صفحه 37 از 37 نخست ... 71727353637
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: فلسفه اخلاق

  1. #361

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    2,051
    مورد تشکر
    159 پست
    حضور
    10 روز 2 ساعت 44 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    اخلاق را نیز در ارتباط با رفتارهای اجتماعی انسان معنا می‌كنند. اخلاق یعنی ارزش‌هایی كه در رفتارهای اجتماعی انسان مطرح می‌شود؛ مثل اینكه انسان‌ها باید با هم چگونه باشند، انسان باید خوش‌اخلاق باشد، خوش‌رفتار باشد، خوش‌رو باشد، درستكار باشد، راست بگوید و عدالت را رعایت كند. همه اینها مصادیق اخلاق است.
    هر‌چند ممكن است برخی از اینها جنبه پایه‌ای داشته باشند و بتوان آنها را مبنا و اساس سایر ارزش‌های اخلاقی دانست.
    به‌هر‌حال قلمرو اخلاق منحصر در روابط اجتماعی انسان‌هاست.
    طبیعی است اگر تلقی ما از دین و اخلاق چنین چیزی باشد، دیگر نمی‌توان از رابطه میان آن دو سخن گفت. اخلاق رابطه میان انسان‌ها را بررسی می‌كند، و دین رابطه فرد انسانی را با خدا بیان می‌كند.


  2. #362

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    2,051
    مورد تشکر
    159 پست
    حضور
    10 روز 2 ساعت 44 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    به نظر می‌رسد، ضعف اساسی این نظریه در همین تلقی نادرستی است كه از دین و اخلاق دارد. قلمرو اخلاق منحصر به روابط اجتماعی انسان‌ها نیست.
    همچنان‌كه اخلاق تنها صفات و ملكات نفسانی را شامل نمی‌شود، بلكه همه رفتارها و ملكات انسانی كه قابل مدح و ذم بوده، صبغه ارزشی داشته باشند، خواه مربوط به رابطه انسان‌ها با یكدیگر، یا رابطه انسان با خدا، یا رابطه انسان با خود و یا حتی رابطه انسان با طبیعت، در حوزه اخلاق قرار می‌گیرند.
    دین نیز منحصر در بیان رابطه انسان با خدا نیست. در قرآن كریم و كتب حدیثی ما هزاران مسئله دیگر در حوزه‌های مختلف فردی، اجتماعی، سیاسی و بین‌المللی مطرح است كه همه آنها جزو دین به‌حساب می‌آیند.
    البته دین مورد نظر ما، دین حق و مبتنی بر وحی راستین الهی، یعنی اسلام است؛ نه هر‌چیزی كه در دنیا با نام دین شناخته می‌شود.
    با نگاهی گذرا به منابع اسلامی دانسته می‌شود كه اسلام به همه این مسائل پرداخته است. یكی از واضح‌ترین مطالب مربوط به اسلام این است كه هم دربردارنده اعتقادات است، هم اخلاقیات و هم احكام.
    بر این اساس، دین همه شئون زندگی انسان را در‌بر می‌گیرد و اختصاص به رابطه انسان با خدا ندارد.


  3. #363

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    2,051
    مورد تشکر
    159 پست
    حضور
    10 روز 2 ساعت 44 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    البته باید توجه داشت كه این سخن به معنای آن نیست كه مثلاً قواعد حساب، هندسه، فیزیك و شیمی را هم جزو دین به‌حساب آوریم.
    صرف روابطی كه میان پدیده‌ها وجود دارد، یعنی روابط علّی و معلولی میان تركیبات فیزیكی و شیمیایی یا فعل و انفعالات فیزیكی و امثال آنها، ربطی به دین ندارد.
    اما از‌آن‌جهت كه این امور در زندگی انسان نقش دارند و همه اینها به نحوی با تكامل آدمی در ارتباط‌اند، از بعد ارزشی خود در قلمرو دین قرار می‌گیرند.
    به یك معنا می‌توان ادعا كرد كه هیچ چیز از قلمرو دین خارج نیست. هر پدیده‌ای در این عالم، از نظر دینی، حكم و ارزشی خواهد داشت؛ دست‌كم، حكم حلّیّت و اباحه دارد، كه باز هم دین باید این حكم را صادر كند.
    نهایتاً، دیدگاه قابل قبول‌تر برای ما این است كه اخلاق جزئی از دین به‌حساب آید؛ یعنی ما رابطه دین و اخلاق را رابطه‌ای ارگانیكی، همچون رابطه تنه درخت با كل درخت می‌دانیم.
    دین به مثابه درختی می‌ماند كه ریشه آن، همان عقاید است، تنه‌اش اخلاق و شاخ و برگش، احكام هستند.


  4. #364

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    2,051
    مورد تشکر
    159 پست
    حضور
    10 روز 2 ساعت 44 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    گفتنی است كه گاهی منظور از اخلاق همان مسائل و موضوعات و محمولات است (صرف‌نظر از آن نظریه‌ای كه دین درباره اخلاق دارد یا روشی كه برای ارزشیابی اخلاق‌ها ارائه می‌دهد)، كه در‌این‌صورت می‌توان گفت دین و اخلاق دو حوزه مستقل دارند؛ به‌گونه‌ای‌که شخص می‌تواند بدون اعتقاد به دین، یك نوع اخلاقی را بپذیرد.
    بر این اساس، اخلاق لزوماً در حوزه دین و جزو دین نیست. اگر اخلاق را این‌گونه تعریف كردیم، رابطه آن با دین یك نوع عموم و خصوص من وجه می‌شود.
    نكته دیگری كه لازم است در پایان اشاره كنیم این است كه بر اساس تحلیلی كه ما از مفاهیم و گزاره‌های اخلاقی ارائه دادیم و آنها را حاكی از روابط واقعی میان افعال اختیاری انسان و كمال نهایی آدمی دانستیم، اخلاق متوقف بر دین نیست؛ یعنی در اصل این نظریه هیچ اعتقادی اخذ نشده است.
    كسی، می‌تواند این نظریه را بپذیرد، بی‌آنكه به اعتقادات یا دستورهای دینی پایبند باشد. اما وقتی كه بخواهیم كمال نهایی را بشناسیم و رابطه میان افعال اختیاری را با كمال نهایی كشف كنیم، اینجاست كه به‌شدت نیازمند دین هستیم؛ هم نیازمند به اصول و اعتقادات دینی و هم نیازمند به محتوای وحی و نبوت.


  5. #365

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    2,051
    مورد تشکر
    159 پست
    حضور
    10 روز 2 ساعت 44 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    توضیح آنكه: هر‌كسی ممكن است تحلیل خاصی از كمال نهایی انسان داشته باشد؛ مثلاً در نظریه ارسطو، اعتدال قوای سه‌گانة غضبیه، شهویه و عاقله، و حاكمیت عقل بر سایر قوا، كمال نهایی است.
    برخی دیگر ممكن است همسازی و سازگاری انسان با محیط را كمال نهایی بپندارند. در‌این‌صورت هیچ نیازی به دین پیدا نمی‌شود. اما به عقیده ما، كه در جای خود آن را اثبات می‌كنیم، كمال نهایی انسان، تقرب به خداوند است.
    بنابراین اگر بخواهیم كمال نهایی انسان را مشخص نماییم، ناچاریم مسئله خدا را مطرح كنیم. اینجاست كه این نظریه با اعتقادات دینی ارتباط برقرار می‌كند.
    همچنین برای تشخیص كارهای خوب كه با كمال نهایی انسان رابطه دارند، باید مسئله خلود و جاودانگی نفس را در نظر بگیریم تا اگر بین پاره‌ای از كمالات مادی با كمالات ابدی و جاودانه تعارضی دیده شد، بتوانیم میان آنها ترجیحی قائل شویم و بگوییم فلان كار بد است؛ نه از‌آن‌جهت كه نمی‌تواند كمال مادی برای ما به وجود آورد، بلكه از‌آن‌جهت كه با یك كمال اخروی در تعارض است. پس باید اعتقاد به معاد هم داشته باشیم.


  6. #366

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    2,051
    مورد تشکر
    159 پست
    حضور
    10 روز 2 ساعت 44 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    افزون بر این، عقل تنها می‌تواند مفاهیمی كلی را درباره رابطه میان افعال اختیاری و كمال نهایی به دست آورد و این مفاهیم كلی برای تعیین مصادیق دستورهای اخلاقی چندان كارایی ندارند.
    مثلاً عقل می‌فهمد كه عدل خوب است، اما اینكه عدل در هر موردی چه اقتضایی دارد و چگونه رفتاری در هر موردی عادلانه است، در بسیاری موارد روشن نیست، و عقل به‌خودی‌خود نمی‌تواند آنها را مشخص كند.
    مثل اینكه آیا در جامعه، حقوق زن و مرد باید كاملاً یک‌سان باشد یا باید تفاوت‌هایی میان آنها وجود داشته باشد، و كدام‌یك عادلانه است، و اگر باید تفاوت‌هایی داشته باشند، چه اندازه و در چه مواردی است.
    بدیهی است كه عقل آدمی نمی‌تواند به‌خودی‌خود این موارد را كشف كند؛ زیرا وقتی می‌تواند چنین مواردی را تشخیص دهد كه بر همه روابط كارهای اختیاری انسان با غایات و نتایج نهایی آنها، و تأثیرات دنیوی و اخروی‌شان احاطه كامل داشته باشد، و چنین احاطه‌ای برای عقل عادی بشر ممكن نیست.
    پس برای اینكه مصادیق خاص دستورهای اخلاقی را به دست آوریم، باز هم احتیاج به دین داریم. این وحی است كه دستورهای اخلاقی را در هر مورد خاصی با حدود خاص خودش و با شرایط و لوازمش تبیین می‌كند، و عقل به‌تنهایی از عهده چنین كاری برنمی‌آید.


  7. #367

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    2,051
    مورد تشکر
    159 پست
    حضور
    10 روز 2 ساعت 44 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نتیجه آنكه، نظریه ما در باب مفاهیم و قضایای اخلاقی نیز، در شكل كاملش، هم به اصول اعتقادی دین (اعتقاد به خدا و قیامت و وحی) نیازمند است و هم به محتوای وحی و دستورهای دین.
    طبعاً باید بگوییم كه اخلاق در هیچ صورتی از دین جدا نیست؛ نه از اعتقادات دینی و نه از دستورهای دینی. نه‌تنها جدا نیست كه در هیچ موردی بی‌نیاز از دین نیستیم.
    پس بر اساس نظریه مختار، ما، هم در تعیین مصداق هدف نهایی اخلاق و ملاك ارزش‌گذاری، و هم در مقام تشخیص و تعیین افعال ارزشمند، ضد‌ارزش و بی‌تفاوت، به‌شدت نیازمند اعتقادات و دستورهای دین هستیم.


  8. #368

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    2,051
    مورد تشکر
    159 پست
    حضور
    10 روز 2 ساعت 44 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    بسم الله الرحمن الرحیم
    با تشکر از کسانی که این مطالب را مطالعه فرمودند، و امیدوارم آموزنده و مثمر ثمر واقع شده باشد.
    با اجازه همه بزرگواران، این تاپیک به پایان رسید.
    اجرکم عند الله.


صفحه 37 از 37 نخست ... 71727353637

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود