جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: پیامبر زن؟

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۸۹
    نوشته
    1,512
    مورد تشکر
    114 پست
    حضور
    111 روز 6 ساعت 15 دقیقه
    دریافت
    159
    آپلود
    0
    گالری
    1

    پیامبر زن؟





    پرسش:
    آیا خداوند زنی را به عنوان پیغمبر برگزیده است؟

    پاسخ:
    خیر؛ نه از نصوص دينی و نه از گزاراشات تاريخی، هيچ شاهدی بر اين که زنی، نبی به معنای خاصّ آن بوده باشد در دست نيست.
    ـ اقسام نبوّت و جايگاه زنان نسبت به اين اقسام:
    بين علما و بخصوص عرفا، برای نبوّت دو اصطلاح است، که عبارتند از: نبوّت تشريعی و نبوّت اِنبائی.
    خود انبياء تشريعی نيز دو دسته اند: برخی صاحب شريعتند که آن ها را انبياء الوالعزم می نامند، و برخی ديگر مبلّغ و تکميل کننده شريعت صاحب شريعت می باشند. اين دو گونه از نبوّت، همان اصطلاح خاصّ و معروف نبوّت است که در قرآن کريم و روايات اهل بيت (علیهم السلام) استعمال شده است.
    امّا نبوّت انبائی به معنی صرف اتّصال به منبع غيب و ارتباط با ملائک است، و دريافت برخی حقايق رحمانی است. اين اصطلاح از نبوّت يا در متون دينی استعمال نشده يا به ندرت استعمال شده است.
    آن چه از متون دينی مسلّم است اين است که نبوّت تشريعی، به هر دو قسم آن، اختصاص به مردان دارد؛ امّا نبوّت انبائی، مشترک بين مردان و زنان است.
    در طول تاريخ کسان بسياری از مردان و زنان بوده اند که به مقام نبوّت انبائی رسيده اند ولی چون اين ها به عنوان پيامبر تشريعی مطرح نبوده و به عنوان «حجّةالله علی الخلق» شناخته نمی شدند نام اکثر آن ها برده نمی شود. از بين هزاران انبيای تشريعی، تنها نام تعداد اندکی از آن ها باقی مانده و نام بسياری فراموش شده است؛ چه برسد نام کسانی که نبوّت انبائی داشته اند.
    در بين زنان، کسانی چون حضرت مريم (سلام الله علیها) و حضرت فاطمه (سلام الله علیها) يقيناً صاحب مقام نبوّت انبائی بوده اند و با ملائک و بلکه بالاتر با روح، که اشرف از ملائک بوده و به تصريح روايات عامل نبوّت است، ملاقات داشته اند.

    «وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلى‏ نِساءِ الْعالَمينَ * يا مَرْيَمُ اقْنُتی لِرَبِّكِ وَ اسْجُدی وَ ارْكَعی مَعَ الرَّاكِعينَ * ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحيهِ إِلَيْكَ وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ * إِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسيحُ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجيهاً فِی الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبينَ * وَ يُكَلِّمُ النَّاسَ فِی الْمَهْدِ وَ كَهْلاً وَ مِنَ الصَّالِحينَ * قالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لی وَلَدٌ وَ لَمْ يَمْسَسْنی بَشَرٌ قالَ كَذلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ ما يَشاءُ إِذا قَضى‏ أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُون»
    و (به ياد آوريد) هنگامى را كه فرشتگان گفتند: «اى مريم! خدا تو را برگزيده و پاک ساخته؛ و بر تمام زنان جهان، برترى داده است. اى مريم! براى پروردگار خود، خضوع كن و سجده بجا آور! و با ركوع ‏كنندگان، ركوع كن!
    (اى پيامبر!) اين، از خبرهاى غيبى است كه به تو وحى مى ‏كنيم؛ و تو در آن هنگام كه قلم هاى خود را (براى قرعه ‏كشى) به آب مى ‏افكندند تا كداميک كفالت و سرپرستى مريم را عهده‏ دار شود، و (نيز) به هنگامى كه (دانشمندان بنى اسرائيل، براى كسب افتخار سرپرستى او،) با هم كشمكش داشتند، حضور نداشتى؛ و همه اين ها، از راه وحى به تو گفته شد.
    (به ياد آوريد) هنگامى را كه فرشتگان گفتند: «اى مريم! خداوند تو را به كلمه‏ اى‏ از طرف خودش بشارت مى ‏دهد كه نامش «مسيح، عيسى پسر مريم» است؛ در حالى كه در اين جهان و جهان ديگر، صاحب شخصيّت خواهد بود؛ و از مقرّبان (الهى) است. و با مردم، در گاهواره و در حالت كهولت (و ميانسال شدن) سخن خواهد گفت؛ و از شايستگان است.»
    (مريم) گفت: «پروردگارا! چگونه ممكن است فرزندى براى من باشد، در حالى كه انسانى با من تماس نگرفته است؟!» فرمود: «خداوند، اين گونه هر چه را بخواهد مى ‏آفريند! هنگامى كه چيزى را مقرّر دارد (و فرمان هستى آن را صادر كند)، فقط به آن مى‏ گويد: «موجود باش!» آن نيز فوراً موجود مى ‏شود.»(1)
    از اين آيات شريفه به وضوح استفاده می شود که:
    1ـ حضرت مريم (سلام الله عليها) با ملائک ارتباط داشته است.
    2ـ از جانب خدا برای امر خاصّی برگزيده شده بود.
    3ـ به دست خدا تطهير شده و معصوم بود.
    4ـ مستقيماً از عالم غيب دستور العمل می گرفت.
    5- ملائک از آينده به او خبر می دادند.

    «وَ اذْكُرْ فِی الْكِتابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِها مَكاناً شَرْقِيًّا * فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجاباً فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا * قالَتْ إِنِّی أَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا * قالَ إِنَّما أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلاماً زَكِيًّا * قالَتْ أَنَّى يَكُونُ لی غُلامٌ وَ لَمْ يَمْسَسْنی بَشَرٌ وَ لَمْ أَكُ بَغِيًّا * قالَ كَذلِكِ قالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَی هَيِّنٌ وَ لِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنَّاسِ وَ رَحْمَةً مِنَّا وَ كانَ أَمْراً مَقْضِيًّا»
    و در اين كتاب (آسمانى)، مريم را ياد كن، آن هنگام كه از خانواده ‏اش جدا شد، و در ناحيه شرقى (بيت المقدس) قرار گرفت؛ و ميان خود و آنان حجابى افكند (تا خلوتگاهش از هر نظر براى عبادت آماده باشد). در اين هنگام، ما روح خود را بسوى او فرستاديم؛ و او در شكل انسانى بى ‏عيب و نقص، بر مريم ظاهر شد.
    او گفت: «من از شرّ تو، به خداى رحمان پناه مى ‏برم اگر پرهيزکارى». گفت: «من فرستاده پروردگار توام؛ تا پسر پاكيزه‏ اى به تو ببخشم.»
    گفت: «چگونه ممكن است فرزندى براى من باشد؟! در حالى كه تا كنون انسانى با من تماس نداشته، و زن آلوده ‏اى هم نبوده‏ ام.» گفت: «مطلب همين است، پروردگارت فرموده: اين كار بر من آسان است. (ما او را مى ‏آفرينيم، تا قدرت خويش را آشكار سازيم؛) و او را براى مردم نشانه ‏اى قرار دهيم؛ و رحمتى باشد از سوى ما؛ و اين امرى است پايان يافته (و جاى گفتگو ندارد)».(2)
    در اين آيات شريفه با صراحت از نزول روح بر مريم (سلام الله علیها) خبر داده شده است که به تصريح روايات فراوانی اين روح، علّت خاصّ نبوّت و امامت است. بنا بر اين اگر مريم (سلام الله علیها) مرد بود يقيناً نبی يا امام می شد. او يقيناً رتبه وجودی نبی را داشته است و الّا روح الهی بر او نازل نمی شد؛ لکن فاقد سِمَتِ رسالت و نبوّت بوده است که سرّ اين فقدان در ادامه مطالب خواهد آمد.
    «وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذينَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قالَتْ رَبِّ ابْنِ لی عِنْدَكَ بَيْتاً فِی الْجَنَّةِ وَ نَجِّنی مِنْ فِرْعَوْنَ وَ عَمَلِهِ وَ نَجِّنی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمينَ * وَ مَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرانَ الَّتی أَحْصَنَتْ فَرْجَها فَنَفَخْنا فيهِ مِنْ رُوحِنا وَ صَدَّقَتْ بِكَلِماتِ رَبِّها وَ كُتُبِهِ وَ كانَتْ مِنَ الْقانِتينَ»؛ و خداوند براى مؤمنان، به همسر فرعون مثَل زده است، در آن هنگام كه گفت: «پروردگارا! خانه ‏اى براى من نزد خودت در بهشت بساز، و مرا از فرعون و كار او نجات ده و مرا از گروه ستمگران رهايى بخش!» و هم چنين به مريم دختر عمران كه دامان خود را پاک نگه داشت، و ما از روح خود در آن دميديم؛ او كلمات پروردگار و كتاب هايش را تصديق كرد و از مطيعان فرمان خدا بود.»(3)
    در اين آيات شريفه افزون بر حضرت مريم (سلام الله علیها)، حضرت آسيه (سلام الله علیها) نيز به عنوان الگوی حسنه برای جميع انسان های مؤمن، اعمّ از مردان و زنان، معرّفی شده اند که حکايت از علوّ مقام اين دو بزرگوار دارد. امّا اين که آيا حضرت آسيه هم مثل حضرت مريم با ملائک در ارتباط بوده است يا نه، از آيات شريفه مطلبی استفاده نمی شود.

    اما چرا زنان به سِمَت نبوّت تشريعی نمی رسند؟ حقيقت و اساس نبوّت و امامت چيزی جز اتّحاد با روح القدس نيست. «عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) سَأَلْتُهُ عَنْ عِلْمِ الْإِمَامِ بِمَا فِی أَقْطَارِ الْأَرْضِ وَ هُوَ فِی بَيْتِهِ مُرْخًى عَلَيْهِ سِتْرُهُ فَقَالَ يَا مُفَضَّلُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ لِلنَّبِی (ص) خَمْسَةَ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْحَيَاةِ فَبِهِ دَبَّ وَ دَرَجَ وَ رُوحَ الْقُوَّةِ فَبِهِ نَهَضَ وَ جَاهَدَ وَ رُوحَ الشَّهْوَةِ فَبِهِ أَكَلَ وَ شَرِبَ وَ أَتَى النِّسَاءَ مِنَ الْحَلَالِ وَ رُوحَ الْإِيمَانِ فَبِهِ أَمَرَ وَ عَدَلَ وَ رُوحَ الْقُدُسِ فَبِهِ حَمَلَ النُّبُوَّةَ فَإِذَا قُبِضَ النَّبِی (ص) انْتَقَلَ رُوحُ الْقُدُسِ فَصَارَ فِی الْإِمَامِ وَ رُوحُ الْقُدُسِ لَا يَنَامُ وَ لَا يَغْفُلُ وَ لَا يَلْهُو وَ لَا يَسْهُو وَ الْأَرْبَعَةُ الْأَرْوَاحُ تَنَامُ وَ تَلْهُو وَ تَغْفُلُ وَ تَسْهُو وَ رُوحُ الْقُدُسِ ثَابِتٌ يَرَى بِهِ مَا فِی شَرْقِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا وَ بَرِّهَا وَ بَحْرِهَا قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ يَتَنَاوَلُ الْإِمَامُ مَا بِبَغْدَادَ بِيَدِهِ قَالَ نَعَمْ وَ مَا دُونَ الْعَرْش»‏
    مفضل بن عمر گفت: به حضرت صادق (علیه السلام) عرض كردم: از كجا امام اطلاع دارد از اطراف جهان، با اين كه در خانه نشسته و پرده آويخته است؟ امام فرمودند: ای مفضل! خداوند براى پيامبر پنج روح قرار داده: روح الحيات كه با آن حركت می كند می رود و مى ‏آيد؛ و روح القوة که با آن حركت می كند و جهاد مى ‏نمايد؛ و روح الشهوة که با آن می خورد و مى ‏آشامد و با زنان از راه حلال همبستر مى ‏شود؛ و روح ايمان كه بوسيله آن دستور می دهد و عدالت می ورزد؛ و روح القدس که بوسيله آن بار نبوت را بر می دارد.
    وقتى پيامبر از دنيا رفت روح القدس به امام منتقل مى ‏شود. روح القدس نه مى ‏خوابد و نه غافل می شود؛ و اهل لهو نيست و اشتباه نمی كند، ولى چهار روح ديگر می خوابند و داراى لهو و غفلت و سهو هستند؛ روح القدس ثابت است. نبی و امام بوسيله او آن چه را در شرق و غرب و خشكى و دريا است مى ‏بيند.
    عرض كردم آيا امام می تواند چيزى را كه در بغداد است با دست خود بر دارد؟ فرمودند: آرى هر آن چه را که پائين ‏تر از عرش است می تواند.(4)
    طبق تفاسير عرفانی و فلسفی اين روايت ــ که اين مقال گنجايش ورود در آن بحث را ندارد ــ مراد از روح القدس داشتن انبياء و ائمه (علیهم السلام) اتّحاد آن ها با موجودی مافوق ملائک است، که در آيات و روايات از او تعبير به روح و روح القدس شده است.
    «أَبَو عَبْدِ اللَّهِ (ع) يَقُولُ إِنَّ الرُّوحَ خَلْقٌ أَعْظَمُ مِنْ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ (ص) يُسَدِّدُهُ وَ يُرْشِدُهُ وَ هُوَ مَعَ الْأَوْصِيَاءِ مِنْ بَعْدِه»؛ امام صادق (علیه السلام) می فرمود: همانا روح (روح القدس) خلقی بزرگتر و شريفتر از جبرئيل و ميکائيل، و با رسول الله (صلی الله علیه و آله) بود؛ او تقويت و ارشاد می كرد؛ او بعد از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) با ائمه (علیهم السلام) است.»(5)

    طبق بيانات پيشين، حقيقت امامت و نبوّت، يک چيز است که عبارت است از اتّحاد با روح القدس. از اين حقيقت تعبير به ولايت الهی نيز می شود. يعنی تا کسی به مقام و مرتبه ولايت نرسد نبی يا امام نمی شود. همه انبياء و اوصيای آن ها بدون شکّ دارای مقام ولايت بوده اند که کمالی وجودی است؛ زنانی چون حضرت زهرا (سلام الله علیها) و حضرت مريم (سلام الله علیها) نيز واجد اين مقام بوده اند؛ امّا نبوّت و رسالت و امامت، مثل ولايت مقام و کمال وجودی نيستند بلکه سِمَت ها و مسئوليت هايی هستند که خداوند متعال بر عهده برخی از صاحبان ولايت می گذارد.
    اين مسئوليت ها دارای چندين رکن هستند که مقام و مرتبه وجودی شخص، تنها يکی از ارکان آن است. اين رکن که اساسی ترين رکن است، امکان دريافت پيام الهی را فراهم می کند؛ امّا ارکان بعدی مربوط به اجتماع می شوند. يعنی شرايط ديگری بايد در نبی يا امام باشد که به او امکان ارتباط درست و محکم با اجتماع را بدهد و مانع از ابلاغ پيام الهی نشود.
    بر همين اساس مرد بودن يکی از ارکان نبوّت و امامت شده است؛ چرا که اغلب مردان و تعداد قابل توجّهی از زنان حاضر به تبعيت از زنان نيستد. همين طور امام و نبی بايد دارای قدرت تحمّل جسمانی باشد تا بتواند آزار و اذيت دشمنان را تحمّل کند يا در جنگ ها شرکت نمايد؛ و زنان برای چنين اموری آفريده نشده اند.
    زنان ذاتاً رئوف و منعطف هستند، در حالی که مسئوليت های اجتماعی روحيه ای مقاوم می طلبد. اگر خدا زنی را به نبوّت برگزيند و در او روحيه ای مردانه قرار دهد برای او نقص است، چون خصوصّیات مردانه برای مردان کمال، ولی برای زنان نقص است؛ کما اين که خصوصيات زنانه نيز برای مردان نقص است.
    هم چنين اگر زنان به نبوّت مبعوث می شدند، دشمنان بهانه خوبی برای تضعيف دين پيدا می کردند؛ در اين صورت يقيناً چنين تبليغ می کردند که ايمان آورندگان افراد شهوت پرستی هستند که به خاطر زن بودن نبی به او ايمان آورده اند. مشابه اين امر در مسئوليت های الهی ديگر نيز وجود دارد؛ برای مثال زن می تواند به مقام اجتهاد که مقامی علمی است نائل شود امّا نمی تواند مرجعيت مردم را به عهده بگيرد. آن چه حقيقتاً کمال است اجتهاد است نه مرجعيّت؛ مرجعيت يک مسئوليت اجتماعی است که شرط اساسی آن اجتهاد و شرط فرعی آن مرد بودن است.

    حاصل مطلب، اين که ولايت که باطن نبوّت و امامت است اختصاص به مرد يا زن ندارد، بلکه مقام و مرتبه ای روحی و وجودی است؛ امّا نبوّت و امامت که مسئوليتی اجتماعی است، به خاطر شرائط اجتماعی تنها اختصاص به مردان دارد. و اين نقصی برای زنانی چون حضرت مريم و حضرت فاطمه (سلام الله علیهما) نيست؛ لذا اعتقاد شيعه بر اين است که حضرت فاطمه (سلام الله علیها)، غير از خاتم الانبياء، از همه انبيای گذشته افضل و اشرف است. کما اين که برخی از مفسّرين، مثل آيةالله جوادی آملی، حضرت مريم (سلام الله علیها) را هم از برخی انبياء افضل دانسته اند
    .

    __________
    (1) آل عمران/ 42-47.
    (2) مريم/ 16-21.
    (3) تحريم/ 11و12.
    (4) بحار الأنوار، ج ‏25، ص 58.
    (5) بحار الأنوار، ج ‏25، ص60.
    بر گرفته از سایت پرسمان




    لینک اصلی



  2. تشکر


  3.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود