صفحه 1 از 3 123 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: شیوه های قرآنی نهادینه کردن ارزشهای دینی در کودکان و نوجوانان

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304

    شیوه های قرآنی نهادینه کردن ارزشهای دینی در کودکان و نوجوانان




    شیوه های قرآنی نهادینه کردن ارزشهای دینی در کودکان و نوجوانان


    تربیت دینی فرزند یک ضرورت است کسانی که تربیت کودکان ونوجوانان خود را از وظایف خویش به حساب نمی آورند و بیشتربه امور روزمره ی خود می پردازند،باید منتظر پیامدهای این بی توجهی ها باشند.

    عمق بخشیدن به آموزه های دینی درکودکان و نوجوانان، آنان را ازآسیب های اخلاقی و اجتماعی مصون می دارد؛چرا که بسیاری ازشرارت های افراد ناشی از نداشتن تربیت دینی و اخلاقی می باشد و درونی شدن ارزش های دینی باعث می شود آنان دربرابر این انحرافات مقاومت بیشتری داشته باشند. والدین و مربیان اگر بخواهند کودکان را با معارف دینی آشنا کنند و این امررا درآنان نهادینه سازند،باید از سنین کودکی و نوجوانی شروع کنند،زیرا فردا دیراست. درنظام تربیتی اسلامی آغازتعلیم و تربیت با استفاده از روش شناسی و بررسی شیوه های صحیح تربیتی جایگاه ویژه ای دارد.درخت پرثمرتربیت آنگاه به بارمی نشیند که نظریه های تربیتی در قالب شیوه های صحیح و درست به اجرا درآید.روش های الگوآفرینی،محبت؛تشویق،بصی رت بخشی و روش قصه گویی مؤثرترین روش های قرآنی هستند که والدین و مربیان را در درونی کردن آموزه های دینی درکودکان و نوجوانان یاری می دهند.



    شیوه های قرآنی نهادینه کردن ارزشهای دینی در کودکان و نوجوانان

    ویرایش توسط صدیقه طاهره : ۱۳۹۲/۰۹/۰۳ در ساعت ۲۰:۴۳


  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    مقدمه



    پیامبراکرم (ص) وقتی به بعضی ازکودکان نظر افکند فرمود: «وای به فرزندان آخرالزمان، از روش ناپسند پدرانشان. عرض شد یا رسول الله از پدران مشرک؟ فرمود نه از پدران مسلمان که به فرزندان خود هیچ یک از فرایض دینی را نمی آموزند و به ناچیزی از امورمادی درباره ی آنان قانع هستند؛ من ازاین مردم بری و بیزارم و آنان نیزازمن بیزار. (نوری طبرسی، ۱۴۰۸، ج ۲، ص ۶۲۵)

    تربیت دینی فرزند یک ضرورت است،کسانی که تربیت کودکان و نوجوانان خود را از وظایف خویش به حساب نمی آورندو بیشتربه امور روزمره ی خود می پردازند،منتظر پیامدهای این بی توجهی ها باشند.حضرت علی علیه السلام دراین باره می فرماید:

    «و لاتکونوا کجفاه الجاهلیه لا فی الدین یتفقهون و لا عن الله یعقولن کقیض بیض فی اداح یکون کسرها وزرا و یخرج حضانها شرا»؛(نهج البلاغه،خطبه ۱۶۶) مانند ستم پیشگان دوران جاهلیت نباشید که نه در پی آگاهی دینی بودند و نه در شناسایی خدا اندیشه می کردند،مثل تخم افعی در لانه پرندگان که شکستن آن گناه است،زیرا گمان می رود تخم پرنده باشد، اماجوجه آن شر و زیانبار است.یعنی ظاهر شما به حکم محیط اسلامی ایمان است،ولی درباطن صفات جاهلیت را دارید.

    براین اساس می توان گفت یکی از دلایل مهم آسیب های فردی و اجتماعی که درآینده درافراد به وجود می آید بی توجهی و غلفت درتربیت دینی دردوره ی کودکی و نوجوانی است. با این استدلال که حضرت علی علیه السلام درباره ی تربیت پذیربودن کودک و نوجوان به امام حسن علیه السلام می فرماید:«إنّما قلب الحدث کالارض الخالیه ما ألقی فیها من شیئ قبلته»؛(نهج البلاغه، نامه ۳۱) قلب نونهال مانند زمین خالی است که هرتخمی درآن افشانده شود می پذیرد.



  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    امام صادق علیه السلام درباره ی ضرورت و اهمیت تربیت دینی کودکان و نوجوانان می فرماید:«بادروا أولادکم بالحدیث قبل أن یسبقکم إلیهم المرجئه»؛(کلینی، ج ۶، ص ۴۷) به این معنا که «هرچه زودتر معارف اسلامی را به فرزندان خود بیاموزید پیش ازآنکه منافقان با آموزش های انحرافی بر شما سبقت گیرند.»

    بنابراین «… کودک درخطراخلاقی را باید در ردیف انحرافات جوانی قرارداد،زیرا اگرازآن جلوگیری نشود سقوط درتبهکاری او فراهم می شود».(ژان پیاژه، ۱۳۶۹، ص ۱۱۹)

    مولوی راجع به اینکه هرچه انسان بزرگ تر می شود صفات او قوی تر و ریشه دارتر می گردد مثلی می آورد آنجا که می گوید:مردی خاری درمعبرکاشت و مردم ازاین بوته خار در رنج بودند.او قول داد که سال دیگر آن را بکند و سال دیگر نیز کاررا به سال بعد موکول کرد و سال های بعد نیزبه همین ترتیب عمل کرد.ازطرفی،درخت، سال به سال ریشه دارتر می شد و خارکن ضعیف تر می گردید. یعنی میان رشد درخت و قوت او نسبت معکوس برقرار بود.حالات انسان نیز مانند خاربُن و خارکن است.روز به روز صفات درانسان ریشه های عمیق تری پیدا می کند و اراده ی انسان را ضعیف تر می کند،بنابراین قدرت یک جوان دراصلاح نفس خود،از یک پیر بیشتراست. (مرتضی مطهری،۱۳۷۱، ص ۷۹-۸۰)

    سعدی نیزمی گوید:

    هرکه درخوردیش ادب نکنند،در بزرگی ادب از او برخاست
    چوب تر را چنان که خواهی پیچ، نشود خشک جز به آتش راست



  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    مولوی و سعدی نیزبراین عقیده هستند که آموختن فضایل و تربیت فرزندان باید از سنین کودکی و نوجوانی آغاز شود زیرا دراین سنین آمادگی و صلاحیت های لازم برای امرتربیت در آنان به میزان کافی وجود دارد.

    وقتی محورتربیت،عمق بخشی دیانت و تقوای دینی در کودکان و نوجوانان باید از سنین کودکی و نوجوانی آغاز شود زیرا دراین سنین آمادگی و صلاحیت های لازم برای امر تربیت درآنان به میزان کافی وجود دارد.

    وقتی محورتربیت،عمق بخشی دیانتی و تقوی دینی درکودکان و نوجوانان باشد،مسلماً فرزندان ازهرنوع آسیب های اخلاق و اجتماعی مصون می مانند زیرا که بسیاری از شرارت های افراد ناشی از نداشتن تربیت دینی و اخلاقی می باشد و درونی شدن ارزش های دینی باعث می شود آنان دربرابر این انحرافات مقاومت بیشتری داشته باشند. والدین و مربیان اگر بخواهند کودکان را با معارف دینی آشنا کنند و این امر را در آنان درونی سازند،باید از سنین کودکی و نوجوانی شروع کنند،چرا که فردا دیراست.

    اما برای شروع چه باید کرد؟ از چه روش هایی استفاده کنیم؟ مؤثرترین روش ها و عوامل کدامند؟

    پاسخ به این سؤالات موضوع و محتوای این مقاله می باشد. امید است که موردتوجه والدین و مربیان محترم قرارگیرد.



  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    ضرورت داشتن روش

    روش شناسی و بررسی شیوه های تربیتی در نظام تربیتی اسلامی،جایگاه ویژه ای دارد.درواقع،درخت پرثمرتربیت، آنگاه به بارمی نشیند که نظریه های تربیتی درقالب شیوه های صحیح و درست اجرا شود.برای موفقیت درهرکاری، آگاهی به اسباب و وسایلی که بتواند به گونه ای سریع و آسان، ما را دررسیدن به هدف یاری کند،لازم است. اتخاذ روش هایی که بتواند ما را به آسانی درپیمودن جاده موفقیت یار و مددکار باشد،ازشرایط توفیق درانجام هرکاری است. درقرآن کریم آمده است:

    «… ولیس البربأن تأتوا البیوت من ظهورها و لکن البرّ و أتوا البیوت من أبویها و اتّقوا الله لعلّکم تفلحون»؛ (بقره، ۱۸۹) نیکوکاری بدان نیست که از پشت دیوار به خانه درآیید (چه این کارناشایسته است) نیکی آن است که پارسا باشید و درهر کاری ازراه آن وارد شوید.

    درتفسیرآیه فوق فرموده اند که «وأتوا البیوت من أبوابها» یعنی باید هرکاری را از راه خودش انجام داد. (موسوی همدانی، ج ۳،ص ۸۰)

    حضرت علی (ع) درباره ضرورت داشتن روش در کارها می فرماید:«ما خاصگان و یاران و گنجوران نبوت و درهای رسالت هستیم و درخانه ها جزاز درهای آن نتوان وارد شد». (۱)

    دراهمیت داشتن روش،امام صادق (ع) فرمود:«العامل علی غیربصیره کالسائرعلی غیر طریق فلا تزیده سرعه السیر الا بعدا» (تحف العقول،ص ۳۷۹) عمل کننده ی بی بصیرت مانند ره نوردی است که به بیراهه می رود.سرعت حرکت او را به هدف نمی رساند جز آنکه دورش سازد.

    حضرت علی (ع) به مردم سفارش می کند که:«ای مردم آن کس که راه آشکار را بپیماد به آب درآید و آن کس که راه بیراهه را در پیش گیرد، در بیابان بی نشان می افتد». (۲) بنابراین هررشته ای ازعلوم شیوه و روش خاص خود را دارد که اگردرست به کارگرفته شود،نتایج مطلوبی به همراه خواهد داشت.تعلیم و تربیت نیزچنین است و مربیان و والدین می تواند با شناسایی بهترین شیوه ها و روش ها،در رسیدن به اهداف از آنها بهره ببرند.


    ادخلوا الابیات من ابوابها
    واطلبوا الاغراض فی اسبابها (۳)

    ویرایش توسط صدیقه طاهره : ۱۳۹۲/۰۹/۰۸ در ساعت ۲۰:۳۱


  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    روش تشویق


    یکی ازروش های بسیارمؤثر در نهادینه کردن آموزه های دینی درکودکان استفاده از روش تشویق می باشد. تشویق یک شیوه مناسب درایجاد انگیزش به سوی کارهای مثبت می باشد. تشویق در روح کودک و نوجوان ایجاد انگیزش می کند و آنان را به انجام اعمال نیک تحریض و ترغیب می کند. امیرمؤمنان علی (ع) درباره ی نقش پاداش و کیفرالهی در تربیت آدمی می فرماید:خدای سبحان پاداش را بر طاعت و کیفررا برمعصیت خود قرار داده است تا بندگانش را از عذاب خویش باز دارد و به سوی بهشت روانه سازد. (۴)

    مقصود از تشویق و تنبیه چیست؟


    «مقصود از تشویق پاسخ مثبت در برابر رفتار مطلوب کودک (متربی) ابراز مهرورزی به او،واگذاری مسئولیت مناسب به او،وعده پاداش و … جلوه گر می شود. نقطه مقابل تشویق تنبیه است که مقصود ازآن پاسخ منفی دربرابر رفتار نامطلوب متربی است و برای آن مصادیقی است، از جمله نگاه سرد،روی برگرداندن،بی اعتنایی،تغییر چهره، محروم ساختن،جریمه و تنبیه بدنی.با این بیان روشن می شود که تشویق،پاداش دادن به فردی است که تن به کوشش داده و سعی خود را کرده است و تنبیه مجازات نمودن [از راه های] مختلف است».(بهشتی، ۱۳۷۹، ج ۲، ص ۲۴۱)

    «ابن سینا فیلسوف و اندیشمند بزرگ اسلام تشویق را به منزله ضمانت اجرای تعلیم و تربیت مورد توصیه قرار می دهد و مصادیق تشویق و تنبیه را متنوع و متعدد می داند و معتقد است واکنش مربی دربرابر رفتارناپسند متربی باید متناسب و تدریجی باشد. ابتدا روگردانی،سپس ترش رویی، پس از آن ترساندن و آنگاه توبیخ است و مربی در شرایط خاص می تواند به تنبیه بدنی روی آورد». (دفتر همکاری حوزه و دانشگاه،۱۳۷۷، ج ۱،ص ۲۸۷)



  8. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    براي ترغيب کودکان ونوجوانان به امورديني، بهتراست اصلي ترين روش، تشويق باشد؛زيرا تعليم وتربيت اسلامي بر سهولت،محبت و ملاطفت تأکيد دارد.وانگهي از طريق تشويق مي توان انگيزه و ميل فطري او را به مهر و محبت و قدرداني تأمين و اعتماد او را جلب کرد. البته در صورتي که تشويق مؤثر واقع نشود و خطا و تخلفي از سوي متربي صورت گيرد به منظورآگاهي دادن به او و جلوگيري ازاعمال کاري در انجام [امورديني] مي توان ابتدا به انذار و سپس به تنبيه روي آورد و منظورازتنبيه دراينجا تنبيه بدني نيست؛بلکه در درجه اول استفاده از روش هايي است که کودک را از انجام کارهاي نامطلوب (مثل نماز نخواندن) ناخشنود کند. بي توجهي،قهر،(کوتاه مدت) سرزنش،محروم سازي و امثال آن ازشيوه هاي تنبيهي هستند که جنبه انساني داشته و براي تنبيه،بهتراست ازآنها استفاده شود،نه تنبيه بدني. (احمدي، 1380، ص 143)


  9. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    چگونه تشويق باعث تعميق ارزش هاي ديني مي شود؟

    يکي ازسرمايه هاي فطري و ذخايرطبيعي که درباطن هر انسان به مقتضاي حکيمانه الهي مستقرشده است انگيزه ي حب ذات است. هرانساني قبل ازهرچيز و هرکس،به خود علاقه دارد و بالفطره عاشق و شيفته ي خويشتن است و هيچ چيزدرنظرآدمي به قدرخودش عزيز محبوب نيست.از سوي ديگرخداوند عشق به کمال مطلق و انزجاراز نقص را در وجود انسان قرارداده است،به گونه اي که هر انساني به صورت فطري متمايل به کامل ترشدن و پيشرفت است. تشويق ، باعث مي شود کودک يا نوجوان از کار خودش احساس لذت کند و در او احساس رضايت به وجود آيد. نتيجه اين امر، مضاف شدن تکرار عمل است. تشويق، موجب پيدايش نشاط و رفع کسالت در فرد مي گرد و وقتي اين حالت ايجاد شد، اشتياقش برانگيخته شده و زمينه ي رشد و کمال بيشتري براي او فراهم مي گردد.



  10. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    شرايط تشويق


    براي اينکه امرتشويق، زيان و خطري را براي کودک به دنبال نداشته باشد،رعايت نکات ذيل حائز اهميت است.

    1. بايد عمل يا اخلاق نيک کودک را تحسين کرد، نه خود او را. در ضمن او را بايد متوجه کنيم که آنچه ارزشمند است عمل و صفت اوست.

    2. تشويق بايد به جا و به موقع و متناسب با نوع رفتار کودک و نوجوان باشد و روحيه شخص درانتخاب شکل آن،يعني زباني،رفتاري،مالي،معنوي و جز اينها ملاحظه گردد.

    «غزالي تفاوت هاي قابل توجه درانواع تشويق و ترغيب را اينگونه بيان مي کند:اگر کودک را گويند:به دبيرستان شو تا به درجه رياست رسي،وي خود لذت رياست نداند که چه باشد؛ لکن بايد گفت: به دبيرستان شو تا شبانگاه،چوگان و گوي به تو دهم،تا بازي کني،تا کودک به حرص آن به دبيرستان شود و چون بزرگ تر شود،وي را ترغيب کند به جامه ي نيکو و زينت،تا دست ازبازي بدارد.چون بزرگ تر شود وي را به خواجگي و رياست وعده دهد و گويد:جامه ي ديبا،کار زنان باشد و چون بزرگ تر شود آنگاه گويد:خواجگي و رياست دنيا اصلي ندارد که همه به مرگ تباه شود؛آنگاه وي را به پادشاهي جاويد وعده دهد».(عطاران، 1379، ج 3، ص 59)

    3. تشويق بايد به گونه اي باشدکه باعث ترغيب ديگران بشود، نه دلسردي آنان.

    4. تشويق بايد به اندازه و معقول باشد و به هيچ وجه از حد تجاوزنکند،زيرا دراين صورت موجب غرور و تباهي شخص مي شود و نيزنبايد کمترازاندازه باشد،زيرا نتيجه مطلوب خود را ازدست مي دهد.

    5. تشويق وسيله اي براي ايجاد انگيزه است؛بنابراين نبايد به صورت هدف درآيد و تمام ذهن و فکر کودک را به خود مشغول سازد.زيرا دراين صورت،نقش بازدارنده پيدا مي کند.

    6 .موقعي که کودک را تشويق مي کنيد بايد علت آن را برايش بگوييد و اين عمل بايد به گونه اي صورت گيرد که کودک خود را مستحق آن ببيند و آن را دردرون تأييد کند.

    7. تشويق درحضورجمع،اثربيشتري دارد.



  11. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    6,620
    صلوات
    1250
    تعداد دلنوشته
    18
    مورد تشکر
    503 پست
    حضور
    98 روز 6 ساعت 20 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    304



    2. روش الگويي


    يکي ازشيوه هاي مؤثردرتربيت کودکان و نوجوانان روش الگويي است.دراين روش فرد،از فرد يا افراد ديگر به عنوان سرمشق و الگو استفاده مي کند و تحت تأثير مشاهده،ازرفتار ديگران پيروي نموده و خود را با آن همساز مي کند.

    بنابراين مي توان گفت:«الگو پيروي عيني و مشهود از يک انديشه و عمل درجنبه هاي گوناگون،جهت رسيدن به کمال است».

    تربيت ابتدايي انسان به طورطبيعي با روش الگويي شکل مي گيرد.کودک درچند سال نخست زندگي خود،همه کارهايش را ازافراد پيرامون خود که در درجه اول پدرومادراويند، الگوبرداري مي کند و با تقليد ازآنان رشد مي کندو ساختار تربيتي اش سامان مي يابد.ازاين رو،روش الگويي در سازمان دادن شخصيت و رفتار کودک،نقش به سزايي دارد. غريزه ي تقليد يکي ازغرايز نيرومند و ريشه دار در انسان است. به برکت وجود همين غريزه است که کودک بسياري از رسوم زندگي،آداب معاشرت،غذاخوردن،لباس پوشيدن، طرز تکلم،اداي کلمات و جمله ها را از پدر و مادر و ساير معاشران فرا مي گيرد و به کار مي بندد.

    چشم و گوش کودکان و نوجوانان چون دريچه اي بازاست، مي بينند و مي شنوند و ذهنشان چون آيينه اي است که هرچيزي درآن منعکس مي شود،با اين تفاوت که آيينه عکس اشيا را در خود نگه نمي دارد ولي ذهن کودکان و نوجوانان اينها را در خود نگه مي دارد.بنابراين والدين و مربيان مي تواند فعاليت ها و رفتارهاي ديني و مذهبي خود را به گونه اي هماهنگ کنند که فرزندان،متوجه شوند و الگوي ذهني آنان را درانجام اين امور شکل دهند.



صفحه 1 از 3 123 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود