جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: قرآن و عدل تشریعی

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۸۹
    نوشته
    1,512
    مورد تشکر
    114 پست
    حضور
    111 روز 6 ساعت 15 دقیقه
    دریافت
    159
    آپلود
    0
    گالری
    1

    قرآن و عدل تشریعی





    پرسش:
    قرآن کریم چگونه و در چه آیاتی بر عدل تشریعی دلالت دارد؟

    پاسخ:
    معنای عدل تشریعی، آن است که خداوند دستورات و تکالیفی که بر انسان ها قرار داده است را بر اساس عدل و عادلانه تشریع فرموده و در وضع و تشریع احکام و تکالیف، بر کسی ظلمی روا نمی شود.
    در قرآن کریم، اقامه و رعایت قسط و عدل، در راستای تعالیم و دستورات دین، یکی از اهداف ادیان الهی معرفی شده است: «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَ أَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَ الْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْط»؛ ما رسولان خود را با دلايل روشن فرستاديم، و با آن ها كتاب (آسمانى) و ميزان (شناسايى حقّ از باطل و قوانين عادلانه) نازل كرديم تا مردم قيام به عدالت كنند.(1)

    این که انسان بیش از طاقت و توانش، تکلیف نمی شود، یکی از همین اصول بنیادی رعایت عدل در تشریع احکام و تکالیف است که قرآن به دفعات آن را بیان فرموده، از جمله:
    «لَا يُكلَّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا»؛ خداوند هيچ كس را، جز به اندازه تواناييش، تكليف نمى ‏كند.(2)
    «لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ ما آتاها»؛ خداوند هيچ كس را جز به مقدار توانايى كه به او داده تكليف نمى ‏كند.(3)

    نبود حرج و سنگینی و سختی هم از دیگر اصولی است که در زمینه تشریع احکام و تکالیف دینی، مورد توجه قرار گرفته: «وَ مَا جَعَلَ عَلَيْكمُ‏ْ فىِ الدِّينِ مِنْ حَرَج‏»؛ و در دين (اسلام) كار سنگين و سختى بر شما قرار ندارد.(4)

    بیان برخی موارد و مصادیق:
    در انجام تکالیف دینی، به توان و وضعیت افراد توجه شده و افراد ناتوان و مریض و ... از برخی تکالیف معاف شده و یا به آن ها تخفیف داده شده است.

    در این جا به مواردی از این عدالت تشریعی، با توجه به آیات قرآن کریم، اشاره می شود:

    ـ عده ای از جنگ و جهاد، معاف هستند:
    «لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى‏ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْمَريضِ حَرَجٌ»؛ بر نابينا و لنگ و بيمار گناهى نيست (اگر در ميدان جهاد شركت نكنند).(5)
    «لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَ لا عَلَى الْمَرْضى‏ وَ لا عَلَى الَّذينَ لا يَجِدُونَ ما يُنْفِقُونَ حَرَجٌ»؛ بر ضعيفان و بيماران و آن ها كه وسيله ‏اى براى انفاق (در راه جهاد) ندارند، ايرادى نيست (كه در ميدان جنگ شركت نجويند).(6)

    ـ به مریض و مسافر، تخفیف داده می شود:
    «فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَ مَنْ كانَ مَريضاً أَوْ عَلى‏ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُريدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُريدُ بِكُمُ الْعُسْر»؛ پس آن كس از شما كه در ماه رمضان در حضر باشد، روزه بدارد! و آن كس كه بيمار يا در سفر است، روزهاى ديگرى را به جاى آن، روزه بگيرد! خداوند، راحتى شما را مى‏ خواهد، نه زحمت شما را.(7)

    ـ تیمم، تخفیف در غسل و وضو:
    «فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْديكُمْ مِنْهُ ما يُريدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ»؛ و [هنگامی که] آب (براى غسل يا وضو) نيابيد، با خاک پاكى تيمم كنيد! و از آن، بر صورت [پيشانى‏] و دست ها بكشيد! خداوند نمى ‏خواهد مشكلى براى شما ايجاد كند.(8)

    ـ اضطرار، ممنوعیت ها را بر می دارد:
    «فَمَنِ اضْطُرَّ في‏ مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ»؛ امّا آن ها كه در حال گرسنگى، دستشان به غذاى ديگرى نرسد، و متمايل به گناه نباشند، (مانعى ندارد كه از گوشت هاى ممنوع بخورند) خداوند، آمرزنده و مهربان است.‏(9)

    ـ اصل ورود به اسلام، چشم پوشی بر گذشته است:
    «لَيْسَ عَلَى الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ فيما طَعِمُوا إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحات‏»؛ بر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده ‏اند، گناهى در آنچه خورده ‏اند نيست (و نسبت به نوشيدن شراب، قبل از نزول حكم تحريم، مجازات نمى‏ شوند).(10)

    نکته: همان طور که می دانید همه احکام به صورت بیان جزئیات و فروعات، در قرآن نیامده است بلکه بسیاری از آن ها توسط معصومین (علیهم السلام) و در روایات بیان شده است، لذا به این عدالت تشریعی در روایات، هم به صورت بیان اصول و هم به طور مصداقی و موردی، بیشتر پرداخته و تبیین شده است، ولی چون قرآن مد نظر شما بود، به روایات پرداخته نشد.

    ________
    (1) حدید/ 25.
    (2) بقره/ 286.
    (3) طلاق/ 7.
    (4) حج/ 78.
    (5) فتح/ 17.
    (6) توبه/ 91.
    (7) بقره/ 185.
    (8) مائده/ 6.
    (9) مائده/ 3.
    (10) مائده/ 93.




    لینک اصلی


    ویرایش توسط مدیر تدوین : ۱۳۹۴/۰۸/۱۶ در ساعت ۲۰:۲۵

  2. تشکر


  3.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود