صفحه 15 از 15 نخست ... 5131415
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: عمل و تربیت اخلاقی

  1. #141

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,408
    مورد تشکر
    3,055 پست
    حضور
    30 روز 14 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    3-7.معاشرت با نااهلان
    ارتباط با دیگران و معاشرت با مردم برای انسان ضروری است.و تاثیر دوست و هم نشین بر خلق و خوی انسان امری انکارناپذیر است. مفید یا مضر بودن این معاشرت به عوامل متعددی بستگی دارد که یکی از مهم ترین این عوامل صالح یا ناصالح بودن طرف مقابل است. از یک سو ترک معاشرت با دیگران در صورت مقدر بودن درست نیست.
    از سوی دیگر هر معاشرتی مطلوب و پسندیده نخواهد بود. در نتیجه انسان باید در انتخاب دوست ملاکی داشته باشد اگر با ملاکی صحیح و پسندیده دوست خود را انتخاب کند از معاشرت با او بهره ای تمام می برد به همین سبب در معارف دینی به معاشرت با افراد صالح و خوب ترغیب شده است چرا که معاشرت با آنها انسان را به یاد خدا می اندازد و به اعمال خیر تشویق می کند و همین معیار انتخاب دوست است.
    در سیره معصومان(علیهم السلام) به دوستی با نیکان و دوری از بدان و کسانی که انحراف اخلاقی دارند تاکید شده است.
    امیرمومنان(علیه السلام) فرمودند: «هر گاه خداوند خیر بنده ای را بخواهد برای او هم نشین صالح قرار می دهد که اگر خدا را فراموش کند به یادش می آورد و آن گاه که به یاد خداست وی را یاری می کند.»(1)
    رفیق خوب در راه سعادت و تربیت اخلاقی انسان از مفیدترین نعمت هاست. ایشان همچنین فرموده اند: «از بهترین بهره های انسان هم نشین خوب و شایسته است پس با نیکان بنشین تا از آنها به شمار آیی.»(2)
    پی نوشت
    1.مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج77، ص164
    2.همان، ج74، ص207


    ویرایش توسط کافی : ۱۳۹۷/۰۹/۱۹ در ساعت ۱۲:۲۰


  2. #142

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,408
    مورد تشکر
    3,055 پست
    حضور
    30 روز 14 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    همچنین نباید از آثار سوء هم نشین بد غافل بود که فرمودند: «از هم نشینی با دوست بد حذر کن که رفیق خود را هلاک و همراه خویش را خوار می کند.»(1)
    امیرالمومنین (علیه السلام) در وصایای خود به امام حسن(علیه السلام) فرمودند: «از افراد شر و بد دوری گزین تا در شمار آنها نباشی.»(2)
    امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «لَا يَنْبَغِي‏ لِلْمُسْلِمِ‏ أَنْ يُوَاخِيَ الْفَاجِرَ وَ لَا الْأَحْمَقَ وَ لَا الْكَذَّابَ.»(3)؛ «سزاوار نیست مسلمان با فاجر و احمق و دروغگو دوستی داشته باشد.»
    و نیز فرمودند:
    « لَا تَصْحَبُوا أَهْلَ الْبِدَعِ وَ لَا تُجَالِسُوهُمْ فَتَصِيرُوا عِنْدَ النَّاسِ كَوَاحِدٍ مِنْهُمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَرْءُ عَلَى‏ دِينِ‏ خَلِيلِهِ‏ وَ قَرِينِهِ.»(4)، «با بدعت گزاران معاشرت و هم نشینی نکنید که از نظر مردم یکی از آنها به شمار می آیید.»
    پی نوشت
    1.غررالحکم و درر الکلم، ص431
    2.مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج71، ص188
    3.الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2 ، ص 376
    4.الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2 ، ص 375

    ویرایش توسط کافی : ۱۳۹۷/۰۹/۱۹ در ساعت ۱۲:۲۸


  3. #143

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,408
    مورد تشکر
    3,055 پست
    حضور
    30 روز 14 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    علامه طباطبایی ذیل آیه 68 و 69 سوره انعام می فرمایند:
    «بر شخص پرهیزگار لازم است که علاوه بر آنچه نزد او از تقوا و پرهیز از محارم الهی است از معاشرت با اهل معصیت و کسانی که پرده دری و جرئت بر خدا دارند دوری کنند.»(1)
    ایشان معتقدند که اگر انسان با اهل معصیت معاشرت و در مجالس آنها شرکت کند ممکن است با ایشان همراهی نکند و در قلب نیز از عمل آنها راضی نباشد اما این یک قاعده کلی است که مشاهده گناه و حضور در مجلس گناه و معاشرت و هم نشینی با اهل معصیت در دل هر کسی اثر می گذارد و گناه را در نظر او سبک و بی اهمیت می سازد. اگر گناه در نظر کسی بی اهمیت شد و وی به دیدن گناه انس گرفت خطر ارتکاب گناه در او بیشتر خواهد شد.(2)
    بنابراین یکی از موانع مهم عمل صالح و حرکت در مسیر قرب الهی و تربیت اخلاقی معاشرت با نااهلان و اهل معصیت است که در مقام عمل یا نمی گذارد انسان وظیفه خود را ایفا کند یا وی را به اعمال خلاف و معصیت تشویق می کند. پس بر کسی که می خواهد در این مسیر حرکت کند لازم است که از معاشرت با نااهلان بپرهیزد.
    پی نوشت
    1.طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج7، ص141
    2.همان



  4. #144

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,408
    مورد تشکر
    3,055 پست
    حضور
    30 روز 14 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    3-8.ضعف اراده
    یکی از اموری که مانع از انجام عمل می شود ضعف اراده است که در مباحث پیشین گذشت. علامه طباطبایی ذیل آیه 3 سوره صف می فرمایند:
    «آنچه را که انسان می گوید اگر از اول بنای بر عمل نداشته باشد نفاق است ولی گاه آنچه را گفته موفق به عمل نمی شود که این قسم ناشی از ضعف اراده است.
    این ضعف اراده از رذایل اخلاقی بوده با سعادت نفس انسان منافات دارد چرا که سعادت انسان در گرو اعمال اختیاری است و کلید به دست آوردن حسنات و سعادت عزم راسخ، همت بلند و اراده قوی می باشد. افرادی که حرفی می زنند یا وعده ای می دهند و در مقام عمل سست شده خلف وعده می کنند ضعف اراده دارند و از چنین انسانی امید خیر و سعادت نمی رود.»(1)

    نتیجه اینکه یکی از عوامل مهم ترک وظیفه و موانع عمل ضعف اراده است که راه های تقویت آن بیان شد.
    پی نوشت
    1.طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج19، ص349




  5. #145

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,408
    مورد تشکر
    3,055 پست
    حضور
    30 روز 14 ساعت 40 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    جمع بندی




    پرسش:

    چه روش هایی وجود دارد که بتوانیم تربیت اخلاقی را در بعد عمل پیاده نماییم؟

    پاسخ:
    پنج روش از روش های زمینه ساز در بعد عمل وجود دارد که عبارت اند: شناخت، طلب توفیق، مرابطه، بهره گیری از وسایط فیض الهی و تقویت اراده
    الف: شناخت
    اولین مرحله شکل گیری عمل تصور ذهنی آن و تصدیق فایده اش است که این دو از جنس شناخت و زمینه ساز شکوفایی میل و اراده و زمینه ساز عمل هستند.
    روشن است که عمل از هر نوعی که باشد برخاسته از علم است خداوند متعال نیز برای اثبات حالات درونی برای برخی از افراد به عمل آنها استناد می کند. پس عمل هر چه باشد با علمی که مناسب آن است همراه است.
    کسی که عملی را برای رسیدن به منظوری مثل عزت انجام می دهد اگر عزت را در دست مردم ببیند عمل خود را برای مردم انجام می دهد اما اگر معرفت توحیدی داشته باشد دیگر در دلش جایی برای ریا و سمعه باقی نخواهد ماند.
    ب: طلب توفیق
    در اصطلاح قرآنی و اخلاقی توفیق به یک معناست و در توضیح آن باید گفت چنین نیست که ما هر وقت بخواهیم عملی به ویژه اعمال عبادی را انجام دهیم و علل و اسباب ظاهری آن نیز فراهم باشد توان انجام آن عمل را داشته باشیم.
    در بسیاری مواقع با اینکه شرایط ظاهری فراهم است عمل محقق نمی شود. زیرا
    اولا اسباب ظاهری باید کنار یکدیگر قرار گیرند
    ثانیا علل و اسباب ظاهری به تنهایی علت تامه نیستند و در تحقق هر معلولی افزون بر علل طبیعی ظاهری هزاران عامل دیگر که در اختیار ما نیست دخالت دارند. توفیق همراه کردن، کنار هم قرار دادن و هم زمان کردن جمیع علل ظاهری و غیر ظاهری و همچنین دفع موانع است.
    چنین کاری از کسی برنمی آید مگر کسی که به همه علل و اسباب ظاهری و غیر ظاهری احاطه کامل داشته باشد.
    بنابراین کسی غیر از خداوند چنین قدرتی ندارد از طرفی تا چنین چینش منظمی در علل و اسباب فراهم نشود هیچ عملی محقق نخواهد شد.
    پس توفیق از عوامل قطعی زمینه ساز برای انجام عمل است که باید از خداوند متعال آن را درخواست کرد.
    علامه طباطبایی در ضمن تفسیر آیه 88 سوره هود، در توضیح معنای توفیق می فرمایند: «ردیف کردن و هماهنگ نمودن بعضی اسباب با بعضی دیگر....و خداست که اسباب را از طریق «استطاعت ردیف و هماهنگ می کند پس استطاعت من از اوست و توفیق من هم به وسیله اوست.»(1)
    ج: مرابطه
    مرابطه مانند محافظه است. مرابطه معنای به هم پیوستن نیز دارد. در اخلاق مرابطه به معنای به خود پیوستن و مراقب و مواظب خویش بودن نیز به کار رفته و عنوانی کلی برای چهار عمل مشارطه، مراقبه ، محاسبه، معاتبه است.
    نظارت بر اعمال و حالات خود مراقبه، محاسبه و تنبیه و مجازات خویشتن از جمله توانایی های ویژه نفس انسانی است.

    از آنجا که دنیا محل ابتلا و امتحان و وسوسه های گوناگون است هر لحظه ممکن است انسان دچار گناه و اشتباه شود از همین رو باید صبحگاهان با خود شرط بندگی بگذارد(مشارطه) در بین روز هم باید پیوسته بر خود نظارت داشته باشد(مراقبه) شب نیز خود را به محاسبه بکشد و اگر خطا و اشتباهی دید خود را معاتبه کند. این امور را باید به عنوان زمینه عمل برای خود پیش بینی کرد مجموعه این چهار عمل در اخلاق اسلامی مرابطه نام دارد.

    د: بهره گیری از وسایط فیض الهی در تربیت اخلاقی
    چهارمین روش از روش های زمینه ساز در بعد عمل بهره گیری از وسایط فیض الهی در تربیت اخلاقی است.
    یکی از عوامل مهم در زمینه سازی رشد و ترقی و تربیت اخلاقی بهره گیری از وسایط فیض الهی در تربیت اخلاقی است که در مصادیقی مانند شفاعت و توسل و زیارت و ولایت خود را نشان می دهد.
    این بهره گیری از این رو مهم است: تا انسان متوجه نشود فقیر و نیازمند است و باید از وسایط خداوند که به او در این زمینه کمک می کنند بهره بگیرد راه به جایی نخواهد برد. وی اگر خیال کند که خود به تنهایی می تواند در این مسیر خطرناک و پر پیچ و خم قدم بگذارد و پیش برود سخت در اشتباه است.
    همچنین در اشتباه است اگر توهم کند که خود مستقیم می تواند با خدا ارتباط برقرار کند و از او کمک بخواهد و بی توجه به وسایط خداوند در تکوین و تشریع در تربیت اخلاقی موفق شود و به قرب او برسد.
    بی گمان آدمی برای دستیابی به کمالات مادی و معنوی به وسایطی خارج از محدوده وجودی خویش نیازمند است. عالم هستی بر نظام اسباب و مسببات استوار شده و تمسک به سبب ها و وسایل برای رسیدن به کمالات مادی و معنوی لازمه این نظام است
    به برکت بهره گیری از وسایط فیض الهی گنهکاران در دنیا دچارناامیدی نمی شوند. مسئله شفاعت روحیه امید را در آنها زنده می کند و گاه سبب انقلاب و دگرگونی آنها می شود.
    بر همین اساس قرآن کریم نیز انسان را در جهت کسب کمالات معنوی به خصوص قرب به درگاه الهی که راه آن تربیت اخلاقی است به بهره گیری از اسباب و وسایل و وسایطی امر می کند که خود آنها را تربیت و به مردم معرفی کرده است.
    «وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا (2) و آنان را پیشوایانی قرار دادیم که به فرمان ما هدایت می کردند.»
    علامه طباطبایی ذیل این آیه نورانی می فرماید: «امام به وسیله امر هدایت می کند و باء در بأمر برای سببیت است. بنابراین امام رابطه مردم و پروردگارشان در اخذ فیوضات ظاهری و باطنی است. نیز در می یابیم که وی دلیلی است که نفوس را به سوی مقاماتش راهنمایی می کند.(3)
    در آیات دیگر نیز به بهره گیری از وسایط فیض الهی سفارش شده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ (4)
    اى اهل ايمان، از خدا بترسيد و به سوى او وسيله جوييد و در راه او جهاد كنيد، باشد كه رستگار شويد.»


    ه: تقویت اراده
    پنجمین روش از روش های زمینه ساز در بعد عمل تقویت اراده است انسان موجودی است که افعال خود را با اراده انجام می دهد البته در حیوان نیز اراده هست ولی اراده حیوان غریزی و اراده انسان آگاهانه است.
    انسان سست اراده هر چند به فضایل اخلاقی علم و آگاهی داشته باشد یا حتی میل و انگیزه در او شکوفا شود علم خود را در مقام عمل به کار نخواهد بست در برابر اینها کسانی هستند که قوت اراده و عزم دارند این گروه حتی اگر در مقابل هجوم شهوات قرار گیرند قدرت تصمیم گیری بر ترک دارند و به اذن الهی و توفیق او به معصیت و نافرمانی خداوند در نخواهند افتاد.
    تمرین، استقامت و تحمیل کارهای سخت به خود، پرهیز از تسویف و کار را به فردا واگذاشتن، ایفای واجبات و ترک محرمات را می توان از عومال تقویت اراده دانست.
    بنابراین شناخت، طلب توفیق، مرابطه، بهره گیری از وسایط فیض الهی و تقویت اراده پنج روش از روش های زمینه ساز تربیت اخلاقی در بعد عمل می باشند.(5)
    پی نوشت
    1.طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، بیروت،ج10، ص369.
    2.انبیا/73.
    3.طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، بیروت،ج14، ص304.
    4.مائده/35.
    5.برای اطلاع بیشتر ر.ک، فقیهی، سید احمد، روش های تربیت اخلاقی در المیزان، موسسه آموزشی، پژوهشی امام خمینی،قم،1393.صص340-460.




    ویرایش توسط کافی : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶ در ساعت ۲۱:۰۵


صفحه 15 از 15 نخست ... 5131415

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود