صفحه 1 از 3 123 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: کنکاشی دوباره در روایات نزول قرآن بر هفت حرف(پژوهش)

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27

    کنکاشی دوباره در روایات نزول قرآن بر هفت حرف(پژوهش)




    چکیده

    درباره نزول قرآن بر هفت‏حرف بحثهاى فراوانى در طول تاریخ اسلامى‏صورت گرفته است، نکته مهم آن است که گمان رفته، همه روایات مربوطدر مقام بیان یک موضوع است; از این رو در تبیین مفاد این روایات‏اختلافات فراوانى پدید آمده است. در این مقاله ابتدا روایات مربوطبراساس مفادشان دسته بندى و آنگاه هر کدام از اقوال مهم مورد بررسى قرارگرفته و در پایان نتیجه گرفته شده است که آن روایات ناظر به موضوعات‏متعددى است. پاره‏اى از آنها دلالت دارد بر اینکه قرائات ناصحیح افرادى که‏قادر به قرائت صحیح نیستند، در خور گذشت است.

    کلید واژه‏ها: نزول قرآن بر هفت‏حرف، اختلاف قرائات، بطون قرآن،تعدد مضامین قرآن .



    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27



    1) مقدمه

    قبل از ورود به بحث، یادآورى چند نکته، ضرورى به نظر مى‏رسد:

    الف) این موضوع از دیر باز مورد تحقیق و گفتگوى صاحب نظران علوم قرآن قرارگرفته‏است و ارتباطى وثیق با بحث قرائات قرآن دارد; لذا اغلب مؤلفان در کتابهاى‏قرائات به بحث درباره نزول قرآن بر هفت‏حرف نیز پرداخته‏اند. نزول قرآن بر هفت‏حرف <معرکة‏الاراء»، بین صاحب نظران علوم قرآن است; تا آنجا که سیوطى گفته است:<در معناى حدیث نزول قرآن بر هفت‏حرف تا چهل قول نقل شده است‏» [1].

    ب) روایات نزول قرآن بر هفت‏حرف از طریق فریقین نقل شده است. برخى از آنهادر صحیح بخارى و مسلم آمده; ولى در هیچ کدام از کتابهاى اربعه شیعه نیامده است;فقط در بصائرالدرجات و خصال و بعدها در بحارالانوار مشاهده مى‏شود. طبرسى(ره)گفته است: <شایع در اخبار آنان[شیعه] این است که قرآن بر یک حرف نازل شده است وآنچه که عامه از پیامبر صلى الله علیه وآله وسلم نقل کرده‏اند، این است که قرآن بر هفت‏حرف نازل شده‏است...»[3]. همو افزوده است: <معروف و شایع در مذهب و اخبار اصحاب ما [شیعه]این است که قرآن بر یک حرف نازل شده است و مخالفین ما از پیامبر صلى الله علیه وآله وسلم روایت‏کرده‏اند که قرآن بر هفت‏حرف نازل شده است [4] و فیض کاشانى گفته است: [این‏مضمون ] <از طریق عامه شهرت یافته که پیامبر صلى الله علیه وآله وسلم فرموده است: قرآن بر هفت‏حرف‏نازل شده است‏»[5]. همچنین آیت‏الله خویى (ره) گفته است: <در روایات اهل سنت‏آمده است که قرآن بر هفت‏حرف نازل شده است‏»[6].

    ج) به نظر مى‏رسد اختلاف نظر فراوان در مورد روایات نزول قرآن بر هفت‏حرف‏ناشى از چند امراست: اول آنکه ظاهر روایات مذکور با یکدیگر مغایرت بسیار دارد، به‏طورى که قابل جمع نیستند; دوم آنکه همان طور که ابن عربى گفته است، هیچ نص واثرى وجود ندارد که معناى احرف سبعه را روشن سازد[7]; سوم آنکه گمان رفته است‏که همه روایات احرف سبعه ناظر به یک معنى و موضوع است; از این رو در راهیابى به‏مفادى که بتوان آن را مدلول همه روایات احرف سبعه دانست، بسیار دچار مشکل وتشتت آراء شده‏اند تا آنجا که برخى قایل به اجمال روایات مربوطه گشته و معناى‏صحیحى براى آنها متصور ندیده‏اند [8].



    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27



    2) روایات احرف سبعه در کتابهاى روایى اهل سنت

    گرچه برخى از این روایات در صحیح بخارى و مسلم آمده است، ولى از آن جا که‏تمامى آنها را طبرى در تفسیر خود نقل کرده[9] و در کتاب علوم القرآن عندالمفسرین باشماره‏گذارى آمده است [10] و دسته‏بندى این روایات بر اساس مفادشان در نتیجه‏گیرى‏و سهولت مراجعه مؤثر است، براساس این دو منبع به نقل و دسته‏بندى آنها مى‏پردازیم:

    الف) روایاتى که مفاد آنها بر نزول قرآن بر هفت‏حرف دلالت دارد; اما مراد از هفت‏حرف را بیان نکرده است; مانند: <قال رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم: انزل القرآن على سبعة‏احرف‏»; (1) (رسولخداصلى الله علیه وآله وسلم فرمود: قرآن بر هفت‏حرف نازل شده است).

    ب) روایاتى که ضمن بیان نزول قرآن بر هفت‏حرف به این معنا اشاره دارد که قارى‏قرآن مجاز است، کلمات مترادف را جایگزین کلمات قرآنى کند; مانند: <قال رسول‏الله‏صلى الله علیه وآله وسلم: انزل القرآن على سبعة احرف: علیم حکیم، غفور رحیم‏»; (رسولخداصلى الله علیه وآله وسلم‏فرمود: قرآن بر هفت‏حرف نازل شده است; [مثل] علیم حکیم و غفور رحیم ... و یا:<...مالم یختم آیة عذاب برحمة او آیة رحمة بعذاب کقولک هلم و تعال‏»; (2) (مادامى که آیه‏عذاب به رحمت‏یا آیه رحمت‏به عذاب ختم نشود; مانند هلم و تعال).




    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27



    ج) روایاتى که از آنها استفاده مى‏شود، مراد از سبعة احرف، ظاهر و باطن قرآن‏است; مانند: <قال رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم: <انزل القرآن على سبعة احرف، لکل منها ظهر و بطن‏و لکل حرف حد و مطلع‏»; (3) (رسول خداصلى الله علیه وآله وسلم فرمود: قرآن بر هفت‏حرف نازل شده‏است: هر یک ظاهر و باطنى و هر کدام حد و مطلعى دارد).

    د) روایاتى که دلالت‏بر وجود اختلاف برخى از اصحاب پیامبر صلى الله علیه وآله وسلم در قرائت قرآن‏دارد; بدون آنکه موارد اختلاف را ذکر کند; (4) مانند: اختلاف عمربن خطاب و هشام بن‏حکیم در قرائت‏سوره فرقان که پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم قرائت هر دو را صحیح دانست و درباره‏قرائت هر دو فرمود: <کذلک انزلت. ان هذا القرآن انزل على سبعة احرف‏»[11]; (این چنین‏نازل شده است. این قرآن بر هفت‏حرف نازل شده است).

    ه) روایاتى که دلالت دارد بر اینکه مراد از احرف سبعه، اختلاف در قرائت و الفاظقرآن است; نه مفاهیم آن (5) ; مانند این روایت: <... عن ام ایوب، انها سمعت النبى‏صلى الله علیه وآله وسلم‏یقول : نزل القرآن على سبعة احرف ، فما قرات اصبت‏»; (از ام ایوب آورده‏اند که ازپیامبرصلى الله علیه وآله وسلم شنید، مى‏فرمود: قرآن بر هفت‏حرف نازل شده است; به هر کدام قرائت‏کنى، درست است).




    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27



    و) روایاتى که مراد از احرف سبعه را تنوع مفاهیم و پیامهاى قرآنى مى‏داند و نه‏اختلاف قراءات و نه اختلاف در الفاظ; (6) مانند: <عن النبى صلى الله علیه وآله وسلم: نزل القرآن على سبعة‏ابواب و على سبعة احرف : زاجر و آمر و حلال و حرام و محکم و متشابه و امثال‏»; (ازپیامبر روایت‏شده است که قرآن بر هفت‏باب و بر هفت‏حرف نازل شد: نهى کننده،امرکننده، حلال، حرام، محکم، متشابه و امثال).



    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27



    3) روایات احرف سبعه در برخى از کتابهاى روایى شیعه

    روایاتى که در این زمینه دربرخى از کتب روایى شیعه آمده، به قرار ذیل است:

    الف) <... عن حمادبن عثمان قال: قلت لابى عبدالله علیه السلام: ان الاحادیث تختلف عنکم.قال: فقال: ان القرآن نزل على سبعة احرف و ادنى ما للامام ان یفتى على سبعة وجوه‏»[12];(حمادبن عثمان گوید: به امام صادق‏علیه السلام عرض کردم: [چرا] احادیث از شما گوناگون نقل‏مى‏شود؟ فرمود: قرآن بر هفت‏حرف نازل شده است و کمترین حقى که براى امام است، این است که بر هفت وجه فتوا دهد).



    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




  8. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27



    ب) <عن عیسى بن عبدالله الهاشمى عن ابیه عن آبائه علیهم السلام قال: قال رسول الله‏صلى الله علیه وآله وسلم:اتانى‏آت من الله فقال: ان الله عز و جل یامرک ان تقرا القرآن على حرف واحد فقلت: یارب وسع على امتى فقال: ان الله عز و جل یامرک ان تقرا القرآن على سبعة احرف‏»[13];(عیسى بن‏عبدالله هاشمى از پدرش و او از پدرانش آورده است که رسول خداصلى الله علیه وآله وسلم‏فرمود: فرستاده‏اى از جانب خدا به نزدم آمد و گفت: خداى عزوجل تو را فرمان مى‏دهدکه قرآن را بر یک حرف قرائت کنى. گفتم: پروردگارا بر امتم گشایش ده! گفت: خداى‏عزوجل تو را فرمان مى‏دهد که قرآن را بر هفت‏حرف قرائت کنى).

    ج) <عن على علیه السلام قال: <ان الله تبارک و تعالى انزل القرآن على سبعة اقسام. کل منهاشاف کاف و هى امر و زجر و ترغیب و ترهیب و جدل و مثل و قصص‏»[14]; (از على‏علیه السلام‏نقل شده است که فرمود: خداى تبارک و تعالى قرآن را بر هفت قسم نازل کرد. هر یک ازآنها شفابخش و کفایت‏کننده است و آنها عبارتند از: امر، نهى، امیدوار ساختن، بیم دادن، جدل، مثل و قصه‏ها).

    د) <عن ابى جعفر علیه السلام قال: <تفسیر القرآن على سبعة احرف. منه کان و منه مالم یکن‏بعد، ذلک تعرفه الائمه‏»[15] ; (از امام باقرعلیه السلام روایت‏شده است که فرمود: تفسیر قرآن برهفت‏حرف است. برخى از آنها بوجود آمده و برخى دیگر هنوز بوجود نیامده است. آن‏را امامان مى‏دانند).



    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




  9. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27



    ه) نیز از ابن عباس نقل شده است: <جل ما تعلمت من التفسیر من على بن ابى‏طالب وابن مسعود. ان القرآن انزل على سبعة احرف. ما منها الاوله ظهر و بطن و ان على بن‏ابى‏طالب علیه السلام علم الظاهر و الباطن‏»[16]; (بیشتر تفسیر را از على‏بن‏ابى‏طالب و ابن‏مسعودآموختم. قرآن بر هفت‏حرف نازل شده است. هیچیک از آنها نیست مگر آنکه ظاهر وباطنى دارد و على‏بن ابى طالب ظاهر و باطن را دانست).

    از این روایات دو مطلب استفاده مى‏شود: یکى آنکه مفاهیم و پیامهاى قرآنى متعدداست و دیگر آنکه قرآن داراى ظاهر و باطن است.



    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




  10. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27



    این مضامین در بسیارى از روایات اهل سنت نیز آمده است، با مقایسه بین روایات‏فریقین درباره <احرف سبعه‏» روشن مى‏شود که:

    اولا، روایات شیعه در این مورد از تلائم و هماهنگى بیشترى برخوردار است،برخلاف روایات اهل سنت که این ویژگى را ندارد;

    ثانیا، تعداد این روایات در کتابهاى روایى شیعه به مراتب کمتر از تعداد آنها در منابع‏روایى اهل سنت است;

    ثالثا، این روایات در صحیح مسلم و بخارى نقل شده و حال آن که در هیچ یک از کتب‏اربعه شیعه نقل نشده است.



    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




  11. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۵
    نوشته
    5,435
    تشکر:
    1
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    27



    4) نقل و نقد اقوال درباره سبعة احرف

    گرچه برخى از علماى اهل سنت مانند ابو عبیده به تواتر روایات سبعة احرف قایل‏شده‏اند[17]، لیکن در مورد معناى آن بسیار دچار تشتت آراء گردیده‏اند و همین کثرت وتعارض نظریات، کار را براى محقق دشوار و مشکل مى‏کند. البته بطلان برخى از آراءواضح و روشن است و نیازى به مطرح کردن آنها نیست; از این رو در اینجا تنها به نقل ونقد اهم اقوال اکتفا مى‏شود.

    الف) برخى گفته‏اند: مراد این احادیث را نمى‏فهمیم و معناى صحیحى براى آنهانمى‏توان یافت. ابوجعفر محمدبن سعدان نحوى گفته است: <فهم این احادیث دشواراست. معنایش معلوم نیست; زیرا حرف به معانى فراوانى به کار مى‏رود»[18].

    شایان ذکر است که <حرف‏» به معانى حروف هجا، کلمه، معنى و جهت آمده‏است[19]. آیت الله خویى (ره) بر این نظر است که نزول قرآن برهفت‏حرف به معناى‏درستى بازگشت ندارد; از این رو روایات دال بر آن را باید دور افکند[20].



    دست به دست من بده
    پا به پای من بیا
    نگو امروز مال ما
    بگو فردا رو میخوام


    به لطف الهی فردا از آن ماست....




صفحه 1 از 3 123 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود