صفحه 1 از 2 12 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: عبرت از دید امام علی (ع) ‏

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16

    عبرت از دید امام علی (ع) ‏




    عبرت از دید امام علی (ع) ‏

    امام علي عليه السلام با بيان سرگذشت اقوام و ملل گذشته و نهايت كار آنها، مردم را به عبرت‌گيري از سرانجام نيك و بدشان فرامي‌خواند. بيان تاريخ و حوادث تلخ و شيرين آن، روشي مطلوب براي درس آموزي از زندگي دنيايي و غافل نگشتن از سراي اخروي است.
    1. عبرت و بازداري از خطا

    از فوائد و پيامدهاي تربيتي عبرت در كلام امام علي عليه السلام، مي‌توان به هدايت‌گري آن اشاره نمود؛ زيرا عبرت‌ها همواره انسان را به رشد و كمال رسانده و به راه درست هدايت مي‌كنند و چراغ‌هايي هستند كه مسير صحيح زندگي را نشان مي دهند: «الاعتبارُ يَقودُ الي الرُّشد؛ عبرت گرفتن، انسان را به سوي راه صواب و درست مي‌كشاند.» (16) ثمره اين هدايت‌گري نيز، دوري از خطاست: «الاعتبارُ يُثمرُ العصمَه؛ ميوه عبرت گرفتن، نگاهداري است.»(17)


    ویرایش توسط Partofar : ۱۳۹۳/۰۶/۲۷ در ساعت ۰۹:۲۸
    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    سبب هدايت‌گري عبرت، بدين جهت است كه در جريان آن، انسان با تجارب ديگران آشنا شده و رابطه بين سير و سلوك انسان‌ها با پيامدهاي آن را احساس مي‌كند. اگر هم موقعيتي مشابه آن داشته باشد، از سرنوشت آنها درس مي‌گيرد و به طريقي ديگر عمل مي‌نمايد؛ طريقي كه آن پيامدهاي سوء را نداشته باشد. (18) امام علي عليه السلام در اين خصوص مي‌فرمايد:

    «انَّ مَن صَرَّحت له العبرُِ عمّا بينَ يديه منَ المَثُِلات، حجزتهُ التّقوي، عَن تقحُّم الشُّبَهات(19)؛ كسي كه از اعمال و كردار گذشتگان و عواقب سوء آنها عبرت گيرد، تقوا، وي را از فرو رفتن در آن‌گونه بدبختي‌ها باز مي دارد.»

    هرچه انسان، دامنه عبرت‌گيري‌اش وسيع‌تر باشد، دايره ارتكاب او به خطا، كمتر است: «مَن كَثّرَ اعتبارُهُ قلَّ عِثارُهُ(20)؛ هركس عبرت‌گيري او بسيار باشد، لغزش او كم خواهد شد.»

    دليل اين سخن، آن است كه فزوني عبرت‌ها، ابهام را از چهره امور مي‌زدايد، شبهات را از بين مي‌برد، صراحت خاصّي به مسائل مي‌بخشد و آنها را شفّاف مي‌كند.


    ویرایش توسط Partofar : ۱۳۹۳/۰۶/۲۷ در ساعت ۰۹:۲۴
    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    2. عبرت؛ چراغ راه آينده

    عبرت، چراغي فرا روي آينده انسان مي‌باشد، و فرداي درخشان و بهتر در گرو عبرت از گذشته است: «ولو اعتبرتَ بما مَضي حفظتَ ما بَقي(21) اگر از آنچه گذشته است، عبرت بگيري؛ آنچه را كه باقي است، حفظ خواهي كرد.»، بدين دليل كه تاريخ تكرارپذير است؛ همواره قومي مي‌رود و قومي ديگر جايگزين مي‌شود. اختلاف حوادث و رويدادهاي تاريخي، در جزئيات آنهاست. انسان‌هاي عاقل و عبرت‌گير، مي‌توانند با موازنه و مقايسه اين پديده‌ها و بررسي اسباب و عوامل آنها، پيامدها و نتايج آنها را پيش‌بيني كنند و تصميم درست و متناسب را در هر مورد اتخاذ نمايند. امام علي عليه السلام در نامه خويش به حارث هَمداني، به اين نكته اشاره نموده‌است: «واعتبر بما مضي من الدّنيا لما بقي منها؛ فإنّ بعضها يشبه بعضاً و آخرها لاحق بأوّلها وكلّها حائل مفارق (22)؛ از حوادث گذشته دنيا براي باقي‌مانده آن عبرت بگير؛ چرا كه بعضي از آن شبيه بعضي ديگر است و پايانش به ابتداي آن مي‌پيوندد و در هر حال، تمام آن گذرا و ناپايدار است.»


    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    منابع عبرت و شيوه‌هاي عبرت آموزي

    عبرت‌ها به وسعت دنيا گسترده‌اند و هركس داراي ديده‌اي عبرت بين باشد، قادر است از لابه لاي پديده‌ها، پيام‌ها را دريابد. به فرموده امام علي عليه السلام، اگر انسان چشم بگشايد و ببيند، سخنان حق گفته شده و اگر اهل هدايت باشد، وسايل هدايت فراهم شده است:

    «ولقد بصرتم إن أبصرتم، و أسمعتم إن سمعتم و هديتم إن اهتديتم و بحق اقول لكم: لقد جاهرتكم العبر و زجرتم بما فيه مزدجر(23)؛ آنان حقايق را به شما نيز نشان دادند، ولي ديدن نخواستيد و به گوش شما رسانيدند، ولي شنيدن نخواستيد و شما را راه نمودند، ولي ره يافتن نخواستيد. به راستي مي‌گويم كه: عبرت‌ها و اندرزها بر شما آشكار بود و از آنچه مي‌بايد دوري جوييد، شما را منع كردند.»


    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


  6. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    آري! افسوس كه از اين همه منابع عبرت‌آموز، اندكي از مردم پند مي‌گيرند و بخش عظيمي از ايشان ديده عبرت‌بين ندارند و همچنان در غفلت‌ها و شهوت‌ها گرفتارند: «ما اكثر العبر و اقلّ الاعتبار(24)؛ چه بسيارند عبرت‌ها و چه كم است عبرت‌گير!»

    قبل از ذكر منابع عبرت، بايد گفت: بحث از منابع عبرت و شيوه‌هاي عبرت‌آموزي، دو موضوع جداگانه است؛ اما به دليل وجود شباهت و نزديكي آنها به يكديگر و اينكه شناخت هر منبع، اتخاذ روشي را به دنبال دارد، اين دو موضوع را در يك بحث ادغام نموده و ذكر مي‌كنيم:

    الف) دنيا، سراي عبرت

    قوانين حاكم بر دنيا به همراه سنت‌ها و ويژگي‌هاي آن، پندها و عبرت‌هاي فراواني به انسان مي‌دهد. شايد امام عليعليه السلام تنها كسي باشد كه به روش جامع، دنيا و ابعاد و ويژگي‌هاي آن را توصيف نموده و به قصد تأثيرگذاري و عبرت‌دهي از آن سخن گفته است. تعابير، تمثيلات و تشبيه‌‌‌هايي كه در باب «دنيا»، در كلام امام عليعليه السلام وجود دارد، همه حاكي از اين مطلب است. تعابيري مانند: «الدّنيا دار مني لها الفناء...»(25)؛ «الدّنيا دار فناء و عناء و غير و عبر...»(26)؛ «الدّنيا دار حرب و سلب و نهب و عطب...»(27)؛ «مثل الدّنيا كمثل الحيّه...»(28)؛ «انّها دار شُخوص و محلّه تنغيص...»(29)؛ «دار بالبلاء محفوفه...»(30)؛ همه در صدد اعطاي شناخت عبرت‌آموز به انسان‌ها هستند. در فرمايشات و تعبيرات امام عليعليه السلام در مورد دنيا، هدف عبرت‌گيري و تأثير پذيري و تعيين مسير زندگي به طريق خير نهفته است. بر اين اساس مي‌توان گفت: توصيف دنيا، بيان ويژگي‌ها و سنت‌هاي رايج در آن، يكي از منابع و شيوه‌هاي عبرت‌آموزي است.


    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    ب) تاريخ، مدرسه عبرت آموزي

    يكي از مهم ترين منابع عبرت آموزي كه از ابتداي آفرينش تاكنون مورد توجه بوده و در منابع اسلامي به طور گسترده بدان اشاره شده، تاريخ و حوادث گوناگون آن است. بخش عظيمي از قصه‌هاي تاريخي اقوام مختلف در قرآن كريم و تبيين سرنوشت آنها، ذكر مباحث تاريخي در قالب داستان و خاطره، همه جهت عبرت دهي به مخاطبان صورت گرفته است و پس از ذكر قصه يا جريان تاريخي، به هدف عبرت آموزي و پنددهي اشاره شده است. يكي از مهم ترين داستان ها در اين قالب، ماجراي حضرت يوسف عليه السلام است كه خداوند آن را از بهترين قصص دانسته و در پايان آن مي‌فرمايد: «در سرگذشت آنان، درس عبرتي براي صاحبان انديشه است.»(31)


    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


  8. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    اميرمؤمنان عليه السلام نيز در نهج البلاغه، بخش گسترده‌اي از تلاش خود را به بيان عبرت‌هاي تاريخي اختصاص داده است؛ به عنوان نمونه:

    «فاعتبروا بحال ولد اسماعيل و بني اسحاق و بني يعقوب: (32)؛ از حال فرزندان اسماعيل، فرزندان اسحاق و فرزندان يعقوب، عبرت گيريد.»

    «واحذروا ما نزل بالأمم قبلكم من المثلات بسوء الأفعال... (33)؛ از كيفرهايي كه در اثر كردار بد و كارهاي ناپسند بر امت‌هاي پيشين واقع شده، برحذر باشيد.»

    «و انّ لكم في القرون السّالفه لعبره. أين العمالقه و ابناء العمالقه، أين الفراعنه و ابناء الفراعنه؟؛ (34)همانا در قرن‌هاي گذشته براي شما عبرتي است. عمالقه [پادشاهان حجاز و يمن] و فرزندان‌شان كجا رفتند؟ فرعون‌ها و فرزندان‌شان كجايند؟»

    امام علي عليه السلام با بيان سرگذشت اقوام و ملل گذشته و نهايت كار آنها، مردم را به عبرت‌گيري از سرانجام نيك و بدشان فرامي‌خواند. بيان تاريخ و حوادث تلخ و شيرين آن، روشي مطلوب براي درس آموزي از زندگي دنيايي و غافل نگشتن از سراي اخروي است؛ زيرا در پرتو توجه به آن، نكاتي براي انسان روشن مي‌گردد كه كارساز و مفيد است تا آنجا كه همگي درس‌هاي تربيتي و عبرت‌آموز مي‌باشند:

    - خداوند، مفسدان را به دليل فساد و ظلم‌شان هلاك مي‌كند.

    - تأخير توبه و ندامت تا زمان نزول بلا، سودي به حال انسان ندارد.

    - خداوند، فتنه‌هاي منافقان و بدخواهان را خنثي مي‌كند.

    - تغيير سرنوشت انسان‌ها، به خواست و رفتار خود آنان بستگي دارد.

    - خداوند، بندگان مؤمنش را ياري مي‌دهد و در دل دشمنان آنها، رعب و وحشت مي‌اندازد.


    جهت سهولت دستيابي افراد به اين نتايج گران‌بها، بهتر است مربّي تربيتي قبل از بيان تاريخ، سؤالاتي در همين زمينه طرح كند تا اذهان آنان (عبرت‌آموزان) را آماده سازد. همچين به هنگام بيان تاريخ، با طرح اين سؤالات، به تجزيه و تحليل آنها بپردازد و نكات ارزشي و ضدّ ارزشي داستان تاريخي را مشخص كند و در نهايت، موقعيت كنوني تربيت آموزان را با آن پيش‌آمدها، تطبيق داده و عبرت‌هاي آن را بيان نمايد. (35)


    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


  9. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    اميرمؤمنان عليه السلام مطالعه آثار گذشتگان را، وسيله عبرت و مايه هشدار مي‌داند:

    «اوليس لكم في آثار الاوّلين مزدجر و في آبائكم الماضين تبصره و معتبر ان كنتم تعقلون؟(36)؛ آيا براي شما در آثار پيشينيان، وسيله عبرتي نيست كه شما را از كردار بد باز دارد؟ و آيا اگر انديشه كنيد، در زندگي پدران خود، آگاهي و عبرت‌آموزي نيست؟»

    آن امام همام در جاي ديگر، از تأثير و نفوذ اين آثار بي‌زبان در چشمان عبرت‌گير و گوش‌هاي شنوا، سخن مي‌گويد:

    «ولئن عميت آثارهم و انقطعت اخبارهم، لقد رجعت فيهم ابصار العبر و سمعت عنهم آذان العقول و تكلّموا من غير جهات النّطق(37)؛ و اگرچه آثارشان محو شده و اخبارشان منقطع گشته است، ولي چشم‌هاي عبرت‌بين، آنها را مي نگرد و گوش هوش، اخبارشان را مي‌شنود و با غير زبان خود با ما حرف مي‌زنند.»

    ج) تجربه‌هاي اوّليه زندگي

    آدمي سرمايه عظيمي به نام «عمر» دارد كه منبع ارزشمند ديگري جهت تنبيه و عبرت‌آموزي اوست. تأمل انسان در آنچه تاكنون بر وي گذشته و حوادث تلخ و شيريني كه برايش اتفاق افتاده، مي‌تواند راهنماي مفيدي براي پيمودن راه درست زندگي باشد. عقل، حكم مي‌كند كه از تجربه‌هاي گذشته پند گيريم و از يك سوراخ، دوبار گزيده نشويم(38)

    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


  10. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    امام علي عليه السلام، آنجا كه به تبيين علت هلاكت ملت‌ها مي‌پردازد، به همين نكته اشاره مي‌نمايد:

    «و في دون ما استقبلتم من عتب و ما استدبرتم من خطب معتبر و ما كلّ ذي قلب بلبيب و لا كلّ ذي سمع بسميع و لا كلّ ناظر ببصير(39)؛ و در سختي‌هايي كه با آنها رو به رو هستيد و مشكلاتي كه پشت سر گذاشتيد، درس‌هاي عبرت فراوان وجود دارد. اما افسوس كه هر صاحب دلي، انديشمند و هر صاحب گوشي، شنوا و هر صاحب چشمي، اهل بصيرت نيست!»

    د) شگفتي‌هاي خلقت

    توجه به شگفتي‌هاي خلقت، مانند: نزول باران، چهارپايان، ميوه‌ها، و دگرگوني شب و روز(40) از جمله مواردي است كه به عنوان «منبع عبرت» در قرآن كريم مورد توجه است. عبرت بودن آنها، بدين جهت است كه چگونگي خلقت آنها و بهره‌مندي فراوان آدمي از آنها، موجب شگفتي وي مي‌شود و او را به تفكر درباره آفريدگار توانا و حكيم، وادار مي‌نمايد. (41)

    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


  11. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    4,903
    صلوات
    1700
    تعداد دلنوشته
    1
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    57 روز 11 ساعت نامشخص
    دریافت
    214
    آپلود
    104
    گالری
    16



    پي نوشت ها:

    16. شرح غررالحكم و دررالكلم، ج 1، ص 291، ح 1121.

    17. همان، ص 221، ح 789.

    18. ر. ك: فصلنامه حوزه و دانشگاه، ش 27، ص 80 - 76.

    19. نهج البلاغه، خ 16.

    20. شرح غررالحكم و دررالكلم، ج 5، ص 217، ح 8056.

    21. نهج البلاغه، ن 49.

    22. همان، ن 69.

    23. همان، خ 20.

    24. همان، ح 297.

    25. همان، خ 45.

    26. همان، خ 114.

    27. همان، خ 191.

    28. همان، ح 119.

    29. همان، خ 196.

    30. همان، خ 226.

    31. يوسف / 3 و 111.

    32. نهج البلاغه، خ 192.

    33. همان.

    34. همان، خ 182.

    35. ر. ك: اصول التربيه الاسلاميه و أساليبها، عبدالرحمن نحلاوي، ص 274- 272.

    36. نهج البلاغه، خ 99.

    37. همان، خ 221.

    38. شرح غررالحكم و دررالكلم، ج 3، ص 75، ح 3868.

    39. نهج البلاغه، خ 88.

    40. ر. ك: نحل / 67-65؛ مؤمنون / 21 و نور / 44؛ و نيز: تفسير نمونه، ناصر مكارم شيرازي، ذيل آيات.

    41. جهت مطالعه تفصيلي موضوع، ر. ك: فصلنامه حوزه و دانشگاه، ش 27، ص 86 - 84.


    اين الفاطميون
    مدعي گويد كه با يك گل نميگردد بهار

    من گلي دارم كه عالم را گلستان ميكند
    مینوی من مینای من پیدا و ناپیدای من
    ای منجی گیتی بیا
    مهدی بیا مهدی بیا


صفحه 1 از 2 12 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود