البته گرفتارى و مشكل گاهى از ناحيه ديگران به انسان تحميل مى‌شود و گاه نيز آدمى خود با دست خويش موجبات آن را فراهم مى‌كند.
در قضيه بازماندن از فلاح و رستگارى، گرچه جناب «ابليس» نيز نقش دارد، اما نقش اساسى بر عهده خود ما است و اين خود انسان است كه دست و پاى خويش را مى‌بندد و به درون پرتگاه‌هاى عميق و خطرناك مى‌افكند.