صفحه 5 از 5 نخست ... 345
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: علوم قرآنی

  1. #41

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۱
    نوشته
    3,280
    مورد تشکر
    12,691 پست
    حضور
    128 روز 20 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    مفهوم سوره و آیه

    سوره از « سور بلد » ( دیوار بلند و گرداگرد شهر ) گرفته شده است ، زیرا هر سوره آیاتی را دربرگرفته است و به آن احاطه دارد ، مانند حصار ( سور ) شهر که خانه هایی را در بر گرفته است .
    برخی آن را به معنای بلندای شرف و منزلت رفیع گرفته اند ، زیرا بنابر گفته ابن فارس یکی از معانی سوره ، علو و ارتفاع است و « سار یسور » به معنای غضب نمودن و برانگیخته شدن از همین ماده است .
    هر طبقه از ساختمان را نیز سوره می گویند .

    ابوالفتوح رازی می گوید : « بدآنکه سوره را معنا منزلت بود از منازل شرف و دلیل این ، قول نابغه ذبیانی است :
    الم تر ان الله اعطاک سورة
    تری کل ملک دونها یتذبذب
    نمی بینی که خداوند به تو شرف و منزلتی رفیع داده است که هر پادشاهی نزد آن متزلزل می نماید ».
    و سپس اضافه می کند : « با روی شهر را از آن جهت سور خوانند که بلند و مرتفع باشد » .
    برخی دیگر آن را از « سور » به معنای پاره و باقی مانده چیزی دانسته اند .
    ابوالفتوح در این باره می گوید : « اما آنکه مهموز گوید ، اصل آن از « سؤر الماء » باشد و آن بقیه آب بود در آبدان و عرب گوید : « اسارت فی الاناء » اگر در ظرف چیزی باقی گذاری .

    بنابراین ، سوره در اصل سؤره بوده ( به معنای پاره ای از قرآن ) و به منظور سهولت در تلفظ ، همزه به واو بدل شده است ، و تمام قاریان متفقا آن را با واو خوانده اند و درهیچ یک از موارد نه گانه که در قرآن آمده کسی آن را با همزه قرائت نکرده است .
    آیه ، به معنای علامت است ، زیرا هر آیه از قرآن نشانه ای بر درستی سخن حق تعالی است یا آنکه هر آیه مشتمل بر حکمی از احکام شرع یا حکمت و پندی است که بر آنها دلالت دارد : «و لقد انزلنا الیک آیات بینات و ما یکفر بها الا الفاسقون و تلک آیات الله نتلوها علیک بالحق و انک لمن المرسلین و ... کذلک یبین الله لکم الآیات لعلکم تتفکرون».

    جاحظ گوید : « خداوند کتاب خود را - کلا و بعضا - بر خلاف شیوه عرب نام گذاری کرد و تمام آن را قرآن نامید ، چنانکه عرب مجموع اشعار یک شاعر را دیوان می گوید ، و بعض ( پاره ) آن (قرآن) را مانند قصیده دیوان ، سوره و بعض سوره را مانند هر بیت قصیده ، آیه نامیده و آخر هر آیه را مانند قافیه در شعر ، فاصله گویند ».
    راغب اصفهانی می گوید : « آیه ، شاید از ریشه « ای » گرفته شده باشد ، زیرا آیه است که روشن می کند : «ایا من ای»، (کدام از کدام) است » ولی صحیح آن است که از « تایی » اخذ شده باشد ، زیرا تایی به معنای پایداری است .
    گویند : « تای ای ارفق» ، (مدارا کن ، آرام باش) و شاید از « اوی الیه » گرفته شده باشد ، به معنای پناه بردن و جایگزین کردن، و هر ساختمان بلندی را آیه گویند : «اتبنون بکل ریع آیة تعبثون» ، (در زمین های مرتفع ساختمانهای بلندی به پا می دارید و بیهوده کاری می کنید)».
    سپس گوید : « هر جمله ای از قرآن را که بر حکمی از احکام دلالت کند آیه گویند ، خواه سوره کامل باشد یا چند فصل یا یک فصل از یک سوره ، و گاه به یک کلام کامل که جدا از کلام دیگر باشد آیه گویند . به همین اعتبار آیات سوره ها قابل شمارش است و هر سوره را مشتمل بر چند آیه گرفته اند » .

    لازم است به طور اختصار یاد آور شویم که شامل شدن هر سوره بر تعدادی آیات ، یک امر توقیفی (از طرف خداوند یا امر رسول خدا (ص)) است .
    کوچک ترین سوره - سوره کوثر - شامل بر سه آیه است و بزرگترین سوره - سوره بقره - شامل بر 286 آیه است .

    به هر تقدیر کم یا زیاد بودن آیه های هر سوره با دستور خاص پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) انجام گرفته و همچنان بدون دخل و تصرف تاکنون باقی است و در این امر سری نهفته است که مربوط به اعجاز قرآن و تناسب آیات می باشد .

    ویرایش توسط شیعه اهل بیت(ع) : ۱۳۹۵/۰۴/۲۸ در ساعت ۲۰:۴۴


  2. #42

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۱
    نوشته
    3,280
    مورد تشکر
    12,691 پست
    حضور
    128 روز 20 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    اسامی سوره ها

    اسامی سوره ها مانند تعداد آیات هر سوره توقیفی (به امر خداوند یا رسول خدا (ص)) است ، و با صلاحدید شخص پیامبر نام گذاری شده است .
    بیشتر سوره ها یک نام دارد و برخی دو یا چند نام .
    این نام گذاری ها ، طبق شیوه عرب با کوچک ترین مناسبت انجام می گرفته است که وجه تسمیه برخی از آنها در جدول زیر آمده است :

    نام سوره - وجه تسمیه

    بقره - استعمال لفظ بقره و سخن گفتن درباره آن فقط در این سوره بوده است ، گر چه لفظ « البقر » در سوره انعام ( آیه 144 و 146 ) و لفظ « بقرات » در سوره یوسف ( آیه 43 و 46 ) آمده است ولی با آن تفصیلی که در سوره بقره درباره آن سخن گفته شده ، در آنها مطلبی نیامده.

    آل عمران - لفظ « آل عمران » فقط دو بار در این سوره ( آیه 33 و 35 ) آمده است و در جای دیگرقرآن نیست .

    نساء - در هفده آیه از این سوره احکام نساء به تفصیل آمده است .

    مائده - فقط در این سوره ( آیه 112 و 114 ) لفظ « مائده » آمده است و در جای دیگر قرآن ذکرنشده است .

    انعام - در شش آیه از این سوره بیش از سایر سوره ها درباره انعام سخن گفته شده است .

    اعراف - فقط در این سوره ( آیه 46 و 48 ) لفظ « اعراف » دو بار آمده است .

    انفال - فقط در این سوره ( آیه 1 ) لفظ « انفال » دو بار آمده است .

    برائت - درباره برائت از مشرکین گفته شده است و در جای دیگر قرآن بدین صورت مطلبی نیامده است .

    یونس - تنها سوره ای است در قرآن که از حالات حضرت یونس سخن به میان آمده است .

    هود - فقط در این سوره درباره حضرت هود سخن گفته شده است .

    یوسف - در این سوره بیست و پنج بار نام مبارک این پیامبر تکرار شده است .

    رعد - تنها سوره ای ( آیه 13 ) است که از تسبیح رعد سخن گفته شده است و در سوره بقره ( آیه 19 ) از رعد فقط نامی برده شده است .

    ابراهیم - به تفصیل از دعای ابراهیم درباره شهر مکه و ذریه طیبه اش ، سخن گفته شده است .

    حجر - تنها سوره ای است که در آن از اصحاب حجر سخن گفته شده است .

    نحل - تنها سوره ای است که از نحل سخن به میان آمده است .

    اسراء - تنها سوره ای است که در آن از اسراء سخن گفته شده است .

    کهف - تنها سوره ای است که در آن درباره اصحاب کهف مطلبی آمده است .

    مریم - تنها در این سوره سر گذشت حضرت مریم با عنوان « و اذکر فی الکتاب مریم ... » ( آیات 35 - 16 ) به تفصیل آمده و در سوره آل عمران با عنوان آل عمران به شرح حال او اشاره شده است .

    طه - با لفظ « طه » آغاز شده است .

    انبیاء - تنها سوره ای است که از انبیای معروف ( نزد عرب ) سخن به میان آمده است .

    حج - در این سوره به تفصیل ( آیات 38 - 25 ) از احکام حج سخن گفته شده و اعلام به حج شده است : « و اذن فی الناس بالحج ... » .

    مؤمنون - این سوره با جمله « قد افلح المؤمنون ... » آغاز شده است .

    نور - آیه نور در این سوره آمده است .

    فرقان - در این سوره قرآن با نام فرقان آورده شده و نزول آن یاد آوری شده است و خداوند به خود تبریک گفته است .

    شعراء - تنها سوره ای است که لفظ « شعراء » در آن آمده است .

    نمل - این سوره تنها سوره ای است که در آن از نمل سخن گفته شده است .

    قصص - در این سوره عبارت « قص علیه القصص » ( هم فعل و هم مصدر ) آمده است ، گر چه درسوره یوسف نیز « نقص علیک احسن القصص » آمده ، ولی در آن جا اولویت با تسمیه به نام یوسف بوده است .

    عنکبوت - تنها سوره ای است که این نام در آن برده شده است .

    روم - تنها سوره ای است که این نام در آن برده شده است .

    سجده - به جهت اشتمال آن بر آیه سجده بدین نام نامیده شده است ، البته در سه سوره دیگرنیز آیه سجده وجود دارد ، ولی اولویت در آنها با دیگر نام هاست .

    احزاب - تنها سوره ای است که در آن به واقعه احزاب اشاره شده است .

    سبا - تنها سوره ای است که در آن لفظ « سبا » ذکر شده است .

    به گونه ای که ملاحظه شد در نام گذاری سوره ها مناسبتی وجود دارد .
    البته عللی که در این نام گذاری ها ذکر می شود هرگز وجه انحصار ندارد ، زیرا در نام گذاری ، کمترین مناسبت کافی است.

    ویرایش توسط شیعه اهل بیت(ع) : ۱۳۹۵/۰۴/۲۹ در ساعت ۱۶:۲۶


  3. #43

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۱
    نوشته
    3,280
    مورد تشکر
    12,691 پست
    حضور
    128 روز 20 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    اسامی دیگر برخی سوره ها

    بیشتر سوره ها یک نام دارند ، برخی دو یا سه یا بیشتر که این تعدد در نام به جهات خاصی بوده است ، مانند : سوره حمد با نام فاتحة الکتاب و ام الکتاب و السبع المثانی .

    جلال الدین سیوطی بیش از بیست نام برای این سوره آورده است.
    فاتحة الکتاب : از آن جهت بدین نام خوانده شده که نخستین سوره قرآن است .
    نه فقط در مصحف شریف به عنوان اولین سوره ثبت شده ، بلکه اولین سوره کاملی است که از آسمان فرود آمده است .
    ام الکتاب : ام به معنای مقصد و هدف است و سوره حمد بدین جهت ام الکتاب خوانده شده که تمام اهداف و اغراض قرآنی در این سوره کوتاه فراهم شده است .
    از این رو این سوره را افضل سور قرآنی به شمار آورده اند .
    السبع المثانی : مشتمل بر هفت آیه و از سوره های کوتاه است ( که به آنها مثانی گفته می شود ) .
    از این جهت مثانی گفته می شود که قابل تکرار است ، و قبل از سوره های بلند تلاوت می شود .

    نمونه های از نام های متعدد سوره ها در زیر ارائه می شود :

    توبه ، برائت .

    نبا ، عم .

    اسراء، سبحان ، بنی اسرائیل .

    بینه ، لم یکن .

    نمل ، سلیمان .

    ماعون ، دین ، ارایت .

    غافر ، مؤمن .

    مسد ، تبت .

    فصلت ، سجده .

    توحید ، اخلاص .

    محمد ، قتال .

    دهر ، انسان ، هل اتی .

    قمر ، اقتربت .

    قریش ، ایلاف .

    ملک ، تبارک .

    شرح ، انشراح .

    معارج ، سال ، واقع .



  4. #44

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۱
    نوشته
    3,280
    مورد تشکر
    12,691 پست
    حضور
    128 روز 20 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نام های گروهی سوره های قرآن

    1 . سبع طوال : هفت سوره طولانی بقره ، آل عمران ، نساء ، اعراف ، انعام ، مائده و دو سوره انفال و برائت که به جای یک سوره شمرده شده اند .

    2 . مئین : سوره هایی که عدد آیات آنها از صد متجاوز است ولی از لحاظ حجم به سبع طوال نمی رسند که نزدیک به دوازده سوره اند و عبارتند از : یونس ، هود ، یوسف ، نحل ، اسراء ، کهف ، مریم ، طه ، انبیا ، مؤمنون ، شعراء و صافات.

    3 . مثانی : سوره هایی که عدد آیات آنها زیر صد قرار دارد و نزدیک بیست سوره اند .
    از این جهت مثانی گفته می شوند که قابل تکرارند و به جهت کوتاه بودن بیش از یک مرتبه تلاوت می شوند .

    4 . حوامیم : هفت سوره ای که با حروف « حم » شروع می شود که عبارتند از : مؤمن ، فصلت ، شوری ، زخرف ، دخان ، جاثیه و احقاف .

    5 . ممتحنات : نزدیک به بیست سوره اند و عبارتند از : فتح ، حشر ، سجده ، طلاق ، ن و القلم ، حجرات ، تبارک ، تغابن ، منافقون ، جمعه ، صف ، جن ، نوح ، مجادله ، ممتحنه و تحریم .

    6 . مفصلات : از سوره الرحمان تا آخر قرآن است به جز چند سوره که از ممتحنات یا مئین شمرده شده اند .
    چون فواصل ( آیه های ) این سوره ها کوتاه است بدین نام نامیده شده اند .



  5. #45

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۱
    نوشته
    3,280
    مورد تشکر
    12,691 پست
    حضور
    128 روز 20 ساعت 8 دقیقه
    دریافت
    1
    آپلود
    0
    گالری
    0



    عدد سوره ها و آیات قرآن

    قرآن با 114 سوره از روز نخست به همین صورت فعلی ، نه کم و نه زیاد ، نازل شده و از طریق پیامبر (صلی الله علیه و آله) با نقل صحابه و تابعین به دست ما رسیده است .
    این عدد متواتر است ، زیاده بر این فاقد اعتبار و کمتر از این فاقد دلیل است .
    گفته شده است : مصحف عبدالله بن مسعود ، فاقد سوره حمد و دو سوره معوذتین ( ناس و فلق ) بوده است .
    او بر این باور بود که سوره حمد همتای قرآن است و از قرآن جداست ، چنانکه در آیه «
    و لقد آتیناک سبعا من المثانی و القرآن العظیم» سوره حمد ، که همان سبع مثانی است ، در مقابل قرآن قرار گرفته است .
    اما معوذتین را از سوره های قرآنی نمی دانست ، بلکه آن دو را از دعاهای باطل السحر ( دفع چشم زخم ) می شمرد که بر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) وحی شد تا با خواندن آنها چشم زخمی که بر حسنین وارد شده بود ، دفع شود .
    بنابراین هر گاه این دو سوره را در مصحفی می دید ، آن را پاک می کرد و می گفت : « غیر قرآن را با قرآن خلط نکنید » .
    مصحف ابی بن کعب نیز دارای 115 سوره بوده است .
    او دو سوره فیل و ایلاف را یک سوره می دانست و میان آن دو « بسم الله الرحمان الرحیم » نمی آورد .
    ضمنا دو سوره به نام های «حفد» و «خلع» بر سوره های اضافه کرده بود .

    تعیین فواصل آیات که هر آیه تا کجا ادامه دارد امری توقیفی است و با دستور و نظر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بوده است و از آن بزرگوار منقول است و مساله ای اجتهادی (یعنی بر طبق عمل صحابه) نیست ، بنابراین ، صحت آن به درستی و استواری نقل بستگی دارد و اینگونه نیست که با تمام شدن مطلب ، آیه پایان یابد ، چه بسا در وسط مطلب و در اثنا ، آیه تمام می شود با آنکه مطلب هنوز ، ناتمام است و در آیه بعد تمام می شود .
    پس کوتاهی و بلندی هر آیه به مطالب مندرج در آن بستگی ندارد و صرفا امر توقیفی است اینکه گذشتگان در اندازه آیات اندکی اختلاف نظر دارند بدین جهت است که پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) احیانا در جایی از آیه توقف می فرمودند و به تلاوت ادامه نمی دادند و گمان می رفت که آیه تمام شده است و چه بسا در تلاوت دیگر ، بدون وقفه ادامه داده اند .

    از ابن عباس نقل شده است که : کل آیات قرآن 6600 آیه و همه حروف قرآن 320671 حرف است .
    در کلمات قرآن اختلاف است : برخی 77277 و دسته ای 77934 و گروهی 77434 کلمه شمرده اند .
    عدد صحیح آیات ، طبق روایت کوفیین که صحیح ترین و قطعی ترین روایات است ، 6236 آیه است که از مولی امیر مؤمنان علیه السلام روایت شده است و اکنون عدد آیات قرآن در مصحف شریف همین رقم است .
    این شمارش ، مبنی بر آن است که « بسم الله الرحمان الرحیم » در سوره حمد یک آیه محسوب شود و در دیگر سوره ها آیه مستقل به حساب نیامده است .
    حروف مقطعه در اوایل سور ، یک آیه محسوب شود ، ولی تعداد آیات هر سوره نزد دیگران مورد اختلاف است.

    ویرایش توسط شیعه اهل بیت(ع) : ۱۳۹۵/۰۴/۲۹ در ساعت ۲۰:۰۶


صفحه 5 از 5 نخست ... 345

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود