جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: دلیل تفاوت کلام نزد عالم و عارف و ادبا

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت خرداد ۱۳۹۹
    نوشته
    2,433
    مورد تشکر
    3,428 پست
    حضور
    91 روز 17 ساعت 55 دقیقه
    دریافت
    4
    آپلود
    0
    گالری
    0

    دلیل تفاوت کلام نزد عالم و عارف و ادبا




    سلام
    حتما شما هم بحث شلوار را فهمیدید.

    برخی عرفا یا ادبا، به شوخی نزد علما، شلوار را همسر میدانند.
    خدایا بر ما خشم مگیر

    گاهی هم سخن از مرغ جای زن یا خروس بجای مرد میشود.
    آیا حق کلمات ادا میشود!؟
    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
    یا الله و یا رحمن یا رحیم یا مقلب القلوب ثبت قلبی الی دینک
    الهی العفو و لک الحمد


  2. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۹۰
    نوشته
    5,295
    مورد تشکر
    10,847 پست
    حضور
    173 روز 2 ساعت 50 دقیقه
    دریافت
    12
    آپلود
    1
    گالری
    18



    با نام و یاد دوست

    دلیل تفاوت کلام نزد عالم و عارف و ادبا

    کارشناس بحث: استاد حافظ


    سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی

    عشق محمد بس است و آل محمد



    دلیل تفاوت کلام نزد عالم و عارف و ادبا


  3. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت شهريور ۱۳۹۲
    نوشته
    30
    مورد تشکر
    52 پست
    حضور
    23 ساعت 27 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    بسم الله الرحمن الرحیم
    با سلام و تحیت؛
    نقل قول نوشته اصلی توسط کربلائی نمایش پست
    حتما شما هم بحث شلوار را فهمیدید.

    برخی عرفا یا ادبا، به شوخی نزد علما، شلوار را همسر میدانند.
    خدایا بر ما خشم مگیر

    گاهی هم سخن از مرغ جای زن یا خروس بجای مرد میشود.
    آیا حق کلمات ادا میشود!؟
    استعمالات استعاری و کنایی از دیرباز در میان عارفان و ادیبان مرسوم بوده است؛

    حتی در قرآن نیز این نوع استعمال دیده می‌شود؛

    علت این نوع استعمال هم خیلی چیزها است؛

    مثلا می گویند کنایه از تصریح رساننده‌تر است؛

    کنایه ذکر ملازم معنایی است تا ذهن مخاطب را از آنچه در کلام آمده، به آنچه نیامده منتقل کند

    و اساسا یکی از معیارهای زیبایی سخن، با کنایه سخن گفتن است

    تفکر استعاره‌ای نیز همینطور است؛

    وقتی مفهوم پیچیده و ناآشنایی را به چیزهای آشنا و شناخته شده ربط می‌دهید، خیلی راحت‌تر می‌شود آن مفهوم را به دیگران تفهیم کرد.

    مثلا وقتی می‌خواهید مفهوم «چرخه کسب و کار» را برای کسی توضیح بدهید. یک راهش این است که بیاییم و با انبوهی از کلمات و تعریف‌های متنوع حوصله‌ مخاطب‌تان را سر ببرید و بعد که حسابی گیج شد، چند تا نمودار و جدول به او نشان بدهید تا بلکه از آن سردرگمی بیرون بیاید.

    یک راه دیگر هم این است که از یک استعاره کمک بگیرید:‌ «چرخه کسب و کار یه آونگه که مدام داره از اوج موفقیت نوسان می‌کنه به قعر فشار اقتصادی و باز دوباره تاب می‌خوره به اوج، و هی می‌ره و برمی‌گرده»




  4. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت مرداد ۱۳۹۷
    نوشته
    195
    مورد تشکر
    484 پست
    حضور
    29 روز 2 ساعت 16 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط کربلائی نمایش پست
    سلام
    حتما شما هم بحث شلوار را فهمیدید.

    برخی عرفا یا ادبا، به شوخی نزد علما، شلوار را همسر میدانند.
    خدایا بر ما خشم مگیر

    گاهی هم سخن از مرغ جای زن یا خروس بجای مرد میشود.
    آیا حق کلمات ادا میشود!؟
    سلام
    آره درست هست شلوار همون همسر هست کسی که مجرد هست بی شلوال هست و روحش همش خونه هست به همین دلیل وقتی سن زیاد میشه طرف گوشه نشین و اجتماع گریز میشه!



  5. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت شهريور ۱۳۹۲
    نوشته
    30
    مورد تشکر
    52 پست
    حضور
    23 ساعت 27 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    جمع بندی




    سؤال:
    وجه به کار بردن تعابیر کنایی در سخنان عارفان چیست؟


    پاسخ:
    اساساً یکی از معیارهای زیبایی سخن، با کنایه سخن گفتن است؛ زیرا وقتی مفهوم پیچیده و ناآشنایی را به چیزهای آشنا و شناخته شده مربوط سازیم، خیلی راحت‌تر می‌توان آن مفهوم را به دیگران منتقل ساخت.
    به خاطر همین رساننده‌تر بودن کنایه نسبت به تصریح، حتی در قرآن نیز این نوع استعمالات کنایی دیده می‌شود.

    اساساً مقصود از ادبیات عرفانی، وجهی از ادبیات –اعم از نظم و نثر- است که با زبانی رمزی، نمادین یا سمبلیک، به بیان حقایق کشفی و شهودی و تعالیم عالی اخلاقی و عرفانی همت می‌گمارد.(۱)
    پس آنچه در پیکره ادبیات عرفانی حائز اهمیت است، رمزی بودن و غلبه «سمبلیسم» است.

    مراد از «سمبل» هر نشانه‌ی محسوسی است که (با رابطه‌ای طبیعی) چیزی غایب یا غیر قابل مشاهده را متذکر می‌شود.(۲)

    «سمبل» یا همان رمز و مظهر و نماد، با «استعاره» تفاوت‌هایی دارد:
    ۱. مشبه‌به در سمبل صریحا به یک مشبه خاص مشخص دلالت ندارد، بلکه دلالت آن بر چند مشبه نزدیک به هم و به اصطلاح هاله‌ای از معانی و مفاهیم مربوط و نزدیک به هم است؛ مثلا زندان در شعر عرفانی سمبلِ تن و دنیا و تعلقات دنیوی و امیال نفسانی است؛

    ۲. قرینه [در سنبل برخلاف استعاره] معنوی و مبهم است و درک آن مستلزم آشنایی با زمینه‌های فرهنگی بحث است.(۳)

    اما این که چرا و چگونه زبان سمبلیسم سر از ادبیات عرفانی در آورد به نوع آموزه‌های عرفان و تصوف بر می‌گردد؛ بدین معنا که ذات آموزه‌های عرفانی و دریافت‌های کشفی به گونه‌ای است که پای بسیاری از امور ذوقی و از جمله ادبیات و شعر را به حوزه تحت حاکمیت خود باز می‌کند.

    مثلا در سنت آموزه‌های عرفانی، با دو اصطلاح «حال و مقام» روبه‌روییم. در تعریف این دو گفته‌اند: «مقام‌ها حالتی هستند پایدار که از راه کوششِ پیگیر سالک و تمرینات معینی که او انجام می‌دهد دست‌یازی به آن حاصل می‌شود ... حال، برعکس مقام با کوشش سالک به دست نمی‌آید بلکه حال عبارت است از عطوفتی که از سوی پروردگار نازل گردیده و ناپدید شدن آن نیز همانند پدیدار شدنش آنی است»(۴) و به تعبیر رایج میان اهالی عرفان، «الاحوال مواهب و المقامات مکاسب».(۵)

    از آنجا که حال در نزد اهل عرفان اهمیت ویژه‌ای دارد برخی محققان چگونگی شکل‌گیری ادبیات عرفانی را کاملا با اهمیت «حال» نزد صوفیه مرتبط می‌دانند و معتقدند هر چند اصل «حال» پدیده‌ای غیرمکتسب و بسان برقی جهنده در دل عارف است اما زمینه‌های بروز و ظهور آن را می‌توان فراهم کرد.(۶)

    در نتیجه چرایی شکل‌گیری نوع خاصی از ادب با عنوان ادبیات تصوف، بستگی تام و تمام به آموزه‌ها و باورهای موجود در سنت عرفانی ایرانی –اسلامی دارد؛ سنتی که در آن، انفعالات عالی نفسانی قدر و قیمت بالایی دارد و هر عاملی که بتواند باعث برانگیخته شدن آن گردد به استخدام در می‌آید از جمله شعر و موسیقی.

    از سوی دیگر، زبان شعر تنها نقش زمینه‌ساز برای به وجود آمدن حال عرفانی را ندارد؛ بلکه در بسیاری از موارد، زبان شعر، زبان واگویه‌ تجاربی است که عارف از سر گذرانده است.

    واژه‌هایی مانند می، میخانه، بت، بتکده، شاهد، ساقی، ساغر، صراحی، دُرد و دردی کش نمونه‌هایی از ادبیات رمزی و سمبلیک در ادبیات عرفانی است که غالبا معانی ظاهری مقصود شاعر نیست و شاعر از این واژه‌ها به مثابه سمبلی برای بیان معانی عالی استفاده می‌کند.

    دلیل این رمز‌گویی‌ها سه چیز می‌تواند باشد:
    اول؛ آن که قلب عارف محمل اسراری است که به اقتضای مصلحت، مُجاز به افشای آن برای توده‌های مردم نیست از این رو برای بیان حقایق، به زبان رمزی و کنایی پناه می‌برد که برای طبقه خاصی قابل فهم است.(۷)

    دوم، استفاده از ظرافتهای ادبی برای تأثیرگذاری بر مخاطبان است.

    سوم، عبارت است از تهی‌دستی عارف از واژه‌ها و مصطلحاتی که بتواند حال خوش خود را در قالب بیانی شاعرانه به تصویر کشد و حقایق عالی فراچنگ آمده را آنگونه که هست در دسترس قرار دهد.(۸)

    نتیجه آن که در تحلیل و تفسیر ادبیات عرفانی در بدو امر باید به جد از هرگونه ظاهرگرایی پرهیز کرد؛ چرا که روح این ادبیات در بستر رمزها، سمبل‌ها و نمادهاست که نفس می‌کشد و بالنده می‌شود؛ البته این بدان معنا نیست که مقصود از هر واژه‌ای در شاعری عارفانه، معنایی مبطون است؛ اما اصل، بیان سخنان رمز‌آلود و اراده معانی غیر محسوس است پس نمی‌توان بی‌گدار به آب زد و این اصل اصیل را در تحلیل سروده‌های او نادیده گرفت.(۹)

    نتیجه:
    ادبیات عرفانی به دلیل ماهیت آموزه‌‌ای آن و نوع سلوک عرفانی و همچنین، رفعت معانی شهودی و تهی‌دستی عارف از واژه‌های حاکی از آنها، زبان نمادین و سمبلیک را به استخدام خود در آورده است پس نمی‌توان برای فهم این تعابیر، بدون تعبیر و عبور از ظاهر به باطن آنها، به معانی ظاهری آنها اکتفا کرد. بعلاوه آن که تعبیرات کنایی، مایه زیباسازی سخن نیز خواهد شد.

    منابع

    ۱.
    پورجوادی (۱۳۶۲)؛ معانی اصطلاحات عرفانی در ادبیات فارسی؛ نشر دانش؛ ش ۱۹؛ ص ۳۷-۴۲.
    ۲. سیدحسینی، رضا (۱۳۹۱)؛ مکتب‌های ادبی؛ چ ۱۶؛ تهران: آگاه؛ ج۲؛ ص ۵۳۸.
    ۳. شمیسا، سیروس (۱۳۷۹)؛ بیان و معانی؛ چ ۶؛ تهران: فردوس؛ ص ۷۵.
    ۴. برتلس، ادواردویچ (۱۳۸۲)؛ تصوف و ادبیات تصوف؛ ترجمه سیروس ایزدی؛ چ ۳؛ تهران: امیرکبیر؛ ص ۴۳.
    ۵. کاشانی،عزالدین محمود بن علی (۱۳۸۹)؛ مصباح الهدایة و مفتاح الکفایة؛ چ ۱۰؛ تهران: هما؛ ص ۱۲۵.
    ۶. برتلس (۱۳۸۲)؛ ص ۵۲.
    ۷. یثربی، یحیی (۱۳۸۰)؛ عرفان نظری؛ چ ۴؛ قم: بوستان کتاب؛ ص ۵۵۸.
    ۸. مطهری، مرتضی (۱۳۸۵)؛ مجموعه آثار؛ چ ۳؛ تهران: صدرا؛ ج۲۳؛ ص ۳۶۵.
    ۹. اسماعیلی، مسعود و احمدی، حسن؛ مقاله «مسئله عرفان حافظ»؛ حکمت عرفانی؛ سال سوم؛ شماره اول، بهار و تابستان ۱۳۹۳؛ ص ۷۸.

    ویرایش توسط حافظ : ۱۳۹۷/۱۲/۲۹ در ساعت ۱۸:۳۸


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود