جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: رساله سير و سلوك عارف و اصل آقا محمد بيد آبادى‏

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت تير ۱۳۸۷
    نوشته
    506
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    17
    آپلود
    0
    گالری
    0

    رساله سير و سلوك عارف و اصل آقا محمد بيد آبادى‏




    ستمى اندوهبار بر مكتب تشيّع رفته است . از مكتوم ماندن خصايص و الا و الهى امامان شيعه و شخصيّت قله سان اصحابشان و عدم تبيين گفته‏هاى انسان ساز آنان كه بگذريم ، بسيارى از مصلحان ، انديشه وران ، عالمان ، فقيهان و عارفان كه هر كدام در زمان خود قلّه‏اى بوده و در بسيارى علوم ، دست داشته‏اند ، ولى از زندگى آنان در تاريخ اثرى ديده نمى شود . فقط در سلسله اجازات روايى از آنان ، ياد كرده‏اند . امروز ، با اين كه نظام اسلامى است و حوزه‏هاى علميه ، كم و بيش از امكانات تحقيقاتى برخوردار و فاضلان جوان ، پراستعداد و پرشور در اختيار ، مع الاسف ، گامى در اين راستا ، به گونه‏اى شايسته و بايسته برداشته نشده است و اين شخصيتهاى و الا مقدار ناشناخته مانده‏اند ، حتى براى خواص! از آن جمله: فقيه ژرف انديش ، حكيم ژرف نگر و عارف و اصل ، آقا محمد بيد آبادى كه دو دستور العملى او را در پيش آورديم .
    گر چه تاريخ ، گوشه‏اى از زندگى و خصايص والاى او را ثبت كرده ، ولى دست پروردگان و مكتوبات وى كه شاهدى گويا بر عظمت مقام و بزرگى مكانت اوست ، ناشناخته مانده‏اند . وقتى گفته‏هاى به جا مانده از او را مطالعه مى‏كنيم ، عظمت و قله سانى او ، انسان را به كرنش وامى دارد .
    مطالبى در اين مكتوبات آمده است كه با گذشت دهها سال از عمر آنها و پيشرفت علوم و انديشه‏ها ، فهم آن‏ها بر بسيارى از خواص ، مشكل مى نمايد .
    در عرفان عملى ، چونان عرفانى نظرى ، مقامات منيعى را حايز گشت و توفيق هم سخنى و ملاقات ابدال را يافت و صاحب كمالات ويژه و نوعى ولايت گشت و شايد بشود گفت: خود يكى از اوتاد و ابدال بود .
    توجّه كنيد:
    « اين ضعيف ، مكرر خدمت جمعى رسيده‏ام كه تقرّب از جبين آنها ظاهر بود و استمداد و استعانت از ايشان جسته‏ام ، ليكن اطلاع ايشان از احوال سبب بعد شده است و آن جماعت ، اليوم مفقودند به حسب ظاهر . اگر چه اين جماعت ، سبب وجود سموات و ارض اند ، امّا به موجب « اوليائى تحت قبايى لا يعرفونهم غيرى » ، مستورند و تا كسى مثل ايشان نشود ، ادراك نمى تواند كرد و شناخت » .
    با اين كه اين مكانت والا و عظمت را يافته بود ، در ميان خلق ، مصداق كامل « كن فى النّاس و لا تكن معهم » بود . واقعاً همدرد مردم بود . رنجها را بر جان مى خريد تا آسايش خلق ، فراهم آيد . در علم كيميا سر آمد بود و مورد احترام سلاطين و زمامداران ، ولى بر الاغ سوار مى شد ، آن هم الاغ رعيتى ، با پالان معمولى!
    با تكمه چينى ، معاش مى كرد . به وقت قحطى ، دارايى اش را بذل كرد و مدّت شش ماه تمام ، خوراكش هويچ و زردك خام يا پخته بود . با همين حال حوزه‏هاى درسى بزرگى را اداره مى نمود و با خوشرويى و نشاط ، به انبوه مراجعه كنندگان پاسخ مى داد و مشكل آنان را مى گشود .
    شيوه عرفانى نوى را در شيعه بنياد نهاد . او بود كه بذر رشد و بالندگى حكمت متعاليه را در جان پاك ملا على نورى ، پاشيد . مرحوم كرباسى به بركت نفس قدسى او ، مايه بركات براى شيعه شد . و از طريق شاگردان سالكش ، چون: صدر الدين دزفولى و . . . در حوزه‏هاى شيعه جانهاى پاك را به قله معرفت و عرفان رساند و در هر دوره‏اى ثمرات گرانسنگى به بار نشاند .
    آوازه دانش ، تقوا و عرفان او ، از حوزه اصفهان فراتر رفت . سطوت علمى و معنوى او حوزه‏هاى ديگر شيعى را فرا گرفت . به گونه‏اى كه عالمان بزرگ بلاد ، به وسيله نامه از او راه مى جستند و دستور العمل مى خواستند .
    ميرزاى قمى ، صاحب قوانين الأصول ، از او طريقه سلوك را مى خواهد .
    مير حسيناى قزوينى ، مخاطب اين دستور العمل ، كه شرحى از زندگى او در شماره 53 همين مجلّه آمده است ، از قزوين ، با نامه از او و رسم سلوك مى جويد .
    امتياز دستور العملهاى او ، الهام وبهره ورى از كلام ومرام امامان شيعه است . پشتوانه هر گفته او چندين روايت است . همين دستور العمل ، مضمون روايتى از صادق آل محمد است كه در پاورقى آمده است .
    خلاصه ، بيان كمالات ، اوصاف و بركت وجود و مجاهدتهاى او ، اين مقام را نگنجد . با نقل چند بيت ، از سنگ نبشته شاعر گرامى ، محمد كاظم و اله ، كه ترسيم روشنى از مقام و مكانت اوست ، مقام را به پايان مى بريم .
    حضرت آقا محمد آن كه در هر فن و علم‏
    طفل مكتب خانه او بود عقل ذوفنون‏
    ماحى كفر و ضلال و حامى اسلام و دين
    عرف از قهرش مخوف و شرع از لطفش مصون‏
    چونكه بود او چار ركن علم و عرفان رفت و شد
    خانه دين قصر علم و كاخ رفعت سرنگون‏
    عارف سرّ اله آن نظم وحدت آن كه بود
    قطب الاقطاب جهان و كاخ گردون راستون
    . اين دستور العمل و رساله سير و سلوك ، به همت فاضل وارسته ، محمّد محسن معزّى تهرانى ، استنساخ و در اختيار ما ، قرار گرفته است . خدا به او و ما توفيق سلوك تا لقاى يار را عنايت كند . ان شاء اللّه .
    بسم اللّه الّرحمن الّرحيم

    چون بناى ايمان و ايقان بر رياضت و مجاهدت است كما قال اللّه تعالى:

    « والذين جاهدوا فينا لنهدينّهم سبلنا و اءنّ اللّه لمع المحسنين » 1

    و شكى نيست در آن كه مراد از اين مجاهده ، مجاهده كبيره است كه سبب هدايت طريق الهى است . و اين آيه ، با اين اختصار ،
    متضمّن معانى بسيار است .2
    اولاً ، مجاهده و آن شمشير زدن است نفس را كه « أعدى عدوّ » 3 است كه الفت نموده است به مشتهيات جسمانى و جامع‏ همه شهوات و غضب است ، چنانكه حقّ سبحانه و تعالى فرموده است :

    « و امّا من خاف مقام ربّه و نهى النّفس عن الهوى . . . »4

    و چنانچه شهوت از هواست غضب نيز از هواست . اگر آدمى خواهد كه با شهوات نفسانى مجاهده كند ، مشقّت او بسيار است و هميشه مغلوب است .(براى غالب شدن) ، ناچار است كه به گرسنگى سدّ مراد كند تا بعضى از قواى او ضعيف شود . و آسان شود مجاهده . و جوع نيز ، آدمى را از قوت عبادات و اذكار مى اندازد ، پس ناچار است از آن كه مرتبه به مرتبه ، كم كند خوردن را تا قوه جسم كم شود و آرزوهايش تخفيف يافته مجاهده آسان شود .
    و ديگر الفت معاشرت است ، كه هميشه نشسته است كه او را رفقا مخالفت مى كند از اين مجاهده و اگر (مخالفت) نكند همين معاشرت مانع است . و ديگر الفت با كلام است و رفع آن صمت است از او . و رفع آن با الفت به ذكر و فكر است .
    و ديگر الفت با خواب است و جوع (گرسنگى) را كم مى كند .
    و جامع همه آن است كه هر چه نفس خواهد مخالفت كند در ابتدا ، و مشغول شود به ذكر الهى . و غرض در همه اينها ، مى بايد قرب باشد ، چنانچه لفظ « فينا » دلالت بر آن مى كند . يعنى مجاهده مى كنند با نفس و شيطان از جهت ما قرّب فى اللّه و قرب فى اللّه بعد از قول للّه است؛ زيرا كه مراد از « قرب للّه » ، رضاست در ضمن ارتباط و سير الى اللّه . و از لفظ « جاهدوا » استفاده مى شود ، مطلق قربى و از « فينا » اين نوع از قرب كه(بايد) از همه مجاهدات ، خواه در ترك منهيّات باشد و خواهد فعل مأمورات بكند ، در همه اينها ، منظورش ربط باشد به ذات و صفات و تخلّق به اخلاق اللّه .
    و آن قرب(فى اللّه)در ضمن اكل و شرب و جماع حاصل نمى شود به خلاف قرب للّه كه جمع مى شود .
    و تصحيح نيّت ، كه از اعظم مجاهدات است . و راهش اين است كه: اين مطلب(را) منظور دارد كه هر چند مطلب عظيم‏تر است ، كمال بيشتر است و كمال بنده اتّصاف است به صفات بارى تعالى تا به مرتبه‏اى (به حسب اخبار صحيحه)برسد به آن كه گفته‏اش گفته خدا باشد و شنيدنش شنيدن خدا باشد: « بى يسمع و بى ينطق و بى يبصر و بى يمشى »5 و اين مرتبه را تصوّر صحيح نمى توان كرد در ابتدا . بله ، مجمل مى توان تصور كردن كه چنان شود كه كارهاى او خالص شود در ابتدا ، به آن كه اگر خواهد نمازى خالص ، نمى تواند كرد و هر چند مى كوشد چون تأمّل مى كند ، يا رياست: يا از جهت خلاصى از جهنّم ، يا رسيدن به نعمتهاى بهشت است . و در همه موارد نفس مطلوب است(در حالى كه)او مأمور است كه عبادت خالص به جاى آورد . و هر عملى كه مى كند همه ضايع و او را اصلاً به جناب اقدس الهى راهى نمى رسد . و(با صبر بر مجاهده) در آخر چنين مى شود كه همه افعال او ثوابش بلند و آنا فآناً ذوق و شوق و محبتش در تزايد بيند و كمال بندى را مشاهده نمايد كه همه كارهاى(او) خالص شود . « من كان للّه كان اللّه له » شود كه هر چيز در خاطرش خطور كند چنان شود و همه كمالات او را حاصل گردد ، تا به معنى كمالاتى كه فوق همه كمالات است . و از مرتبه « ان هم الا كاالأنعام بل هم اضلّ . . . »6 خلاصى‏ يافته ، به درجه‏اى رسد كه بهتر از ملائكه مقرّبين باشد . چنانچه احاديث صحيحه بر آن دلالت مى كند و علومش ، حقيقتاً ، «لدنيّه » شود و از مرتبه اسفل السافلين طبيعت ، خلاص شده ، بهتر از مقرّبانى شود كه چندين هزار سال بندگى كرده‏اند كه اصلاً غبار عصيان‏
    برداممن عصمت ايشان ننشسته باشد و به مرتبه « علماء امّتى كانبياء بنى اسرائيل »7 رسد ، هر چند هيچ نخوانده باشد و آنچه علماء در هفتصد سال رياضت كسب كرده باشند ، او را آنى ، حاصل شود .به دليل: « لنهدينّهم سبلنا » كه قسم است به ذات اقدس خود كه معنى آن اين است كه: « و اللّه البته او را هدايت كنيم به راههاى قرب خود » 8 كه در هر ساعتى كشف‏ حجابى شود و راهى به دست او دهند كه اگر خواهى از اين راهها نزد ماآ .(بيا) و بعد از آن قسم ، قسمى ديگر مى فرمايد كه: و اللّه كه حق سبحانه تعالى با اوست و او را به قرب خود فائز مى گرداند .
    چون پرسيدند از حضرت سيد الانبياء ، صلى اللّه علهى و آله ، كه احسان كدام است؟ حضرت فرمودند كه:
    « احسان آن است كه عبادت كنى خداوند خود را چنانكه او را در حال عبادت ببينى » 9
    چنانكه از حضرت سيّد الاوصياء ، عليهم السلام ، پرسيدند كه: آيا خداوند خود را بينى؟ حضرت فرمودند كه:
    « هرگز چنين نبوده‏ام و نخواهد بود كه خداوند نديده را عبادت كنم »10
    و بعد از آن ، سيّد انبياء ، صلى اللّه عليه و آله ، فرمودند كه:
    « اگر به اين مرتبه نرسيده باشى كه خداوند خود را ببينى ، به اين مرتبه مى رسى . »
    اول مرتبه(آن است) كه: خود را منظور(در منظر)او ببينى و اين مرتبه چنان است كه بنده به اين مرتبه مى رسد ، محال است كه مخالفت الهى كند وهم چنانكه اشاره به مطلوب است ، اشاره به اين راه نيز هست كه عبادت او را به قرب عظيم مى رساند كه رتبه « لى مع اللّه » كه حضرت سيّد المرسلين فرموده‏اند كه:
    « مرا با خداوند خود وقتى است كه در آن جا راه ندارد ملك مقرّبى و نه نبى مرسلى »11
    و اشعار مى دارد به آن كه اگر چنين عبادت بكنى ، نيكى به خود كرده جناب اقدس الهى از آن ارفع است كه از اين عبادات نفعى به او عايد گردد .
    پس ، از اين آيه كريمه ظاهر شد اصول خمسه رياضت كه آن: صمت و جوع و سهر و عزلت و ذكر به دوام با رعايت مراقبه كه همواره حق سبحانه و تعالى را بر خود مطلّع داند و جلالت و عظمت او را مشاهده نمايد كه با اين عظمت و جلال حاضر و ناظر است و بر ضماير و اسرار مطلّع است .
    پس مشغول اربعينيّات شود 12چنانكه وارد شده است:
    « هر كه چهل روز خالص ، از جهت حقّ سبحانه باشد ، حقّ تعالى چشمه‏هاى حكمت را از دل او بر زبان او جارى مى گرداند . »13
    پس مى بايد عزلت و انفطاع تام داشته باشد از خلائق . مطلقاً ، با مردم الفت نداشته باشد و شب و روز مشغول ذكرباشد . در نماز ، هميشه ، با حضور قلب و همى شه رعايت دل كند كه در خاطرش چيزى در نيايد و اگر درآيد ، به تضرّع و ابتهال دفع آن را از خداوند خود طلب نمايد و باز مشغول شود و گاهى مشغول دعاها باشد مثل دعاهاى « پانزده مناجات » 14و گاهى‏ مشغول ذك « يا اللّه » شود . و مى بايد كه ملاحظه نمايد كه بداند حق سبحانه و تعالى ، همه جا حاضر است ، نه آن كه جسمى تصوّر كند خداوند خود را ، خواه جسم لطيف و خواه جسم كثيف و بزرگش بداند ، نه به بزرگى جسمانى و نه غايبش داند به غيبت جسمانى كه اعظم حجبت اعتقادات فاسده است . و از لوازم بشريّت است كه آدمى ، خداوند خود را داند چنانكه روح ، نه در بدن است و نه خارج از بدن ، نه بزرگ است نه كوچك و نه سياه است و نه سفيد ، چنانكه علومى كه آدمى حاصل مى كند با آن كه در قوّه حافظه جا دارد و تصوّر نمى تواند كرد كه حافظه در كجاست ، هر چند كه حكما از جهت قوى و حواس باطنه مقرّر ساخته‏اند كه حس مشترك در مقدم دماغ جا دارد و بعد از آن ، متخيّله .
    امّا(اين گفته‏ها) خيالى است ، برهانى تمام ندارد . و بنابراين است كه يكجا راه اينها را بسته به قوله تعالى: « و ما أوتيتم من العلم الاّ قليلا »15 بلكه حواس ظاهر را تصوّر نمى توان كرد كه در قوّه باصره صد هزاران چيز در آيد ، نه بزرگ شود و نه كوچك‏ و قوّه تكلّم ، وقتى كه ينابيع حكمت از او جوشان شود ، چه ربط است ، دل را به آن و دل از كجا(اين حكمتها را) مى يابد .
    سپس مى بايد ذات مقدّس خداوند خود را حاضر داند ، نه از قبيل جسمانيات و نه روحانيت . چون هر چند اقوى است ، رفيع‏تر است و با اين همه تنزيه ، كه حق سبحانه و تعالى دارد ، نهايت قرب به بندگان دارد و « اقرب من حبل الوريد »16 است‏ و مدبّر و مرّبى است انواع مكنونات را .
    با اين نحو ذكر كردن ، خداوند خود را حاضر دانستن و در هر ذكرى او را ياد كردن و دل را متوجّه او ساختن و ذكر را از دل كردن ، به اندك زمانى ترقيّات عظيم حاصل مى شود و اين فقير تجربه مكرّر كرده‏ام . فتح ابواب در ده روز شده است . و در حين اربعين ، تمام چيزها ظاهر شده است كه وصف نمى توان كردن ، ليكن شياطين جنّ و انس ، ممانعتهاى عظيمه مى كنند . چون(هر) چند راه نزديكتر است ممانعت ايشان عظيم‏تر است و لهذا شياطين در مباحثات متعارفه هرگز ممانعت نمى كنند ، بلكه معاونت مى نمايند و هر كه متوّجه اين راه شد ،(به) هزار وجه ، مى گويند اين خوب نيست و تحصيل علم واجب است و اوقات ضايع مى شود ، چنانكه اگر خواهد تصدّقى از جهت خدا كند ، هزار وجه از ممانعت دارند ، و اگر چيزى در باطل صرف نمايد ، هزار وجه در تحسين او مى گويند و مجاهده همين معنى دارد كه برنفس دشوار است و بر شياطين دشوارتر .
    پس مى يابد مبتدى هر چند ايشان معارضه نمايند ، او نيز ، به جناب اقدس متوجه شده ايشان را به سهام « لا حول و لا قوّة الا باللّه العلىّ العظيم » 17از خود دور گرداند ، تا به رتبه محبت فائز گردد و ديگر معاوضه كم شود و در اوقات صلوات(نمازها) مى بايد كه سعى نمايد كه همه با حضور قلب باشد و معانى آيات و اذكار و دعوات را بفهمد و دل را با خداوند تعالى داشته باشد كه مطلب عظيم ، از اين مجاهدت ، آن است كه نمازهاى او ، همه ، با حضور قلب باشد و لمحه‏اى كه شياطين خاط را به جاى ديگر برند ، باز تدارك كند و خود را متوّجه سازد و توّجه به جناب اقدس نمايد تا به مرتبه محبّت رسد و بعد از آن ، مشقّت نماز بالكليّه بر طرف مى شود . چنانكه سيّد انبياء ، فرمود:
    « أرحنا يا بلال » 18و « قرّه عينى فى الصّلاة »19

    عملاً ، تا كسى به مرتبه محبّت فائز نشود ، نه اسلام دارد نه ايمان و نه نمازش مقبول است و نه ساير عبادات و نه تصوّر كنى كه كتب حكمت خواندن ، منافات ندارد با ياد خدا ، بلكه از حجب ظلمانيه است كه ضدّ صريح اين راه است و همچنين كتب كلاميه و معارضات و مجادلات .لهذا ، مبالغات عظيمه و نهى از همه ، وارد شده است و از دلايل ، زياد نمى شود ، بلكه اغلب آن است كه ايمان فطرى ، كه حق تعالى به او عطا فرموده است ، زايل مى شود و يك شبهه تأثيرش در نفس بيشتر از هزار برهان است و نهايتاً ايمان و ايقان به رياضت مى شود وبه قانون شريعت مقدسه وبه نصوص قرآنيه و حديثيه . پس اگر معارضات نفس و شيطان به كثرت دعوات و تضرّعات كم نشود ، استعانت جويد به توجّهات مقربّان كه در اين راه هستند و غالب آن است كه مخفى مى باشند ، همان بهتر كه وقت معارضه متوسلّ به جناب اقدس خداوند شود و تضرّع و زارى كند تا حق ، سبحانه و تعالى ، حمايت فرمايد . و اين ضعيف ، مكرّر به خدمت جمعى رسيده‏ام كه تقرّب از جبين آنها ، ظاهر بوده و استمداد و استعانت از ايشان جسته‏ام وليكن ، اطّلاع ايشان از احوال ، سبب بعد شده است و آن جماعت ، اليوم ، مفقودند به حسب ظاهر و اگر چه اين جماعت سبب وجود سموات و ارض‏اند ، امّا به موجب: « اوليائى تحت قبائى لا يعرفونهم غيرى » مستورند . و تاكسى مثل ايشان نشود ، ادراك نمى تواند كرد و شناخت .20
    و الحمد للّه ربّ العالمين و الصلواة على اشرف الواصلين و المحسنين و العارفين محمّد و آله و عترته الأجبين و السّلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته .

    پاورقىها

    1. « سوره عنكبوت » ، آيه 6.

    2. عارفان از اين آيه بهره‏هاى بسيار برده و معارفى والا را در سلوك ، استنباط كرده‏اند . اين كار ، با ارشاد و راهنمايى حجج الهى و بهره بردارى از گفته‏هاى آنان بوده است .
    « طوبى لعبد جاهد للّه نفسه و هواه و من هزم جند هواه ، ظفر بر ضااللّه و من جاوز عقله (نفسه) الامارة بالسّوء بالجهد و الاستكانة و الخضوع على بساط خدمة اللّه تعالى ، فقد فاز فوزاً عظيما و لا حجاب أظلم و أوحش بين العبد و الربّ من النفس و الهوى و ليس لقتلهما فى قطعهما سلاح و آلة ، مثل الافتقار الى اللّه و الخشوع و الجوع و الظمأ بالنّهار و السّهر باللّيل ، فان مات صاحبه مات شهيداً و ان عاش و استقام أدّاه عاقبته الى الرضوان الأكبر ، قال اللّه عزّ و جل: و الذّين جاهدوا فينا لنهدينّهم سبلنا و أنّ اللّه لمع المحسنين »
    بحار الانوار ، مجلسى ، ج 69 / 67 ، مؤسسه الوفاء ، بيروت .
    خجسته باد بر بنده‏اى كه با نفس و هوسهاى آن ، پيكارى مداوم كند . هر كه سپاه هوا و هوس را شكست دهد ، به مقام رضاى الهى ، قدم گذارد ، آن كه به عبوديت ، دل شكستگى و خضوع و فروتنى بر بساط حق ، كمر به خدمت او بندد و از اين راه ، خود و عقلش را بر نفس وا دارنده به بدى ، سيطره بخشد ، قهراً ، به فيروزى بسيار بزرگى رسد . هيچ حجابى تاريكتر و وحشتناكتر بين بنده و پرودگارش از نفس آدمى و خواستهاى او نيست . بهترين وسيله براى كشتن نفس نياز به درگاه بى نياز ، خشوع دل و گرسنگى ، روزه و تشنگى در روز و بيدارى و تهجّد در شب مى باشد . چنين فردى اگر در همين حال بميرد ، مقام والاى شهيدان را دارد ، و اگر زنده ماند و در اين راه استقامت ورزيد و بر اين نمط و شيوه زيست ، فرجام او « رضوان اكبر » الهى است . همان گونه كه خداى عز و جلّ فرمود . . .
    با مطالعه دستور العمل عارف بيد آبادى و تدبير در روايت بالا ، معلوم مى شود كه همين حديث شريف ، الهام بخش آن بزرگوار در نوشتن اين دستور العمل ، بوده است در اين حديث ، تمام ابعاد سلوك براى شيعيان ، نموده شده است . خداى توفيق عمل بدان را عنايتمان كند .
    3. « اعدى عدوّك نفسك الّتى بين جنبيك » ميزان الحكمه ، رى شهرى ، ج 95 / 6 ، دفتر تبليغات اسلامى قم .
    امام على(ع) مى فرمايد: « لا عدوّا عدى على المرء عن نفسه » غرر الحكم و داررالكلم ، تحقيق محدث ارموى ، ج 399 / 6 ، دانشگاه تهران .
    4. « سوره نازعات » آيه 40.
    خداى كريم ، در اين آيه دو عامل را پاى سالك و رهرو دانسته است:
    . 1 خوف و خشيث حق كه بر خاسته از شناخت مقام ربوبى باشد
    . 2 بازداشتن نفس از روى آورى به هوا و هوسهايش .
    با تقدّم « خوف مقام رب » بر « نهى نفس از هوى » راه تسلط بر نفس را نموده است كه با شناخت مقام ربّ ، خوف در دل حاصل آيد و اين خوف و ترس ، مانع روى كرد نفس به خواهشهاى حيوانى گردد .
    . 5 « جامع احاديث الشيعه » ، با اشراف آية اللّه بروجردى ، ج 99 / 7 ، اصول كافى ، كلينى ، ج 22 / 2 ، دارالتعارف ، بيروت . بسيارى از عالمان ژرف انديش اين حديث معتبر را شاهد گويايى بر رسيدن عبد به مقام فنا ، دانسته‏اند .
    . 6 « سوره فرقان » ، آيه 44.
    امام سجّاد(ع) عامل گذر از مرز حيوانى را ، شناخت حمد الهى و تبلور دادن آن بر زندگى و به كارگيرى همه نعمتهاى داده شده در راهى كه خدا خواسته است دانسته و با زبان دعا فرموده است:
    « و الحمد للّه الّذى لو حبس عن عباده معرفة حمده على ما أبلاهم من مننه المتابعة و أسبغ عليهم من نعمه المتظاهرة لتصرّفوا فى مننه فلم يحمدوه و توسّعوا فى رزقه فلم يشكروه و لوكانوا كذلك لخرجوا من حدود الانسانية الى حدّ البهيمية فكانوا كما وصف فى محكم كتابه:
    « ان هم الاّ كالأنعام بل هم اضلّ سبيلاّ » . صحيفه سجاديّه ، دعاى اول .
    . 7 « بحار الانوار ، ج . 22 / 2 غوالى اللئالى العزيزيه » ، ابن ابى جمهور احسائى ، ج 77 / 4 مطبعة سيد الشهدا ، قم .
    . 9 روى أن النبى ، صلى اللّه و عليه و آله ، سئل عن الاحسان . فقال: « أن تعبد اللّه كانك تراك فان لم تكن تراه فانّه يراك » مجمع البيان ، شيخ طبرسى ، ج / 3 ذيل آيه 252 سوره نساء .
    در كنز العمال به جاى سئل عن الاحسان آمده است: « قال (السائل) احب ان اكون من المحسنين . . . » « كنز العمال » ، علاء الدين على المتقى ، ج 128 / 16 ، حديث 44125 ، مؤسسه الرساله ، بيروت .
    . 10 « نهج البلاغة » ، خطبه 179.
    . 11 « لى مع اللّه وقت لا يسعها ملك مقرّب و لا نبّى مرسل » جامع الاسرار و منبع الانوار ، سيد حيدر آملى 27 و 25 ، تهران ، شركت انتشارات علمى و فرهنگى .
    . 12 چگونگى انجام اين اربعينيّات در دستور العمل ديگر آن بزرگمرد آمده است مجلّه حوزه ، شماره 72 / 35 - 75.
    . 13 « من اخلص للّه اربعين يوماً ، ظهرت ينابيع الحكمة من قلبه على لسانه « كنز العمال » ، ج / 3 حديث 5271.
    « ما أخلص عبدللّه ، عزّ و جل ، اربعين صباحا الاّجرت ينابيع الحكمة من قلبه على لسانه »
    عيون اخبار الرضا ، شيخ صدوق ، ج 69 / 2 ، حديث 321 رضا مشهدى .
    . 14 « مفاتيح الجنان » ، شيخ عباس قمى ، مناجات خمسه عشر .
    اين مناجاتها ، مضامينى دلكش دارد . معانى آن فطرت‏پذير و هماهنگ بامقام و حالات سالك است . امام سجاد(ع) در اين مناجاتها ، پانزده مقام را بر سالك مى نمايد و در هر مقامى با اوج دادن دل و روح مناجات كننده به ملكوت ، معارف بلندى را در جان او مى نشاند .
    . 15 « سوره اسراء » ، آيه 85.
    . 16 « سوره ق » ، آيه 16.
    . 17 آثار مرا به بسيار گفتن « لا حول و لا . . . » توصيه كرده است .الحكايات من املاء الشيخ المفيد ، گنگره هزاره شيخ مفيد من املاء الشيخ المفيد ، چاپ كنگره هزاره شيخ مفيد .
    . 18 « قم يا بلال فأرحنا بالصلاة » ، كنز العمال ، ج 629 / 7 ، حديث 20954.
    . 19 « بحار الانوار » ، علاّمه مجلسى ، ج 211 / 79 ، مؤسسه الوفاء ، بيروت .
    . 20 اولياى خدا و بندگان عارف او ، طبقات گوناگونند و مراتب و درجات مختلف دارند . از آنان پيامبران ، اولياء ، امامان ، اوصياء ، اقطاب ، اوتاد و ابدال و مانند آنهايند . همانانى كه خداى تعالى چنين توفيقشان كرد: « اوليائى تحت قبايى لا يعرفهم غيرى » از روايات در باب آنان حديث است كه ابى جبير از رسول خدا(ص) نقل كرد:
    « انّ من عباد اللّه ما هم ليسو بأنبياء ولا شهداء يغبطهم الانبياء و الشهداء يوم القيامة لمكانهم من اللّه تعالى .
    قالوا: يا رسول اللّه! خبّرنا من هم و ما اعمالهم فلعنّا نحبّهم .
    قال: هم(قوم) تحابّوا فى اللّه على غير ارحام بينهم و لا احوال يتعاطونها فو اللّه ان وجوهم لنور و انّهم على منابر من نور لا يخافون اذا خاف الناس و لا يحزنون اذا حزن النّاس ثم قرأ لاية: «
    الا ان اولياء اللّه لا خوف عليهم و لا هم يحزنون »
    زيرا خوف و حزن دو ميوه دورى از حق و جهالت انسان‏اند درحالى كه اين بزرگان در نهايت قرب حق و غايت دانش‏اند .
    المقدمات من كتاب نص النصوص ، سيّد حيدر آملى ج 1 نم 261 - 262 در جاى ديگر گفته است: ابدال در هر زمانى هستند . آنان حواريون و خاصّان قطب كامل هستند ، كه در عقيده شيعه ، همان امام زمان ، عجل اللّه تعالى فرجه مى باشد .
    مولوى ابدال را چنين ستوده است:
    كار پاكان قياس از خود مگير
    گر چه ماند در نبشتن شير شير
    جمله عالم زين سبب گمراه شد
    كم كسى ز ابدال حق آگاه شد
    در جاى ديگر گويد:
    كيست ابدال آنكه او مبدل شود
    خمرش از تبديل يزدان حلّ شود
    السلام علیک یااباصالح المهدی(عج)


    http://www.askquran.ir/picture.php?a...pictureid=2362

  2.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود