جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: تمایز احاطی

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۸۹
    نوشته
    1,512
    مورد تشکر
    114 پست
    حضور
    111 روز 8 دقیقه
    دریافت
    159
    آپلود
    0
    گالری
    1

    تمایز احاطی






    پرسش:
    تمایز احاطی چیست؟

    پاسخ:
    مغایرت و تمایز میان دو شئ به دو گونه قابل فرض و تحقیق است:
    الف) مغایرت و تمایز تقابلی:
    گاهی دو چیز با یکدیگر مغایرت تقابلی دارند، بدین صورت که هر گاه آن دو چیز با یکدیگر مقایسه شوند، در می یابیم اموری را که شئ اول دارد، شئ دوم ندارد و بر عکس، حقایق و کمالات یا نقص هایی در شئ دوم هست که در اولی یافت نمی شود.
    این نوع تقابل، خود به خود موجب تمایز و مغایرت آن دو می گردد که در اصطلاح با تمایز تقابلی از آن یاد می شود.
    همه موجوداتی که در عرض یکدیگر قرار دارند، از چنین مغایرت و تمایزی برخوردارند، برای مثال مغایرت بدن ما با کتابی که در دست داریم، مغایرت و تمایز تقابلی است، زیرا بدن ما بهره ای از کمال وجودی دارد که این کتاب از آن ها بی بهره است. هم چنین، این کتاب حیطه ای از وجود را پر کرده است که بدن ما ارتباطی با آن ندارد.
    بنا بر این، بدن و کتاب دو شئ مقابل اند و تمایز آن ها از نوع تمایز قسم اول است.
    ب) تمایز و مغایرت احاطی
    این قسم از تمایز با مباحث عرفانی عرفا مطرح شده است و هم چنانکه از اصطلاح تمایز احاطی بر می آید، این نوع مغایرت، میان محیط و محاط وجودی جریان دارد.
    اما پیش از آن که به تحلیل این نوع مغایرت بپردازیم، مثالی را که عارفان در تبیین تمایز احاطی می آورند بررسی کنیم:
    عرفا برای نزدبک سازی به ذهن، از مثال عام و خاص استفاده می کنند، هر عامی نسبت به افراد خود چگونه است؟
    در منطق، انسان را به حیوان ناطق تعریف کرده اند.
    در منطق، اسب را به حیوان ساهل تعریف کرده اند.
    در منطق حمار را به حیوان ناهق تعریف کرده اند... .
    عام مانند حیوان از آن جهت که عام است و عمومیت دارد، عین انواع خود است، در این مثال، حیوان به صورتی کامل در نوع انسان، با وی یکی است، هم چنانکه با نوع بقر، غنم و اسب.... اتحاد کامل دارد و عین آن هاست.
    اما از سوی دیگر همین عام، مانند حیوان، باز از آن روی که عام است و عمومیت دارد، از تک تک انواع خود مغایر است، یعنی هر چند حیوان به جهت عمومیتش انسان را پوشش می دهد و عین اوست، به همان جهت عمومیتش غیر از انسان است و در دیگر انواع (غنم، بقر، اسب...) نیز حضور دارد.
    هرچند این مثال ذهنی است ولی از جنبه های زیادی به بحث مورد نظر عرفا در نسبت حق و خلق شباهت دارد، زیرا با توجه به مباحث عرفانی در زمینه وحدت شخصی وجود باید گفت وقتی یک وجود بی نهایت و نامحدود را با وجودهای متناهی و محدود مقایسه می کنیم در می یابیم که وجود نامحدود از آن جهت که غیر متناهی و نا محدود است و احاطه وجودی بر همه چیز دارد عین همه اشیاست و تمام تار و پود موجودات محدود را فرا می گیرد به گونه ای که هیچ مکان و موطن و مرتبه ای از او خالی نیست، اما در نگاهی دیگر از همان جهتی که محیط بر کل و مطلق و بی نهایت است غیر از همه اشیاست بنا بر این اگر وجود حق تعالی را که غیر متناهی است با مثلا وجود این کتاب در نظر آوریم وجود حق از آن جهت که بی نهایت است عین این کتاب است و نیز از همان جهت که بی نهایت است مغایر و متمایز از کتاب است
    از این رو از منظر عرفانی حق هم عین خلق است و هم غیر خلق و این از عجایب آموزه های عرفانی است که در عین اثبات عینیتی شدید میان حق و خلق مغایرت و تمایزی اساسی میان آن ها ایجاد می کند.(1)و(2)
    با توجه به این که تمایز حق تعالی از خلق از نوع تمایز احاطی است، که در این نوع تمایز، تمایز به نفس احاطه است، یعنی به نفس احاطه، محیط عین محاط و به نفس احاطه، محیط غیر محاط است، از جمله پی آمدهای بسیار مهم مسئله تمایز احاطی، فهم عمیق تر آیات و روایاتی است که در آن ها بدین معنا اشاره شده است.

    این که در برخی روایت ها حق تعالی را چنین وصف کرده اند که «داخل فی الاشیاء لا بالممازجة»؛ حق تعالی داخل در اشیاست اما نه به صورت امری ممزوج(3) به همین معنا اشاره دارد که تمایز حق از خلق از نوع تمایز تقابلی نیست بلکه در عین حال که حق غیر اشیاست داخل در آن ها نیز هست از این رو «خارج عن الاشیاء لا بالمباینة»؛ حق خارج از اشیا است اما نه به صورت مباینت.(4)
    بنا بر این تمایز او از خلق و عینیت او با خلق از نوع تمایز و عینیت احاطی است.

    ____________
    (1) صائن الدین ترکه التمهید فی شرح قواعد التوحید، فصل 17، ص 262.
    (2) مبانی و فلسفه عرفان نظری.
    (3) شیخ کلینی اصول کافی، ج 1، باب «انه لا یعرف الا به»، ص 85.
    (4) همان.




    لینک اصلی

    ویرایش توسط مدیر تدوین : ۱۳۹۵/۰۲/۱۱ در ساعت ۲۲:۵۶

  2. تشکر


  3.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود