جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: ***وفای به عهد***

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۹۳
    نوشته
    2,069
    صلوات
    12514
    تعداد دلنوشته
    10
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    18 روز 14 ساعت 53 دقیقه
    دریافت
    4
    آپلود
    0
    گالری
    0

    ***وفای به عهد***







    سيد محمدرضا حسينى

    همگان بر اين باورند كه وفاى به عهد, يك اصل عقلايى است و منحصر به يك عصر يا يك نسل نيست; از اين رو همه عقلا به آن پايبند و معتقد مى باشند. خداوند متعال وفاى به عهد را در سرشت انسان به وديعه گذاشته است; بنابراين كسى كه پيمان شكنى مى كند, اول براى خود دليلى مى تراشد و سپس پيمانش را مى شكند.اگر وفاى به عهد در هر جامعه اى مورد خدشه قرار گيرد, ثبات و قوام آن جامعه متزلزل خواهد شد.معناى واژگانى وفا

    واژه (وفا) در لغت, به معناى پايدار ماندن در عهد و به سر بردن در عهد و پيمان است.1 و در اصطلاح, عبارت است از استوارى در هر قرارداد و قوانين حقوقى, اقتصادى, نظامى, سياسي….وفاى به عهد در اديان

    وفاى به عهد در همه اديان مورد توجه بوده و انبياى گذشته نيز بر آن تأكيد كرده اند. از نظر تمام جوامع, پيمان شكنى همواره مذموم بوده, ولى از وفادارى به نيكى ياد شده است. تاريخ نيز وفاداران را تحسين كرده و براى آنان ارج و قرب قائل شده است.دين اسلام وفادارى را تأييد و امضا كرده و بر آن تأكيد ورزيده است تا جايى كه حضرت رسولھ فرمود: (لادين لمن لا عهد له;2 كسى كه به عهد و پيمان خود وفادار نيست, دين ندارد). امام على درباره دامنه وفادارى مى فرمايد: (حتى مشركان نيز به مسئله وفاى به عهد پايبند بودند, زيرا عواقب بد پيمان شكنى را دريافته بودند.)3وفاى به عهد از نگاه قرآن و روايات

    قرآن يكى از صفات مؤمن را وفادارى بيان مى كند و مى فرمايد: (والموفون بعهدهم اذا عاهدوا;4 مؤمنان چون عهد بندند, به عهد و پيمان خود وفادارند). در سوره نمل مى فرمايد: (واوفوا بعهدالله اذا عاهدتم;5 هنگامى كه با خدا عهد بستيد, به عهد خود وفا كنيد.)پيامبر اسلام به امت خود تأكيد مى كرد و مى فرمود: (من كان يؤمن بالله واليوم الاخر فليف اذا وعد;6 هركس كه مؤمن به خدا و روز رستاخيز است, به عهد و پيمانش وفادار باشد.)امام على نيز وفاى به عهد و پيمان را ميزان و معيار سنجش انسان مى داند و مى فرمايد: (الوفاء كيل).7 هم او در جاى ديگر مى فرمايد: (نعم قرين الصدق, الوفاء;8 بهترين همراه راست گويى, وفاى به عهد است.)امام صادق درباره اهميت و جايگاه وفاى به عهد مى فرمايد: (سه چيز است كه خداوند به هيچ كس اجازه مخالفت با آن را نداده است: اداى امانت در مورد هركس, چه نيكوكار باشد چه بدكار; وفاى به پيمان در مورد هركس, چه نيكوكار باشد چه بدكار; نيكى به پدر و مادر, چه نيكوكار باشند چه بدكار.)9آثار وفاى به عهد

    وفاى به عهد در تمام شئون فردى و اجتماعى انسان تأثير دارد, كه در اين بخش به برخى از آن مى پردازيم:1. ايجاد علاقه مندى به دين:

    يكى از عواملى كه در صدر اسلام موجب گرايش بسيارى به دين اسلام شد, وفادارى پيامبرھ به عهد و پيمان هاى خود بود; از جمله در صلح حديبيه كه بين آن حضرت و مشركين مكه پيمانى بسته شد به اين صورت كه اگر كسى از پيروان رسول خدا به سوى قريش آمد, قريش او را بپذيرد و هركس از قريش به سوى پيغمبر آمد, او را نپذيرد. پيامبرھ بر پيمان خود وفادار بود تا اين كه مشركين پيمان شكنى كردند.2.تقويت ايمان:

    وفاى به عهد, موجب تقويت ايمان مى شود و قدرت دين را به ظهور مى رساند.3. ثبات نظام:

    وفاى به عهد و پيمان موجب تقويت روابط سياسى, اجتماعى, فرهنگى و… در جامعه مى شود و حلقه وصل افراد جامعه و نظام هاى اجتماعى خواهد بود. در صورتى كه وفاى به عهد و قراردادها رعايت شود, امنيت و ثبات جامعه تضمين مى شود و ارزش و اعتبار پيدا مى كند.عوامل پيمان شكنى

    پيمان شكنى عوامل متعددى دارد كه به دو مورد از آنها اشاره مى كنيم:1. ترس از قدرت:

    متأسفانه بسيارى از پيمان شكنى ها, ريشه در ترس از قدرت زورمداران دارد. قرآن مجيد در آيه اى مى فرمايد: (و چون با خدا پيمان بستيد, به پيمان خود وفا كنيد و سوگندهاى [خود را] پس از استوار كردن نشكنيد, با اين كه خدا را بر خود ضامن قرار داده ايد, زيرا خدا آنچه را انجام مى دهيد, مى داند).10 مرحوم طبرسى شأن نزول اين آيه را جمعيت كم مسلمانان و جمعيت زياد دشمنان اسلام ذكر مى كند.2. جلب منافع مادى:

    برخى افراد به دليل كسب منافع مادى و جلوگيرى از ضررهاى مالى, پيمان شكنى مى كنند. قرآن تأكيد دارد كه به هيچ بهايى پيمانى را كه با خدا بسته ايد نشكنيد و با هيچ چيز معامله نكنيد: (لاتشتروا بعهد اللّه ثمناً قليلاً;11 هرگز پيمان الهى را به بهاى كم معامله نكنيد, زيرا آنچه نزد خداست ـ اگر بدانيد ـ همان براى شما بهتر است.)با عنايت به اهميت وفاى به عهد به عنوان يكى از صفات نيك اخلاقى و آثار ارزنده آن در زندگى فردى و اجتماعى افراد, موضوع پژوهش مقطع دبيرستان را (وفاى به عهد) قرار داديم.
    1ـ فرهنگ معين, ص5041.2ـ بحارالانوار, ج16, ص142.3ـ نهج البلاغه, نامه 53.5 ـ همان, آيه 91.6 ـ بحارالانوار, ج77, ص149.7ـ همان.8 ـ غررالحكم و دررالكلم, ح9931.9ـ بحارالانوار, ج75, ص92.11ـ همان, آيه 95.>3. ميزان الحكمه, ج7, ماده عهد.2. نهج البلاغه.1. قرآن.5. نقطه هاى آغاز در اخلاق عملى, آيةاللّه مهدوى كنى.8. آئين تربيت, ابراهيم امينى.6. معراج السعاده.7. گفتار فلسفى, كودك, جلد2.4. سيرى در نهج البلاغه, استاد شهيد مطهرى.





    امام صادق عليه السلام :

    عمل براى آخرت

    « إِعْمَلِ الْيَوْمَ فِى الدُّنْيا بِما تَرْجُوا بِهِ الْفَوْزَ فِى الاْخِرَةِ ».

    امروز در دنيا كارى كن كه به وسيله آن اميدِ كاميابى در آخرت را دارى.


  2.  

  3. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۱
    نوشته
    94
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    3 روز 10 ساعت 36 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    1



    سلام
    به نقل از یکی از عرفا : ایشون تعریف میکرد دنبال استادی در طی طریق بودم رویای صادقه ای دیده بودم که استاد را به من نشان دادند، ولی بعد اون شب دیگه اون رویا و اون مطالب کلا از ذهنم پاک شد تا شش ماه بعد که اون رویا به همان صورت برایم اتفاق افتاد و به استاد رسیدم، بعدها که دلیل این تأخیر شش ماهه را از ایشان پرسیدم فرمودند وفای به عهد نکردی، گفتم در چه موردی استاد (من که خیلی حواسمو جمع می کنم حقی بر گردنم نمونه) ، فرمودند کتابی از دوستی نزد تو بود و گفته بودی یک هفته ای برمیگردانی ولی دو هفته بعد کتاب را برگرداندی، درحالیکه کتاب را سالم برگردانده بودم و صاحب کتاب هم عجله ای در گرفتن کتاب نداشت، فرمودند تو باید به عهدی که بسته بودی عمل میکردی به بقیه چه کار داری.

    این عدم وفای به عهد هر چند از نظر ما شاید کوچک باشه یه تأخیر شش ماهه اون هم برای شخص مهذب و پاک داره وای به حال من و امثال من

    ای دل غافل که هر چی اسلام گفته انجام بدین حتی اگه سهوا انجام ندیم یا اگه گفته انجام ندین انجام بدیم اثراتی کوتاه مدت و بلند مدت و بعضا ماندگار تو زندگیمون داره


  4. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۹۳
    نوشته
    2,069
    صلوات
    12514
    تعداد دلنوشته
    10
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    18 روز 14 ساعت 53 دقیقه
    دریافت
    4
    آپلود
    0
    گالری
    0



    عهد و پیمان نوعی نذر است


    ***وفای به عهد***
    وفای به عهد و پیمان که یکی از فرایض و از جمله آداب معاشرت و حسن سلوک با مردم به شمار می رود، باید همیشه مورد توجه سالک الی الله باشد.
    در قرآن مجید و روایات اسلامی به این امر فوق العاده اهمیت داده شده که برخی از آیات و روایات را یادآور می شویم.
    وفای به عهد در قرآن


    وفای به عهد علامت ایمان


    قرآن مجید یکی از ویژگی ها و خصوصیات افراد با ایمان را وفای به عهد می داند و می فرماید:
    «وَ الَّذِینَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ1 ؛ مؤمنان آنها هستند که امانت ها و عهد خود را مراعات می کنند.
    نشانه نیکوکاران:


    در جای دیگر، قرآن مجید وفای به عهد را نشانه افراد نیکوکار دانسته و می فرماید:
    «... الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا...». 2؛ ... نیکوکاران کسانی هستند که به عهد خود (هنگامی که عهد بستند) وفا می کنند... .
    اسماعیل صادق الوعد:

    دراهمیت وفای به عهد همین بس که خدای متعال آنگاه که می خواهد از حضرت اسماعیل(ع) به عظمت نام ببرد وفای به عهد را به عنوان یکی از اوصاف برجسته او یادآور می شود و می فرماید:
    «وَ اذْکرْ فِی الْکتابِ إِسْماعِیلَ إِنَّهُ کانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ کانَ رَسُولاً نَبِیًّا3 ؛ در کتاب آسمانی خود از اسماعیل یاد کن که او در وعده هایش صادق، و رسول و پیامبر بزرگی بود.
    جالب آنکه در این آیه وفای به عهد را پیش از مقام نبوّت و رسالت می آورد، گویی که صدق وعد پایه نبوّت است. به هر حال، قرآن مجید درباره وفای به عهد زیادسفارش کرده و می فرماید:
    «... أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ کانَ مَسْؤُلاً4 ؛ ... به عهد (خود) وفا کنید که از عهد سؤال می شود.
    اهمیت وفای به عهد در روایات


    در روایات نیز به وفای به عهد و پیمان توصیه زیادی شده است که توجه شما را به پاره ای از آن روایات جلب می کنیم.وفای به عهد از ویژگی های مؤمنان:
    رسول گرامی اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:
    من کان یؤمن بالله و الیوم الاخر فلیف اذا وعد.5 ؛ آن کس که به خدا و روز جزا ایمان دارد باید به وعده خود وفا کند.
    حضرت علی ـ علیه السلام ـ فرمود:
    ان الوفاء بالعهد من علامات اهل الدین.6 ؛ وفای به عهد از نشانه های مردم متدیّن است.
    در حدیث دیگری رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:
    لا دین لمن لا عهد له.7 ؛ کسی که پای بند به پیمان خود نباشد دین ندارد.
    خلف وعده، علامت نفاق:


    در حدیثی از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ نقل شده است که فرمود:
    آیه المنافق ثلاثٌ إذا حدیث کذب و إذا وعد أخلف و إذا ائتمن خان.8 ؛ نشانه منافق سه چیز است: دروغگویی، پیمان شکنی، و خیانت در امانت.
    وفای به عهد همانند نذر است


    هشام بن سالم می گوید: امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود:
    وعده المؤمن اخاه نذرٌ لا کفاره له فمن أخلف فبخلف الله بدأ و لمقته تعرض و ذلک قوله: «یا ایها الذین امنوا لم تقولون ما لا تفعلون کبر مقتاً عندالله انتقولوا ما لا تفعلون؟»9
    وعده ای که مؤمن به برادر دینی خود می دهدنوعی نذر است که وفا کردن به آن لازم است جز اینکه کفاره ندارد و هر کس از وعده ای که داده است تخلّف کند با خدا مخالفت کرده و خود را در معرض خشم پروردگار قرار داده و این همان است که قرآن می فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده اید! چرا سخنی می گویید که عمل نمی کنید؟».
    مسئله وفای به عهد از مسائل مهم و اساسی به شمار می رود که در دین مقدس اسلام مورد کمال عنایت قرار گرفته است، زیرا اگر بنا باشد به این مسئله اساسی توجه نشود زندگی مردم متلاشی خواهد شد و در اثر بی نظمی و هرج و مرج مردم از یکدیگر سلب اعتماد خواهندکرد و در نتیجه زیربنای روابط اجتماعی سست می شود
    ***وفای به عهد***
    خلف وعده، موجب خشم خدا است


    امیرمؤمنان ـ علیه السلام ـ در فرمان خود به مالک اشتر فرمود:
    إیاک...ان تعدهم فتتبع موعدک بخلفک... و الخلف یوجب المقت عندالله و الناس قالالله تعالی «کبر مقتاً عندالله ان تقولوا ما لا تفعلون»... .10
    بپرهیز از اینکه به مردم وعده بدهی و تخلّف کنی... زیرا (تخلف از وعده) موجب خشم خدا و مردم خواهد شد، چنانکه قرآن می فرماید: «نزد خدا بسیار خشم آور است که بگویید چیزی را که به آن عمل نمی کنید»... .
    وفای به عهد از حقوق ایمانی است:
    امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: المؤمن اخوا المؤمن عینه و دلیله لایخونه ولایظلمه و لا یغشه و لا یعده عده فیخلفه.11 مؤمن برادر مؤمن و مانند چشمو راهنمای اوست، به او خیانت نمی کند و ستم روا نمی دارد و او را فریب نمیدهد و به او وعده ای نمی دهد که تخلّف کند.
    تذکر لازم


    همان گونه که از آیات و روایات استفاده می شود مسئله وفای به عهد از مسائل مهم و اساسی به شمار می رود که در دین مقدس اسلام مورد کمال عنایت قرار گرفته است، زیرا اگر بنا باشد به این مسئله اساسی توجه نشود زندگی مردم متلاشی خواهد شد و در اثر بی نظمی و هرج و مرج مردم از یکدیگر سلب اعتماد خواهندکرد و در نتیجه زیربنای روابط اجتماعی سست می شود. از این رو اسلام آنقدربه وفای به عهد اهمیت می دهد که حتی در مورد دشمن و کسی که از نظر عقیده و مسلک و هدف با انسان توافق ندارد وفای به عهد و پیمان را لازم می شمرد.
    امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: ثلاثٌلم یجعل الله عزوجل لاحد فیهن رخصه: أداء الامانه الی البر و الفاجر والوفاء بالعهد للبر و الفاجر و بر الوالدین برین کانا اوفاجرین.12
    سه چیز است که خداوند به هیچ کس اجازه تخلّف از آن را نداده است: ادای امانتدر مورد هر کس خواه نیکوکار باشد یا بدکار، و وفای به عهد درباره هر کس خواه نیکوکار باشد یا بدکار، و نیکی به پدر و مادر خواه نیکوکار باشند یابدکار.
    در آئین مقدس اسلام وفای به عهدیکی از وظایف مسلمین است، خواه موقع جنگ باشد یا در حال عادی، طرف پیمان مسلمان باشد یا غیر مسلمان، که برای نمونه به برخی از آیات و روایاتی که دراین باره رسیده است می پردازیم.
    قرآن مجید می فرماید:
    إِلاَّالَّذِینَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِکینَ ثُمَّ لَمْ یَنْقُصُوکمْشَیْئاً وَ لَمْ یُظاهِرُوا عَلَیْکمْ أَحَداً فَأَتِمُّوا إِلَیْهِمْعَهْدَهُمْ إِلى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِینَ.14 ؛ مگرکسانی از مشرکان که با آنها عهد بسته اید و چیزی از آن فروگذار نکرده اندو با احدی بر ضدّ شما همدست نشده اند. پیمان آنها را تا پایان مدّتش محترم بشمرید، زیرا خداوند پرهیزکاران را دوست می دارد.
    رسول گرامی اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:
    المسلمون اخوه تتکافی دمائهم و یسعی بذمتهم ادناهم هم ید علی من سواهم.15
    ارزش خون مسلمانان با یکدیگر برابر است و امانی که کوچکترین فرد آنها می دهدبرای همه شان محترم است و آنها در مقابل بیگانگان به هم پیوسته و دارای قدرت متشکل و فشرده اند.
    به هر حال، پای بند بودن به تعهّدات (با دوست و دشمن) از مهمترین پایه های نظام اجتماعی بشر است که باید انسان به وعده خود وفا کند و وفای به عهد تا آن حد از نظر اسلام اهمیت دارد که رسول خدا صلی الله علیه و آله ـ فرمود:
    أقربکم منی غدا فی الموقف أصدقکم للحدیث وآداکم للامانه و اوفاکم بالعهد.17
    نزدیکترین افراد روز قیامت نسبت به من کسانی هستند که در سخن راستگوتر، در ادای امانت کوشاتر و در عهد و پیمان از یکدیگر با وفاتر باشند.
    ارزیابی قدرت هنگام تعهد

    به خاطر اهمیت فوق العاده ای که وفای به عهد دارد در تعلیمات اسلامی آمده است هر کس بخواهد به دیگری وعده ای بدهد باید در موقع دادن تعهّد، قدرت خود را ارزیابی کند که آیا می تواند به وعده ای که می دهد وفا کند یا نه و درصورتی که توانایی ندارد وعده ندهد.
    امیر مؤمنان ـ علیه السلام ـ فرمود:
    لا تعد بما تعجز عن الوفاء.18 ؛ چیزی را که از وفا کردن به آن عاجزی وعده مکن.
    و فرمود:
    لا تعدن عده لا تثق من نفسک بإنجازها.19 ؛ چیزی را که یقین به وفای آن نداری وعده مده.
    تنظیم: محمدی_گروه دین و اندیشه تبیان

    [1] . مؤمنون / 8، معارج / 32.
    [2] . بقره / 177.
    [3] . مریم / 54.
    [4] . اسراء / 34.
    [5] . اصول کافی، ج 2 / ص 364، حدیث 2.
    [6] . سفینه البحار، ج 2 / ص 675.
    [7] . بحارالانوار، چاپ بیروت، ج 72 / ص 96.
    [8] . المستطرف، ج 1/ ص 198.
    [9] . اصول کافی، ج 2 / ص 364، حدیث 1.
    [10] . نهج البلاغه، صبحی صالح، نامه 53.
    [11] . اصول کافی، ج 2 / ص 166، حدیث 3.
    [12] . اصول کافی، چاپ اسلامیه، ج 2 / ص 162، حدیث 15؛ بحارالانوار، چاپ بیروت، ج 72 / ص 92. [14] . توبه / 4.
    [15] . وسائل الشیعه، چاپ بیروت، ج 19، ص 55.
    [17] . همان، ج 72، ص 94؛ تحف العقول، ص 32.
    [18] . فهرست غرر، ص 407، شماره 10177.
    [19] . همان، شماره 10297.
    امام صادق عليه السلام :

    عمل براى آخرت

    « إِعْمَلِ الْيَوْمَ فِى الدُّنْيا بِما تَرْجُوا بِهِ الْفَوْزَ فِى الاْخِرَةِ ».

    امروز در دنيا كارى كن كه به وسيله آن اميدِ كاميابى در آخرت را دارى.


  5. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۹۳
    نوشته
    2,069
    صلوات
    12514
    تعداد دلنوشته
    10
    مورد تشکر
    18 پست
    حضور
    18 روز 14 ساعت 53 دقیقه
    دریافت
    4
    آپلود
    0
    گالری
    0



    وفای به عهد و پیمان كه یكی از فرایض و از جمله آداب معاشرت و حسن سلوك با مردم به شمار می رود، باید همیشه مورد توجه سالك الی الله باشد.
    در قرآن مجید و روایات اسلامی به این امر فوق العاده اهمیت داده شده كه برخی از آیات و روایات را یادآور می شویم.
    وفای به عهد در قرآن
    وفای به عهد علامت ایمان
    قرآن مجید یكی از ویژگیها و خصوصیات افراد با ایمان را وفای به عهد می داند و می فرماید:
    وَ الَّذِینَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ.[1]
    مؤمنان آنها هستند كه امانتها و عهد خود را مراعات می كنند.
    نشانه نیكوكاران:
    در جای دیگر، قرآن مجید وفای به عهد را نشانه افراد نیكوكار دانسته و می فرماید:
    ... الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا... .[2]
    ... نیكوكاران كسانی هستند كه به عهد خود (هنگامی كه عهد بستند) وفا می كنند... .
    اسماعیل صادق الوعد:
    در اهمیت وفای به عهد همین بس كه خدای متعال آنگاه كه می خواهد از حضرت اسماعیل(ع) به عظمت نام ببرد وفای به عهد را به عنوان یكی از اوصاف برجسته او یادآور می شود و می فرماید:
    وَ اذْكُرْ فِی الْكِتابِ إِسْماعِیلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولاً نَبِیًّا.[3]
    در كتاب آسمانی خود از اسماعیل یاد كن كه او در وعده هایش صادق، و رسول و پیامبر بزرگی بود.
    جالب آنكه در این آیه وفای به عهد را پیش از مقام نبوّت و رسالت می آورد، گویی كه صدق وعد پایه نبوّت است.
    به هر حال، قرآن مجید درباره وفای به عهد زیاد سفارش كرده و می فرماید:
    ... أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلاً.[4]
    ... به عهد (خود) وفا كنید كه از عهد سؤال می شود.
    اهمیت وفای به عهد در روایات
    در روایات نیز به وفای به عهد و پیمان توصیه زیادی شده است كه توجه شما را به پاره ای از آن روایات جلب می كنیم.
    وفای به عهد از ویژگی های مؤمنان:
    رسول گرامی اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:
    من كان یؤمن بالله و الیوم الاخر فلیف اذا وعد.[5]
    آن كس كه به خدا و روز جزا ایمان دارد باید به وعده خود وفا كند.
    حضرت علی ـ علیه السلام ـ فرمود:
    ان الوفاء بالعهد من علامات اهل الدین.[6]
    وفای به عهد از نشانه های مردم متدیّن است.
    در حدیث دیگری رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:
    لا دین لمن لا عهد له.[7]
    كسی كه پای بند به پیمان خود نباشد دین ندارد.
    خلف وعده، علامت نفاق:
    در حدیثی از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ نقل شده است كه فرمود:
    آیه المنافق ثلاثٌ إذا حدیث كذب و إذا وعد أخلف و إذا ائتمن خان.[8]
    نشانه منافق سه چیز است: دروغگویی، پیمان شكنی، و خیانت در امانت.
    وفای به عهد همانند نذر است
    هشام بن سالم می گوید: امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود:
    عده المؤمن اخاه نذرٌ لا كفاره له فمن أخلف فبخلف الله بدأ و لمقته تعرض و ذلك قوله: «یا ایها الذین امنوا لم تقولون ما لا تفعلون كبر مقتاً عندالله ان تقولوا ما لا تفعلون؟»[9]
    وعده ای كه مؤمن به برادر دینی خود می دهد نوعی نذر است كه وفا كردن به آن لازم است جز اینكه كفاره ندارد و هر كس از وعده ای كه داده است تخلّف كند با خدا مخالفت كرده و خود را در معرض خشم پروردگار قرار داده و این همان است كه قرآن می فرماید: «ای كسانی كه ایمان آورده اید! چرا سخنی می گویید كه عمل نمی كنید؟».
    خلف وعده، موجب خشم خدا است:
    امیرمؤمنان ـ علیه السلام ـ در فرمان خود به مالك اشتر فرمود:
    إیاك... ان تعدهم فتتبع موعدك بخلفك... و الخلف یوجب المقت عندالله و الناس قال الله تعالی «كبر مقتاً عندالله ان تقولوا ما لا تفعلون»... .[10]
    بپرهیز از اینكه به مردم وعده بدهی و تخلّف كنی... زیرا (تخلف از وعده) موجب خشم خدا و مردم خواهد شد، چنانكه قرآن می فرماید: «نزد خدا بسیار خشم آور است كه بگویید چیزی را كه به آن عمل نمی كنید»... .
    وفای به عهد از حقوق ایمانی است:
    امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود:
    المؤمن اخوا المؤمن عینه و دلیله لایخونه و لایظلمه و لا یغشه و لا یعده عده فیخلفه.[11]
    مؤمن برادر مؤمن و مانند چشم و راهنمای اوست، به او خیانت نمی كند و ستم روا نمی دارد و او را فریب نمی دهد و به او وعده ای نمی دهد كه تخلّف كند.
    تذكّر لازم
    همان گونه كه از آیات و روایات استفاده می شود مسئله وفای به عهد از مسائل مهم و اساسی به شمار می رود كه در دین مقدس اسلام مورد كمال عنایت قرار گرفته است، زیرا اگر بنا باشد به این مسئله اساسی توجه نشود زندگی مردم متلاشی خواهد شد و در اثر بی نظمی و هرج و مرج مردم از یكدیگر سلب اعتماد خواهند كرد و در نتیجه زیربنای روابط اجتماعی سست می شود. از این رو اسلام آنقدر به وفای به عهد اهمیت می دهد كه حتی در مورد دشمن و كسی كه از نظر عقیده و مسلك و هدف با انسان توافق ندارد وفای به عهد و پیمان را لازم می شمرد.
    امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود:
    ثلاثٌ لم یجعل الله عزوجل لاحد فیهن رخصه: أداء الامانه الی البر و الفاجر و الوفاء بالعهد للبر و الفاجر و بر الوالدین برین كانا اوفاجرین.[12]
    سه چیز است كه خداوند به هیچ كس اجازه تخلّف از آن را نداده است: ادای امانت در مورد هر كس خواه نیكوكار باشد یا بدكار، و وفای به عهد درباره هر كس خواه نیكوكار باشد یا بدكار، و نیكی به پدر و مادر خواه نیكوكار باشند یا بدكار.
    امیر مؤمنان ـ علیه السلام ـ به مالك اشتر فرمان داد كه اگر به دشمن خود هم وعده ای داده ای باید به پیمان خود وفا كنی، آنجا كه فرمود:
    و إن عقدت بینك و بین عدوك عقده او البسته منك ذمه فحط عهدك بالوفاء وارع ذمّتك بالامانه و اجعل نفسك جنه دون ما اعطیت، فإنّه لیس من فرائض الله شیء الناس اشد علیه اجتماعا مع تفرق اهوائهم و تشتّت آرائهم من تعظیم الوفاء بالعهود و قد لزم ذلك المشركون فیما بینهم دون المسلمین لما استوبلوا من عواقب الغدر فلا تعذرنّ بذمّتك و لا تخیسن بعهدك و لاتختلن عدوك فإنه لا یجتری علی الله إلا جاهل شقی، و قد جعل الله عهده و ذمّته أمناً أفضاه بین العباد برحمته و حریماً یسكنون إلی منعته... .[13]
    اگر بین خود و دشمنت پیمانی بستی و یا تعهد كردی كه به او پناه دهی، جامه وفا را بر عهد خود بپوشان و تعهدات خود را محترم بشمار و جان خود را سپر تعهّدات خویش قرار ده! زیرا هیچ یك از فرایض الهی مانند وفای به عهد و پیمان نیست كه مردم جهان با تمام اختلافاتی كه دارند نسبت به آن اینچنین اتفاق نظر داشته باشند و حتّی مشركان زمان جاهلیت آن را مراعات می كردند، چرا كه عواقب پیمان شكنی را آزموده بودند. بنابراین، هرگز پیمان شكنی مكن و در عهد خود خیانت روا مدار و دشمنت را فریب مده، زیرا غیر از شخص جاهل و شقی، كسی گستاخی بر خداوند را روا نمی دارد. خداوند عهد و پیمانی را كه بنام او منعقد می شود با رحمت خود مایه آسایش بندگان و حریم امنی برایشان قرار داده تا به آن پناه برند... .
    در آئین مقدس اسلام وفای به عهد یكی از وظایف مسلمین است، خواه موقع جنگ باشد یا در حال عادی، طرف پیمان مسلمان باشد یا غیرمسلمان، كه برای نمونه به برخی از آیات و روایاتی كه در این باره رسیده است می پردازیم.
    قرآن مجید می فرماید:
    إِلاَّ الَّذِینَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِینَ ثُمَّ لَمْ یَنْقُصُوكُمْ شَیْئاً وَ لَمْ یُظاهِرُوا عَلَیْكُمْ أَحَداً فَأَتِمُّوا إِلَیْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِینَ.[14]
    مگر كسانی از مشركان كه با آنها عهد بسته اید و چیزی از آن فروگذار نكرده اند و با احدی بر ضدّ شما همدست نشده اند. پیمان آنها را تا پایان مدّتش محترم بشمرید، زیرا خداوند پرهیزكاران را دوست می دارد.
    رسول گرامی اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:
    المسلمون اخوه تتكافی دمائهم و یسعی بذمتهم ادناهم هم ید علی من سواهم.[15]
    ارزش خون مسلمانان با یكدیگر برابر است و امانی كه كوچكترین فرد آنها می دهد برای همه شان محترم است و آنها در مقابل بیگانگان به هم پیوسته و دارای قدرت متشكّل و فشرده اند.
    امان دادن پیامبر و وفای به آن در جبهه جنگ
    یكی از دشمنان رسولخدا ـ صلی الله علیه و آله ـ در جبهه جنگ از آن حضرت امان خواست و آن بزرگوار به او امان داد. توضیح اینكه مسلمانان در جنگ خیبر برای تصرّف آخرین دژی كه انبار كالا و اموال یهودیان بود و به همین جهت از آن محافظت بیشتری می شد و دشمن مقاومت می كرد، به زحمت افتادند تا اینكه پیامبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ دستور داد قلعه را محاصره كنند. یكی از یهودیان خدمت پیامبر آمد و عرض كرد: اگر بدانم جان و مال و فرزندانم در امان هستند راه تسخیر این سنگر را به شما نشان می دهم. حضرت فرمود: تو در امان هستی. گفت دستور دهید اینجا را حفر كنند تا به راهی كه آب آشامیدنی مردم از آن تأمین می شود دست یابید؛ آنگاه آب را به روی مردم ببندید تا وادار به تسلیم شوند. پیامبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: تو در امان هستی اما من چنین كاری نمی كنم تا اینكه خداوند ما را از راه دیگری بر دشمن پیروز كند.[16]
    به هر حال، پای بند بودن به تعهّدات (با دوست و دشمن) از مهمترین پایه های نظام اجتماعی بشر است كه باید انسان به وعده خود وفا كند و وفای به عهد تاآن حد از نظر اسلام اهمیت دارد كه رسولخدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:
    أقربكم منی غدا فی الموقف أصدقكم للحدیث وآداكم للامانه و اوفاكم بالعهد.[17]
    نزدیكترین افراد روز قیامت نسبت به من كسانی هستند كه در سخن راستگوتر، در ادای امانت كوشاتر و در عهد و پیمان از یكدیگر با وفاتر باشند.
    ارزیابی قدرت هنگام تعهد
    به خاطر اهمیت فوق العاده ای كه وفای به عهد دارد در تعلیمات اسلامی آمده است هر كس بخواهد به دیگری وعده ای بدهد باید در موقع دادن تعهّد، قدرت خود را ارزیابی كند كه آیا می تواند به وعده ای كه می دهد وفا كند یا نه و در صورتی كه توانایی ندارد وعده ندهد.
    امیر مؤمنان ـ علیه السلام ـ فرمود:
    لا تعد بما تعجز عن الوفاء.[18]
    چیزی را كه از وفا كردن به آن عاجزی وعده مكن.
    و فرمود:
    لا تعدن عده لا تثق من نفسك بإنجازها.[19]
    چیزی را كه یقین به وفای آن نداری وعده مده.

    --------------------------------------------------------------------------------
    [1] . مؤمنون / 8، معارج / 32.
    [2] . بقره / 177.
    [3] . مریم / 54.
    [4] . اسراء / 34.
    [5] . اصول كافی، ج 2 / ص 364، حدیث 2.
    [6] . سفینه البحار، ج 2 / ص 675.
    [7] . بحارالانوار، چاپ بیروت، ج 72 / ص 96.
    [8] . المستطرف، ج 1/ ص 198.
    [9] . اصول كافی، ج 2 / ص 364، حدیث 1.
    [10] . نهج البلاغه، صبحی صالح، نامه 53.
    [11] . اصول كافی، ج 2 / ص 166، حدیث 3.
    [12] . اصول كافی، چاپ اسلامیه، ج 2 / ص 162، حدیث 15؛ بحارالانوار، چاپ بیروت، ج 72 / ص 92.
    [13] . نهج البلاغه صبحی صالح، نامه 53.
    [14] . توبه / 4.
    [15] . وسائل الشیعه، چاپ بیروت، ج 19، ص 55.
    [16] . بحارالانوار، چاپ بیروت، ج 21 / ص 30.
    [17] . همان، ج 72، ص 94؛ تحف العقول، ص 32.
    [18] . فهرست غرر، ص 407، شماره 10177.
    [19] . همان، شماره 10297.
    محمدرضا مهدوي كني ـ نقطه هاي آغاز در اخلاق عملي، ص 616
    امام صادق عليه السلام :

    عمل براى آخرت

    « إِعْمَلِ الْيَوْمَ فِى الدُّنْيا بِما تَرْجُوا بِهِ الْفَوْزَ فِى الاْخِرَةِ ».

    امروز در دنيا كارى كن كه به وسيله آن اميدِ كاميابى در آخرت را دارى.


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود