جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: بررسی احادیث آغاز وحی

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,631
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    504 پست
    حضور
    98 روز 7 ساعت 28 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304

    بررسی احادیث آغاز وحی




    بررسی احادیث آغاز وحی



    قرآن، کتابی الهی برای انسان هاست که ازچهل سالگی پیامبر(ص) تا پایان عمر آن حضرت، به تدریج بر وی نازل شده است. این کتاب، از آغاز نزول آن، مورد توجّه و عنایت بوده است و مسائلی فراوان درباره آن، مطرح است که در کتاب های تاریخ و علوم قرآن، از آنها بحث شده است. از جمله مباحث مهم در مورد قرآن، مسئله آغاز وحی و چگونگی رویارویی پیامبر(ص) با آن است. این که جبرئیل چگونه وحی را بر آن حضرت نازل کرد؟ و آیا قبل از وحیِ رسمی، بر پیامبر اسلام، به گونه های مختلف، وحی نازل شده یا نه؟ آیا زمینه نزول وحیِ رسمی فراهم شده، یا از همان آغاز، بدون زمینه های قبلی آن حضرت، وحی را دریافت کرده است؟ آیا پیامبر(ص) از همان آغاز دریافت وحی می دانست که آنچه بر او نازل شده، سخن خداست، یا این که با تردید، به آنچه نازل شده بود، می نگریست و با مراجعه به افرادی از قبیل خدیجه و ورقة بن نوفل، به آن یقین پیدا کرد؟ مبنای این دیدگاه ها چیست؟

    در مورد مسئله «نخستین وحی»، دو دیدگاه وجود دارد:


    منبع



    بررسی احادیث آغاز وحی


  2. تشکرها 3


  3.  

  4. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,631
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    504 پست
    حضور
    98 روز 7 ساعت 28 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    دیدگاه نخست



    هنگام نزول وحیِ نخستین، پیامبر(ص) از آمادگی کافی برای دریافت وحی بهره مند نبوده است. لذا هنگام نزول وحی، رسول خدا شک کرد که شاید جنون بر او عارض شده یا این که شیطان، تسویلات خود را به عنوان وحی بر او القا کرده است. لذا نزد خدیجه و ورقة بن نوفل رفت و با اعلام آن دو، یقین به وحی بودن آنچه بر او نازل شده بود، برایش حاصل شد و آرامش قلبی پیدا کرد که آنچه بر او نازل شده، یقیناً وحی است. مبنای این دیدگاه، روایتی است از عایشه که در کتب روایی، عموماً، و در کتب روایی اهل سنّت، خصوصاً نقل شده است.

    ما این دیدگاه را نمی پذیریم و آن را مورد تحلیل و بررسی قرار می دهیم؛ زیرا به نظر می رسد که مبنای این دیدگاه، از جهات مختلفی مخدوش است که عبارت اند از:

    1. این روایت، با روایاتی که دالّ بر نزول وحی در بیداری رسول خداست، تعارض دارد.

    2. این دیدگاه با نصّ قرآن، سازگاری ندارد؛ زیرا قرآن، شک را از پیامبر(ص) نفی می کند، در حالی که در این دیدگاه، نسبت شکّ و تردید به پیامبر(ص) داده شده است.


    3 . سند روایت، از چند جهت مخدوش است:

    الف) روایت، مُرسل یا مُرسل معضل است.

    ب) در سلسله سند، افراد مجهول و متّهم وجود دارند.

    پ) روایت، جزو بلاغات زهری بوده و قابلیت احتجاج ندارد.

    4. با سنّت عملی پیامبر(ص) سازگار نیست.


  5. تشکرها 2


  6. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,631
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    504 پست
    حضور
    98 روز 7 ساعت 28 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    دیدگاه دوم



    بر مبنای این دیدگاه، وحی از طُرُق مختلفی بر پیامبر اسلام نازل می شد و پیامبر(ص) هم با یقین به این که آنچه در غار حِرا بر او نازل شده وحی است و با «بیّنه»، آن را دریافت می نمود و او در مقام دریافت وحی، هیچ گونه تردیدی به خود راه نداده است. مبنای این دیدگاه، آیات و روایات فراوانی است که به آنها، استدلال می شود. ما این دیدگاه را پذیرفته ایم؛ زیرا با قرآن و نیز با سنّت پیامبر(ص) ، سازگاری دارد؛ چرا که قرآن در مورد بسیاری بر درستی وحی محمدی گواه و شاهد است که به چند نمونه، اشاره می شود:

    لکن اللّه یَشهَد بما أنزل إلیک.1
    إنّ الرسول حقّ وجاءهم بالبیّنات.2


    والذی أوحینا إلیک من الکتاب هوالحق مصدّقاً لما بین یدیه.3
    ماینطق عن الهوی، إن هو إلاّ وحی یوحی.4


    نتیجه این که به شهادت قرآن، هرچه بوده است، از وحی الهی نشئت گرفته است، به علاوه پیامبر(ص) در قرآن، چنان تصویر شده است که او از عذاب پروردگارش می ترسد و به عجز خودش در تبدیل حرفی از حروف قرآن، معترف است.5
    این دیدگاه، همگام با قرآن، شک و تردید را از پیامبر(ص) نفی می نماید و معتقد است که ائمه با بیّنه مبعوث شده اند و وحی را با یقین، دریافت نموده اند. قرآن هم در موارد بسیاری می فرماید:

    لقد أرسلنا رُسُلنا بالبیّنات.6

    از طرفی، این دیدگاه با سنّت پیامبر(ص) هماهنگ است؛ زیرا پیامبر(ص) در آغاز رسالت، اعلام کرده بود که جز به وحی سخنی نمی گوید و هر جا که وحی در کار نبود، با یارانش به مشورت می پرداخت که نمونه آن را در جنگ های بدر و اُحُد، مشاهده می کنیم.7

    قبل از ورود به بحث، لازم دیدیم استقصایی در مورد روایت بنماییم و پیشینه مختصری از بحث، ارائه دهیم.






  7. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,631
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    504 پست
    حضور
    98 روز 7 ساعت 28 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    الف. استقصای روایت



    روایات مربوط به مسئله آغاز نزول وحی به چهار یا پنج شکل آمده است. مهم ترین آنها دو روایت است که یکی از امّ المؤمنین، عایشه، و دیگری از عبید بن عُمَیر لیثی نقل شده است. بین این دو روایت که با تفصیل بیشتری سخن می گویند، معتبر ترین روایت را از عایشه نقل کرده اند که ما آن را محور بحث قرار داده ایم. این روایت، در چند جایصحیح مسلم و صحیح البخاری آمده است. احمد در مسند، با چهار سند که به عایشه ختم می شوند، این روایت را نقل می کند. عبدالرزّاق صنعانی نیز در المصنَّف، متذکّر روایت عایشه شده است. سیوطی در الدُرّ المنثور، حدیث آغاز وحی را از طریق عایشه؛ اما با متنی متفاوت با متن «صحیحین» ارائه می دهد. ابن سعد در الطبقات الکبری، با سه سند و سه متن، حدیث را نقل می کند. علاوه بر منابع فوق، حدیث مورد بحث، در السیرة النبویةی ابن هشام(ج1، ص 249)، تاریخ الطبری(ج2، ص 47)، تاریخ ابن الأثیر(ج1، ص478)، تاریخ الاسلام ذهبی(ج1، ص117)، إمتاع الأسماع مقریزی (ج1، ص30)، عیون الأثر ابن سید الناس(ج1، ص 168) و نیز در تفسیر الطبری(ج15، ص 318)، تفسیر ابن کثیر(ج8، ص 436)، تفسیر القُرطُبی(ج 20، ص 118)، فی ظلال القرآن( ج6، 3934) آمده است.

  8. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,631
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    504 پست
    حضور
    98 روز 7 ساعت 28 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    ب. پیشینه بحث


    در زمان ما علامه سید جعفر مرتضی در فصل اوّل از باب دوم کتاب الصحیح من سیرة النبی الأعظم(ص) ، به بحث در مورد بعثت پرداخته است. ایشان ده حدیث در این باره نقل نموده که از جمله آنها حدیث مورد بحث از عایشه در این نوشتار است. او تا حدودی به بررسی و نقد حدیث پرداخته است. علامه سید مرتضی عسکری در کتاب نقش ائمه در احیای دین، به بحث در مورد این حدیث پرداخته است و آن را از چند جهت، مورد نقد قرار داده است. محقّق معاصر، رسول جعفریان هم در تاریخ سیاسی اسلام، ضمن بحث از آغاز وحی، مطالبی درباره حدیث منقول از عایشه در این مورد، آورده است.
    دو نوشتار مستقل نیز به بحث در باب «حدیث بدء وحی» پرداخته اند که عبارت اند از:

    الف. دفاع عن الحدیث النبوی: حدیث بدء الوحی، نوشته دکتر سعد مرتضی. این نوشتار، اگرچه به نحو جامع و کاملی وارد بحث نشده، امّا می توان ادّعا کرد که مفصّل ترین کتاب در این زمینه است.

    ب. شعاع وحی بر فراز کوه حراء، از محقق معاصر علی دوانی.

    علاوه بر منابع مذکور، افراد زیر نیز به بحث در مورد حدیث بدء وحی پرداخته اند که به این شرح است: دکتر غلامحسین زرگری نژاد در کتاب تاریخ صدر اسلام(بخش سوم، فصل اول، ص 222)؛ دکتر محمد روّاس قلعه چی در کتاب قرائة سیاسیة للسیرة النبویة(فصل اوّل، ص 35) و نیز در کتاب قرائة جدیدة للسیرة النبویة (باب دوم، ص 34)؛ محمد غضبان در کتاب فقه السیرة النبویة(فصل یازدهم، ص 125)؛ محمد حسین هیکل در کتاب حیاة محمد (فصل چهارم، ص 123)، کامل سلامة الدقس در دولة الرسول من التکوین الی التمکین(ص 154)، محمد قوام الوِشْنَوی القمّی در حیاة النبی و سیرته (ص81)، هاشم معروف الحسنی در سیرة المصطفی (فصل سوم، ص 101)، دکتر محمد سعید البوطی در فقه السیرة النبویة (ص 92)، دکتر محمد ابراهیم آیتی در تاریخ پیامبر اسلام(ص 83) و محمد ابوزهره در خاتم پیامبران(ج 1، فصل هشتم).

    در بین دانشمندان غربی، اوّلین نوشته در زمینه روایات آغاز وحی، از نئو فانس است که در کتاب اسلام شناسی غرب نگارش یافته است. مونتگُمِری وات در کتاب محمد، پیامبر و سیاستمدار(فصل 2، ص 16، ترجمه: اسماعیل والی زاده) به بحث درباره احادیث آغاز وحی پرداخته است. پروفسور دوم لاندو، خاورشناس انگلیسی نیز در تاریخ ملل و دول اسلامی، این احادیث را بررسی کرده است. همچنین پروفسور کارل بروکِلْمان در کتاب تاریخ ملل و دول اسلامی، آغاز شدن وحی را مورد بررسی قرار داده است.


  9. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,631
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    504 پست
    حضور
    98 روز 7 ساعت 28 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    تحلیل و بررسی دیدگاه اوّل


    در این مقاله، با استناد به قرآن و سنّت، به بررسی حدیث نقل شده از عایشه در مورد آغاز وحی می پردازیم. با توجه به این که اندیشمندان اهل سنّت، اهتمام خاصّی به صحیح البخاری دارند، ما کامل ترین روایتی را که مستند دیدگاه اول است، از آن نقل می کنیم. متن حدیث مذکور، در صحیح البخاری، چنین آمده است:

    حدّثنا یحیی بن بکیر، حدّثنا اللیث، عن عقیل، عن ابن شهاب، حدّثنی عبدالله بن محمد، حدّثنا عبدالرزّاق، حدّثنا مُعَمّر، قال الزهری: فأخبرنی عروة، عن عائشة(رض) انّها قالت: اوّل ما بدء به رسول الله من الوحی الرؤیا الصّادقة فی النوم فکان لا یری رؤیا إلاّ جاءت مثل فلق الصبح، فکان یأتی حِراء فیتحنّث9فیه، و هو التعبّد اللّیالی ذوات العدد، و یتزوّد لذلک. ثم یرجع الی خدیجة فترود لمثلها، حتی فجئه الحق و هو فی غار حراء فجاءه الملک فیه، فقال: «إقرأ». فقال النبی(ص): فقلت: «ما أنا بقارئ». فأخذنی ففطّنی حتی بلغ منی الجهد، ثم أرسلنی، فقال: «إقرأ»، فقلت: «ما أنا بقارئ»، فأخذنی ففطّنی الثانیة حتی بلغ منی الجهد، ثم أرسلنی، فقال: «إقرأ باسم ربّک الذی خلق»، حتی بلغ: «علّم الإنسان ما لم یعلم». فرجع بها ترجف بوادره، حتی دخل علی خدیجة، فقال [زمّلونی! زمّلونی!]. فزمّلوه، حتی ذهب عنه الروع. فقال: «یا خدیجة! مالی؟» و أخبرها الله الخبر. وقال: قد خشیت علی نفسی. فقالت له: «کلاّ. أبشر فوالله لایحزنک الله أبداً. إنّک لتصل الرحم، و تصدق الحدیث، و تحمل الکلّ و تُقری الضیف و تعیّن علی نوائب الحق»، ثم انطلقت به خدیجة حتی أتت به ورقة بن نوفل بن أسد بن عبدالعزّی بن قصی* و هو ابن عمّ خدیجة أخی أبیها و کان إمرءً تنصّر فی الجاهلیة و کان یکتب الکتاب العربی، فیکتب بالعربیة من الإنجیل ما شاء الله أن یکتب، و کان شیخاً کبیراً قد عمی. فقالت له خدیجة: «أما ابن عم، إسمع من ابن أخیک». فقال ورقة: «ابن اخی! ماذا تری؟» فأخبرهُ النبی(ص) ما رأی. فقال ورقة: «هذا الناموس الذی اُنزل علی موسی، یا لیتنی فیها جذعاً، أکون حیّاً حین یخرجک قومک». فقال رسول الله: «أو مخرجی هم». فقال ورقة: «نعم، لم یأت رجل قطّ بمثل ما جئت به الاعودی و إن یدرکنی یومک أنصرک نصراً مورّدا». ثم لم ینشب ورقة أن توفی، و فتر الوحی فترة حتی حزن النبی فیما بلغنا، حزناً غدا منه مراراً کی یتردّی من رؤوس شواهق الجبال، فکلما أوفی بذروة جبل لکی یُلقی منه نفسه تبدی له جبرئیل، فقال: «یا محمد! إنّک رسول الله حقاً». فیسکن لذلک جاشُه، و تقرّ نفسه، فیرجع، فاذا طالت علیه فترة الوحی غدا لمثل ذلک، فإذا أوفی بذروة جبل تبدّی له جبرئیل فقال له مثل ذلک.10


    برای بررسی و تحلیل حدیث «بدء وحی»، در آغاز، آن را از نظر سند، بررسی می کنیم و سپس به بررسی دلالی آن می پردازیم


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود