صفحه 1 از 2 12 آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: معناي ناسخ و منسوخ و علت نسخ ؟

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۶
    نوشته
    711
    مورد تشکر
    3 پست
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    0

    معناي ناسخ و منسوخ و علت نسخ ؟




    بي زحمت معناي ناسخ و منسوخ را برايم توضيح دهيد و علت آن را نيز بيان كنيد؟

  2. تشکر


  3.  

  4. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۶
    نوشته
    300
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    49 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    5



    نسخ ، عبارت از «صرف نظر كردن از يك حكم شرعى پيشين ، به خاطر يك حكم شرعى پسين است ; به شرطى كه از لحاظ معنايى ميان اين دو حكم ; تنافر ، ناسازگارى بيّن و آشكار وجود داشته باشد يا بر نسخ آن اجماع يا نص معتبرى ، داشته باشيم .»
    لزوم نسخ : نيازهاى انسان ، گاه با تغيير زمان و شرايط محيط دگرگون مى شود و گاه ثابت و برقرار است . با توجه به قانون تكامل انسان و جامعه ـ بخصوص در هنگام شروع انقلابهاى اجتماعى و عقيدتى ـ گاه برنامه اى مفيد و سازنده و گاه ناكارامد است ; بنابراين ، لزوم دگرگونى برنامه ها در مقطعهاى مختلف زمانى ، روشن به نظر مى رسد . نسخ ، هيچگونه منافاتى با حكمت خداوند ندارد ; زيرا:
    1 . احكام ، تابع مصلحتها و مفسده هايند . همانطور كه ممكن است ساعت معين ، روز معين و هفته معين ، در مصلحت فعل تأثير داشته باشد ، سال و سالها هم امكان دارد در مصلحت فعل مؤثر باشد ; مثل اينكه مصلحت براى مسلمانان در يك زمان (به خاطر ضعف نيرو) عفو و گذشت از منافقان و كفار است ، و در زمان ديگر ، مصلحت (به خاطر داشتن تجهيزات و نيرو) جهاد با آنان مى باشد .
    2 . درست است كه ظاهر حكم وضع شده به وسيله شارع ، دوام و استمرار است ، ولى در واقع خود شارع محدوديت زمانى آن حكم را مى داند و به خاطر مصالحى مثل آماده كردن مردم براى اطاعت و انقياد ، و تسهيل و تخفيف در عبادات ، زمان پايان يافتن حكم را براى مردم ابلاغ نكرده است ; بنابراين ، نسخ منافاتى با علم و حكمت خداى متعال ندارد ; علاوه بر اينكه دقت در آيات منسوخ ، وجود قراينى را ثابت مى كند كه حاكى از موقتى بودن حكم است .
    3 . در وضع احكام به وسيله آيات قرآن ، هدفهاى مختلفى دنبال مى شود كه يكى از آنها تشريع حكم است كه با نسخ ، حكم از بين مى رود ; ولى هدفهاى ديگر ، مثل اعجاز آيات ، تلاوت آيات و در برخى موارد به عنوان سند تاريخى ـ در موردى كه شأن نزول خاصى داشته باشد ـ به حال خود باقى مى مانند .
    بيشتر مفسران قائل به نسخ در قرآن مى باشند ; امّا در نوع نسخ (نسخ حكم و تلاوت ; نسخ تلاوت نه حكم ، نسخ حكم نه تلاوت ) اختلاف نظر دارند . علماى شيعه ، فقط نوع اخير (نسخ حكم نه تلاوت ) را پذيرفته اند ; ولى در تعداد آيات منسوخ هم اتفاق نظرى ديده نمى شود ; و بيشتر آنها فقط هشت مورد را كه بر نسخشان دليل قطعى و اجماع وجود دارد پذيرفته اند . آياتى كه نسخ شدند عبارتند از: 1 . آيه نجوا ; (مجادله ، 12) 2 . عدد مقاتلين ; (انفال ، 65) 3 . آيه امتاع ; (بقره ، 240) 4 . آيه جزاى فحشا ; (نساء ، 15) 5 . آيه توارث به ايمان ; (انفال ، 72) 6 . آيات صفح و عفو ; (جاثيه ، 14) 7 . آيات معاهده ; (نساء ، 89) 8 . آيات تدريجى بودن تشريع قتال .• براى آگاهى بيشتر به تفسير البيان مراجعه شود .


    1 . التمهيد ، آية الله معرفت ، ج 2 ، فصل ناسخ و منسوخ ، انتشارات جامعه مدرسين.

  5. #3
    ثبت نام نشده

    نقل قول : معناي ناسخ و منسوخ و علت نسخ ؟




    نقد
    نويسنده در پاسخ ذيل عنوان «لزوم نسخ» نوشته است: «نيازهاى انسان ، گاه با تغيير زمان و شرايط محيط دگرگون مى شود و گاه ثابت و برقرار است . با توجه به قانون تكامل انسان و جامعه ـ بخصوص در هنگام شروع انقلابهاى اجتماعى و عقيدتى ـ گاه برنامه اى مفيد و سازنده و گاه ناكارامد است ; بنابراين ، لزوم دگرگونى برنامه ها در مقطعهاى مختلف زمانى ، روشن به نظر مى رسد» .
    چنين پاسخي اين سؤال را در ذهن مي پرود كه آيا هرگاه كه زمان و شرايط محيط دگرگون شود، امكان نسخ وجود دارد. اگر سبب نسخ تغيير شرايط محيط و زمان باشد، بايد نسخ امري مستمر باشد؛ زيرا همواره شرايط محيط و زمان تغيير مي كند و اين اختصاص به عصر رسول خدا ندارد؛ در اين صورت اين كه آورده اند كه حلال محمد حلال الي يوم القيامه و حرام محمد حرام الي يوم القيامه چگونه توجيه مي شود.
    نويسنده نوشته اند كه در هشت مورد دليل قطعي و اجماع بر نسخ وجود دارد، در اين صورت چرا آيت الله خويي خرق اجمال و مخالفت با دليل قطعي كرده است و تنها به يك مورد نسخ قائل شده و آن عبارت از آيه نجواست و چرا علامه عسكري به طور كلي نسخ را در درون دين اسلام انكار كرده است.

  6. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۵
    نوشته
    742
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    8 روز 6 ساعت 34 دقیقه
    دریافت
    21
    آپلود
    0
    گالری
    119

    تعجب نقل قول : معناي ناسخ و منسوخ و علت نسخ ؟




    اولا بحث درباره امکان نسخ و حکیمانه بودن آن است نه ضرورت
    ثانیا مدعی این نیست که بین تغییر شرایط و نسخ رابطه علیت تامه برقرار است که اشکال شما وارد شود بلکه یکی از وجوه این است
    ثالثا موضوع بحث امکان نسخ در قرآن بوده نه پس از رحلت پیامبر بنابراین حلال محمد ....ربطی به آن ندارد
    رابعا موارد یاد شده بحث بیشتر مطرح است نه همه علما بنابراین ممکن است خلاف آن نیز وجود داشته باشد همچنانکه مرحوم آیت الله خویی در البیان تقریبا برای همه موارد محملی درست می کند و از نسخ خارج می سازد تنها یک مورد آیه نجوی را پس از این که توجیه می کند و می فرماید از نسخ خارج است سپس می فرماید حداقل چیزی که هست این که آیه بعدی آیه نجوی را تخفیف می دهد نسبت به فقرا و کسانی که بضاعت مالی ندارند و الا حکم اصلی همچنان سر جای خود باقی است تنها از جمعی که ناتوان هستند آن هم به مصلحتی برداشته می شود
    http://sshams.andishvaran.ir/fa/scholarmainpage.html
    صفحه شخصی


  7. #5
    ثبت نام نشده

    نقل قول : معناي ناسخ و منسوخ و علت نسخ ؟




    نقل قول نوشته اصلی توسط saeed623 نمایش پست
    اولا بحث درباره امکان نسخ و حکیمانه بودن آن است نه ضرورت
    ثانیا مدعی این نیست که بین تغییر شرایط و نسخ رابطه علیت تامه برقرار است که اشکال شما وارد شود بلکه یکی از وجوه این است
    ثالثا موضوع بحث امکان نسخ در قرآن بوده نه پس از رحلت پیامبر بنابراین حلال محمد ....ربطی به آن ندارد
    رابعا موارد یاد شده بحث بیشتر مطرح است نه همه علما بنابراین ممکن است خلاف آن نیز وجود داشته باشد همچنانکه مرحوم آیت الله خویی در البیان تقریبا برای همه موارد محملی درست می کند و از نسخ خارج می سازد تنها یک مورد آیه نجوی را پس از این که توجیه می کند و می فرماید از نسخ خارج است سپس می فرماید حداقل چیزی که هست این که آیه بعدی آیه نجوی را تخفیف می دهد نسبت به فقرا و کسانی که بضاعت مالی ندارند و الا حکم اصلی همچنان سر جای خود باقی است تنها از جمعی که ناتوان هستند آن هم به مصلحتی برداشته می شود
    اولاً، به هر حال آيا نسخ ضرورت داشته است يا نه؟ طبيعي است كه اگر پذيرفتيم كه شارع حكيم است، بايد بپذيريم كه نسخ بنابر ضرورت بوده است، چون از شخص حكيم فعل عبث و غير ضروري سر نمي زند.
    ثالثاً، اگر تنها عامل نسخ تغيير شرايط نبوده است، آيا مي توانيد با ذكر نمونه وجوه ديگر را توضيح بفرماييد؟
    ثالثاً، آيا مي توانيد بفرماييد كه به چه دليل نسخ به دوره نزول قرآن اختصاص دارد و پس از رحلت پيامبر ادامه ندارد؟ آيا آن عواملي كه موجب نسخ قرآن در زمان آن حضرت شده است، پس از رحلت او از ميان رفته است؟

  8. #6
    ثبت نام نشده

    تعجب نقل قول : معناي ناسخ و منسوخ و علت نسخ ؟




    نقل قول نوشته اصلی توسط ثبت نام نشده نمایش پست
    اولاً، به هر حال آيا نسخ ضرورت داشته است يا نه؟ طبيعي است كه اگر پذيرفتيم كه شارع حكيم است، بايد بپذيريم كه نسخ بنابر ضرورت بوده است، چون از شخص حكيم فعل عبث و غير ضروري سر نمي زند.
    ثالثاً، اگر تنها عامل نسخ تغيير شرايط نبوده است، آيا مي توانيد با ذكر نمونه وجوه ديگر را توضيح بفرماييد؟
    ثالثاً، آيا مي توانيد بفرماييد كه به چه دليل نسخ به دوره نزول قرآن اختصاص دارد و پس از رحلت پيامبر ادامه ندارد؟ آيا آن عواملي كه موجب نسخ قرآن در زمان آن حضرت شده است، پس از رحلت او از ميان رفته است؟
    دوست عزیز تمام بحث و دعواهای مربوط به نسخ مربوط نسخ قرآن به وسیله قرآن یا نسخ قرآن به روایت و بالعکس است و بعد از پیامبر دیگر چه کسی می خواهد نسخ کند؟!

  9. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۶
    نوشته
    1,251
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    10

    دعوت نقل قول : معناي ناسخ و منسوخ و علت نسخ ؟




    من فكر مي كنم اصلا آيات ناسخ ومنسوخ نداريم يعني به اين تعبير نبايد بيان كنيم .بلكه آياتي كه در زماني يك حكمي را بيان كرده وآياتي در زماني ديگر حكمي ديگر بيان كرده .به خاطر اين است كه چون احكام الهي به تريج نازل مي شده وبر اساس ظرفيت هر زمان حكمي نازل مي شده است .پس بهتر است آيات ناسخ را آيات تكميل كننده ويا آيات كامل كننده احكام سابق دانست .اگر نظري داريد بفرماييد

  10. تشکرها 2


  11. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۶
    نوشته
    850
    تشکر:
    1
    حضور
    35 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    9

    نقل قول : معناي ناسخ و منسوخ و علت نسخ ؟




    چون بحث پيرامون نسخ بود من هم يك مطلب در اين رابطه مي نويسمنسخ در آيات قرآنى را به چند گونه تصور كرده اند, كه برخى مورد قبول و برخى مردود است :.
    1 نـسـخ آيـه و محتوا با هم : بدين گونه كه آيه مشتمل بر حكمى شرعى به طور كلى منسوخ شود, الفاظ آيه از قرآن برداشته شود, حكمى كه محتواى آيه را تشكيل مى داده نيز منسوخ گردد.
    2 نسخ آيه بدون محتوا: بدين معنا كه الفاظ و عبارات آيه از قرآن برداشته شود,ولى حكمى كه در محتواى آيه بوده , هم چنان باقى بماند و منسوخ نگردد.
    3 نـسـخ محتوا بدون آيه : يعنى الفاظ و عبارات آيه هم چنان در قرآن ثبت است ومورد تلاوت قرار مى گيرد, ولى حكمى كه محتواى آيه را تشكيل مى داده منسوخ ‌شده باشد.
    4 نـسـخ مـشـروط: همين صورت سوم است با اين اضافه كه با اعاده شرايط تشريع نخستين , حكم مـنسوخ دوباره زنده شود و به اجرا درآيد در نتيجه دو حكم منسوخ ‌و ناسخ , هر يك به شرايط خود بـسـتـگى دارند اين در مقابل صورت سوم است كه نسخ , مطلق بوده و حكم منسوخ براى هميشه قابل اعاده نيست .


  12. تشکر

    ***

  13. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۸۶
    نوشته
    1,251
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    10

    پاسخ: معناي ناسخ و منسوخ و علت نسخ ؟




    نـسـخ در لغت به معناى ابطال و ازاله است و در اصطلاح علوم قرآنى عبارت است از رفع تشريع سـابـق - كـه ظـاهرا مقتضى دوام بوده - به تشريع لاحق , به نحوى كه جمع آنها يا ذاتا يا به دليل تنافى آشكار يا به دليل خاصى از اجماع يا نص صريح ممكن نباشد. ( التمهيد , 2/720 ) يا ساده تر : رفع حكم شرعى , به دليل شرعى ( مناهل العرفان , 2/72 ) يا پايان يافتن تعبد مؤمنان به قرائت يك آيه يا حكم مستفاد از آن يا به هر دو. ( تفسير بيضاوى ). خود قرآن مجيد به وقوع نسخ در قرآن تصريح دارد. چـنانكه مى فرمايد : هر آيه اى را كه نسخ كنيم يا فروگذاريم , بهتر از آن يا همانندش را در ميان آوريم . ( بقره , 106 ). همچنين : و چون آيه اى را جانشين آيه ديگر سازيم - و خدا داناتر است كه چه فرو فرستاده است - گويند تو دروغزنى , چنين نيست بلكه اكثرشان نمى دانند. ( نحل , 101 ). همچنين : خداوند هرچه را بخواهد مى زدايد يا مى نگارد , و ام الكتاب نزد اوست . ( رعد , 39 ). از نظر قرآن پژوهان مسلمان اعم از اهل سنت و شيعه , نسخ هم در قرآن و هم در سنت رواست , و نسخ قرآن به قرآن , و قرآن به سنت و سنت به سنت و سنت به قرآن جايز است و سابقه دارد ( براى تفصيل ـ تفسير ابوالفتوح رازى , ذيل آيه 106 بقره ). بـعـضى نيز مانند يهوديان , منكر نسخ هستند و ايراد آنان به نسخ اين است كه مى گويند خداوند عـالـم مطلق و علام الغيوب است و همه كليات و جزئيات گذشته و حال و آينده را مى داند , چرا حـكـمى مى فرستد كه بعد آن را تغيير دهد ؟
    در پاسخ گفته اند خداوند عالما و عامدا حكم اول را مـى فـرسـتد و خود مى داند كه آن موقت و زماندار است , اگرچه اين زماندارى آن بر بندگان يا حتى بر پيامبر (ص ) پوشيده باشد. سـپس چون زمان آن سررسيد , حكم دوم را كه متضمن تبديل اعم از تشديد يا تضعيف حكم اول است , فرومى فرستد. مـوارد نـسخ در قرآن بسيار است از جمله تبديل عده زن شوهر مرده از يك سال ( بقره , 240 ) به چـهـار مـاه و ده روز ( بقره , 234 ) ; يا مساله تغيير و تحويل قبله از بيت المقدس به سوى كعبه ( بقره , 144 ) ; يا پرداخت صدقه اى پيش از نجوا با پيامبر (ص ) كه حكم آن در آيه 12 سوره مجادله , و نسخ آن بلافاصله در آيه بعدى همان سوره آمده است . يـا تبديل وجوب نماز شب به استحباب كه حكم آن در اوايل سوره مزمل , و نسخ آن در آخرين آيه همان سوره آمده است . سيوطى بر آن است كه 19 مورد نسخ صريح در قرآن مجيد وارد شده است . ( تـرجـمـه اتـقـان , نـوع چـهل و هفتم , 2/69 به بعد ) زرقانى 22 آيه مشهور به منسوخه بودن را مشروحا ياد كرده و توضيح داده است . ( مناهل العرفان , 2/151 ـ 165 ). نـسخ فقط در احكام كه معروض امر و نهى است و همه از آيات محكمات است رخ مى دهد , نه در قصص و اخبار يا متشابهات . مگر آنكه يك نهى , در لباس نفى و بصورت خبرى وارد شده باشد. قرآن پژوهان براى نسخ , انواعى شمرده اند. 1 ) نسخ حكم و تلاوت با هم ( مانند آيات مجعولى كه اهل سنت قائلند كه ابتدا وحى شده و سپس حكم و تلاوت آنها باهم نسخ شده است . اين مورد را شيعه نمى پذيرد ). 2 ) نـسـخ حـكم و ابقاى تلاوت , مانند آياتى كه پيشتر ياد شد , و نسخ اصطلاحى و مشهور همين است . 3 ) نسخ تلاوت و ابقاى حكم ( مانند آيه مجعول به آيه رجم , اين مورد را هم شيعه نمى پذيرد ). بـعضى از مهمترين آثار ( چاپ شده ) درباره نسخ عبارتند از : كتاب الناسخ و المنسوخ اثر ابوعبيد قاسم بن سلام ( م 224 ق ) از اهل سنت كه به كوشش جان برتون انتشار يافته است . 2 ) كتاب الناسخ و المنسوخ , اثر ابن متوج بحرانى , از علماى اماميه در قرن نهم هجرى . شرح سيد عبدالجليل حسينى قارى , كه با ترجمه و تعليق محمد جعفر اسلامى انتشار يافته است . 3 ) الناسخ و المنسوخ تاليف ابن العتائقى ( م . 790 ق ) , تحقيق عبدالهادى الفضلى كه در مقدمه آن 73 كتاب در زمينه ناسخ و منسوخ معرفى شده است
    منبع

  14. تشکرها 2


  15. #10

    تاریخ عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۵
    نوشته
    742
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    8 روز 6 ساعت 34 دقیقه
    دریافت
    21
    آپلود
    0
    گالری
    119

    معناي دقيق ناسخ و منسوخ





    نسخ ، در اصطلاح عبارت است از «رفع حكم سابق به وسيله حكم لاحق كه بر حسب ظاهر اقتضاى دوام داشته است ; به گونه اى كه جايگزين آن گردد و امكان جمع ميان هر دو نباشد .»•
    حكم سابق را منسوخ (نسخ شده ) و حكم لاحق را ناسخ (نسخ كننده ) گويند ; به عبارت ديگر و براى توضيح بيشتر مى توان گفت : «در هر حركت اصلاحى و رو به پيش ، لازمه تكامل ، نسخ برخى از آيين نامه ها و دستورالعمل هاست ; زيرا در يك حركت تدريجى ، وجود مراحل پى در پى و تغيير شرايط ، لزوم بازنگرى در برنامه ها را ضرورى مى سازد ; البته اين تا موقعى است كه آن حركت ، به رشد نهايى و به كمال مقصود نرسيده باشد ، و هرگاه برنامه تكامل يافت ، مسأله نسخ نيز منتفى مى شود ; لذا نسخ در يك شريعت تا زمانى است كه پيامبر آن شريعت ، حيات داشته باشد ; و با فوت وى ، ديگر جايى براى نسخ باقى نمى ماند .
    نسخ پياپى در يك شريعت ، همانند نسخه هاى يك پزشك است كه با شرايط و احوال مريض تغيير پيدا مى كند . نسخه ديروز در جاى خود و نسخه امروز نيز در جاى خود مفيد است ; لذا خداوند تعالى در قرآن كريم مى فرمايد «ما ننسخ من ءَاية أو ننسها نأت بخير منها أو مثلها ; (بقره ، 106) هر حكمى را كه نسخ كنيم يا آن را به دست فراموشى بسپاريم ; بهتر از آن يا مانندش را مى آوريم .» يعنى هرگونه نسخى كه صورت مى گيرد ، در جاى خود درست بوده و نسبت به شرايط ، رعايت اصلح شده است .•

    1 . براى اطلاع بيشتر ر .ك : علوم قرآنى ، آية الله معرفت ، ص 250 ـ 266 .
    2 . ر .ك : سياحت غرب ، مرحوم آيت الله آقا نجفى قوچانى ، ص 23 ، انتشارات آداب .
    http://sshams.andishvaran.ir/fa/scholarmainpage.html
    صفحه شخصی


  16. تشکر


صفحه 1 از 2 12 آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود