جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: بنی اسرائیل و چرایی قربانی کردن گاو

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۸۹
    نوشته
    1,512
    مورد تشکر
    114 پست
    حضور
    111 روز 10 ساعت 10 دقیقه
    دریافت
    159
    آپلود
    0
    گالری
    1

    بنی اسرائیل و چرایی قربانی کردن گاو





    پرسش:
    چرا خداوند در ماجرای قتل یکی از بنی اسرائیل، در خواست قربانی کرده است؟ آیا گاو در این ماجرا خصوصیتی داشته است؟ آیا خداوند بدون قربانی نمی توانست مرده را زنده کند؟

    پاسخ:
    «وَ إِذْ قالَ مُوسى‏ لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قالُوا أَ تَتَّخِذُنا هُزُواً قالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجاهِلين‏»؛ و (به ياد آوريد) هنگامى را كه موسى به قوم خود گفت: «خداوند به شما دستور مى ‏دهد ماده گاوى را ذبح كنيد» گفتند: «آيا ما را مسخره مى‏ كنى؟» (موسى) گفت: «به خدا پناه مى‏ برم از اينكه از جاهلان باشم!»(1)
    قبل از هرچیز باید بدانیم در این ماجرا اصلا صحبت از قربانی کردن نیست؛ (قربانی دارای معنا و مفهوم خاصی در ادبیات ادیان الهی است) بلکه در این ماجرا خداوند متعال به بنی اسرائیل دستور می دهد گاوی را ذبح کنند و بکشند.
    و اینکه طبق آن چه نسبت به این ماجرا گزارش شده است، راه های عادی برای شناسایی قاتل وجود نداشته است، و خود این قتل مشکوک باعث نزاع ها و کشمکش هایی در بین یهود شده است.(2)
    در این جا بخش چند نکته را باید مورد توجه قرار بدهیم:
    در روایات و تفاسیر، حکمت های مختلفی برای این دستور بیان شده است.
    الف. در برخی روایات مطرح شده است که خداوند در پرتو این دستور می خواسته است از این رهگذر عنایت خود را شامل حال یکی از بندگانش کند. یعنی همان کسی که صاحب گاو بوده است، چون بنی اسرائیل با بهای زیادی این گاو را از او خریدند.(3)
    ب. در برخی روایات تبیین اهمیت احترام به پدر (و مادر) مطرح شده است.(4)
    ج. در برخی روایات به اینکه بهانه گیری و زیر بار حق نرفتن انسان را به زحمت می اندازد، اشاره شده است.(5)
    د. بیان تعصب و عدم ایمان حقیقی یهود که در تعابیر حکایت شده از ایشان در این آیات نیز مورد توجه قرار گرفته است.(6)
    ولی باید گفت هر چند همه این نکات و مطالب از این ماجرا قابل برداشت است و می تواند به عنوان حکمت های هم عرض در این ماجرا مورد توجه قرار بگیرد و خود بیانگر الهی بودن ین آیات است. ولی شاید حقیقت ماجرا چیز دیگری باشد. که برخی از مفسیرین به آن تذکر داده اند؛ طبق آیات شریفه قرآن کریم و روایات؛ علاقه به گاو در دل و جان بنی اسرائیل ریشه دوانیده بود. از جمله شواهد این مسئله ماجرای سامری است.(7) و هم چنین در جای دیگر قرآن به صراحت این موضوع را متذکر می شود: «وَ أُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِم»؛ و دلهاى آنها، بر اثر كفرشان، با محبت گوساله آميخته شد.(8)
    در مورد علت چنین محبتی مرحوم طالقانی چنین فرموده اند:
    بنى اسرائيل چون ساليان دراز محكوم مصريان بودند، مانند هر قوم محكوم و زبون ديگران، خواه نخواه اوهام و معتقدات مصريان بر آن ها چيره شده بود. يكى از مقدسات مصريها گاو بود- گويا احترام و تقديس گاو در مصر مانند هند بيشتر در طبقه كشاورزان و دام‏داران شايع بود. چون بنى اسرائيل با اين طبقه كه اكثريت مردم آن سرزمين بودند آميزش داشتند تقديس و پرستش گاو بتدريج در آن ها آن چنان سرايت كرد كه بيشتر آنان عقيده يگانه پرستى پدران خود را فراموش كردند- و چون تقديس گاو در ميان اين طبقات بوده (مانند گاو آپيس(9)).
    اين عقيده در تاريخ به اندازه خدايان طبقات حاكمه مصر شهرت نيافته است. شايد پس از خروج از مصر و زندگى طولانى در بيابان و معاشرت با قبائل گاوپرست نيز در آن ها مؤثر بوده. در هر جا و به هر طريق باشد، تقديس گاو و گوساله در نفوس آنان ريشه داشته و محبت آن قلوبشان را فراگرفته بود. چنان كه در همين سوره آيه 88 به آن اشاره مى‏ كند: «وَ أُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ». بنا بر اين اتخاذ گوساله پس از چند روز غيبت موسى از جهت غفلت و پيش آمد ناگهانى يا اغفال نبوده بلكه منشأ آن علاقه و كشش باطنى آن ها به چنين پرستشى بود.(10)
    در چنین شرایطی ربوبیت(11) (12) خداوند متعال اقتضا می کرد از هر شرایطی برای بیرون کردن این محبت بهره بگیرد.
    از آن جا که این موضوع قتل موضوعی مهم و امری عظیم در بین بنی اسرائیل بوده (13) و با توجه به شرایطی که به وجود آمده بود (طبق دسته ای از روایات یکی از خاندان معروف و مورد احترام بنی اسرائیل مورد تهمت قرار گرفته بود(14) ) توجه همه را به خود جلب کرده بود.
    پيش آمد قتلى كه همگى بنى اسرائيل را تكان داد و سر و صدايى راه انداخت گويا به موسى فرصتى داد كه اين دستور را با آن كه اجرائش بر يهود بسى سنگين بود اعلام نمايد، اعتراض و سؤالات گوناگون همه براى همين بود كه شايد انجامش متوقف شود.(15)
    در چنین شرایطی حضرت موسی (ع) به دستور خداوند متعال دست بکار شد و دستور به ذبح گاو داد. و این ماجرا بهانه ای شد تا بنی اسرائیل در آزمونی دیگر برای رسیدن به توحید ناب و بیرون کردن محبت به غیر خداوند آزموده شوند.
    بنى اسرائيل كه شعور درك توحيد خالص را نداشتند خواه نخواه مي بايد براى خود معبود محدود و محسوسى گزينند، و چون عصبيت قومى و تعليم پيامبران و نكوهش از خدايان ديگران مانع آن ها از تقديس و عبادت خدايان ديگر ملل بود، ناچار به اين معبود بين المللى زيبا و زنده و زاينده و كارنده و مؤثر در زندگى روى آوردند.
    با توجه به اين حقيقت دستور اجتماع عمومى يهود براى كشتن گاو و بپا داشتن جشنى بعنوان گاوكشى (يا عيد خون) دستور مستقلى بوده؛ كه بايد همه گاوى را در ميان گذارند و در خريد و كشتنش شريك شوند و آن را ذبح كنند. اين گاوكشى براى قربانى يا قصابى نبوده بلكه تا با اين خاطره، تقديس و پرستش آن از خاطرها برود و اثر اين اجتماع عمومى در نفوس كوچك و بزرگ باقى بماند، اين روش پيامبران بزرگ و اولين قدم براى اصلاح و احياء نفوس است، چنان كه ابراهيم خليل اولين منادى آزادى و آخرين مكمّل راه سعادت خاتم انبياء (ص) چنين روز تاريخى و بت شكنى داشتند. موسى هم گوساله ساخته طلايى را خورد كرد و آتش زد و خاكسترش را به آب و باد داد. ولى صورت‏ هاى اصلى آن هميشه در ميان آن ها مى زيست و محبتش در دل هاى آنان جاى داشت و آثار پرستش و تقديس آن در اعمال و انحراف هاى آنان آشكار بود.(16)
    و این موضوعی است که در تفسیر مجمع البیان نیز مورد توجه قرار گرفته است:
    پرسش: چرا خداوند آنان را مأمور كشتن گاو از ميان حيوانات نمود و چه امتيازى براى گاو در اين جهت موجود بود؟ پاسخ : زيرا كه آنان در زمان گذشته گاو پرست بودند و منظور اين بود كه با كشتن گاو عظمت و بزرگى آن كه در گذشته معتقد بودند از بين برود و آن چه در نفس آنان در باره صلاحيت گاو براى پرستش راه پيدا كرده بود زائل گردد.(17)
    و در روایت شریفی به طور ضمنی به این مطلب اشاره شده است:
    "... الَّذِينَ أَمَرَهُمُ السَّامِرِيُّ بِعِبَادَةِ الْعِجْلِ‏ كَانُوا خَمْسَةَ أَنْفُسٍ‏ وَ هُمُ الَّذِينَ ذَبَحُوا الْبَقَرَةَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِذَبْحِهَا"؛(18) کسانی که به دستور سامره گوساله را عبادت کردند (آغازگر و مروج گوساله پرستی شدند) پنج نفر بودند و همان ها مامور به کشتن گاوی که خدا دستور ذبحش را داده بود؛ شدند. (این که خود همان افراد پیشگامان ذبح گاو شده اند اشعار به مطلب ذکر شده دارد).
    البته مرحوم طبرسی در مجمع البیان وجه دیگری نیز برای دستور به کشتن گاو بیان فرموده اند:
    قوم موسى قربانى را از بزرگترين راه هاى نزديكى به خداوند مي دانستند و مركزى را براى اين كار تهيه كرده كه جز بندگان شايسته در آن وارد نمي شد، از اين رو پروردگار دستور داد: در اين مشكل بزرگ قبلًا راه تقرّبى پيدا كرده و قربانى كنند تا خداوند بى‏ نياز، نياز آنان را برآورده و دعايشان را به هدف اجابت برساند، و علاوه از اين موضوع درس كلّى ياد گرفته و در تمام حوادث و مشكلات قبلًا وسيله تقربى بكار برند.(19)
    و در مورد این که چرا خداوند از این طریق، زنده شدن این مرده را رقم زد باید گفت:
    جهتش آزمایش بنی اسرائیل در اطاعت و نشان دادن چگونه زنده شدن مردگان به آنان در راستای ازدیاد ایمان ایشان بود؛ که در خود آیه شریفه نیز به آن اشاره شده است: «فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها كَذلِكَ يُحْيِ اللَّهُ الْمَوْتى‏ وَ يُرِيكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُون»؛ سپس گفتيم: «قسمتى از گاو را به مقتول بزنيد! (تا زنده شود، و قاتل را معرفى كند.) خداوند اين گونه مردگان را زنده مى‏ كند و آيات خود را به شما نشان مى ‏دهد شايد انديشه كنيد!(20)
    و این که فرمود بعضی از آن را به مرده بزنید برای این بود که بهانه بنی اسرائیل قطع شود. چون اگر بعد از طی شدن همه این مراحل هیچ رابطه ای بین ذبح گاو زنده شدن مرده برقرار نمی شد خود بهانه ای جدید دست بنی اسرائیل می داد و تمام آنچه موسی (ع) در پی تحقق آن بود تحت الشعاع قرار گرفته و به حاشیه رانده می شد.
    و همه این ها از آن جهت است که در تحقق پدیده های دنیایی علت های فاعلی در کنار علت های قابلی با یکدیگر نقش ایفا می کنند و در این میان، قابلیت قابل ها، فاعلیت فاعل ها را تحت الشعاع قرار داده و جهت دهی می کند(21). با این که خداوند متعال قادر مطلق است و برای زنده کردن مردگان و یا دیگر اعمال نیازمند چنین مراحلی نیست ولی بحث نیازهای انسان و لزوم برطرف کردن این نیاز ها ایجاب می کند خداوند متعال فاعلیت و قدرت خود را از این مجاری خاص اعمال کند تا از این رهگذر نیاز های انسان (نیاز به هدایت و تذکر) نیز برآورده شود.
    مرحوم علامه طباطبایی این مطلب را چنین بیان فرموده اند:
    علاوه بر همه آن بى‏ ادبی ها، و مهم‏تر از همه آن ها، اين كه گفتند: (إِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَيْنا؛ جنس گاو برايمان مشتبه شده)، و نگفتند: (ان البقرة تشابهت علينا؛ آن گاو مخصوص كه بايد بوسيله زدن دم آن به كشته بنى اسرائيل او را زنده كنى، براى ما مشتبه شده)، كانه خواسته ‏اند بگويند: همه گاوها كه خاصيت مرده زنده كردن ندارند، و اين خاصيت مال يك گاو مشخص است، كه اين مقدار بيان تو آن گاو را مشخص نكرد.
    و خلاصه تاثير نامبرده را از گاو دانسته ‏اند، نه از خدا، با اين كه تاثير همه از خداى سبحان است، نه از گاو معين، و خداى تعالى هم نفرموده بود: كه گاو معينى را بكشيد، بلكه بطور مطلق فرموده بود: يك گاو بكشيد، و بنى اسرائيل مي توانستند، از اين اطلاق كلام خدا استفاده نموده، يك گاو بكشند.(22)

    _____________
    (1) بقره/ 67.
    (2) تفسير نمونه، ج ‏1، ص 302
    (3) تفسیر نور الثقلین، ج 1، ص 88.
    (4) تفسیر صافی، ج 1، ص 141. و بحار الانوار، ج 13، ص 260.
    (5) تفسیر نور الثقلین، ج 1، ص 89.
    (6) می گویند پروردگارت و نمی گویند پروردگارمان. موسی (ع) را متهم به تمسخر دیگران می کنند. با تعبیر "بین ما هی" وانمود می کنند که کانه حرف های پیشین خداوند بی ارزش است. (ر.ک. تفسیر المیزان، ج 1، ص 302 به بعد).
    (7) اعراف، 148.
    (8) بقره/ 193.
    (9) گاو آپيس بنابر معتقدات مصر باستان، گاوي است كه بدون پدر به دنيا آمده، نور ماه مادرش را باردار كرده، و گاو آپيس به وجود آمده است. اين گاو به عقيده مصريان، مظهر دو خداي بزرگ «پتا» و «ازيريس» بود.
    (10) پرتوى از قرآن، ج ‏1، ص 192.
    (11) "التوحيد في الربوبية هو الاعتقاد بأنّ الخير و الشرّ و تدبير الحياة و الكون كلّها بيد اللّه سبحانه"‏. آیت الله سبحانی، الالهیات علی هدی الکتاب و السنه و العقل، ج 2، ص 64.
    (12) مطالعه بیشتر:
    آيا پيامبران در دوره كودكى نيز از عصمت برخوردارند؟ چرا؟ .
    (13) امام صادق ضمن روایتی فرمودند: "و كان القتل في بنى إسرائيل عظيما جدا، فعظم ذلك على موسى...". تفسیر قمی، ج 1، ص 49؛ تفسیر نور الثقلین، ج 1، ص 88.
    (14) تفسیر نور الثقلین، روایات ذیل آیه شریفه 67 بقره.
    (15) پرتوى از قرآن، ج ‏1، ص 194.
    (16) همان.
    (17) ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‏1، ص 211.
    (18) شيخ حر عاملى، محمد بن حسن، تفصيل وسائل الشيعة إلى تحصيل مسائل الشريعة، جلد 14، ص 121، مؤسسة آل البيت عليهم السلام - قم، چاپ: اول، 1409 ق.
    (19) ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‏1، ص 219.
    (20) بقره/ 73.
    (21) مطالعه در این زمینه شروح نهایه الحکمه علامه طباطبایی، مرحله هشتم، فصول ششم تا دهم.
    (22) ترجمه الميزان، ج ‏1، ص 303.



    لینک اصلی


  2. تشکر


  3.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. پاسخ: 1
    آخرين نوشته: ۱۳۹۳/۰۶/۰۳, ۱۴:۵۱
  2. ذکرهایی برای رفع فقر و تنگدستی
    توسط آساره در انجمن دعاهای قرآنی
    پاسخ: 0
    آخرين نوشته: ۱۳۹۲/۰۵/۱۰, ۱۴:۳۲
  3. کارتهای تبریک آمریکایی برای دختران مسلمان
    توسط monemizadeh در انجمن حجاب و پوشش اسلامي
    پاسخ: 0
    آخرين نوشته: ۱۳۹۲/۰۵/۰۷, ۱۳:۳۸

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود