صفحه 2 از 2 نخست 12
جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: از حریم کعبه تا حرم کربلا؛ واکاوی مبانی تاریخی رثای شهریار بر امام حسین(علیه السلام)

  1. #11

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۲
    نوشته
    14,168
    مورد تشکر
    31,467 پست
    حضور
    160 روز 11 ساعت 39 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    121



    17. دست آخر کز همه بیگانه شد / با دم خنجر نگاهی آشنا دارد حسین



    نگاهی آشنا

    امام حسین (ع) در عین خستگی و بی حالی از فرط عطش و زخم های سنگین نیزه ها، شمشیرها و تیرهای

    سهمگین، در اوج قرب الهی و غرق در لذت دیدار معشوق است. او نه تنها از شهادت گریزان نیست که نگاهی

    آشنا و معنادار به خنجر دارد.



    18. شمر گوید گوش کردم تا چه خواهد از خدا / جای نفرین هم به لب دیدم دعا دارد حسین



    آخرین مناجات

    شهریار در این قطعه به آخرین لحظات عمر امام (ع) پرداخته است. این لحظه پرمعناترین لحظه حیات آن بزرگوار

    است.



    ابن طاووس درباره لحظات شهادت حضرت امام حسین (ع) چنین نقل کرده است:



    در آن هنگام، شمر به سپاه خود صیحه زد و گفت: منتظر چیستید و چرا کار حسین را تمام نمی کنید؟ لشکر

    از هر طرف هجوم آوردند. زرعة بن شریک شمشیری بر شانه چپ حسین (ع) زد. آن حضرت نیز شمشیری

    بر او زد و او از پای درآمد. شخص دیگری شمشیر بر دوش حسین (ع) زد که به صورت، روی زمین افتاد و رنج و

    تعب بر او مستولی شد، به حدی که چون می خواست برخیزد، با زحمت برمی خاست و از شدت فشار ضعف،

    بر زمین می افتاد. سنان بن انس نخعی نیزه ای بر گلوی حسین (ع) زد و باز بیرون آورد و در استخوان های

    سینه او فرو برد. سپس تیری به سوی حسین (ع) انداخت، آن تیر بر گلوی او وارد آمد. در اثر آن تیر بر زمین

    افتاد. سپس برخاست و نشست و تیر را از گلوی خود خارج نمود و هر دو دست خویش را زیر خون ها گرفت و

    چون پر شد، بر سر و محاسنش مالید و فرمود: با این حال خدا را ملاقات می کنم که به خون خود خضاب

    گردیده ام و حق مرا غضب کرده اند. (سید ابن طاووس، 1370: 103)



    اما آن چه به عنوان مناجات و راز و نیاز امام در قتلگاه معروف شده از شیخ طوسی نقل شده است که آخرین

    دعاییاست که حضرت در روز شهادتش[1] انشا نموده است:



    اللَّهُمَّ مُتَعَالِی الْمَکانِ عَظِیمَ الْجبَرُوتِ شدِیدَ الْمِحَالِ غَنِی عَنِ الْخَلَائِقِ عَرِیضُ الْکبرِیاءِ قادِرٌ علَی ما

    تشَاءُ قَرِیبُ الرَّحْمَةِ صادِقُ الْوَعدِ سَابِغُ النِّعْمَةِ حَسَنُ الْبَلَاءِ قَرِیبٌ إِذَا دُعِیتَ مُحِیطٌ بِمَا خَلَقْتَ قَابِلُ

    التَّوْبَةِ لِمَنْ تَابَ إِلَیک قَادِرٌ عَلَی ما أَرَدْت وَ مدْرِک مَا طَلَبْتَ وَ شَکورٌ إِذَا شَکرْتَ وَ ذُکورٌ إِذَا ذَکرْتَ أَدْعُوک

    محْتَاجاً وَ أَرْغبُ إِلَیک فقِیراً وَ أَفزَعُ إِلَیک خائِفاً وَ أَبکی إِلَیک مَکرُوباً وَ أَسْتَعِینُ بِک ضَعِیفاً وَ أَتَوَکلُ عَلَیک

    کافِیاً احْکمْ بَینَنَا وَ بَینَ قَوْمِنَا فَإِنَّهُمْ غَرُّونَا وَ خَدَعُونَا وَ خَذَلُونَا وَ غَدَرُوا بِنَا وَ قَتَلُونَا وَ نَحْنُ عِتْرَةُ نَبِیک وَ

    وُلْدُ حَبِیبِک مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الَّذِی اصطَفَیتَهُ بِالرِّسَالَةِ وَ ائْتَمَنْتَهُ عَلَی وَحْیک فَاجْعَلْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا فَرَجاً

    وَ مَخْرَجاً بِرَحْمَتِک یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین
    . (طوسی، 1411: 2، 827 828)



    معارف الاهیه با بالاترین درجه رضا و تسلیم در کلمات حضرت موج می زند. البته در این که ناقل این تعابیر شمر

    باشد، ظاهرا منابع تاریخی آن را تایید نمی کند.



    19. اشک خونین گو بیا بنشین به چشم شهریار / کاندرین گوشه عزایی بی ریا دارد حسین



    عزای بی ریا

    ای اشکی که با خون همراه شده ای بیا به چشم شهریار چرا که او نیز در گوشه ای عزایی بی ریا برپا کرده

    است.



    شهریار این شعر را مثل دیگر اشعارش در عزلت و کنجی خلوت خانه اش سروده است، او خالصانه و بی ریا بر

    حسین مرثیه خوانده است و به برکت این خلوص نامی ماندگار و اثری جاودان از او به یادگار مانده است.



    بدی کردیم، خوبی یادمان رفت

    ز
    دلها لای روبی یادمان رفت

    به ویلای
    شمالی خو گرفتیم

    شهیدان جنوبی یادمان رفت

    شادی روح
    شهدا “صلوات”


  2. #12

    تاریخ عضویت
    جنسیت فروردين ۱۳۹۲
    نوشته
    14,168
    مورد تشکر
    31,467 پست
    حضور
    160 روز 11 ساعت 39 دقیقه
    دریافت
    2
    آپلود
    0
    گالری
    121



    جمع بندی و نتیجه گیری


    واقعه کربلا از لحاظ گوناگونی اهمیت دارد و بسیاری از هنرمندان هنر خود را در تجلی گوشه ای از این واقعه

    نشان داده اند. شهریار که نسبت به اهل بیت (ع) ارادت ویژه ای دارد و با اشعار معروف خود این ارادت را نشان

    داده است، در شعر «کاروان کربلا»، سیر تاریخی حضرت امام حسین را به زیبایی به تصویر کشیده است. شهریار

    با الهام از کتاب های تاریخی مثل ارشاد شیخ مفید و لهوف سید ابن طاووس در نوزده بیت مرثیه ای در کمال

    خلوص و بی ریایی بر امام حسین و اصحاب وفادار حضرت سروده و عناصر اخلاقی زیبایی چون، عبودیت،

    شجاعت، ایثار، وفاداری، عزت و آزادگی را به وضوح نشان داده است. او در همین راستا به پستی، رذالت،

    بی حیایی، سنگدلی، قساوت و بی رحمی دشمنان پرداخته و کربلا را به عنوان تابلویی برای تقابل حق و باطل

    به تصویر کشیده است. سوزناکی و درناکی شعر شهریار این شعر را به یکی از مرثیه های زیبای عاشورایی

    تبدیل کرده است. در عین حال ملاحظات اندکی نیز می توان بر اشعار شهریار داشت که تفصیل آن در متن مقاله

    ذکر شده است.



    منابع



    کتب



    * قرآن کریم.



    1. ابن اثیر، عز الدین أبو الحسن علی بن محمد الجزری، (1409)، اُسد الغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دار الفکر.



    2. ابن شهر آشوب، محمد بن علی، ( 1379 )، مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، قم، علامه.



    3. ابومخنف کوفی، لوط بن یحیی، (1417)، وقعة الطف، تحقیق: محمد هادی یوسفی غروی، قم، جامعه مدرسین.



    4. حاجی نوری، حسین بن محمد تقی، ( 1408 )، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، آل البیت.



    5. ، (1375)، لؤلؤ و مرجان، قم، انتشارات طباطبایی.



    6. حافظ شیرازی، مولانا شمس الدین محمد، (1372)، دیوان غزلیات حافظ، به کوشش دکتر خلیل خطیب رهبر،

    یازدهم، تهران، انتشارات صفی علیشاه.



    7. خمینی، سید روح الله، (1425)، تحریر الوسیلة، ترجمه علی اسلامی، قم، انتشارات جامعه مدرسین.



    8. خوارزمی، موفق بن احمد، (1423)، مقتل الحسین علیه السلام، محقق: محمد سماوی، قم، انوار الهدی.



    9. دینوری، ابو حنیفه احمد بن داود، (1368)، الاخبار الطوال، تحقیق عبد المنعم عامر و جمال الدین شیال، قم،

    منشورات رضی.



    10. سید ابن طاووس، (1370)، اللهوف علی قتلی الطفوف، ترجمه: سید محمد صحفی، قم، انتشارات اهل بیت.



    11. شهریار، سید محمد حسین، (1387)، دیوان شهریار، سی و دوم، تهران، انتشارات زرین.



    12. صدوق، ابن بابویه، (1376)، الامالی، تهران، کتابچی.



    13. طبرسی، فضل بن حسن، (1417)، اعلام الوری بأعلام الهدی، قم، مؤسسة آل البیت.



    14. طبری، أبو جعفر محمد بن جریر، (1387)، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت،

    دارالتراث.



    15. طوسی، محمد بن الحسن، (1411)، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، بیروت، مؤسسة فقه الشیعة.



    16. ، ( 1414)، الأمالی، قم، دار الثقافة.



    17. قاضی طباطبایی، سید محمدعلی، (1383 )، تحقیق دربارۀ اول اربعین حضرت سیدالشهداء، تهران،

    وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.



    18. قمی، شیخ عباس، (1338)، منتهی الآمال، تهران، اسلامیه.



    19. مجلسی، محمد باقر، (1403)، بحار الأنوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.



    20. مسعودی، أبوالحسن علی بن الحسین، (1409)، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق: اسعد داغر، قم،

    دارالهجرة.



    21. مطهری، مرتضی، (بی تا)، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، صدرا.



    22. مفید، محمد بن محمد، (1413)، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم، مؤسسة آل البیت

    علیهم السلام.



    23. واعظ کاشفی، حسین، (1379)، روضة الشهدا، تحقیق: عبدالرحیم عقیقی بخشایشی، قم، نوید اسلام.



    مقالات



    24. ابراهیمی، ابراهیم، (1388)، «نقد و تحلیل رویکردهای حج امام حسین (ع)»، پژوهش های قرآن و حدیث، ش1.



    25. تبریزی، عبدالکریم، (1384)، «شهریار ولایت»، مجله مبلغان، ش70.



    26. مرعشی نجفی، سید محمود، (1377 )، «آیت الله العظمی مرعشی و همای رحمت»، میراث شهاب، ش11.



    پی نوشت
    [1] در متن کتاب مصباح المتهجد چنین آمده است: «آخرُ دُعَاءٍ دَعَا بِهِ (ع) یوْمَ کوثِرَ» (طوسی، 1411: 2، 827).

    علامه مجلسی کلمه «کوثِرَ» را ماضی مجهول دانسته و «صار مغلوباً» معنا کرده است، یعنی روز شهادت حضرت.

    (مجلسی، 1403: 98، 349).




    منبع : پژوهش نامه معارف حسینی (آیت بوستان)» زمستان 1397 - شماره 12 , نعمتی، جواد / ساجدی، اکبر /

    عرفانی راد، میرمحسن





    منبع: پایگاه اطلاع رسانی حوزه







    بدی کردیم، خوبی یادمان رفت

    ز
    دلها لای روبی یادمان رفت

    به ویلای
    شمالی خو گرفتیم

    شهیدان جنوبی یادمان رفت

    شادی روح
    شهدا “صلوات”


صفحه 2 از 2 نخست 12

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود