جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: هجرت امام رضا(ع) ايران را به مدينه دوم تبديل كرد

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت تير ۱۳۸۷
    نوشته
    982
    تشکر:
    1
    حضور
    8 دقیقه
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    هجرت امام رضا(ع) ايران را به مدينه دوم تبديل كرد






    هجرت امام رضا(ع) ايران را به مدينه دوم تبديل كرد

    ۱۹ آبان ماه ۱۳۸۷ ساعت : ۲۰ , ۱۵
    خبرگزاري انتخاب :
    «مديريت فرهنگي» يكي از مباحث متداولي است كه امروزه در مباحث مربوط به حوزه فرهنگ به آن پرداخته مي شود. اين اصطلاح گرچه واژه اي جديد است، اما بي شك مديران در دوره هاي گذشته نيز در عرصه فرهنگ ناگزير ازعمل به آن بوده اند.
    امام رضا(ع) در دوره اي به امامت رسيدند كه شرايط فرهنگي بسيار پيچيده اي برآن حاكم بود و مديريت قدرتمندي را مي طلبيد تا بتواند جامعه را از خطرهاي موجود نجات دهد. حضور امام در اين دوره و اصلاحگري و مديريت ايشان در ابعاد گوناگون باعث شد تا فرهنگ اسلامي از گزند خطرهاي دشمن در امان بماند.
    حجة الاسلام سيد صمصام الدين قوامي، پژوهشگر و نويسنده و كارشناس حوزه مديريت در گفتگو با قدس به بيان شيوه مديريت فرهنگي امام رضا(ع) پرداخته است كه در ادامه مي آيد.
    ***
    * اگر مايل باشيد، براي شروع بحث وضعيت فرهنگي مردم در دوره امام رضا(ع) مورد بررسي قرارگيرد؟
    ** امام هشتم حدود 52 سال در اين دنيا زندگي كردند. بخش اعظمي از زندگي خود را در دوره حيات پدر بزرگوارشان امام كاظم (ع) گذراندند كه دوره بسيار سخت و خطرناكي براي جهان اسلام بود. در آن دوره، حكومت عباسيان علاوه بر فساد در همه حوزه هاي زندگي اعم از فرهنگي، اقتصادي، سياسي و حتي قضاوت، به آن جامه اي از دين مي پوشاندند؛ لذا مفاهيمي چون مردم سالاري ديني در آن دوره جايگاهي نداشت.
    بعد ديگر فساد در دوره حيات امام كاظم(ع)، فساد فكري و ظهور فرقه هاي كلامي در آن ايام بود.اختلافهاي فقهي و كلامي بسيار و به صورت ريشه اي گسترش يافته بود. بنابراين، فضا، فضاي سالمي نبود؛ با اين حال مردم همچنان با امامت ارتباط داشتند و به عبارت ديگر خلفاي غاصب بر تخت حكومت مي نشستند و ائمه بر قلبها حكومت مي كردند. اين وضعيت به شورشهايي چون انقلاب صاحب «فخ» و نارضايتي مردم منجر شد. اين وضعيت برعراق و حجاز بيشتر حاكم بوده است، اما مردم ايران به چند دليل از وضعيت مساعدتري به لحاظ فرهنگي برخوردار بوده اند. به عبارتي، در ايران اديان گوناگون حاكم بود و در عراق و حجاز افكار مختلف. فضاي فرهنگي در ايران بازتر و تكثر اديان و هوش ايرانيان به مراودات فرهنگي بين مردم، كمك شاياني مي كرد. اين شرايط فكري و فرهنگي مردم ايران، زمينه را براي حضور امام رضا(ع) در ايران و بسط و گسترش تفكر متعالي شيعه آماده مي كرد. چون در ايران جو فرهنگي آزاد منشانه اي حاكم بود ، حضور امام در ايران با توجه به نوع برخورد هاي آزاد منشانه امام هشتم(ع) در مباحث علمي و فرهنگي، مورد توجه ايرانيان و حتي رهبران اديان بزرگ آسماني كه نوعا در ايران مي زيستند، قرار گرفت.
    امام رضا (ع) درچنين شرايطي عهده دار امامت مي شوند ومي طلبد كه ايشان بسيار قوي و قدرتمند در عرصه فرهنگ وعلم حضور يابند تا بتوانند از عهده شرايط موجود برآيند. در هر حال، شرايط دوره هارون و گسترش بي پرده فسادهاي گوناگون و دوره مأمون و طرح مباحث علمي و بازگذاشتن فضاي علمي، شرايط پيچيده اي را رقم مي زند كه حضور يك امام از خاندان نبوت را براي كنترل اوضاع مي طلبد.
    * يكي از اتفاقهاي مهم در دوره امامت ثامن الائمه (ع)، هجرت ايشان به ايران است. مأمون گرچه تلاش مي كند با تعيين مسير حركت كاروان امام، ايشان را از مناطق شيعه نشين دور نگه دارد، اما بي شك تردد ايشان در هر شهري، بر مراودات فرهنگي مردم آن شهرها بي تأثير نبوده است...
    ** سؤال بسيار خوبي است. به نظر من، پذيرش ولايتعهدي و قبول زحمت سفر گرچه با اكراه است، يكي از ابعاد مديريت فرهنگي امام است. چون اگر اين سفر مخفيانه و بدون اعلام عمومي حكومت بود و از بعد اطلاع رساني تقويت نمي شد، شايد تعداد محدودي از شيعيان نزديك از حضورامام در شهرها با خبر مي شدند، اما اين سفر و هجرت امام به خراسان در حالي صورت گرفت كه حكومت آن را برنامه ريزي كرده بود و چون قصد بهره برداري سياسي از هجرت و واگذاري ولايتعهدي داشت، در بعد اطلاع رساني آن نيزسرمايه گذاري كرد. كمتر كسي در آن روزگار از سفر بزرگ خاندان رسالت به خراسان خبرنداشت، بنابراين امام رضا(ع) با درايت هرچه تمامتر ازاين سفر براي اهداف سياسي - فرهنگي خويش بهره بردند. مسيري كه براي هجرت امام انتخاب شد، برمبناي آنچه در تاريخ آمده است، استانهاي خوزستان، فارس، مركزي، سمنان، قم و خراسان بوده است. حضور امام در اين شهرها و استانها و سيماي نوراني و بيان عالمانه امام، بسياري از مردم را در مقابل حضرت خاضع مي كرد. به عبارت ديگر، امام از هر شهري كه عبور مي كردند، بناي يك شهر شيعي را، هرچند براي سالها و قرنهاي بعد، پايه ريزي مي كردند؛ به طوري كه بسياري از تحليلگران تاريخي معتقدند اين سفر، ايران را متحول كرد و باعث شد اين سرزمين بعدها به عنوان هسته مركزي جهان تشيع به جهانيان معرفي شود. بنابراين، هجرت امام به ايران هم در تشكيل يك جامعه شيعي قدرتمند با مركزيت ايران مؤثر بود و هم اينكه امام و همراهان ايشان از اين فرصت استفاده كردند وبه مقتضاي زمان ومكان به هدايت مردم پرداختند كه نمونه بارز آن قرائت حديث سلسلة الذهب در نيشابور است.اين حركت باعث شد تا پيرو هجرت ثامن الحجج(ع) به ايران، خواهر و برادر ايشان به بهانه زيارت بارگاه منور امام به ايران سفر كنند و زمينه به وجود آمدن دوبارگاه در شهرهاي استراتژيك شيعي را فراهم سازند و حتي بعدها وجود بارگاه حضرت معصومه(س) زمينه ساز تأسيس حوزه علميه قم شود كه آن نيز در تربيت عالمان بزرگ شيعي تاثير بسزايي داشته است.علاوه براين، فرزندان و نوادگان امام كاظم(ع) نيز به همين بهانه به ايران هجرت كردند و پس از رحلت يا شهادت در شهرهاي مختلف مدفون گشتند و زمينه ساخت حرمهايي كه مبين فرهنگ شيعي است را فراهم آوردند. لذا اين سفر يك سفر استثنايي براي مهندسي فرهنگ شيعي است و ايران را به مدينه دوم تبديل كرد. تمام اين اقدامهاي حضرت، به مديريت توانمند امام در عرصه فرهنگ و سياست برمي گردد.
    * شما به اثرهاي هجرت حضرت رضا(ع) در قرنهاي بعد اشاره كرديد. اجازه بدهيد به فضاي همان ايام برگرديم؛ يعني زمان هجرت حضرت رضا(ع) كه جامعه آن روز به شدت تشنه يك مدير درعرصه فرهنگ است تا به آن آشفتگي فرهنگي و تهاجم بي حد وحصر پاسخ دهد. براين اساس، بفرماييد مديريت فرهنگي امام برچه محورهايي شكل گرفته و فرهنگ عمومي در آن دوره متأثر از چه رفتارهاي مديريتي امام است؟
    ** مديريت فرهنگي،عرصه اي از مديريت است كه در آن قواعد عمومي مديريت اعمال مي شود. فرهنگ داراي سه لايه است؛ لايه بنيادين آن باورهاست، لايه وسطي ارزشها ولايه رويي، رفتارهاست.
    در حقيقت، رفتارها متأثر از ارزشها و ارزشها متاثر از باورهاست. گفته مي شود ويروس باور، خرافه است و ويروس ارزشها، ابتذال و آفت رفتارها بيهودگي است. در حال حاضر هم اين سه لايه مهم فرهنگي دچار آفت شده است. در لايه بنيادين، آفت عرفانهاي كاذب و درارزشها خرافه و در رفتار هم لغو و شب نشينيها و ابتذالهاي اخلاقي، به فرهنگ ما حمله ور شده است.
    در زمان امام رضا(ع) باورها دچار اعوجاج و انحراف بوده و ارزشها هم از اين قاعده مستثنا نبوده است. اين مسايل امام هشتم(ع) را واداشت تا چند كار را در برنامه خود قرار دهند؛ يكي اصلاح فكري و ديني است لذا سعي مي كردند انحرافهاي فكري را با پاسخهاي قاطع در همان عرصه جوابگو باشند. اوج اين امر در مناظره با سران اديان و زنادقه است. ايشان سعي كردند از فرصت ولايتعهدي استفاده كنند و به شبهات بينشي و باورها پاسخگو باشند. در بعد اخلاقي هم به احياي خلق و خوي پيامبر پرداختند و در سيره عملي با برخي رفتارها، مكارم اخلاق نبوي را در عصر خود زنده كردند. همچنين، در بعد نظري كلمات قصار از ايشان به جا مانده كه بسيار حائز اهميت است. سفارش به حفظ بهداشت و حفظ حريم خانواده و... از ديگر حوزه هايي بود كه امام در آن به خدمت رساني و اصلاحگري پرداختند.
    اين شيوه امام در جامعه خشك و تب ديده آن روز مثل باران رحمت بود. به هر حال، اين بارش اخلاقي كه از معدن علم برخاسته بود، هر سه بعد را نشانه رفت و «حيات طيبه» و «مدينه فاضله» را بنا گذاشت. امام دربعد سياسي هم در انزوا نبودند، بلكه همين كه وارد عرصه ولايتعهدي شدند آن هم به گونه اي كه وجهه امامت ضربه نبيند، نشان دهنده همين مساله است. اين اصلاحات سه بعدي كه امام اعمال فرمودند، فرهنگ يك جامعه را شكل مي دهد كه امام در دو بعد نظري و عملي با بارشهاي اخلاقي و معنوي به ثمر رساندند. اين بود كه از ايشان به «عالم آل محمد» ياد مي شود.
    * شيوه هاي برون رفت امام از بحرانهاي فرهنگي در دوره ما چه كاربردي دارد؟
    ** فرهنگ جامعه ما چيزي بيش از همان سه لايه ندارد و اصلاحات در هر سه حوزه در اين عصر هم لازم است، با اين تفاوت كه در اين عصر حواشي و لوازم كار تغيير كرده است كه متناسب با همان بايد به اصلاحگري پرداخته شود. خرافه ها و عرفانهاي كاذب را بايد از زندگي مردم دور كرد، اگر ما روشنگري نكنيم، دشمن به راحتي نسل جواني را كه خواهان نو گرايي است، از دامان اسلام به دامان انحرافهاي فكري و اخلاقي مي كشاند. بنابراين، بايد چه در بينش و باور و چه در ارزش و چه در اخلاق، با شيوه هاي نوين نسل جوان را با دين آشنا كرد. به گمان من، در كنار همه شيوه هاي نوين، روش گفتمان و گفتگو كه امام رضا(ع) از آن بهره جستند، در اين عصر پاسخگوي معضلات فرهنگي جامعه است.


    * مروت

    007

  2. تشکرها 2


  3.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود