جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: قرآن و اثبات خداوند

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۸۹
    نوشته
    1,512
    مورد تشکر
    114 پست
    حضور
    111 روز 14 ساعت 14 دقیقه
    دریافت
    159
    آپلود
    0
    گالری
    1

    قرآن و اثبات خداوند





    پرسش:
    آیا خداوند در قرآن دلیل یا برهانی آورده تا وجود خود را برای همه مخلوقات اثبات کند؟ و این که گفته می شود خدا در قرآن بیشتر درباره توحید بحث کرده تا اصل وجود خدا، منظور چیست؟

    پاسخ:
    قرآن در بحث خدا شناسی بیشتر به بحث توحید پرداخته است تا اثبات خدا، و این شاید بدین خاطر باشد که فرض قبول قرآن منوط به پذیرش وجود خداست؛ از طرفی انسان ها بالفطره خدا شناس هستند و مشکل اصلی آن ها بحث توحید می باشد.
    اما با این همه قرآن بحث اثبات خدا را هم متعرض شده و در چند محور به این امر پرداخته است:
    1. برهان نظم
    اولین و گسترده ترین برهانی که در جای جای قرآن می توان مقدمات آن را دید، برهان نظم است. برهان نظم از دو مقدمه تشکیل شده است:
    صغری: جهان هستي دارای نظم، هدف‎مندی و انسجام است.
    کبری: نظم دقيق به ناظم عالم و قادر احتياج دارد.
    نتيجه: جهان هستی به ناظم عالم و قادر احتیاج دارد.(1)
    تعدادی از آيات قرآن به بیان صغرای این دلیل پرداخته است و کبرای آن چون از واضحات عقلی است بیان نشده است: روم/ 20 تا 25؛ بقره/ 164؛ رعد/ 3؛ يونس/ 31؛ انفال/ 62 و 63؛ مؤمنون/ 12 تا 14؛ انعام/ 95؛ بقره/ 281؛ شمس/ 7 و 8؛ طه/ 50؛ نحل/ 79؛ جاثيه/ 3 و 4؛ حجرات/ 13؛ و ... .
    به‎ عنوان مثال يک آيه را با ترجمه ذكر می‎كنيم:
    «إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ»؛ در آفرينش آسمان‎ها و زمين و اختلاف شب و روز و حركت كشتی‎ها در دريا به‎ سود مردم و بارانی كه از آسمان‎ها نازل می‎شود آن‎گاه زمين‎هاي مرده را احيا می‎كند و انواع جنبندگان كه در روی زمين پراكنده‎اند و چرخش بادها و ابرهايی كه در ميان آسمان‎ها و زمين به‎كار گرفته شده‎اند نشانه‎هايی است برای قوم خردمند.(2)
    2. برهان حركت
    تغيير و حركت موجودات، گواه روشنی بر حدوث آن ها است و حدوث آن ها يعنی پيدايش از عدم دليل بر وجود خالقی است كه آن ها را ايجاد كرده است.
    آيات قرآن: سوره انعام/ آيات 75 تا 79:
    «وَ كَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأى كَوْكَباً قالَ هذا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قالَ لا أُحِبُّ الْآفِلِينَ فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بازِغاً قالَ هذا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ * فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بازِغَةً قالَ هذا رَبِّي هذا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قالَ يا قَوْمِ إِنِّي بَرِي‏ءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ، إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِيفاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ»؛ اين‎چنين ملكوت آسمان‎ها و زمين را به ابراهيم نشان داديم تا اهل يقين گردد، هنگامي كه (تاريكی) شب او را پوشانيد ستاره‎ای مشاهده كرد، گفت اين خدای من است اما هنگامی كه غروب كرد، گفت: غروب‎كنندگان را دوست ندارم! و هنگامي كه ماه را ديد، گفت اين خداي من است اما هنگامی كه افول كرد گفت: اگر پروردگارم مرا راهنمايی نكند، مسلماً از جمعيت گمراهان خواهم بود. و هنگامی كه خورشيد را ديد گفت: اين خدای من است اين بزرگتر است اما هنگامی كه غروب كرد، گفت: ای قوم من از همتايانی كه شما می‎سازيد بيزارم، من روي خود را به سوی كسی كردم كه آسمان‎ها و زمين را آفريده، من در راه ايمان خود خالصم و از مشركان نيستم.(3)
    3. برهان وجوب و امكان (فقر و غنی)
    با دقت در موجودات جهان، آن ها را سراپا نياز و فقر می‎بينيم كه اين نياز و فقر عمومی جهان در هستی و بودن دليل بر وجود يک منبع عظيم غنا و بی‎نيازي است و آن ذات بی‎نياز خدای متعال است.
    آيات قرآن: سوره فاطر آيه 15، سوره محمد آيه 38، سوره الرحمن آيه 29. به‎ عنوان نمونه يک آيه را با ترجمه ذكر می‎كنيم: «يا ايَّها النّاس اَنْتُم الفُقَراءُ إلَي اللّه وَاللّه هُوَ الغَنيِ الحَميد»؛ ای مردم شما نيازمندان به خدا هستيد تنها خداوند است كه بی‎نياز و شايسته هرگونه حمد و ستايش است.(4)
    4. برهان علت و معلول
    جهان معلول يعنی پديدآمده است و هر معلولی علتی دارد پس اين جهان را علتی است كه هستی آن از خودش می‎جوشد و عين هستی است.
    آيات قرآن، سوره طور/ آيات 35 و 36 و 43. «اَم خَلَقوا السّمواتِ و الأَرْضَ بَلْ لايوقِنونَ»؛ آيا آن ها آسمان‎ها و زمين را آفريده‎اند؟ بلكه آن ها طالب يقين نيستند.(5)
    5. برهان صديقين
    اساس اين دليل با الهام از قرآن و روايات بر اين مبناست كه به جای مطالعه مخلوقات از مطالعه ذات پاک خدا پی به وجودش ببريم «يا مَن دلّ علی ذاته بذاته»؛ دليلی است كمی پيچيده ولی ظريف و روح‎پرور.
    آيات قرآن: فصلت/ 53، آل عمران/ 18، بروج/ 20، حديد/ 3، نور/ 35. يک آيه و ترجمه آن: «شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ»؛ خداوند (با ايجاد نظام واحد جهان هستي) گواهی می‎دهد كه معبودی جز او نيست و فرشتگان و صاحبان دانش (هركدام به‎گونه‎ای) گواهی می‎دهند در حالی‎كه (خداوند) قيام به عدالت (در عالم هستی) دارد معبودی جز او نيست كه هم توانا است و هم حكيم.(6)
    6. برهان فطرت
    اساس اين برهان بر خواسته‎ها و يافته‎های غريزی و فطری است يعنی راهی است ميان‎بر و از درون انسان، فرد به ‎جای «دانستن» «می‎يابد» و به ‎جای «فكر كردن» «می‎بيند» و به‎ جای پرداختن به «مقدمات» به «ذی المقدمه» می‎رسد.
    آيات قرآن: روم/ 30 و 33، عنكبوت/ 61 و 65، يونس/ 22 و 23 و 31، زخرف/ 9 و 87، مؤمنون/ 84 و 89، اعراف/ 172.
    «وَ لَئِن سَأَلْتَهُم مَنْ خَلَقَ السَمواتِ وَ الأرضَ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ القَمَرَ ليَقولُنَّ اللّهُ فَأنّي يُؤْفَكون»؛ هرگاه از آن ها بپرسی چه كسی آسمان‎ها و زمين را آفريده و خورشيد و ماه را مسخر كرده است؟ می گويند «اللّه»، پس با اين حال چگونه (از عبادت او) منحرف می‎شويد؟(7)
    و آیه دیگر: «فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ»؛ چون به کشتی نشستند خدا را با اخلاص در دين او خواندند و چون نجاتشان داد و به خشکی آورد، شرک آوردند.(8)

    نکته: این خدا در قرآن بیشتر به بحث توحید پرداخته منظور این است که بحث بیشتر روی یگانه بودن خدا و صفات این یکتا است و این که در بعد عملی نیز مردم به یکتایی خدا ایمان داشته باشند، به قول معروف توحید عملی پیدا کنند.
    حال در راستای این امر خدا به صفات خود نیز پرداخته و انسان ها را از پرستش غیر خود نهی کرده است، وجودی که شامل تمامی کمالات و به دور از هر گونه نقصی است، احد است، واحد است، صمد (بی نیاز از غیر) است، ازلی و ابدی (سرمدی ) است، و دارای هر صفت کمالی است که انسان آن را متصور شود، و مبری از هر نقصی است که به ذهن برسد.
    این وجود یکتا را هر کس بپرستد خدا را پرستیده است.

    ___________
    (1) خسروپناه عبدالحسين، قلمرو دين، ناشر: مركز مطالعات و پژوهش‎های فرهنگی حوزه علميه، چاپ اول، پاييز 81؛ ناصر مكارم شيرازی و همكاران، پيام قرآن، جلد 2، از ص 53 تا آخر اين كتاب مصاديق مختلف نظم و هماهنگي در جهان هستی از ديدگاه قرآن بحث شده است.
    (2) بقره/ 164.
    (3) انعام/ 75 تا 79.
    (4) فاطر/ 15.
    (5) طور/ 36.
    (6) آل عمران/ 18.
    (7) عنكبوت/ 61.
    (8) عنکبوت/ 65.




    لینک اصلی


  2. تشکر


  3.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود