جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: ترس از مقام ربّ

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت ارديبهشت ۱۳۸۹
    نوشته
    1,512
    مورد تشکر
    114 پست
    حضور
    111 روز 9 ساعت 22 دقیقه
    دریافت
    159
    آپلود
    0
    گالری
    1

    ترس از مقام ربّ





    پرسش:
    منظور از «خوف از مقام پروردگار» و «دو بهشت» در آیه 46 سوره الرحمن چیست؟

    پاسخ:
    برای روشن شدن سوال حضرت عالی، ترجمه این بخش را از کتاب شریف المیزان خدمت شما ارسال می نمایم تا ان شاالله مطلب به خوبی واضح گردد.(1)
    ـ مراد از مقام پروردگار در آيه: «وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ جَنَّتانِ»
    در اين آيه به بيان اوصاف و احوال سعداى از جن و انس شروع نموده، موضوع بحث كسانى را قرار مى‏ دهد كه از مقام پروردگارشان پروا داشتند، و كلمه "مقام" مصدر ميمى و به معناى قيام است، كه به فاعل خودش يعنى كلمه "رب" اضافه شده، و مراد از قيام خداى تعالى عليه وى، اين است: كه خداوند در هنگامى كه بنده‏ اش عملى انجام مى‏ دهد بالاى سرش ايستاده و ناظر عمل او است، اما نه ايستادن يک كارفرما و سر كارگر بالاى سر كارگر، بلكه معناى قيام خدا احاطه و علم خداست به آن چه بنده مى‏ كند، و ضبط عمل بنده و جزا دادن به وى است، هم چنان كه در جاى ديگر فرموده: «أَ فَمَنْ هُوَ قائِمٌ عَلى‏ كُلِّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ ...»؛ آيا خدايى كه قائم بر تک تک نفوس و اعمال آنان است... .(2)
    ممكن است كلمه "مقام" را اسم مكان و به معناى محل قيام بگيريم، و اضافه شدن آن بر كلمه "رب" را لاميه بدانيم، كه معنايش "مقام براى خدا" مى ‏شود، و بگوييم منظور از مقامى كه براى رب است مقامى است كه خداى تعالى نسبت به بنده‏ اش دارد، و آن مقام اين است كه خدا رب او است، كسى است كه امر بنده را تدبير مى‏ كند، و يكى از تدابير او اين است كه وى را به زبان رسولانش به سوى ايمان و عمل صالح دعوت مى‏ كند، و چنين قضا رانده كه او را بر طبق عملش جزا دهد، خير باشد خير و شر باشد شر. علاوه بر اين خداى تعالى محيط به او و با او است، و آنچه وى مى‏ گويد او مى‏ شنود، و آن چه وى انجام مى‏ دهد او مى‏ بيند، و او لطيف و با خبر است.
    ـ اشاره به اقسام و مراحل خوف از مقام پروردگار و بيان اين كه مقصود از خائفان در آيه: «وَ لِمَنْ خافَ ...» مخلصين است‏.
    و اما اين كه خوف از مقام پروردگار چيست؟ بايد بگوييم: خوف هم مانند عبادت مراحلى دارد، بعضى‏ ها از عقاب خدا مى‏ ترسند، و از ترس عذاب او كفر نمى‏ ورزند و گناه نمى‏ كنند، قهرا لازمه چنين خوفى اين است كه عبادت صاحبش عبادت كسى باشد كه از عذاب خدا مى ‏ترسد، عبادت مى‏ كند تا گرفتار عذاب او نگردد، در نتيجه عبادتش محضا براى خدا نباشد، و اين قسم عبادت عبادت بردگان است كه موالى خود را از ترس سياست و شكنجه اطاعت مى ‏كنند، هم چنان كه بعضى ديگر او را به طمع ثواب و پاداشش بندگى مى‏ كنند، عبادت مى‏ كنند تا به رسيدن به آن چه دلخواهشان است رستگار گردند، اينان هم عبادت خدا را محضا للَّه انجام نمى‏ دهند، عبادتشان يک قسم تجارت است، هم چنان كه در رواياتى هم آمده، و بعضى از آن ها در سابق نقل شد.
    و خوف در جمله «وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ» ظهور در هيچ يک از اين دو قسم خوف، يعنى خوف از عذاب و خوف از فوت لذت هاى نفسانى در بهشت ندارد، چون اين دو نوع خوف غير از خوف از قيام و آگاهى خدا نسبت به اعمال بندگان است، و نيز غير از خوف از مقامى است كه خداى تعالى نسبت به بنده‏ اش دارد، چون خوف از آگهى خدا و نيز خوف مقام پروردگار تاثر خاصى است كه براى بنده بدان جهت كه بنده است، در برابر ساحت عظمت و كبريايى مولايش حقير و ذليل است دست مى‏ دهد، و باعث مى ‏شود آثارى از مذلت و خوارى و اندكاک در قبال عزت و جبروت مطلقه خداى تعالى از او ظهور كند.
    و عبادت خداى تعالى از ترس او ـ البته ترس به اين معنا ـ عبارت است از خضوع در برابر او بدين جهت كه او اللَّه است، ذو الجلال و الاكرام است، نه بدين جهت كه جهنم دارد، و نه بدين جهت كه بهشت دارد، وقتى عبادت به اين انگيزه انجام شود خالصا لوجه اللَّه صورت مى ‏گيرد.
    و اين معناى از خوف، همان خوفى است كه خداى تعالى ملائكه مكرمين خود را بدان ستوده، و گرنه اگر خوف منحصر در خوف از عذاب و ترک ثواب مى ‏بود، با در نظر داشتن اين كه ملائكه معصوم و ايمن از عذاب مخالفت و تبعات معصيتند نبايد آنان را به داشتن خوف بستايد، ولى مى‏ بينيم ستوده و فرموده: «يَخافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ»؛ از پروردگارشان كه ما فوقشان است مى‏ ترسند.(3)

    پس از آن چه گذشت روشن گرديد آن كسانى از جن و انس كه جمله "و لمن خاف" اشاره به ايشان است، عبارتند از اهل اخلاص، آن هايى كه خاضع در برابر جلال خداى تعالى هستند، و او را بدين جهت عبادت مى‏ كنند كه او اللَّه (عز اسمه) است، نه بدين جهت كه جهنم دارد، و نه به طمع بهشت و ثوابى كه مى‏ دهد، و بعيد نيست اين طايفه همان كسانى باشند كه در سوره بعدى بعد از آن كه مردم را سه دسته مى‏ كند، در باره دسته سوم مى ‏فرمايد: «وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ»؛ و (سومين گروه) پيشگامان پيشگام (كه در ايمان بر همه پيشى گرفتند) آنان مقربان درگاهند.(4)

    ـ اقوال مختلف در باره اين كه خائف از مقام رب دو بهشت دارد؛
    و اما اين كه فرموده: اين خائفان دو بهشت دارند، مفسرين در معنايش حرف ها زده‏ اند:
    بعضى(5) گفته‏ اند: يک بهشت منزل شخصى او است، كه دوستانش در آن جا زيارتش مى‏ كنند، و يكى هم منزل خدمتكاران و همسران او است (به عبارت ساده ‏تر منظور از دو بهشت بيرونى و اندرونى است).
    بعضى(6) ديگر گفته ‏اند: منظور از دو بهشت باغى است كه بيرون قصر دارد، و باغى كه داخل قصرش دارد (باز نظير توانگران دنيا كه يک باغچه در منزل دارند، و در آن گلكارى مى‏ كنند، و باغى در بيرون شهر و در ييلاق دارند، كه در آن جا انواع ميوه‏ ها و چمن‏ زارها درست مى‏ كنند).
    بعضى(7) ديگر گفته‏ اند: معنايش اين است كه: در آخرت دو بهشت جداى از هم دارد، تا هر گاه از اين بهشت خسته شد به آن بهشت ديگر رود، تا لذتش به حد كمال برسد.
    بعضى(8) ديگر گفته‏ اند: يک بهشت در برابر عقايد حَقه‏ اش به او مى‏ دهند، و بهشتى ديگر در برابر اعمال صالحى كه كرده.
    بعضى(9) ديگر گفته ‏اند: يک بهشت در برابر اعمال صالحه و اطاعت هايى كه كرده، و يک بهشت ديگر در برابر ترک گناهانى كه مى ‏توانسته است مرتكب شود.
    بعضى(10) ديگر گفته‏ اند: يک بهشت جسمانى است و يكى روحانى، و اين اقوال به طورى كه ملاحظه مى ‏فرماييد اقوالى است كه هيچ دليلى در آيه مورد بحث و يا در سراسر قرآن كريم بر آن ها وجود ندارد، (و در حقيقت از مقايسه آخرت با وضع دنيا ناشى شده است).
    بعضى(11) هم گفته ‏اند: يک بهشت را به خاطر استحقاقى كه دارد به او مى ‏دهند، و يک بهشت ديگر را فقط به عنوان تفضل ارزانيش مى‏ دارد.
    در بين همه اقوالى كه ملاحظه كرديد ممكن است بگوييم اين قول بهتر است، چون آيه شريفه «لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ» هم اشعارى بدان دارد، البته آن طور كه ما تفسيرش كرديم اين اشعار را دارد.(12)

    ______________
    (1) ترجمه الميزان، ج ‏19، ص 182.
    (2) رعد/ 33.
    (3) نحل/ 50.
    (4) واقعه/ 10 و 11.
    (5 ـ 11) روح المعانى، ج 27، ص 116.
    (12) ترجمه الميزان، ج ‏19، ص 182.




    لینک اصلی

    ویرایش توسط مدیر تدوین : ۱۳۹۵/۰۳/۲۹ در ساعت ۰۰:۳۲

  2.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود