جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: فرق ضرورت منطقی و ضرورت فلسفی

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۷
    نوشته
    58
    مورد تشکر
    102 پست
    حضور
    11 ساعت 30 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    فرق ضرورت منطقی و ضرورت فلسفی




    سلام
    میدونیم ضرورت در برابر امکانه. اما دقیقا مشخص نیست که ضرورت در منطق و فلسفه یکی هستن یا نه. مثلا وقتی میگیم خداوند ضرورتا موجوده ضرورتش منطقیه یا فلسفی؟ درخت هم شاخه داره ضرورتا؟ ضرورتش منطقیه یا فلسفی؟ دقیقا فرقشون چیه بااینکه میگیم منطقا انسان انسانه؛ یا درخت انسان نیست؟


  2. #2

    تاریخ عضویت
    جنسیت آذر ۱۳۹۰
    نوشته
    4,978
    مورد تشکر
    10,559 پست
    حضور
    162 روز 21 ساعت 14 دقیقه
    دریافت
    12
    آپلود
    1
    گالری
    18




    با نام و یاد دوست

    فرق ضرورت منطقی و ضرورت فلسفی

    کارشناس بحث: استاد عامل


    سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی

    عشق محمد بس است و آل محمد



    فرق ضرورت منطقی و ضرورت فلسفی


  3. #3

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۹۴
    نوشته
    162
    مورد تشکر
    371 پست
    حضور
    3 روز 14 ساعت 33 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    1



    بسم الله الرحمن الرحیم

    با عرض سلام

    مقدمه؛ ضرورت به پنج قسم تقسیم می شود:

    1. ضرورت ازلی: اگر محمول برای ذاتی موضوعی بدون هیچ قید و شرطی ثابت باشد، ضرورت ازلی صدق می کند. این قسم اختصاص به ذات واجب متعال دارد و تنها اوست که چنین ضرورتی داشته و وجود برای ذات مقدسش منوط به هیچ شرطی نیست.

    2. ضرورت ذاتی: اگر ثبوت محمول برای موضوع به شرط وجود آن موضوع باشد، در این صورت، ضرورت ذاتی خواهد بود. مانند: هر انسانی حیوان است بالضرورۀ.

    3. ضرورت وصفی: چنین ضرورتی زمانی صادق است که ثبوت محمول برای موضوع منوط به وجود وصفی باشد. مانند: هر نویسنده ای انگشتان دستش حرکت می کند، بالضرورۀ. در این مثال حرکت انگشتان دست، صرف نظر از نوشتن، برای انسان ضروری نیست، بلکه زمانی که انسان متصف به نوشتن می شود، انگشتان او نیز حرکت می کند.

    4. ضرورت وقتی: این قسم نیز شبیه مورد پیشین است با این تفاوت که ثبوت محمول برای موضوع منوط به وقت خاصی است. مانند: ماه ضرورتا دچار کسوف می شود زمانی که زمین بین ماه و خورشید حائل شود.

    5. ضرورت به شرط محمول: در این فرض نیز تا زمانی که محمول برای موضوع ثبوت دارد، ضرورت نیز وجود دارد.(1)


    پی نوشت:
    1. طباطبايي، سيد محمد حسين، (1386)، نهاية الحكمة، تعلیقه: غلامرضا فياضي، چهارم، قم، انتشارات موسسه امام خميني(ره)، ج1، ص184.


    فرق ضرورت منطقی و ضرورت فلسفی


  4. #4

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۹۴
    نوشته
    162
    مورد تشکر
    371 پست
    حضور
    3 روز 14 ساعت 33 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    1



    با توجه به مقدمه مذکور؛ که از جمع اصطلاحات منطقی و فلسفی به دست آمده است باید گفت؛ بین فلاسفه و منطقی ها یک تفاوتی در «ضرورت ذاتی» وجود دارد، به طوری که منطقیین در باب قضایا هر وقت سخن از ضرورت ذاتی به میان می آورند آن را در مقابل ضرورت وصفی و شرطی قرار می دهند(1) ایشان در حقیقت، بیش از دو قسم قضایای ضروریه نیافتند: یك قسم قضایایی كه تنها در نظر گرفتن ذات موضوع برای حكم عقل به ضرورت كافی است و یك قسم قضایایی كه در نظر گرفتن حالت معیّن و شرایط خاص نیز شرط است.

    اما فلاسفه ضرورت ذاتی را در مقابل «ضرورت غیری» (نه ضرورت وصفی) به كار می برند؛ «ضرورت غیری» عبارت است از ضرورتی كه برای شئ به واسطه ی یك علت خارجی حاصل شده است خواه آن ضرورت از نظر منطقی ضرورت ذاتی باشد یا وصفی؛ و «ضرورت ذاتی» عبارت است از ضرورتی كه برای شئ حاصل است و در آن ضرورت هیچ گونه علت خارجی به هیچ نحو دخالت ندارد.(2)

    بنابراین «ضرورت ذاتی فلسفی» عبارت است از اینكه موجودی دارای صفت موجودیت به نحو ضرورت باشد و این ضرورت را مدیون هیچ علت خارجی نباشد و «ضرورت غیری» عبارت است از اینكه موجودی صفت موجودیت را به نحو ضرورت داشته باشد ولی این ضرورت را مدیون علت خارجی باشد. به عبارت دیگر، لازمه ی ضرورت ذاتی فلسفی، ازلی و ابدی بودن است؛ ولی لازمه ی ضرورت ذاتی منطقی، ازلی و ابدی بودن نیست زیرا حكم عقل در ضرورت ذاتی منطقی مشروط به بقای موضوع است.

    همانطور که مشاهده می شود، تفاوت فلاسفه و منطقیون در دو اصطلاح ضرورت ازلی و ذاتی است. به عبارت دیگر منطقیون ضرورت را در حیطه ممکنات به کار برده اند، اما فلاسفه این اصطلاح را به واجب نیز گسترش داده اند. در هر حال باید هر مثالی را با معانی ضرورت که در مقدمه ذکر شد، تطبیق داد تا دچار اشتراک لفظی نشویم.


    پی نوشت ها:
    1. مطهری، مرتضی، (1385)، مجموعه آثار، نهم، تهران، انتشارات صدرا، ج6، ص: 550.
    2. همان، ص551.


    فرق ضرورت منطقی و ضرورت فلسفی

  5. #5

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۷
    نوشته
    58
    مورد تشکر
    102 پست
    حضور
    11 ساعت 30 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط عامل نمایش پست
    با توجه به مقدمه مذکور؛ که از جمع اصطلاحات منطقی و فلسفی به دست آمده است باید گفت؛ بین فلاسفه و منطقی ها یک تفاوتی در «ضرورت ذاتی» وجود دارد، به طوری که منطقیین در باب قضایا هر وقت سخن از ضرورت ذاتی به میان می آورند آن را در مقابل ضرورت وصفی و شرطی قرار می دهند(1) ایشان در حقیقت، بیش از دو قسم قضایای ضروریه نیافتند: یك قسم قضایایی كه تنها در نظر گرفتن ذات موضوع برای حكم عقل به ضرورت كافی است و یك قسم قضایایی كه در نظر گرفتن حالت معیّن و شرایط خاص نیز شرط است.

    اما فلاسفه ضرورت ذاتی را در مقابل «ضرورت غیری» (نه ضرورت وصفی) به كار می برند؛ «ضرورت غیری» عبارت است از ضرورتی كه برای شئ به واسطه ی یك علت خارجی حاصل شده است خواه آن ضرورت از نظر منطقی ضرورت ذاتی باشد یا وصفی؛ و «ضرورت ذاتی» عبارت است از ضرورتی كه برای شئ حاصل است و در آن ضرورت هیچ گونه علت خارجی به هیچ نحو دخالت ندارد.(2)

    بنابراین «ضرورت ذاتی فلسفی» عبارت است از اینكه موجودی دارای صفت موجودیت به نحو ضرورت باشد و این ضرورت را مدیون هیچ علت خارجی نباشد و «ضرورت غیری» عبارت است از اینكه موجودی صفت موجودیت را به نحو ضرورت داشته باشد ولی این ضرورت را مدیون علت خارجی باشد. به عبارت دیگر، لازمه ی ضرورت ذاتی فلسفی، ازلی و ابدی بودن است؛ ولی لازمه ی ضرورت ذاتی منطقی، ازلی و ابدی بودن نیست زیرا حكم عقل در ضرورت ذاتی منطقی مشروط به بقای موضوع است.

    همانطور که مشاهده می شود، تفاوت فلاسفه و منطقیون در دو اصطلاح ضرورت ازلی و ذاتی است. به عبارت دیگر منطقیون ضرورت را در حیطه ممکنات به کار برده اند، اما فلاسفه این اصطلاح را به واجب نیز گسترش داده اند. در هر حال باید هر مثالی را با معانی ضرورت که در مقدمه ذکر شد، تطبیق داد تا دچار اشتراک لفظی نشویم.


    پی نوشت ها:
    1. مطهری، مرتضی، (1385)، مجموعه آثار، نهم، تهران، انتشارات صدرا، ج6، ص: 550.
    2. همان، ص551.

    ممنونم از شما
    اما به نظرتون نمیاد ضرورت در منطق و فلسفه یک معنا داره؟ اونی که ضرورت را متنوع کرده، واژه ذاتی هست که دو معنا داره یکی در برابر غیری یکی در برابر وصفی ؟

  6. تشکر


  7. #6

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۹۴
    نوشته
    162
    مورد تشکر
    371 پست
    حضور
    3 روز 14 ساعت 33 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    1



    سلام
    نقل قول نوشته اصلی توسط ایرانمهر نمایش پست
    اما به نظرتون نمیاد ضرورت در منطق و فلسفه یک معنا داره؟ اونی که ضرورت را متنوع کرده، واژه ذاتی هست که دو معنا داره یکی در برابر غیری یکی در برابر وصفی ؟
    ضرورت چه در منطق و چه در فلسفه در مقابل امکان است. اما امکان گاهی ماهوی است و گاهی فقری و این دو معنا سبب شده در فلسفه ضرورت ازلی هم داشته باشیم.
    بنابراین متعلق ضرورت اگر متفاوت شد، معنای آنهم متفاوت می شود؛ اگر به وصف تعلق گرفت یا به ذات و ... معناهای متعددی می گیرد.

    فرق ضرورت منطقی و ضرورت فلسفی

  8. تشکرها 2


  9. #7

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۷
    نوشته
    58
    مورد تشکر
    102 پست
    حضور
    11 ساعت 30 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0



    نقل قول نوشته اصلی توسط عامل نمایش پست
    اما امکان گاهی ماهوی است و گاهی فقری و این دو معنا سبب شده در فلسفه ضرورت ازلی هم داشته باشیم.
    متوجه ضرورت ازلی هستم اما اینکه بعد از طرح امکان ماهوی و فقری مطرح شده، رو نفهمیدم.

  10. تشکر


  11. #8

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۹۴
    نوشته
    162
    مورد تشکر
    371 پست
    حضور
    3 روز 14 ساعت 33 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    1



    سلام
    نقل قول نوشته اصلی توسط ایرانمهر نمایش پست
    متوجه ضرورت ازلی هستم اما اینکه بعد از طرح امکان ماهوی و فقری مطرح شده، رو نفهمیدم.
    ضرورت ازلی بعد از امکان ماهوی و فقری مطرح نشده بلکه اگر ضرورت، نسبت به واقع و نیاز موجود به غیر باشد، ضرورت ازلی خواهد بود و اگر مربوط به ذات شی و ماهیت آن مطرح شود، ضرورت ذاتی خواهد بود.
    به تعبیر شهید مطهری منطقیین ضرورت را از نظر كیفیت حكم عقل مطرح كرده اند نه از نظر واقع و نفس الامر؛ یك قسم قضایایی كه تنها در نظر گرفتن ذات موضوع برای حكم عقل به ضرورت كافی است و یك قسم قضایایی كه در نظر گرفتن حالت معیّن و شرایط خاص نیز شرط است.(مجموعه آثار، ج6، ص550)
    اما از نظر فلاسفه «ضرورت غیری» عبارت است از ضرورتی كه برای شئ به واسطه ی یك علت خارجی حاصل شده است خواه آن ضرورت از نظر منطقی ضرورت ذاتی باشد یا وصفی؛ و «ضرورت ذاتی» عبارت است از ضرورتی كه برای شئ حاصل است و در آن ضرورت هیچ گونه علت خارجی به هیچ نحو دخالت ندارد.(همان، ص551)
    بنابراین ضرورت ازلی با توجه به واقع و خارج است نه ذات و ماهیت شیء و از همین رو این ضرورت مساوق با بساطت و احدیت است.(اسفار اربعه، ج1، ص186)

    فرق ضرورت منطقی و ضرورت فلسفی

  12. #9

    تاریخ عضویت
    جنسیت آبان ۱۳۹۴
    نوشته
    162
    مورد تشکر
    371 پست
    حضور
    3 روز 14 ساعت 33 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    1

    جمع بندي




    پرسش:
    تفاوت ضرورت منطقي و ضرورت فلسفي چيست؟


    پاسخ:
    ضرورت به پنج قسم تقسیم می شود:
    1. ضرورت ازلی: اگر محمول برای ذاتی موضوعی بدون هیچ قید و شرطی ثابت باشد، ضرورت ازلی صدق می کند. این قسم اختصاص به ذات واجب متعال دارد و تنها اوست که چنین ضرورتی داشته و وجود برای ذات مقدسش منوط به هیچ شرطی نیست.
    2. ضرورت ذاتی: اگر ثبوت محمول برای موضوع به شرط وجود آن موضوع باشد، در این صورت، ضرورت ذاتی خواهد بود. مانند: هر انسانی حیوان است بالضرورۀ.
    3. ضرورت وصفی: چنین ضرورتی زمانی صادق است که ثبوت محمول برای موضوع منوط به وجود وصفی باشد. مانند: هر نویسنده ای انگشتان دستش حرکت می کند، بالضرورۀ. در این مثال حرکت انگشتان دست، صرف نظر از نوشتن، برای انسان ضروری نیست، بلکه زمانی که انسان متصف به نوشتن می شود، انگشتان او نیز حرکت می کند.
    4. ضرورت وقتی: این قسم نیز شبیه مورد پیشین است با این تفاوت که ثبوت محمول برای موضوع منوط به وقت خاصی است. مانند: ماه ضرورتا دچار کسوف می شود زمانی که زمین بین ماه و خورشید حائل شود.
    5. ضرورت به شرط محمول: در این فرض نیز تا زمانی که محمول برای موضوع ثبوت دارد، ضرورت نیز وجود دارد.(1)
    با توجه به مقدمه مذکور؛ که از جمع اصطلاحات منطقی و فلسفی به دست آمده است باید گفت؛ بین فلاسفه و منطقی ها یک تفاوتی در «ضرورت ذاتی» وجود دارد، به طوری که منطقیین در باب قضایا هر وقت سخن از ضرورت ذاتی به میان می آورند آن را در مقابل ضرورت وصفی و شرطی قرار می دهند(2) ایشان در حقیقت، بیش از دو قسم قضایای ضروریه نیافتند: یك قسم قضایایی كه تنها در نظر گرفتن ذات موضوع برای حكم عقل به ضرورت كافی است و یك قسم قضایایی كه در نظر گرفتن حالت معیّن و شرایط خاص نیز شرط است.

    اما فلاسفه ضرورت ذاتی را در مقابل «ضرورت غیری» (نه ضرورت وصفی) به كار می برند؛ «ضرورت غیری» عبارت است از ضرورتی كه برای شئ به واسطه ی یك علت خارجی حاصل شده است خواه آن ضرورت از نظر منطقی ضرورت ذاتی باشد یا وصفی؛ و «ضرورت ذاتی» عبارت است از ضرورتی كه برای شئ حاصل است و در آن ضرورت هیچ گونه علت خارجی به هیچ نحو دخالت ندارد.(3)

    بنابراین «ضرورت ذاتی فلسفی» عبارت است از اینكه موجودی دارای صفت موجودیت به نحو ضرورت باشد و این ضرورت را مدیون هیچ علت خارجی نباشد و «ضرورت غیری» عبارت است از اینكه موجودی صفت موجودیت را به نحو ضرورت داشته باشد ولی این ضرورت را مدیون علت خارجی باشد. به عبارت دیگر، لازمه ی ضرورت ذاتی فلسفی، ازلی و ابدی بودن است؛ ولی لازمه ی ضرورت ذاتی منطقی، ازلی و ابدی بودن نیست زیرا حكم عقل در ضرورت ذاتی منطقی مشروط به بقای موضوع است. بنابراین ضرورت ازلی با توجه به واقع و خارج است نه ذات و ماهیت شیء و از همین رو این ضرورت مساوق با بساطت و احدیت است.(4)

    همانطور که مشاهده می شود، تفاوت فلاسفه و منطقیون در دو اصطلاح ضرورت ازلی و ذاتی است. به عبارت دیگر منطقیون ضرورت را در حیطه ممکنات به کار برده اند، اما فلاسفه این اصطلاح را به واجب نیز گسترش داده اند. در هر حال باید هر مثالی را با معانی ضرورت که در مقدمه ذکر شد، تطبیق داد تا دچار اشتراک لفظی نشویم


    پی نوشت ها:


    1. طباطبايي، سيد محمد حسين، (1386)، نهاية الحكمة، تعلیقه: غلامرضا فياضي، چهارم، قم، انتشارات موسسه امام خميني(ره)، ج1، ص184.
    2. مطهری، مرتضی، (1385)، مجموعه آثار، نهم، تهران، انتشارات صدرا، ج6، ص: 550.
    3. همان، ص551.
    4. صدر المتالهین، محمد بن ابراهیم، (1981)، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، سوم، بیروت، دار احیاء التراث، ج1، ص186.

    فرق ضرورت منطقی و ضرورت فلسفی

  13. تشکر


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود