صفحه 1 از 3 123 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: تحول ادبی در پرتو شعر امام

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13

    تحول ادبی در پرتو شعر امام




    كلام، پیام و شخصیت ادبی امام (ره) به همان اندازه در خود آگاهی جامعه مؤثر بوده است كه شخصیت جامع الاطراف و رهبری قاطع حضرت در بازیابی من گمشده جامعه و نیل به خود باوری و خدا باوری و باز یافت كرامت انسانی. در پرتو مكتب امام (ره) شعر نیز مثل همه مقوله‌‎ها و پدیدارهای اجتماعی و فرهنگی، متحوّل شد. این تحوّل البته ابعاد مختلف داشته است كه شاخص‎ترین آن ابعاد عبارتند از:
    1. تحوّل در قالب و شكل[1] شعر: شعر انقلاب چه در عرصه عروض سنّتی و چه در قلمرو شعر نیمایی و شعر آزاد[2] از تحولّ چشمگیری بر خوردار شده است. شاعران جوان انقلاب، علی رغم تجارب كم، تحوّل ساختاری متنوعی در قالب‎های عروضی شعر به وجود آورده و توانسته اند با تكیه بر اصول و قواعد پایه‎ای عروض سنتی، اوزان جدید را كشف و تجربه نمایند. اخیراً مجموعه‎ای از اشعار طلاب حوزه‎های علمیه تحت عنوان از حنجره‎های شرقی،‌به كوشش آقای عبدالرضا رضایی نیا، از سوی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی منتشر شده است كه در بردارنده قالب‎های متنوع و بدیع كلاسیك، از شعرای انقلاب است. این مجموعه در راستای مجموعه‎ها، دواوین و جنگ‎های شعر انقلاب، كاری ارزشمند و چشمگیر است. در شعر نو نیز شعرایی مانند محمد رضا عبد الملكیان[3]، قیصر امین پور[4] و ... آثاری به جا ماندنی آفریده‎اند كه شعر حماسه چهارده ساله از عبدالملكیان و شعری برای جنگ از امین پور، نمونه‎های موفقی در این زمینه هستند.

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    شعر آزاد انقلاب نیز مرهون سلمان هراتی[5] است. سلمان، كه در پائیز 65 در سانحه تصادف رانندگی درگذشت، قالب آزاد را بستر مناسبی برای سرایش اشعار اجتماعی و جبهه‎ای ساخته بود. بعد از او شعرایی مانند علیرضا قزوه، شاعر مجموعه «از نخلستان تا خیابان» و سید عبدالله حسینی و ... در این بستر نوین طبع آزمایی موفقی داشته اند. البته شعرایی پیشكسوتی مانند موسوی گرما رودی نیز آثار گرانسنگی در قالب آزاد خلق كرده‎اند كه مجموعه‎های خط خون و چمن لاله، خاصه شعر عاشورایی خط خون از نمونه‎های چشمگیری در شعر سپید هستند.
    امّا در این میان سازنده‎ترین و موفق‎ترین و در عین حال بدیع‎ترین تحوّل ساختاری و موسیقایی و محتوایی، در قالب غزل عرضه شده است. غزل انقلاب در واقع بیت الغزل. تحوّل ادبی در عرصه شعر انقلاب است. در ادبیات كلاسیك، معمولاً غزل و مغازله، قالب نرم و برای پرورش و سرایش مظامین ظریف و لطیف عاشقانه بود. اگر از برخی غزلهای حماسی ـ عرفانی دیوان شمس تبریزی صرف نظر كنیم، معمولاً بسیار كم اتفاق می‎افتاد كه شاعر كلاسیك، مضامین و موضوعات و دریافت‎های حماسی را در قالب غزل بریزد. مضامین و موضوعات حماسی به دلیل روایی بودن و به هم پیوسته بودن، محور عمودی شعر، همواره در قالب مثنوی بیان می‎شده است، اما در شعر انقلاب، شاعران انقلاب توانسته‎اند، جهت پاسداشت ایجاز هنری ـ حداكثر معانی در حداقل الفاظ ـ حماسه را در قالب غزل بریزند و در این پیوند پارادوكسی[6] (پیوند مضامین خشن حماسی با قالب ظریف غزل) موفق بیرون بیایند. كما اینكه غزلهای نصر الله مردانی، قیصر امین پور، علیرضا قزوه و ... چه به لحاظ زبان و چه به لحاظ تكنیك و چه به لحاظ نسخ حماسی و عرفانی كلام، نمونه‎های موفق غزل حماسی هستند.

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    بخوان حماسه خونین كربلا با ما
    كه شد بسیط زمین جمله هم صدا با ما
    سر بریده به میدان عشق می گوید
    حدیث خون شهیدان كربلا با ما
    اگر جهان همه دشمن شود ظفر یابیم
    به عرصه‎ای كه بود تیغ مرتضی با ما
    نصر الله مردانی
    بتی كه راز جمالش هنوز سربسته است
    به غارت دل سودائیان كمر بسته است
    .... به یازده خُم می گر كه دست ما نرسید
    بده پیاله كه یك خُم هنوز سربسته است
    .... زمینه ساز ظهورند شاهدان شهید
    اگرچه ماتم شان داغ بر جگر بسته است
    قادر طهماسبی (فرید)
    یادگار از تو همین سوخته جانی است مرا
    شعله از توست اگر گرم زبانی است مرا
    به تماشای تن سوخته‎ات آمده‎ام
    مرگ من باد كه این گونه توانی است مرا
    عرق شرم دلم بود كه از چشمم ریخت
    ورنه بركشته تو گریه روا نیست مرا[7]
    ساعد باقری
    تنها تو بد ندیده‎ای از واعظان شهر
    ما نیز در شمار شهیدان تهمتیم
    علیرضا قزوه

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    2. تحوّل در تصاویر هنری: تصاویر هنری از قبیل تشبیه، استعاره، تضاد، حس آمیزی[8] اسطوره و ... درخشش چشمگیری در شعر شاعران انقلاب دارد. این عناصر هنری، اغلب محسوس و غیر انتزاعی هستند و در باورهای دینی و جهان بینی مكتبی شاعر باز آفرینی شده و رنگ حماسه و عرفان به خود گرفته‎اند. از محوری ترین عناصر تصویری در اركان دو سویه تصاویر هنری (مشبه و مشبه به) عبارتند از: خورشید، آینه، خون، شقایق، لاله، ستاره، عطش، اشك، فرات، زلال و ...
    شاعر انقلاب برای همسویه سازی این عناصر تصویری، مفاهیمی را بر می‎گزیند كه چه به لحاظ بافت موسیقایی حروف و چه به لحاظ پشتوانه مكتبی، شأن و منزلت انقلابی داشته و دورنمای حماسی ـ عرفانی پویا و حركت دار را در ذهن خواننده تجسّم بخشد.
    3. تحوّل از نظر محتوا: عمیق‎ترین و ماناترین تحوّل در ادبیات انقلاب، همان تحوّل محتوایی است كه تحوّلی خود جوش و درونی است در شعر انقلاب، شاعر برای رسیدن به جاه و مقام به مدیحه پردازی‎های ریشه در دروغ مبادرت نمی‎ورزد. شاعر واقعی انقلاب اگر قلم به مدح می‎گشاید، امام را مدح می‎كند كه به قول موسوی گرمارودی[9]، هیچ آزاده‎ای نیست كه وامدار حضرتش نباشد، امامی كه ولایت او تبلور ولایت انبیاست. او زیوركلام و طلایه دار قیام بوده و عارفی است كه در چشمه نور وضو می‎سازد و سردار سپاه خون است.

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    آن پیر كه زیور كلام من و توست
    سر فصل جریده قیام من و توست
    آن گُرد وضو ساخته در چشمه ماه
    سردار سپاه خون امام من و توست[10]
    شاعر انقلاب شهید را مدح می‎كند كه مصداق بارز كرامت انسان و خلافت الهی است و منقبت گوی شهید منقبت گوی فطرت خدا جوی انسان است (مادح خورشید مدّاح خود است).
    كس چون تو طریق پاكبازی نگرفت
    با زخم نشان سر فرازی نگرفت
    زین پیش دلاورا كسی چون تو شگفت
    حیثیت مرگ را به بازی نگرفت[11]
    حسن حسینی
    او رزمندگان اسلام را مدح می‎كند كه عصاره ارزشهای حماسی یك ملت هستند.
    شكوه كوه فرازی ز استواری‎تان
    سرود رود طنینی ز خون جاری‎تان[12]
    محمد رضا محمدی نیكو
    و سرانجام شاعر انقلاب شجاعت و آزادگی را مدح می‎كند كه رمز قوام، پایداری و تمدن یك ملت در آزادگی و شجاعت آن ملت است.
    می برم منزل به منزل چوب دار خویش را
    تا كجا پایان برم آغاز كار خویش را
    در طریق عاشقی مردن نخستین منزل است
    می‎برد بر دوش خود منصور دار خویش را[13]

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    در مقاله حاضر ابعادی از تحوّل ادبی در قلمرو قالب، تصویر و نمادهای تصویری غزل مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.
    تحوّل در قالب یا فرم ادبی غزل
    قالب شعری چه از نظر تنوع اوزان عروضی و چه از حیث انواع ادبی به اعتبار محور عمودی شعر (رباعی، مثنوی و ...) و چه از حیث انواع ادبی اعتبار درونمایه شعر (حماسه، عرفان و ...) در ادبیات انقلاب از چشم انداز گسترده‎ای برخوردار است. شاعر انقلاب، صرفاً به اوزان شناخته شده و متداول عروضی بسنده نمی‎كند، بلكه خود نیز دست به ابتكار زده و با بهره گیری از اصول و معیارهای پایه‎ای عروض سنتی، تنوع چشمگیری در اوزان عروضی به وجود آورده است. ذیلاً به نمونه‎هایی از تنوع قوالب عروضی در ادبیات انقلاب اشارت می‎كنیم.
    1. اوّلین شعر، غزلی است از سید ابوالقاسم حسینی[14]
    این شعر در بحر «رَمَل مُثَمَّن مكفُوف» سروده شده كه از اوزان دوری است؛ یعنی اوزانی كه معمولاً به صورت شعر مسجّع سروده می‎شود و در هر مصراع مثمّن قابل تبدیل به یك بیت مربع است. زیباترین و در عین حال پر طنین‎ترین و رقص آمیزترین اوزان دوری را می‎توانیم در غزلیات شمس تبریزی مشاهده كنیم. بحر «رمل مُثمّن مكفو‏ف» كه از اوزان كم كاربرد در شعر فارسی است، بستر مناسبی برای پردازش مضامینی از قبیل امید یا عشق و آرمانهای والای انسانی است.

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




  8. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    شعر اگر كلید بغض مانده در گلو نباشد
    پرنیان عشق و معنی هر چه هست گو نباشد
    شعر اگر نگوید اینجا اشك و آه و خون چه كردند
    از شعور و شور و مردی ذرّه‎ای در او نباشد
    در میان این مضامین آیه‎های آسمانی است
    اذن جستجو نباشد هر كه را وضو نباشد
    2. شعر دیگر، غزلی است از سید عبد الله حسینی با نام گلدان خالی. این شعر در بحر كم تداول مستفعلن مستفعلن مستفعلاتن در این شعر شاعر، واقعیات را در تعابیر و چشم اندازهای هنری و نمادین مختلف تجسّم می‎بخشد كه عبارتند از چشم دوختن به گلدان خالی، ظرف سفالی، قصّه خشكسالی در چهره تكیده و زرد درختان، نگاه متبسّم كه ریشه در خیال سراب گونه دارد. همه این تعابیر جلوه‎های متنوع یك مفهوم هستند و آن مفهوم، زندگی بی روح و بی رمق است كه شاعر از آن به «شعر مكرّر» تعبیر می‎كند. آرمانهای شاعر نیز به «واژه شوریده حالی» تعبیر می‎شود. بنابراین شعر گلدان خالی، حاصل اصطكاك و تقابل روزمرّگی با زندگی آرمانی است. شاعر، زندگی آرمانی را حاصل گره خوردگی عشق و شوریدگی می‎داند:
    تا كی به این گلدان خالی چشم دوزم
    بر حسرت ظرفِ سفالی چشم دوزم
    در ژرفنای خاطر زرد درختان
    بر قصّه‎های خشكسالی چشم دوزم
    شعر مكرّر، زندگیهای فسرده است
    بر واژه شوریده حالی چشم دوزم
    به هر تقدیر باید گفت در بحث تحوّل قالب‎های ادبی، غزل بیش از همه قوالب دیگر جلب توجه می‎كند.

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




  9. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13




    [1] . فرم، form
    [2] . Blankverse
    [3] . ر.ك ریشه در ابر، از انتشارات برگ
    [4] . ر.ك تنفس صبح، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی.
    [5] . از آسمان سبز، مجموعه شعر سلمان هراتی ـ انتشارات حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی.
    [6] . Paradoxical، تصاویر تناقض یافته، كه ساختمان آنها از مصالح متناقض تركیب می‎یابد مانند عطش آب، فریاد سكوت.
    [7] . ابیات فوق منتخبی از غزل تماشاست. كه برای شهید مهدی فرید طالب نیا سروده شده و شاعر خود شاهد تغسیل پیكر مطهر و سوخته شهید بوده است.
    [8] . حس آمیزی: تصاویری كه ساختمان آنها از تركیب دو یا چند حس مختلف شكل می‎پذیرد. مثلاً وقتی شاعر، صدا را چشیدنی، فریاد را رنگین، محبّت را بوییدنی ... می‎بیند، به حس آمیزی پرداخته است؛ مثل: چشیدن صدا، صدای سبز، چشاندن لباس و ...
    [9] . سوگنامه امام، انتشارات سروش، در سوگ خورشید، ص 352.
    [10] . مجموعه از زمزمه تا فریاد، انتشارات دانشگاه گیلان، از غلامرضا رحمدل.
    [11] . سوره، جُنگ ششم، انتشارات حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی.
    [12] . همان.
    [13] . سوره، جنگ نهم.
    [14] . از حنجره‎های شرقی، انتشارات حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی به كوشش عبد الرضا رضایی نیا، ص 40.

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




  10. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    غزل انقلاب چه به لحاظ صور عواطف و چه به لحاظ حسی بودن كلمات و تعابیر و چه به لحاظ تركیبات تصویری و همچنین به لحاظ محتوا و درونمایه، خود بستر نوینی در سیر تحوّل غزل فارسی است. غزل انقلاب به لحاظ برجستگی در كلیّت شعر، از چند حیث جالب توجه و قابل ارزیابی است.
    تحول در تركیبات تصویری غزل
    واضح است كه تركیبات تصویری در توازن زبان شعر و گشایش چشم انداز نوین معنایی نقش برجسته و تعیین كننده‎ای دارد. اهمیت نقش زیبایی شناختی این تركیبات، زمانی چهره می‎نمایاند كه ساختمان كلی آنها و نیز عناصر و مصالح این ساختمان، خود نو و بدیع باشند. غزل انقلاب از این حیث از غنی‎ترین قالب‎های شعری در سیر تحوّل غزل است. این تركیبات خود به دو نوع عمده تركیبات تشبیهی و تركیبات استعاری تقسیم پذیرند. اما در این میان بیشترین نقش از آن تركیبات استعاری است، تركیبات تشبیهی و استعاری نوین از قبیل؛ سمند صاعقه، یوسف اندیشه، فرات اشك، كرشمه نور، برّاق واقعه، منبر گل، عمودقامت، سجّاده دل، یازده خم می (اشاره به یازده امام معصوم)، خمّ سربسته (غیبت حضرت مهدی ـ عج )، نینوای جنون و ... هر كدام به نوبه خود در غنای زبانی و معنایی شعر، نقش ارزنده‎ای دارند. تركیباتی كه نمونه‎هایی از آن در ابیات ذیل به زیبایی به كار رفته‎اند.

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




  11. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۹۰
    نوشته
    11,626
    مورد تشکر
    29 پست
    حضور
    65 روز 10 ساعت 46 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    13



    سمند صاعقه زین كن سواره باید رفت
    به عرش شعله سحر با ستاره باید رفت
    بگو به یوسف اندیشه‎ ای پیمبر دل
    به چاه حادثه هنگام چاره باید رفت
    نصر الله مردانی
    سنان ببارد اگر بر عمود قامت ما
    گمان مبر به یمین و یسار برگردد
    به یازده خُم می گر كه دست ما نرسید
    بده پیاله كه یك خُم هنوز سربسته است
    زمینه ساز ظهورند شاهدان شهید
    اگر چه ماتمشان داغ بر جگر بسته است
    فرید اصفهانی

    رفيق بي كلك مادر

    قويترين درختان در كوير ميرويند من يك كويريم




صفحه 1 از 3 123 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود