتلوا فى سبيل اللّه امواتاً بل احياء عند ربهم يرزقون؛و آنان را كه در راه خداوند كشته شده‌اند مرده نپنداريد، بلكه ايشان زنده‌اند و نزد خدايشان روزى مى گيرند».


    (سوره آل عمران، ايه 169)

    به چه افسون دل از آن مار سيه برهانم كان نه مارست كه از خلقه به افسون برود

    (ديوان،ص 228)

    برگرفته شده است از ايه شريفه:«فالقها فاذا هى حيه تسعى؛پس موسى عصا را به زمين انداخت و آن به اژدهاى مهيبى تبديل و به هر سو مى شتافت». (سوره طه، ايه20)

    خواجو از چشم پر آب ار گهر افشان گردد عقد گوهر دلش از لولو مكنون برود

    (ديوان،ص 228)

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



  11. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    برگرفته شده است از اين ايه:«و يطوف عليهم غلمان كانهم لولو مكنون؛و پسرانى مانند لولو مكنون گردشان بر انجام خدمت مى كردند».(سوره طور، ايه 24)


    جادوى چشمش قلم در سحر بابل مى كشد سبزى خطش سزادر دامن گل مى كند

    اشاره است به ايه:«و ما انزل على الملكين ببابل هاروت و ماروت …؛و آنچه را به دو فرشته هاروت و ماروت در بابل نازل شده ياد مى دادند».(سوره بقره، ايه 102)

    امشب كه وصال آن مه سيم براست گر قدر بدانى شب قدرى دگر است

    (ديوان،ص 527)

    ترجمه گونه‌اى است از سوره شريفه قدر:«انا انزلناه فى ليله القدر.و ما ادراك ما ليلة القدر. …؛ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم و تو چه مى دانى كه شب قدر چيست». (سوره قدر، ايات 1 ـ 4)

    چه روشن است كه نور بقا ثبات ندارد به ناز خويش و نياز من شكسته چه نازى

    (ديوان،ص 320)

    برگرفته شده است از ايه:«و ضرب لنا مثلا و نسى خلقه قال من يحى العظام وهى رميم؛و براى ما مثلى زد كه گفت اين استخوان پوسيده را باز كه زنده مى كند، بگو آن خدايى زنده مى كند كه اول بار آنها را حيات بخشيد».(سوره يس، ايه 78)

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم



صفحه 1 از 2 12 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود