جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: سير و سلوك منسوب به ((بحرالعلوم))

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۸۷
    نوشته
    3,425
    مورد تشکر
    7 پست
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    سير و سلوك منسوب به ((بحرالعلوم))




    در اين نوشته كه به فقيه باهر و علّامه ماهر ((بحرالعلوم)) نسبت داده شده است هر چند انتساب بعضى از بخشهاى آن به اين بزرگوار بعيد به نظر مى رسد ولى قسمتهايى از آن داراى اهمّيّت فوق العاده اى است ؛ براى سير و سلوك الى اللّه و پيمودن راه قرب به پروردگار عوالم چهارگانه و به تعبير ديگر، چهار منزلگاه مهم ذكر شده است :
    1- اسلام
    2- ايمان
    3- هجرت
    4- جهاد
    و براى هر يك از اين عوالم چهارگانه سه مرحله ذكر شده است كه مجموعا دوازده مرحله مى شود كه پس از طىّ آنها، سالك الى اللّه وارد عالم خلوص ‍ مى گردد، و اين مراحل دوازده گانه به شرح زير است :
    منزل اوّل ، اسلام اصغر است ، و منظور از آن اظهار شهادتين و تصديق به آن در ظاهر و انجام وظائف دينى است .
    منزل دوم ، ايمان اصغر و آن عبارت از تصديق قلبى و اعتقاد باطنى به تمام معارف اسلامى است .
    منزل سوم ، اسلام اكبر است و آن عبارت است از تسليم در برابر تمام حقايق اسلام و اوامر و نواهى الهى .
    منزل چهارم ، ايمان اكبر است و آن عبارت از روح و معنى اسلام اكبر مى باشد كه از مرتبه اطاعت به مرتبه شوق و رضا و رغبت منتقل شود.
    منزل پنجم ، هجرت صغرى است ، و آن انتقال از ((دارالكفر)) به ((دارالاسلام)) است مانند هجرت مسلمانان از مكّه كه در آن زمان كانون كفر بود به مدينه .
    منزل ششم ، هجرت كبرى است ، و آن هجرت و دورى از اهل عصيان و گناه و از همنشينى با بدان و ظالمان و آلودگان است .
    منزل هفتم ، جهاد اكبر است ، و آن عبارت از محاربه و ستيز با لشكر شيطان است با استمداد از لشكر رحمان كه لشكر عقل است .
    منزل هشتم ، منزل فتح و ظفر بر جنود و لشكريان شيطان ، و رهايى از سلطه آنان و خروج از عالم جهل و طبيعت است .
    منزل نهم ، اسلام اعظم ، و آن عبارت از غلبه بر لشكر شهوت و آمال و آرزوهاى دور و دراز است كه بعد از فتح و ظفر، عوامل بيداركننده برون بر عوامل انحرافى درون پيروز مى شود و اينجاست كه قلب ، مركز انوار الهى و افاضات ربّانى مى گردد.
    منزل دهم ، ايمان اعظم است ، و آن عبارت از مشاهده نيستى و فناى خود در برابر خداوند است ، و مرحله دخول در عالم فادخلى فى عبادى وادخلى جنّتى است كه در اين هنگام حقيقت عبوديّت و بندگى خدا ظاهر مى شود.
    منزل يازدهم ، هجرت عظمى است ، و آن مهاجرت از وجود خود و به فراموشى سپردن آن ، و سفر به عالم وجود مطلق ، و توجّه كامل به ذات پاك خداست كه در جمله ((وادخلى جنّتى)) خطاب به آن شده است .
    منزل دوازدهم ، جهاد اعظم است كه بعد از هجرت از خويشتن ، متوسّل به ذات پاك خداوند مى شود تا تمام آثار خودبينى در او محو و نابود گردد و قدم در بساط توحيد مطلق نهد.
    بعد از پيمودن اين عوالم دوازده گانه وارد عالم خلوص مى شود، و مصداق ((بل اءحياء عند ربّهم يرزقون)) مى گردد.(97)
    چگونگى سير و سلوك در اين روش
    در رساله سير و سلوك منسوب به علاّمه بحرالعلوم بعد از ذكر عوالم و منازل بالا به چگونگى طى نمودن اين راه پرمشقّت و پرافتخار پرداخته و بيست وپنج دستور براى وصول به اين مقاصد بالا و والا مى دهد كه آنها را بطور فشرده در ذيل مى آوريم :
    سالك الى اللّه و رهرو راه قرب به پروردگار براى وصول به اين عوالم ، بعد از آن كه اصول دين را از طريق معتبر شناخت و به فروع احكام دينى و اسلامى كاملا آشنا شد، بار سفر مى بندد و به راه مى افتد و با انجام دستورهاى بيست وپنجگانه زير به سوى مقصد همچنان پيش مى رود:
    اوّل ، ترك آداب و عادات و رسومى است كه انسان را از پيمودن راه بازمى دارد و غرق در آلودگيها مى كند.
    دوم ، عزم قاطع بر پيمودن راه ، كه از هيچ چيز نترسد و با استمداد از لطف خدا ترديدى به خود راه ندهد.
    سوم ، رفق و مدارا، و آن اين كه در آنِ واحد امور زيادى را بر خود تحميل نكند مبادا دلسرد و متنفّر شود، و از پيمودن راه بازماند.
    چهارم ، وفا، و آن عبارت از اين است كه نست به آنچه توبه كرده وفادار بماند و به آن بازنگردد، و نسبت به آنچه استاد راه مى گويد وفادار بماند.
    پنجم ، ثبات و دوام است ، به اين معنى كه برنامه هايى را كه انتخاب مى كند به صورت عادت مستمر درآيد تا بازگشتى در آن صورت نگيرد.
    ششم ، مراقبت است ، و آن عبارت از توجّه به خويش در تمام احوال است كه تخلّفى صورت نگيرد.
    هفتم ، محاسبه است ، كه در حديث ((ليس منّا من لم يحاسب نفسه كلّ يوم ؛ كسى كه همه روز به حساب خويش نرسد از ما نيست !))(98) به آن اشاره شده است .
    هشتم ، مؤ اخذه است ، منظور از مؤ اخذه اين است كه هرگاه مرتكب خطايى شد به خويشتن تنگ بگيرد و از اين راه خود را مجازات كند.
    نهم ، مُسارعت است ، يعنى به مقتضاى امر ((وسارعوا الى مغفرة من ربّكم ))(99) كه در قرآن مجيد آمده در مسير حق شتاب كند، پيش از آن كه شيطان مجال وسوسه يابد.
    دهم ، ارادت است ، و آن عبارت از اين است كه باطن خود را چنان خالص ‍ كند كه هيچ غِشّى در آن نباشد، و نسبت به صاحب شريعت و اوصياى معصوم او كاملا عشق ورزد.
    يازدهم ، ادب است ، يعنى نسبت به ساحت قدس خداوند و رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و جانشينان معصوم او شرط ادب نگاه دارد، و كمترين سخنى كه نشانه اعتراض باشد بر زبان نراند، و در تعظيم اين بزرگان بكوشد و حتّى در بيان حاجت از الفاظى كه نشانه امر و نهى است بپرهيزد.
    دوازدهم ، نيّت است ، و آن عبارت است از خالص ساختن قصد در اين سير و حركت و جميع اعمال از براى خداوند متعال .
    سيزدهم ، صَمْت است ، به معنى خاموشى و حفظ زبان از سخنان زائد و اكتفا به مقدار لازم .
    چهاردهم ، جوع و كم خوردن ، كه از شروط مهمّه پيمودن اين راه است ولى نه تا آن حد كه باعث ضعف و ناتوانى گردد.
    پانزدهم ، خلوت است ، و آن عبارت است از كناره گيرى از اهل عصيان و طالبين دنيا و صاحبان عقول ناقصه ؛ و به هنگام عبادات و توجّه به اذكار، دور از ازدحام و غوغا بودن .
    شانزدهم ، سَهَر و شب بيدارى (مخصوصا بيدارى در آخر شب )، كه در آيات و روايات اسلامى كرارا به آن اشاره شده است .
    هفدهم ، دوام طهارت ، يعنى هميشه با وضو بودن است كه نورانيّت خاصّى به باطن انسان مى دهد.
    هيجدهم ، تضرّع به درگاه خداوند ربّالعزّة است ، كه هرچه بيشتر بتواند اظهار خضوع در پيشگاه پروردگار كند.
    نوزدهم ، پرهيز از خواسته هاى نفس (هر چند مباح باشد) تا آنجا كه در توان دارد.
    بيستم ، رازدارى و كتمان سرّ، كه از مهمترين شرايط است ، كه اساتيد اين رشته به آن اصرار مى ورزيدند، و آن اين كه اعمال و برنامه هاى خويش را در اين راه مكتوم دارد (تا كوچكترين تظاهر و ريا در آن حاصل نشود) و اگر مكاشفاتى از عوالم غيب براى او دست داد آن را نيز پنهان دارد و به اين و آن بازگو نكند (تا گرفتار عجب و خودبينى نگردد).
    بيست و يكم ، داشتن مربّى و استاد است ، اعم از استاد عام كه در كارهاى مربوط به سير و سلوك با ارشاد او پيش مى رود و استاد خاص كه آن رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله و سلّم و امامان معصوم عليه السّلام مى باشد.
    البتّه بايد سالك توجه داشته باشد كه اين ، مرحله بسيار دقيق و باريكى است ؛ تا كسى را نيازمايد و از صلاحيّت علمى و دينى او آگاه نشود، در ارشادات به او تكيه نكند كه گاه شياطين در لباس استاد در آيند و گرگان ملبّس به لباس چوپان شوند و سالك را از راه منحرف سازند.
    مرحوم علّامه طباطبايى در اين زمينه مى گويد: كه حتّى به ظاهرشدن خارق عادت و اطّلاع بر علوم پنهانى و اسرار نهان انسان ، و عبور بر آب و آتش ، و اطّلاع بر مسائل مربوط به آينده و مانند آن نمى توان اطمينان كرد كه صاحب چنين اعمالى مقام پيشرفته اى در سلوك راه حق دارد؛ زيرا، اينها همه در مرتبه مكاشفه روحيّه حاصل مى شود، و از آنجا تا سرحدّ وصول و كمال ، راه بسيار است .
    بيست و دوم ، ((ورد)) است ، و آن عبارت است از ذكرهاى زبانى كه راه را به روى سالك مى گشايد و او را براى گذشتن از گردنه هاى صعب العبور مسير الى اللّه يارى مى دهد.
    بيست و سوم ، نفى خواطرات است ، و آن عبارت است از تسخير قلب خويشتن و حكومت بر آن ، و تمركز فكر به گونه اى كه هيچ تصوّر و خاطره اى بر او وارد نشود مگر به اختيار و اذن آن ؛ و به تعبير ديگر، افكار پراكنده بى اختيار فكر او را به خود مشغول ندارد، و اين يكى از كارهاى مشكل است .
    بيست و چهارم ، فكر است ، و منظور از آن ، آن است كه سالك با انديشه عميق و فكر صحيح در آگاهى و معرفت بكوشد، و تمام تفكّر او مربوط به صفات و اسماء الهى و تجلّيات و افعال او بوده باشد.
    بيست و پنجم ، ذكر است ، و منظور از آن ، توجّه قلبى است به ذات پاك پروردگار؛ نه ذكر با زبان كه به آن ورد گفته مى شود؛ و به تعبير ديگر، منظور اين است كه تمام نظر خويش را به جمال پروردگار متوجّه سازد و از غير او چشم بپوشد.
    اين بود خلاصه آنچه از سير و سلوك منسوب به علاّمه بحرالعلوم استفاده مى شود كه علّامه طباطبائى نيز همين روش را با مختصر تفاوتى - مطابق آنچه در رساله ((لبّ اللّباب)) - آمده دنبال كرده است
    97- براى توضيح بيشتر به رساله سير و سلوك منتسب به مرحوم علّامه بحرالعلوم مراجعه شود - همانطور كه گفتيم در شمردن اين عوالم دوازده گانه تفاوت مختصرى بين اين رساله و گفتار علّامه طباطبايى در رساله لبّاللّباب مى باشد كه ما در واقع آنها را با هم تلفيق كرديم .
    98- ارشادالقلوب ديلمى ، باب 39.
    99- آل عمران -133.




  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۳
    نوشته
    2
    مورد تشکر
    1 پست
    حضور
    7 ساعت 18 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    0



    با سلام

    دستور عملهاي اين كتاب نياز به استاد دارند يا نه (منظورم چله هاي هست كه در اين كتاب ذكر شده)


    ايا ذكر شخصي نياز به استاد دارند يا نه و و روش محاسبش چجوري هست
    ویرایش توسط مدیر اجرایی : ۱۳۹۳/۰۱/۲۵ در ساعت ۱۸:۴۸

  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۲
    نوشته
    874
    صلوات
    142
    تعداد دلنوشته
    3
    مورد تشکر
    351 پست
    حضور
    288 روز 13 ساعت 59 دقیقه
    دریافت
    34
    آپلود
    0
    گالری
    76





    سير و سلوك منسوب به ((بحرالعلوم))



    کارشناس بحث: استاد

    ویرایش توسط مدیر اجرایی : ۱۳۹۳/۰۱/۲۵ در ساعت ۱۹:۰۰

  5. تشکرها 2


  6. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۹۱
    نوشته
    166
    مورد تشکر
    6 پست
    حضور
    3 روز 4 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    با عرض سلام خدمت شما دوست عزیز و گرامی
    به طور کلی برای انجام چهله نشینی ها باید جانب احتیاط را مراعات کرد که مبادا انجام دستور العملی سنگین در طی 40 روز باعث خستگی و زدگی نفس شود زیرا مهمترین اصل در سیر و سلوک انسانی رعایت اعتدال است اما اینکه دقیقا انجام کدامین دستور العمل در مورد شما مطابق اعتدال است تشخیص آن با خودتان می باشد.
    اکثر دستوراتی که در این کتاب است از آنجا که مطابق دستورات ایات و روایات است نیاز ه استاد ندارد اما برای رسیدن به مراتب بالاتر عرفان و انجام دستورات سنگین تر باید حتما با تشخیص استاد راه باشد.
    تکرار اذکاری که از ناحیه ائمه معصومین علیهم السلام به ما رسیده نیاز به استاد ندارد اما همچنان که اشاره نمودم باید تعداد اذکار به گونه ای نباشد که موجبات خستگی و دلزدگی شما را فراهم اورد لذا برای اینکه به این ورطه مبتلا نشوید بهتر است بیش از آنکه وقت خود را به تکرار اذکار اختصاص دهید بیشتر اوقات شبانه روز خود را برای کسب معرفت الهی و تحصیل علوم و معارف اسلامی برنامه ریزی کنید.

    ابديت از آن توست خود را هرگز فراموش مكن


  7. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۳
    نوشته
    2
    مورد تشکر
    1 پست
    حضور
    7 ساعت 18 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    0



    سلام ممنون از پاسختان


  8. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت اسفند ۱۳۸۸
    نوشته
    6,289
    صلوات
    4614
    تعداد دلنوشته
    7
    مورد تشکر
    41 پست
    حضور
    66 روز 12 ساعت 48 دقیقه
    دریافت
    11
    آپلود
    0
    گالری
    11



    نقل قول نوشته اصلی توسط اویس نمایش پست
    اکثر دستوراتی که در این کتاب است از آنجا که مطابق دستورات ایات و روایات است نیاز ه استاد ندارد اما برای رسیدن به مراتب بالاتر عرفان و انجام دستورات سنگین تر باید حتما با تشخیص استاد راه باشد.
    سلام!!!
    جناب اویس مثلا چه دستوراتی؟
    هم بدون استاد و هم با استاد!
    ممنونم
    به نظر ما حرکت امام خمینی دقیقا مقدمه سازی ظهور امام عصر(عج) است,لذا باید تقویت شود,ظهور امام عصر(عج)یک مسئله کاملا منطقی است و باید به شدت با خرافات و تیپ افسانه ای که برای ایشان درست شده مبارزه کرد و فهماند که ظهور هم به دست خود ماست,هرگاه مبنای برنامه ریزی ما این مسئله باشد به آن خواهیم رسید و لا غیر.با التماس و اشک و زاری تنها هیچ کاری صورت نمی گیرد.

  9. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۹۱
    نوشته
    166
    مورد تشکر
    6 پست
    حضور
    3 روز 4 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط سلمان فارسی نمایش پست
    سلام!!!
    جناب اویس مثلا چه دستوراتی؟
    هم بدون استاد و هم با استاد!
    ممنونم
    معمولا اذکاری که با تعداد بسیار زیاد وارد شده رو باید با اجازه یک استاد به زبان اورد.

    ابديت از آن توست خود را هرگز فراموش مكن

  10. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۹۱
    نوشته
    166
    مورد تشکر
    6 پست
    حضور
    3 روز 4 ساعت 41 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    جمع بندی
    سوال
    آیا چهله نشینی در مورد اذکاری که در رساله سیر و سلوک علامه بحرالعلوم آمده است بدون استاد هم ممکن است یا حتما باید با اجازه استاد صورت بگیرد؟

    پاسخ
    به طور کلی برای انجام چهله نشینی ها باید جانب احتیاط را مراعات کرد که مبادا انجام دستور العملی سنگین در طی 40 روز باعث خستگی و زدگی نفس شود زیرا مهمترین اصل در سیر و سلوک انسانی رعایت اعتدال است اما اینکه دقیقا انجام کدامین دستور العمل در مورد شما مطابق اعتدال است تشخیص آن با خودتان می باشد.
    اکثر دستوراتی که در این کتاب است از آنجا که مطابق دستورات ایات و روایات است نیاز به استاد ندارد اما برای انجام دستوراتی که با تعداد بسیاری از اذکار وارد شده اند حتما باید با تشخیص استاد راه باشد.
    پس تکرار اذکاری که از ناحیه ائمه معصومین علیهم السلام به ما رسیده نیاز به استاد ندارد اما همچنان که اشاره نمودم باید تعداد اذکار به گونه ای نباشد که موجبات خستگی و دلزدگی شما را فراهم اورد لذا برای اینکه به این ورطه مبتلا نشوید بهتر است بیش از آنکه وقت خود را به تکرار اذکار اختصاص دهید بیشتر اوقات شبانه روز خود را برای کسب معرفت الهی و تحصیل علوم و معارف اسلامی برنامه ریزی کنید.

    ابديت از آن توست خود را هرگز فراموش مكن

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود