پرسش:
مگر خدا قدرت احیای حقوق خود را ندارد که از مسلمانان می خواهد برای برپایی حقوق خدا قیام کنند؟

پاسخ:
برای پاسخ گویی به این سوال توجه به چند نکته لازم است:
نکته اول:
مراد از حقوق خداوند، حقوقی نیست که خداوند به آن نیازمند بوده و در صورت رویگردانی مردم نسبت به این حقوق، به خداوند ظلم شود، بلکه حقی است که عقل و شرع به خاطر خلقت و نعمت های الهی بر ما واجب می‌داند که او را شکر و سپاس گوییم، شکر و سپاسی که منفعت آن تنها به خود ما بر می گردد و از این بابت نیز شکر دیگری می طلبد.
لذا اگر همه هم کافر شوند باز به ساحت کبریایی او غباری نمی نشیند: «إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَميعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَميد»؛ اگر شما و همه مردم روى زمين كافر شويد (زيانى به خدا نمى‏ رسد) زيرا خدا بى‏ نياز و ستوده است‏.(1)
نکته دوم:
با این اوصاف روشن می شود بحث دفاع از حقوق خدا ثمره اش به بشر بر می‌گردد، چرا که عبادت و شکر گزاری او موجب تکامل و آرامش خود انسان می‌شود، اما این آثار مثل تکامل و آرامش و ... در جایی است که بشر با اراده خودش مسیر سعادت را برگزیند، لذا خداوند تا آنجایی إعمال اراده می کند که با تکامل بشر سازگاری داشته باشد که به آن می پردازیم:
در این وادی آنچه که به خدا مربوط می‌شود و منافات با اختیار انسان ها نیست، از طرف خداوند محقق گردیده، اموری مانند:
1- فرستادن انبیاء: «لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْميزان‏»؛ همانا ما پيامبران خود را با دلايل روشن فرستاديم و با آنان كتاب و میزان (براى تشخيص حق از باطل) نازل كرديم‏.(2)
2- فرستادن کتاب آسمانی، و حفظ آن در آیین پیامبر خاتم (صلی الله علیه و آله): «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُون‏»؛ ما قرآن را نازل كرديم و ما بطور قطع نگهدار آنيم‏.(3)
3- حفظ اصل دین: «يُريدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ يَأْبَى اللَّهُ إِلاَّ أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُون‏»؛ آنها مى‏ خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش كنند ولى خدا جز اين نمى‏ خواهد كه نور خود را كامل كند، هر چند كافران ناخشنود باشند.(4)
پس در این مقدار خداوند اراده خویش را إعمال کرده و بر اراده بندگان غالب نموده است، و چه منکرین بخواهند و چه نخواهند هرگز نمی‌توانند مانع آن شوند: «يُريدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ يَأْبَى اللَّهُ إِلاَّ أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُون‏»؛ آنها مى‏ خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش كنند ولى خدا جز اين نمى‏ خواهد كه نور خود را كامل كند، هر چند كافران ناخشنود باشند.(5)
اما اگر برای احقاق حقوق خویش پا را فراتر از این نهد، منجر به اجبار بندگان خواهد شد و فلسفه و حکمت آفرینش و همچنین اختیار انسان زیر سوال می‌رود، اگر خداوند بخواهد همه انسان ها و لو به اجبار، ایمان آورده، و او را عبادت کنند، باید اراده آنان را نادیده بگیرد، لذا خداوند به توان بر این امر اشاره می‌کند، اما آن را نمی پذیرد: «وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى‏‏»؛ اگر خدا بخواهد، آنها را (به اجبار) بر هدايت جمع خواهد كرد.(6)؛ «وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكُوا»؛ اگر خدا مى‏ خواست، (همه به اجبار ايمان مى‏ آوردند) و هيچ يك مشرك نمى‏ شدند.(7) «وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَميعاً أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنين»؛ و اگر پروردگار تو مى‏ خواست، تمام كسانى كه روى زمين هستند، همگى به (اجبار) ايمان مى‏ آوردند آيا تو مى‏ خواهى مردم را مجبور سازى كه ايمان بياورند؟(8)
نکته سوم:
پس با بیاناتی که گذشت روشن می‌شود که بقاء دین خداوند منوط به اراده و دفاع بندگان از دین نیست، همان‌طور که می‌فرماید: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَه‏»؛ اى كسانى كه ايمان آورده ‏ايد! هر كس از شما، از آيين خود بازگردد، (به خدا زيانى نمى ‏رساند) خداوند جمعيّتى را مى‏ آورد كه آنها را دوست دارد و آنان (نيز) او را دوست دارند.(9)
یا می‌فرماید: «إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ وَ يَأْتِ بِآخَرينَ وَ كانَ اللَّهُ عَلى‏ ذلِكَ قَديراً»؛ اى مردم! اگر او بخواهد، شما را از ميان مى‏ برد و افراد ديگرى را (به جاى شما) مى آورد، و خداوند، بر اين كار تواناست.(10)
پس وجوب مجاهدت و دفاع از این تعالیم الهی از این باب است که همین مجاهدت در تکامل انسان نقش دارد: «فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدينَ عَلَى الْقاعِدينَ أَجْراً عَظيما»؛ مجاهدان را بر قاعدان، با پاداش عظيمى برترى بخشيده است‏.(11)
پس نه در اصل این حقوق، و نه در دفاع از این حقوق ثمره ای به خدا بر نمی‌گردد و هر ثمره ای دارد متغلق به خود بشر است: «وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمين‏»؛ كسى كه جهاد و تلاش كند، براى خود جهاد مى‏ كند چرا كه خداوند از همه جهانيان بى نياز است‏.(12)
نتیجه:
خداوند قدرت احیای حقوق خودش را دارد، و در هر کجا که لازم بوده است این قدرت را اعمال کرده است، مانند ارسال انبیاء و کتب آسمانی، حفظ ادیان و حفظ قرآن کریم از تحریف و ..؛ اما با توجه به مصالحی چون تکامل انسان‌ها که در این قیامِ علیه باطل وجود دارد، آنها را به این امر فرا خوانده است.

__________
(1) ابراهیم/ 8.
(2) حدید/ 25.
(3) حجر/ 9.
(4) توبه/ 32.
(5) توبه/ 32.
(6) انعام/ 35.
(7) انعام/ 107.
(8) یونس/ 99.
(9) مائده/ 54.
(10) نساء/ 133.
(11) نساء/ 95.
(12) عنکبوت/ 6.




لینک اصلی