صفحه 1 از 3 123 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: نهج البلاغه؛ رازی جاودانه!... مرواریدهای درخشان در آسمان اندیشه

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت مرداد ۱۳۹۲
    نوشته
    1,460
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    47 روز 5 ساعت 55 دقیقه
    دریافت
    4
    آپلود
    0
    گالری
    161

    نهج البلاغه؛ رازی جاودانه!... مرواریدهای درخشان در آسمان اندیشه





    به خدا سوگند....


    • در فرازهائی از نامه 45 نهج البلاغه علی علیه السلام اندیشه می کنیم تا به شگفتی های بیان و باور علی علیه السلام بیشتر آشنا شویم و آن یگانه دهر را بهتر بشناسیم.


    فـَوَاللّهِ مـَا كـَنـَزتُ مِن دُنيَاكُم تِبرا، وَلاَ ادَّخَرتُ مِن غَنَائِمِهَا وَفرا، وَلاَ اءَعدَدتُ لِبَالِى ثـَوبـِى طـِمـرا،

    وَلاَ حـُزتُ مـِن اءَرضـِهـَا شـِبرا، وَلَهِيَ فِي عَينِي اءَوهَى وَاءَهوَنُ مِن عَفصَةٍ مَقِرَةٍ.


    به خدا سوگند از دنياى شما طلائى نيندوختم و از غنائم آن چيزى ذخيره نكردم

    و براى كـهـنـه جـامـه خـود جـايـگـزيـنـى تهيّه نديدم و از زمين آن يك وجب به تصرّف در نياوردم

    و توشه ناچيزى از آن برنگرفتم.

    و همانا دنيا در نظر من از آن گياه تلخ، پست تر و بى اعتبارتر است!


    آری علی علیه السلام، بدينسان رساترين شعار زاهدان را تبلور مى بخشد.


    نهج البلاغه صبحی صالح نامه 45

    نهج البلاغه؛ رازی جاودانه!... مرواریدهای درخشان در آسمان اندیشه



  2. تشکرها 2


  3.  

  4. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت مرداد ۱۳۹۲
    نوشته
    1,460
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    47 روز 5 ساعت 55 دقیقه
    دریافت
    4
    آپلود
    0
    گالری
    161




    به خدا سوگند......


    فراز دیگری از نامه 45 نهج البلاغه علی علیه السلام:

    بَلَى كَانَتْ فِي أَيْدِينَا فَدَكٌ مِنْ كُلِّ مَا أَظَلَّتْهُ السَّمَاءُ
    فَشَحَّتْ عَلَيْهَا نُفُوسُ قَوْمٍ وَ سَخَتْ عَنْهَا نُفُوسُ قَوْمٍ آخَرِينَ وَ نِعْمَ الْحَكَمُ اللَّهُ

    آرى، ما را از تمامى آن چه در زير اين آسمان كبود است، تنها فدكي بود كه گروهى بر آن بخل ورزيدند

    و گروهى گذشت نشان دادند. و در هر حال خدا داور خوبى است.


    وَ مَا أَصْنَعُ بِفَدَكٍ وَ غَيْرِ فَدَكٍ وَ النَّفْسُ مَظَانُّهَا فِي غَدٍ جَدَثٌ تَنْقَطِعُ فِي ظُلْمَتِهِ آثَارُهَا وَ تَغِيبُ أَخْبَارُهَا
    وَ حُفْرَةٌ لَوْ زِيدَ فِي فُسْحَتِهَا وَ أَوْسَعَتْ يَدَا حَافِرِهَا لَأَضْغَطَهَا الْحَجَرُ وَ الْمَدَرُ وَ سَدَّ فُرَجَهَا التُّرَابُ الْمُتَرَاكِمُ

    مرا با فدك و جز فدك چه كار؟

    در حالى كه جايگاه نفس به فردا، خانه‏ى گورى باشد كه در سياهى آن آثارش گسسته گردد

    و اخبارش به فراموشى سپرده شود،

    و نيز گودالى كه اگر گشايشى بيش يابد و حفر كننده‏اش را دست و دلى باز باشد، سرانجام سنگ و گل به تنگيش كشاند

    و انبوهه‏ى خاك روزنه‏هايش را بياكند.


    نهج البلاغه؛ رازی جاودانه!... مرواریدهای درخشان در آسمان اندیشه









  5. تشکرها 2


  6. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت مرداد ۱۳۹۲
    نوشته
    1,460
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    47 روز 5 ساعت 55 دقیقه
    دریافت
    4
    آپلود
    0
    گالری
    161



    به خدا سوگند......

    ادامه فرازهائی از نامه 45 نهج البلاغه علی علیه السلام:

    در این سخنان بیندیشیم تا با شگفتی های بیان و باور علی علیه السلام بیشتر آشنا شویم و آن یگانه دهر را بهتر بشناسیم.

    وَ إِنَّمَا هِيَ نَفْسِي أَرُوضُهَا بِالتَّقْوَى لِتَأْتِيَ آمِنَةً يَوْمَ الْخَوْفِ الْأَكْبَرِ وَ تَثْبُتَ عَلَى جَوَانِبِ الْمَزْلَقِ
    اينك منم كه خويشتن خويش را با خويشتن بانى رياضت مى‏دهم تا در ترسناكترين روز، احساس امنيت كند، و در لغزشگاهها استوار بماند.

    فَمَا خُلِقْتُ لِيَشْغَلَنِي أَكْلُ الطَّيِّبَاتِ كَالْبَهِيمَةِ الْمَرْبُوطَةِ هَمُّهَا عَلَفُهَا أَوِ الْمُرْسَلَةِ شُغُلُهَا تَقَمُّمُهَا تَكْتَرِشُ مِنْ أَعْلَافِهَا وَ تَلْهُو عَمَّا يُرَادُ بِهَا أَوْ أُتْرَكَ سُدًى أَوْ أُهْمَلَ عَابِثاً أَوْ أَجُرَّ حَبْلَ الضَّلَالَةِ أَوْ أَعْتَسِفَ طَرِيقَ الْمَتَاهَةِ

    فلسفه‏ى آفرينش من نه اين است كه خوردن غذاهاى خوب و لذيذ مشغولم بدارد.

    چونان حيوان به آخور بسته‏اى كه او را انديشه‏اى جز از علف نباشد يا چهار پايان رها شده در چراگاه كه تنها كارشان نشخوار باشد، گياهان دشت را نشخوار همى كنند،

    غافل از آن كه در پروار كردنشان دام داران چه انگيزه‏ای دارند!
    و نه اين كه بى‏هدف رها شوم و عمر را به پوچى بگذرانم،
    يا به ريسمان گمراهى گردن بسپارم،
    يا راه سرگردانى بپيمايم.



    نهج البلاغه؛ رازی جاودانه!... مرواریدهای درخشان در آسمان اندیشه



  7. تشکرها 2


  8. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۹
    نوشته
    643
    تشکر:
    1
    حضور
    7 روز 16 ساعت 52 دقیقه
    دریافت
    27
    آپلود
    0
    گالری
    0



    به خدا سوگند از دنياى شما طلائى نيندوختم و از غنائم آن چيزى ذخيره نكردم

    و براى كـهـنـه جـامـه خـود جـايـگـزيـنـى تهيّه نديدم و از زمين آن يك وجب به تصرّف در نياوردم

    و توشه ناچيزى از آن برنگرفتم.

    و همانا دنيا در نظر من از آن گياه تلخ، پست تر و بى اعتبارتر است!
    ایا واقعا چنین بوده!!!؟؟
    هیچ زمینی در تصرف نداشته!!!؟؟
    اینهمه باغ خرما که به وراثش رسید چیه پس؟؟!!
    خرجی اینهمه زن و کنیز و غلام و عیال را چگونه تامین میکرده!!؟؟

  9. تشکر


  10. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت مرداد ۱۳۹۲
    نوشته
    1,460
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    47 روز 5 ساعت 55 دقیقه
    دریافت
    4
    آپلود
    0
    گالری
    161



    سوال: ایا واقعا چنین بوده؟

    پاسخ: آنچه مسلم است اینکه امام علی(ع) قبل از تصدی خلافت به حفر چاه، ایجاد نخلستان و... اقدام نموده و پس از به نتیجه رسیدن آنها را وقف می نموده ویا درآمد آنها را در راه خدا انفاق می کرده است.


    امام على عليه السلام پس از تصدى خلافت ، براى اصلاح انحرفات دوره عثمان هر گونه ارتزاق از بيت المال رابر خود منع نموده و در ميان مردم اعلام نمود« انى والله لا ازراكم من فيئكم درهما ما قام عذق بيثرب . . . »
    ابن شعبه ، تنبيه الخواطر ، ج 2 ، ص . 151
    « به خدا قسم من از بيت المال شما درهمى براى خود برنخواهم گرفت ماداميكه يك درخت خرما در مدينه داشته باشم » .

    امام عليه السلام اين مطلب را به اهل كوفه نيز اعلام كرده و فرمود:

    « يا اهل الكوفة! اذا انا خرجت من عندكم بغير رحلى و راحلتي و غلامي فأنا خائن » .
    ابى هلال الثقفى ، الغارات ، ج 1 ، ص 68 ، ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، ج 2 ، ص . 200
    « اى مردم كوفه: اگر من با چيزى به جز زيراندازم و مركب و خدمتكارم از ميان شما خارج شدم ، پس خيانتكار خواهم بود » .

    حكايات شنيدنى درباره اجتناب شديد حضرت از ارتزاق از بيت المال بسيار زياد است و در اينجا فقط به نقل يك مورد اكتفا مى‏كنيم . ابن عساكر از عشرة نقل مى‏كند كه گفت:

    « در يكى از محله‏هاى كوفه به نام خورنق بر على عليه السلام وارد شدم در حاليكه لباس مندرسى از جنس قطيفه بر تن داشت به گونه‏اى كه به خود مى‏لرزيد ، گفتم: يا اميرالمؤمنين ، خداوند براى شما و خانواده شما در اين مال ( بيت المال ) سهمى قرار داده است و آنگاه شما بر خود چنين روا مى‏داريد!
    فرمود: به خدا قسم كه من چيزى از اموال شما بر نمى‏گيرم ، و اين نيست مگر همان قطيفه خود كه از خانه‏ام ـ و يا از مدينه برداشته‏ام ».
    ابن عساكر ، تاريخ دمشق ، ج 42 ، ص 477 و 481 ، ابو عبيد ، الاموال ، ص 284 ، ح . 671

    فعاليت‏هاى اقتصادى امام عليه السلام را به دو دسته مى‏توان تقسيم نمود ، دسته اول فعاليت‏هاى ضرورى است كه حاصل آن صرف مخارج جارى خانواده مى‏گرديد و در اين باره گفته‏اند .
    « اميرالمؤمنين عليه السلام هر گاه از جهاد فراغت مى‏يافت، به تعليم مردم و قضاوت در ميان آنها مى‏پرداخت و پس از فراغت از اينها ، در بوستانى كه داشت به كار دستى اشتغال مى‏ورزيد. »
    ابن فهد حلى ، عدة الداعى ، ج 101 ، علامه مجلسى ، بحارالأنوار ، ج 103 ، ص 16 ، ح . 70

    دسته دوم فعاليت‏هايى است كه درآمدى مازاد بر هزينه‏هاى جارى زندگى داشت و حاصل آن در راه خداوند انفاق مى‏گرديد.

    كلام ذيل از ابن ابى الحديد در نقل سيره اميرالمؤمنين عليه السلام به اين دسته از فعاليت‏هاى امام اشاره مى‏كند.
    « اميرالمؤمنين عليه السلام با دست خود كار مى‏كرد ، زمين شخم مى‏زد و آبيارى مى‏نمود ، و خرما مى‏كاشت ، همه اين كارها را حضرتش بى واسطه و مباشرتا انجام مى‏داد و هيچ چيز كم يا زياد نه براى خود و نه براى فرزندانش از حاصل اين كارها باقى نمى‏گذاشت و همه را در راه خدا انفاق مى‏نمود »
    ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، ج 15 ، ص . 147

    به طور معمول بيشتر وقت امام عليه السلام در طول دوره 5 ساله خلافت ، صرف اداره حكومت گرديد.
    به ويژه آنكه دراين دوره ، بروز فتنه‏ها و آشوبهاى پى در پى داخلى ، فرصت چندانى براى پرداختن به امور اقتصادى باقى نگذاشته بود . با اين حال ، سامان دهى امور اقتصادى مردم خصوصا رسيدگى به معيشت اقشار آسيب‏پذير جامعه ازنظر ايشان دور نبود.

    در زمينه فعاليت‏هاى عمرانى فردى مشكل خاصى كه در اين دوره وجود داشت ، خاطره بدى بود كه مردم از چپاول اموال بيت المال توسط دستگاه خلاقت پيشين و ثروتهاى نجومى آنان داشتند و در چنين شرايطى هر گونه فعاليت اقتصادى امام عليه السلام كه منجر به توليد ثروت جديدى مى‏گرديد در انظار مردم ادامه سياست دوره عثمان تلقى مى‏شد.

    از اين رو امام عليه السلام در اين دوره در عين حاليكه در فرصت‏هاى ممكن از تلاش‏هاى اقتصادى فردى باز نايستاد، از رهآورد اين تلاش‏ها هيچ ثروتى براى خود نيندوخت وهمه را در راه خدا انفاق نمود.

    امام باقر عليه السلام مى‏فرمايند:

    « به راستى كه [ اميرالمؤمنين عليه السلام ] پنج سال بر مردم حكومت كرد و آجرى روى آجرى نگذاشت و نه خشتى روى خشتى نهاد ( و خلاصه هيچ بنايى براى خويش كه حكومت مسلمانان را داشت نساخت ) و نه ملك و آبى براى خود جدا كردو نه ( نقره ) سفيد و ( طلاى ) سرخى به جاى گذارد جز هفتصد درهم كه از سهميه بيت المالش زياد آمده بود و قصد داشت به وسيله آن براى خانواده‏اش خدمتكارى بخرد ».
    الكلينى ، الكافى ، ج 8 ص 130 ، ح . 100

    برای توضیح بیشتر به کتاب
    سيره اقتصادى امام على(ع) نوشته سيد رضا حسينى مراجعه فرمائید.



  11. تشکرها 2


  12. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۹
    نوشته
    643
    تشکر:
    1
    حضور
    7 روز 16 ساعت 52 دقیقه
    دریافت
    27
    آپلود
    0
    گالری
    0



    پاسخ: آنچه مسلم است اینکه امام علی(ع) قبل از تصدی خلافت به حفر چاه، ایجاد نخلستان و... اقدام نموده
    پس چرا میگه یک وجب زمین هم نداشتم؟؟!
    و پس از به نتیجه رسیدن آنها را وقف می نموده ویا درآمد آنها را در راه خدا انفاق می کرده است.
    پس این ارث عظیمی که به وراثش رسیده از کجا اومده!!

  13. تشکر


  14. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    نقل قول نوشته اصلی توسط talleb نمایش پست
    پس چرا میگه یک وجب زمین هم نداشتم؟؟!

    پس این ارث عظیمی که به وراثش رسیده از کجا اومده!!
    دوست گرامی
    اگر ممکن است مصداق و مثال بیاورید.
    متشکرم

    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا

  15. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۹
    نوشته
    643
    تشکر:
    1
    حضور
    7 روز 16 ساعت 52 دقیقه
    دریافت
    27
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط partofar نمایش پست
    دوست گرامی
    اگر ممکن است مصداق و مثال بیاورید.
    متشکرم
    در این وصیت نامه مشخص است که علی باغهای خرما و کنیزانی دارد که درمورد انها به پسرش حسن وصیت میکند پس اینکه میگوید حتی یک وجب زمین هم ندارم بی معناست اینهم سند از نهج البلاغه .نهج البلاغه نامه24:
    وصيت اقتصادي نسبت به اموال شخصي اين دستوري است که بنده خدا علي بن ابيطالب، امير مومنان نسبت به اموال شخصي خود براي خشنودي خدا، داده است، تا خداوند با آن به بهشتش درآورد، و آسوده‏اش گرداند. (قسمتي از اين نامه است) همانا سرپرستي اين اموال بر عهده فرزندم حسن بن علي است، آنگونه که رواست از آن مصرف نمايد، و از آن انفاق کند، اگر براي حسن حادثه‏اي رخ داد و حسين زنده بود، سرپرستي آن را پس از برادرش به عهده گيرد، و کار او را تداوم بخشد. پسران فاطمه از اين اموال به همان مقدار سهم دارند که ديگر پسران علي خواهند داشت، من سرپرستي اموالم را به پسران فاطمه واگذارم، تا خشنودي خدا، و نزديک شدن به رسول الله (ص) و بزرگداشت حرمت او، و احترام پيوند خويشاوندي پيامبر (ص) را فراهم آورم. ضرورت حفظ اموال و با کسي که اين اموال در دست اوست شرط مي‏کنم که اصل مال را حفظ نموده تنها از ميوه و درآمدش بخورند و انفاق کنند، و هرگز نهالهاي درخت خرما را نفروشند، تا همه اين سرزمين يکپارچه زير درختان خرما بگونه‏اي قرار گيرد که راه يافتن در آن دشوار باشد. و زنان غير عقدي من که با آنها بودم و صاحب فرزند يا حامله مي‏باشند، پس از تولد

    فرزند، فرزند خود را گيرد که او بهره او باشد، و اگر فرزندانش بميرد، مادر آزاد است، کنيز بودن از او برداشته، و آزادي خويش را باز يابد، (وديه) به معني نهال خرما، و جمع آن (ودي) بر وزن (علي) مي‏باشد، و جمله امام نسبت به درختان (حتي تشکل ارضها غراسا) از فصيح‏ترين سخن است يعني زمين پردرخت شود که چيزي جز درختان به چشم نيايند
    )
    بویژه قسمت اخرش در مورد کنیزان بدبخت جالب است!!!!!!!
    ویرایش توسط talleb : ۱۳۹۲/۰۵/۱۹ در ساعت ۱۲:۴۹


  16. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    1,384
    مورد تشکر
    74 پست
    حضور
    13 روز 20 ساعت 55 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط talleb نمایش پست
    نمیخوای یه جوری توجیهش کنی مثلا بگی تمام این نخلها در کمتر از یک وجب کاشته شده بود و امام یک وجب زمین نداشته؟!!!!
    یا مثلا یکی از این حدیثها ضعیفه!!
    یا این وصیت اشتباهی تو نهج البلاغه اومده!!!
    ووووویا بسرعت زحمت کشیده جمع و جور و قفل فرمایید؟؟؟
    با سلام و ادب
    دوست عزیز اگر کمی در سخن حضرت و منظور ایشان تامل می فرمودید اینگونه شبه نمی کردید.
    تصرف عبارتست از استيلاء و سلطه برمال است بمنظور استفاده و انتقاع از آن بطوريكه بتوان هر نوع استفاده از نمود.در اینجا منظور حضرت این می باشد که ما هیچ مالی را برای شخص و منفعت شخصی خود تصرف نکرده و همه برای خدا بوده و در راه خدا هم خرج کرده و جهت هوای نفس و مال اندوزی نبوده و وصیت به فرزندان هم در راستای همین هدف می باشد.منظور حضرت خیلی واضح می باشد.
    در مورد فعالیت های اقتصادی حضرت به طور خلاصه می توان گفت كه سيره اقتصادى اميرمؤمنان عليه السلام ، تجسم عينى احكام ، آرمانها و ارزش هاى اسلامى است . او همانطور كه در علوم ، فنون ، معارف ، سياست ، جهاد ، خطابه و . . . سرآمد انسان هاى روزگار است . در زمينه رفتار اقتصادى نيز ، موفق‏ترين چهره تاريخ بشريت به شمار مى‏ رود .
    فعاليت‏ هاى اقتصادى امام على عليه السلام بر اساس يك برنامه كامل اقتصادى است ، كه در آن جايگاه هر يك از اهدف نهايى و اهداف ميانى و قواعد رفتارى متناسب با آنها به طور دقيق مشخص گرديده و در نحوه اجراى آن نيز هيچ گونه رفتار ناسازگارى ، مشاهده نمى ‏شود . در اين برنامه و مدل رفتارى ، ارزش ذاتى و هدف نهايى و بنيادى‏ترين اصل زندگى « جلب خشنودى خدا و خوف از عذاب او » است . اين اصل بر تمامى رفتارهاى اقتصادى امام عليه السلام حاكم است . و معناى كار عاقلانه اقتصادى در نزد او هر كارى است كه جلب رضايت خداوند و يا فرو نشاندن خشم او را در پى داشته باشد .

    هدف ميانى و قاعده‏اى كه امام عليه السلام در تمام رفتارهاى اقتصادى خود اعم از توليد ، پس انداز و سرمايه گذارى ، مصرف و مشاركت‏ هاى اجتماعى ، بر اساس آن عمل مى‏كند « بيشينه كردن كمك با حداقل هزينه » است . حضرت به منظور دست يابى به چنين هدف نهايى ‏اى تلاش و كوشش خود را در توليد ثروت و كسب درآمد به كار مى‏ گيرد . و در تخصيص اين درآمدها كمترين سهم را براى خود و بيشترين سهم را به مشاركت‏ هاى اجتماعى تخصيص مى‏ دهد . و براى آنكه بتواند ظرفيت كمك خود را بالا ببرد اقدام به سرمايه گذارى مى‏ كند .
    بسیاری از اموال خود را نیز وقف فرمودند که نشان از انگیزه ایشان در این زمینه است.(1)


    1. ابن حنبل ، فضائل الصحابة ، ج 1 ، ص 548 ، ح 922 ، القاضى نعمان ، دعائم الاسلام ، ج 2 ، ص . 340 .
    و ابن شهر آشوب ، المناقب ، ج 2 ، ص 74؛ الكلينى ، الكافى ، ج 7 ، ص 54 ، ح 94؛ الطوسى ، التهذيب ، ج 9 ،ص 148 ، ح .

    نهج البلاغه؛ رازی جاودانه!... مرواریدهای درخشان در آسمان اندیشه

    آیدی قبلی بنده : پاسخگوی معارف قرآن



  17. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت دي ۱۳۸۹
    نوشته
    57
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    1 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    سلام.متاسفانه این افرادی که اشکال الکی میکنند و فکر می کنند شاهکار کردند کمترین مطالعه رو ندارند تا بدانند امام چه شخصیتی داشته.
    هداف و انگيزه‏ها در شكل دادن به رفتار اقتصادى انسان مهمترين نقش را به عهده دارند . تصميم به كار ، تنظيم ميزان ساعات كار و فراغت ، انتخاب شغل ، ميزان توليد و نوع كالاى توليدى به طور مستقيم تحت تأثير كار و توليد ، تعيين مى‏شوند . در سطوح پايين‏تر درآمدى نوع مردم براى تأمين نيازهاى متعارف زندگى تلاش مى‏كنند ، اما از آنجاييكه خواسته‏هاى انسان از نظر كمى و كيفى متعدد بوده و تحت تأثير انگيزه‏هاى اساسى‏ترى تعيين مى‏شوند ، اقتصاددانان در تحليل رفتارهاى اقتصادى افراد ، انگيزه‏هاى انسان را با نگاه عميق‏ترى مورد برسى قرار داده‏اند . از ديدگاه فيلسوفان اقتصادى غرب ، چون؛ جرمى بنتام ، هابز ، ويليام جونز ، آدام اسميت و مانند آنها ، هدف نهايى انسان لذت و خوشى فردى است .و از آنجاييكه ، لذت و خوشى به عنوان هدف نهايى داراى ارزشى ذاتى است ، اهداف ميانى و واسطه‏اى بايد در راستاى تحقق اين هدف تعيين شوند . از اين رو ، براى توليد كننده ، اهداف ميانى‏اى ، چون؛ حداكثر كردن سود ، حداكثر كردن درآمد و حداقل كردن زيان را مطرح ساخته‏اند .(1)
    امام على عليه السلام در نهج البلاغه شديدا حاكميت لذت‏طلبى بر رفتار خود را انكار كرده و مى‏فرمايند :

    « من آفريده نشدم كه خوردن خوراكيهاى پاكيزه مرا به خود ، مشغول دارد ، همچون حيوان پروارى كه تمام همش ، علف است ، و يا همچون حيوان رها شده‏اى كه شغلش چريدن و خوردن و پر كردن شكم مى‏باشد . و از سرنوشتى كه در انتظار اوست بى خبر است ، آيا بيهوده يا مهمل و عبث آفريده شده‏ام؟ »(2).
    در ادامه همين بيان ، امام عليه السلام جايگاه دنيا و لذتهاى دنيوى در انديشه خود را چنين بيان مى‏كنند :

    « كسيكه در لغزشگاههاى تو قدم گذارد ، سقوط مى‏كند . كسى كه بر امواج بلاهاى تو سوار گردد غرق مى‏شود . ( اما ) كسى كه از دامهاى تو خود را بر كنار دارد پيروز مى‏گردد . آن كه از دست تو سالم رسته از اين هيچ ناراحت نيست كه معيشت او به تنگى گراييده ، چرا كه دنيا در نظر او همچون روزى است كه زمان زوال و پايان گرفتنش فرا رسيده .
    از من دور شو! سوگند به خدا! من رام تو نخواهم شد تا مرا خوارسازى؛ و زمام اختيارم را بدست تو نخواهم سپرد كه به هر كجا بخواهى ببرى! به خدا سوگند ـ سوگندى كه تنها مشيت خداوند را از آن استثناء مى‏كنم ـ آن چنان نفس خويش را به رياضت وا دارم كه به يك قرص نان ـ هر گاه به آن دست يابم ـ كاملا متمايل شود و به نمك ، به جاى خورشت قناعت نمايد »(3)
    در نگاه امام تنها هدفى كه داراى ارزش ذاتى و اصيل است و همه اهداف ميانى بايد در مسير رسيدن به آن اتخاذ شوند ، جلب رضايت و خشنودى خداوند است . رضايت خداوند انگيزه نيرومندى است كه على عليه السلام را در شدت گرماى روز به تلاش اقتصادى وا مى‏دارد ، در حاليكه شخصا هيچ نيازى به محصول آن ندارد .(4)
    عظمت اخلاص او از اين كلام ابن ابى الحديد درباره كار او به خوبى روشن مى‏شود:

    « اميرالمؤمنين على عليه السلام براى درختان خرماى گروهى از يهوديان مدينه با دستان خود آب مى‏كشيد تا حدى كه دستانش تاول مى‏زد ، و دستمزد خود را صدقه مى‏داد و بر شكم خود ( از گرسنگى ) سنگ مى‏بست »(5)اگر بخواهيم ، متناسب با اين هدف نهايى ، براى كار و توليد امام عليه السلام يك هدف ميانى معرفى كنيم ، مى‏توانيم به عنوان « حداكثر كردن كمك با كمترين هزينه » يا حداكثر كمك اشاره كنيم . رسولخدا صلى الله عليه وآله يكى از صفات فرد با ايمان را كم هزينه بودن و پر كمك بودن او دانسته‏اند .(6)
    خود امام نيز در نهج البلاغه ( خطبه متقين: 193 ) درباره صفات متقين ، تعبير مشابهى به كار برده‏اند « نفسه منه فى عناء و الناس منه فى راحة » . بى شك امام على عليه السلام مظهر عالى‏ترين درجه چنين صفتى است او در حاليكه با كار و تلاش طاقت فرسا ، محصول فراوانى توليد مى‏نمود براى خود ، سهم چندانى از اين محصول قائل نبود و ـ چنانكه در بررسى سيره تخصيص درآمد ايشان خواهيم گفت ـ تقريبا همه آن را انفاق مى‏نمود .

    تحليل ويژگيهاى قاعده حداكثر سازى كمك با كمترين هزينه ( كثرة المعونة و قلة المؤونة ) مجال وسيع‏ترى مى‏طلبد ، در اينجا اشاره وار برخى از آنها را ذكر مى‏كنيم .
    اين قاعده اولا: به بازدهى زياد اشاره مى‏كند و بر اساس آن فرد با ايمان بايد مازاد درآمد داشته باشد و تلاش براى مازد درآمد هدف رشد جامعه اسلامى را تضمين مى‏كند و ثانيا : به نحوه تخصيص مازاد درآمد اشاره مى‏كند و بر اساس آن هر فردى بايد بخشى از مازاد درآمد خود را در كارهاى عام المنفعة مانند كمك به فقيران و يتيمان اختصاص دهد و از اين جهت هدف توزيع عادلانه درآمد و ثروت هم تضمين خواهد شد . ثالثا : اساس اين قاعده لذت گرايى نيست ، چونكه اين با تخفيف المؤونة سازگار نيست . لذا در اين قاعده معنويت فداى ماديت نخواهد شد و انگيزه‏هاى معنوى هم ارضا خواهند گرديد . رابعا: اين قاعده مى‏گويد مؤمن بايد به گونه‏اى توليد كند كه بيشترين خير اجتماعى را داشته باشد . از اين رو ، او از توليدى كه موجب اسراف و اتلاف منابع گردد اجتناب خواهد گزيد . خامسا: بر اساس اين قاعده ، مؤمن در هر شرايطى ( انحصار ، رقابت و . . . ) به گونه‏اى عمل مى‏كند كه بيشترين مقدار نيازهاى اقتصادى ديگران تأمين شود و لازمه اين كار عدم كاهش توليد و يا افزايش قيمت به منظور افزودن بر سود شخصى است . و به بيان ديگر ، اين قاعده مضرات قاعده حداكثر سازى سود را نخواهد داشت .

    1. محمد جعفر انصارى و . . . ، درآمدى به مبانى اقتصاد خرد به ، نگرش اسلامى ، ص 64 و . 81

    2. نهج البلاغه ، نامه . 46
    3. همان .
    4. كان أميرالمؤمنين عليه السلام يخرج فى الهاجرة ( وسط روز ) فى الحاجة قد كفيها؛ يريد أن يراه الله تعالى يتعب نفسه فى طلب الحلال »« الصدوق؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 163 ، ح 3596 » .
    5. ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، ج 1 ، ص . 22
    6. رسول الله صلى الله عليه وآله: يا على من صفات المؤمن أن يكون . . . قليل المؤونة ، كثير المعونة . « علامه مجلسى ، بحارالأنوار ، ج 67 ، ص 310 ، ح . 45
    الهی! اگر طاعت بسی ندارم در هر جهان جز تو کسی ندارم.
    الهی! تا به تو آشنا شدم از خلق جدا شدم و در هر جهان شیدا شدم نهان بودم پنهان شدم.
    الهی! از پیش خطر و از پس راهم نیست، دستم گیر که جز تو پناهم نیست.
    الهی! دستم گیر که دست آویز ندارم و عذرم بپذیر که پای گریز ندارم.


صفحه 1 از 3 123 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود