صفحه 3 از 15 نخست 1234513 ... آخرین
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: عمل و تربیت اخلاقی

  1. #21

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    مراقبه دائم
    دوام مراقبه یکی از نخستین بایسته های تربیت اخلاقی است زیرا با کوچک ترین غفلت انسان از مرتبه ای که هست سقوط می کند. از همین رو در عبارات علامه طباطبایی قید استمرار برای مراقبه فراوان دیده می شود
    ایشان ذیل آیه شریف 26 سوره معارج می فرمایند: «یصدقون» دلالت بر استمرار دارد. استمرار مراقبه دائمی به ذکر خداوند تعالی در هر عملی است که با آن روبه رو می شوند با وجود چنین مراقبه ای هر چه را خداوند بخواهد انجام می دهند و آنچه را خداوند نمی پسندد ترک می کنند.(1)
    ایشان در زمینه مراقبه از دستورهای الهی ذیل آیه 152 سوره بقره حدیث شریفی را از معانی الاخبار نقل می کنند: حسین بزاز روایت می کند که امام صادق(علیه السلام) به من فرمود: آیا می خواهی تو را از مهم ترین وظیفه ای که خدا بر خلق خود واجب کرده است آگاه کنم عرض کردم بله فرمود: اول انصاف دادن به مردم، به اینکه با آنان چنان رفتار کنی که دوست می داری با تو رفتار کنند. دوم مواسات با برادران دینی و یاد خدا در هر موقف؛ البته منظورم از ذکر خدا سبحان الله والحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر نیست هر چند این نیز از مصادیق آن است ولی منظورم این است که هر جا پای اطاعت خدا به میان می اید به یاد او باشی و اطاعتش کنی و هر جا معصیت خدا پیش آید به یاد او باشی و آن را ترک کنی.(2)آنها را لحظه ای به خود وامگذارد. پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: «خداوند حضرت یونس را لحظه ای به خود واگذاشت آن گرفتاری بر سرش آمد.»(3)
    از مطالب بیان شده دو مطلب دیگر روشن می شود:
    اول مراقبه در مقام عمل که علامه طباطبایی می فرمایند: «فیراقبوا اعمالهم» پس مراقب اعمال خود باشند.» همچنین ایشان در تقسیم مراقبت می فرمایند: «مراقبت از ذات، صفات و افعال که توضیح آن خواهد آمد.(4)
    دوم غفلت نکردن و مراقبه و نیز غفلت و مراقبه نکردن لازم و ملزوم یکدیگرند یعنی نتیجه مراقبه نکردن غفلت است. از سوی دیگر غفلت باعث مراقبه نکردن می شود و هنمچنین ذکر دائم با مراقبه دائم ارتباط بسیار نزدیکی دارند.
    پی نوشت
    1.طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج20، ص16
    2.همان، ج1، ص341
    3.بحارالانوار، ج16، ص218
    4.
    طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان،ج 19، ص217




  2. #22

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    مراتب مراقبه
    الف)مراقبه در ذات، صفات و افعال

    مراقبه در ذات یعنی اینکه انسان خود را عبد محض و مملوک طلق خداوند ببیند و مراقب باشد ادعای استقلال نکند.
    در مرتبه بعد(مراقبه در صفات) بنده باید به صفات بندگی مانند خضوع، خشوع، ذلت، استکانت و فقر در مقابل خداوند، آراسته و مراقب باشد که صفات مخالف آن مانند کبر و غرور در او ایجاد نشود.
    پس از آن نیز در مقام رفتار عمل صالح داشته باشد و گرفتار گناه و نافرمانی خداوند نشود(مراقبه در عمل)
    ب)مراقبه از گناه، مراقبه در انجام واجبات و عبادات، و مراقبه در تحصیل رضای خداوند
    هر یک از این مراتب نیز مراحل فراوانی دارد. محض نمونه اولین مرحله مراقبه در انجام عبادات انجام واجبات است در قدم بعد انجام مستحبات و سپس انجام هر آنچه خداوند می پسندد.
    در مراقبه بر ترک گناه نیز نخستین مرحله ترک محرمات و گناهان کبیره است.سپس گناهان صغیره و پس از آن ترک مکروهات و یا مراقبه بر هر آنچه خداوند نمی پسندد.
    علامه طباطبایی می فرمایند: «انسان در تربیت اخلاقی به جایی خواهد رسید که هم و غمی برای او باقی نماند مگر اینکه در اعمالش فقط رضای خداوند را می طلبد و مراقب این مهم است.(1)
    ایشان در داستان حضرت موسی(علیه السلام) می فرمایند: حضرت موسی دارای مراقبه شدیدی بود که در تمام اعمال خود حتی اعمالی که مقتضای طبع بشری است جز رضای خداوند را طلب نمی کرد.(2)
    بر این اساس آنچه در الگوی پیشنهادی روش های تربیت اخلاقی از مراحل سه گانه بیان شد در امر مراقبه نیز دیده می شود.
    پی نوشت
    1..طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج11، ص157

    2.همان، ج16، ص25

    ویرایش توسط کافی : ۱۳۹۷/۰۸/۳۰ در ساعت ۱۸:۴۵


  3. #23

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    مراقبه اصلاحی
    مراقبه در ابتدا برای جلوگیری از خطا و گناه است ولی از آنجا که جز معصومان(علیهم السلام) کسی از خطا و گناه مصون نیست باید مراقبه ای دائمی برای تدارک و جبران نیز در کار باشد. توبه، استغفار، انابه و امثال آن برای مراقبه اصلاحی و جبران است. همچنین بخشی از حسنات و اعمال خیر نیز برای جبران و تدارک گذشته است.
    علامه طباطبایی ذیل آیه 22 سوره رعد می فرمایند: «برای اینکه دوام صبر و مراقبت ایشان را در مقام عمل برساند «یدرون آمده تا دلالت کند بر دوام مراقبت ایشان در تدارک و جبران آنچه در آن خللی واقع شده است.(1)
    پی نوشت
    1.طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج11، ص346



  4. تشکرها 2


  5. #24

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    انگیزه مراقبه
    انسان اگر بداند که در محضر خداوند است و هیچ یک از اعمال او از دید خداوند مخفی و غایب نمی ماند و افزون بر این پیامبر و امامان معصوم (علیهم السلام) نیز ناظر و شاهد اعمال اویند پیوسته مراقب اعمال خود خواهد بود. چگونه است حال کسی که بداند آن که ناظر و شاهد اعمال اوست نه فقط ظاهر اعمال او را می بیند بلکه از آنچه در قلب وی نیز می گذرد آگاه است.
    علامه طباطبایی ذیل آیه 19 سوره غافر«
    يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ؛ خداوند نگاه های دزدانه و آنچه را که دل ها نهان می دارند می دانند.»می فرمایند: «خداوند از هر معصیتی که بر دیگران ظاهر نیست و آنچه در سینه ها پنهان کرده اند آگاه است.»(1)
    ایشان ذیل آیه 105 سوره توبه
    «وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ ۖ ؛ و بگو هر کاری که می خواهید بکنید که به زودی خدا و پیامبر او و مومنان در کردار شما خواهند نگریست.»می فرمایند:
    «این آیه مردم را وا می دارد به اینکه مواظب کارهای خود باشند و فراموش نکنند که اعمال نیک و بدشان حقایقی دارد که به هیچ وجه پنهان نمی ماند و برای تک تک افراد بشر مراقب هایی است که از اعمال ایشان اطلاع یافته حقیقت آن را می بینند و آن مراقبان عبارتند از رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم و مومنانی که شهدای اعمال بندگان اند و خدا از ورای ایشان محیط است پس خداوند متعال هم اعمال و هم خود آنها را می بیند و به زودی در قیامت برای خود صاحبان اعمال هم پرده از روی آن حقایق بر می دارد.(2)
    پی نوشت
    1.غافر/19
    2.طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان،ج9، ص380




  6. تشکرها 2


  7. #25

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    آیات فراوانی در این زمینه در قرآن وجود دارد برای نمونه:
    «وَمَا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ ۚ وَمَا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ وَلَا أَصْغَرَ مِنْ ذَٰلِكَ وَلَا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ»(1) و در هیچ کاری نباشی و از سوی او(خدا)هیچ آیه ای از قرآن نخوانی و هیچ کاری نکنید مگر اینکه ما برشما گواه باشیم آن گاه که بدان مبادرت می ورزید و هم وزن ذره ای نه در زمین و نه در آسمان از پروردگار تو پنهان نیست و نه کوچک تر و نه بزرگ تر از آن چیزی است مگر اینکه در کتابی روشن درج شده است.»
    علامه طباطبایی می فرمایند: «نکته این آیه این است که خداوند اشاره می کند به کثرت شهود زیرا خداوند شاهدان فراوانی مانند ملائکه و مردم دارد و خود نیز در ورای آنها محیط بر اعمال است.(2)
    پی نوشت
    1.یونس/41
    2.
    طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج10، ص87



  8. تشکرها 2


  9. #26

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    1-3-3.محاسبه
    مهم ترین مرحله مرابطه «محاسبه» است در تعریف محاسبه گفته اند همچنان که تاجر در پایان هر سال به حساب خود رسیدگی می کند و از سود و زیان خود مطلع می شود هر انسانی باید شب هنگام و قبل از خواب اعمال روزانه خود را بررسی کرده و از نفس خود حساب بکشد.
    «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ ۖ »(1) ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا دارید و هر کس باید بنگرد که برای فردای خویش از پیش چه فرستاده است.»
    خداوند در این آیه ابتدا به تقوا امر می کند سپس به مومنان دستور می دهد که باید در اعمال خود دقت کنند که برای اینده اعمال خود چه عملی را پیش می فرستند.
    این دستوری عمومی و تکلیفی عام است که شامل همگان می شود.
    پی نوشت
    1.حشر/18



    ویرایش توسط کافی : ۱۳۹۷/۰۹/۰۱ در ساعت ۰۹:۳۱

  10. تشکرها 2


  11. #27

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    علامه طباطبایی ذیل این آیه می فرمایند: «1-نظر در اعمال در این آیه، همان محاسبه نفس است. 2-این امر یک تکلیف عمومی است چرا که به اصلاح اعمال خود نیاز دارند. 3-کسانی که به محاسبه نفس اقدام می کنند در بین مومنان بسیار کم اند به همین دلیل خطاب خداوند در این آیه عتاب آمیز است.»(1)
    در باب اهمیت محاسبه روایات فراوانی از معصومان(علیهم السلام) وارد شده که محض نمونه چند روایت را در اینجا می آوریم.
    امام موسی کاظم(علیه السلام) فرمودند:
    «از ما نیست کسی که نفس خود را هر روز محاسبه نکند پس اگر اعمال نیک انجام داده از خداوند بخواهد که زیاد شد و شکر آن را به جای آورد و اگر عمل زشتی هم انجام داده از خداوند طلب آمرزش کند و توبه کند.»(2)
    در سفارش های امام صادق(علیه السلام) به عبدالله بن جندب آمده است:
    «بر هر مسلمانی که ما را می شناسد لازم است عمل خود را در هر شبانه روز بر نفس خود عرضه کند تا حسابرسی نفس خود باشد. پس اگر عمل نیکی دید از خداوند بخواهد که زیاد شود و اگر عمل زشتی هم دید از خداوند طلب مغفرت کند تا در روز قیامت خوار نگردد.»(3)
    پی نوشت
    1.
    طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج19، ص218
    2.کلینی، محمدبن یعقوب، ج2، ص453
    3.مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج78، ص279





  12. #28

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    شرط محاسبه
    سودمندی محاسبه شروطی دارد که به دلیل محدودیت مجال تنها به شرط جامع آن اشاره می کنیم. انسان به سبب حب ذات خویش ممکن است هنگام محاسبه خود را فریب دهد و با سهل انگاری از کنار اشتباهات و گناهان خود بگذرد. از این رو قرآن پس از دستور به محاسبه برای بار دوم می فرماید اتقوالله یعنی در مقام محاسبه نفس خود تقوا پیشه کنید و مبادا با سهل انگاری از گناهان خود چشم بپوشید.
    علامه طباطبایی می فرمایند: «مراد از امر دوم به تقوا تقوای در مقام محاسبه و نظر در اعمال است.»(1) شاید به همین دلیل باشد که قرآن به جای واژه محاسبه از واژه نظر استفاده کرده است که به معنای نگاه کردن و حسابرسی دقیق و نظارت است.
    پی نوشت
    1..طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج19، ص219




  13. #29

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نتیجه محاسبه
    پس از آن که انسان شبانگاهان به محاسبه اعمال جوارحی و جوانحی خود پرداخت به یکی از این دو نتیجه می رسد: یا اینکه لطف و عنایت و توفیق الهی شامل حال او شده و اعمال او در مسیر عبودیت و قرب الهی قرار داشته است که در این صورت وظیفه او شکر خداوند است.
    یا اینکه خطایی هر چند کوچک از او سر زده و یا شیطان قرین او بوده و او را به مسیر اطاعت و عبادت خود برده است که در این صورت وظیفه او استغفار است. زیرا خداوند می فرماید:
    «فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا»(1) از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است.»
    علامه طباطبایی در این باره می فرمایند: وظیفه هر کس بعد از مراقبه دائم محاسبه است و پس از محاسبه به خاطر اعمال نیکش می باید خدا را شکر کند و اگر گناه و عمل زشتی مرتکب شده خود را توبیخ کند و نفس خود را از اعمال زشت منع و استغفار کند.»(2)
    با توجه به مطالب بالا نتایج محاسبه را می توان این چنین بیان کرد.
    1-درانسان حالت شکر ایجاد می شود.
    2-در انسان حالت توبیخ، زجر و استغفار برای اعمال بد ایجاد می شود.
    3-پیدایش مداومت بر شکر و استغفار
    4-بیدار شدن روحیه امید به رحمت الهی و ترس از عقاب او
    5-زنده شدن یاد قیامت در دل انسان که ریشه همه خیرات است.
    پی نوشت
    1.نوح/10
    2.طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج19، ص217



  14. تشکرها 2


  15. #30

    تاریخ عضویت
    جنسیت بهمن ۱۳۹۵
    نوشته
    5,533
    مورد تشکر
    3,140 پست
    حضور
    31 روز 12 ساعت 24 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    مراتب محاسبه
    محاسبه نیز مانند مراقبه مراتب فراوانی دارد که در نگاهی کلی آنها را می توان این گونه دسته بندی کرد:
    الف)محاسبه افعال: اولین مرتبه آن گناهان کبیره و بعد از آن به ترتیب گناهان صغیره؛ مکروهات؛ اعمال لهو و لغو؛ و... و در مقابل انجام واجبات و مستحبات و نوافل و در نهایت پرهیز از مشتبهات است؛ به گونه ای که همه اعمال او از اعمال صالح باشد.
    ب)محاسبه صفات: حالات قلبی؛ و صفات نفسانی انسان همه باید در مسیر عبودیت خدا باشد. در دل انسان صالح نباید ذره ای محبت دنیا، حسد و کینه به مردم و مانند آن جای گیرد بلکه قلب وی باید از محبت خدا و بندگان صالح و اولیای او لبریز باشد.
    ج)محاسبه ذات: انسان در مقام محاسبه پس از محاسبه اعمال و صفات باید به خود بنگرد و ببیند که خود را در مقابل خداوند چگونه می بیند او نباید برای خود استقلالی قائل باشد بلکه باید خویش را فقیر محض و مملوک طلق خداوند ببیند.




  16. تشکرها 2


صفحه 3 از 15 نخست 1234513 ... آخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود