جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید   

موضوع: بلوغ

  1. #1

    تاریخ عضویت
    جنسیت مهر ۱۳۸۷
    نوشته
    54
    مورد تشکر
    0 پست
    حضور
    نامشخص
    دریافت
    0
    آپلود
    0
    گالری
    0

    خجالت بلوغ




    آسيب شناسي دوره بلوغ
    بلوغ در لغت معني رسيدگي و پختگي است و مشخصه دوراني از زندگي محسوب مي شود كه فرد از دنياي كودكي فاصله مي گيرد و در مسير تكامل جسمي و روحي قدم برمي دارد. اهميت اين دوره كوتاه، اما سرنوشت ساز در زندگي فردي و اجتماعي انسان به قدري است كه تحقيق و بررسي درباره آن به گواهي تاريخ مكتوب به اعصار گذشته حيات بشر بازمي گردد. متفكراني نظير ارسطو در اين باره به تفصيل سخن گفته اند و طي دوره هاي بعدي اطلاعاتي در حوزه هاي مختلف به آن افزوده شد تا اين كه استانلي هال در دهه پاياني قرن 19 پديده بلوغ را وارد حيطه روان شناسي كرد و پدر روان شناسي بلوغ نام گرفت.
    در دنياي امروز ، بهداشت بلوغ و مناسبات اجتماعي و رفتاري آن به يكي از شاخصه هاي مهم براي سنجش ميزانرشديافتگي جوامع تبديل شده و كنوانسيون هاي بين المللي و قوانين عالي براي آن به تصويب رسيده است. در اين باره كنفرانس بين المللي جمعيت و توسعه كه سال 1994 در قاهره برپا شد، براي مسائل بلوغ نقطه عطفي محسوب مي شود؛ چرا كه آن را به صورت جدي بخشي مستقل از بهداشت جامعه محسوب كرد و بر اهميت آن تاكيد ورزيد. اتفاقي كه در بسياري از كشورهاي در حال توسعه نظير ايران نيفتاده است و بايد پذيرفت مسائل و مناسبات بلوغ در جامعه ما در بسياري از حوزه ها تا رسيدن به جايگاه آرماني فاصله اي طولاني و پرفراز و نشيب را در پيش دارد.
    در اين نوشتار به مهم ترين مسائل بلوغ، آسيب شناسي اين دوره از زندگي و برخي مناسبات و تلقي هاي نادرست درباره آن پرداخته ايم.
    ناآگاهي مهم ترين ضعف بهداشت بلوغ در جامعه ماست كه به تنهايي عمق فاجعه را مشخص مي كند. اين ناآگاهي نه تنها نوجوانان بلكه در بسياري حوزه ها بزرگسالان جامعه را هم در برمي گيرد و از اين طريق به منشا ناشناخته براي توليد آسيب هاي دامنه دار اجتماعي تبديل مي شود. فرهنگ عرفي ما در يك نگاه كلي بلوغ را با احتياط شديد و به صورت خاموش برگزار مي كند و متاسفانه در برخي شوون قومي آن را پديده اي مزموم يا خجالت آور مي شناسند. دامنه ناآگاهي درباره بلوغ براي پسران گسترده تر است و از اين رو بزه جنسي و رفتاري در ميان مردان جامعه ما فراواني بيشتري دارد و دنباله آسيب هاي دوره بلوغ كه به صورت عقده هاي مزمن رواني، تلقيات نادرست و تمايل به فرهنگ منحط جنسي آشكار مي شود تا سنين پيش از ازدواج و حتي چندين سال پس از آن ادامه مي يابد و بحران مي آفريند. تحقيقات تطبيقي نشان مي دهد حداقل 20 درصد نوجوانان جامعه از تغييرات جسمي و روحي بلوغ به نگراني جدي دچار مي شوند.
    دكتر مجيد ابهري، متخصص علوم رفتاري و آسيب شناس اجتماعي در اين باره توضيح مي دهد: گروهي از نوجوانان كه از سوي والدين، مربيان و كاركردهاي اجتماعي با اين نوع تغييرات آشنا نشده اند، از آنها دچار ترس، اندوه و حتي افسردگي مي گردند و از خود مي پرسند اين چه اتفاقي است كه براي من مي افتد، آيا طبيعي است؟ آيا براي همه اتفاق مي افتد؟ مبادا برايم مشكلي ايجاد كند. در حقيقت نوجوان به دليل ناآگاهي دوره بلوغ را با ترس و اضطراب طي مي كند و بتدريج قدرت تطبيق با شرايط متغير آن را از دست مي دهد. اينجاست كه آسيب هاي رفتاري در كمين وي قرار مي گيرد و تباهي هاي زندگيش را رقم مي زند. بايد والدين با زباني ساده و بدون پيچيدگي شرايط بلوغ را براي نوجوان تشريح كنند و به او اطلاعاتي متناسب با سن و پيشرفت مراحل بلوغ ارائه كنند. نوجوان تازه بالغ بايد پيش از شروع تغييرات عمده جسمي به آنها آگاه باشد و بداند ديگر كودكي خردسال يا نوجواني سر به هوا نيست و براي خود آقا يا خانمي شده كه جامعه و اطرافيانش انتظارهايي متناسب از وي دارند. از آنجا كه بسياري از والدين به دليل موانع فرهنگي يا براساس شرمي نابه جا از ارائه توضيحات كامل و جامع در اين باره خودداري مي كنند، آموزش هاي اجتماعي درباره بلوغ اهميتي دو چندان مي يابند. برگزاري جشن تكليف در مدارس در حوزه آموزش هاي بلوغ اقدامي فرخنده، اما ناكافي است. به نظر مي رسد خلااصلي در اين باره طرح نشدن نكات آموزشي، بهداشتي و پزشكي بلوغ در كتاب هاي درسي است. در چنين شرايطي تلاش رسانه هاي صوتي، تصويري و مكتوب و اجراي برنامه هاي آموزشي از سوي نهادهاي فرهنگي و حمايتي مي توانند تا اندازه اي راهگشا باشد و شرايط را براي ارائه آموزش هاي رسمي، كامل و متناسب درباره بلوغ مهيا كند.
    كمبود آگاهي درباره بلوغ در زمينه هاي رفتاري و رواني نيز مطرح است و بيشتر در رفتار بزرگسالان در تقابل با نوجوانان نمايان مي شود. پايش اين نا آگاهي دردسرساز از برخي جبهه گيري هاي احتمالي و گاه غيرواقعي در جامعه، ناشي مي شود. اين جبهه گيري بيشتر از آن كه واقعي و ملموس باشد، ناظر بر نوعي خودسانسوري است.
    گويا مسوولان آموزشي و فرهنگي جامعه از طرح صورت مساله هم پرهيز مي كنند و جدا ابا دارند و گمان مي كنند آموزش درباره مسائل جسمي و رواني بلوغ نزد افكار عمومي به ترويج فساد و فحشا تعبير شود؛ تفكري كه هميشه چوب آن را خورده ايم و عبرت نمي گيريم. براستي چرا بايد بخشي از آموزش هاي حياتي براي جامعه به دليل ترس از شبهات و قضاوت هاي نادرست و احتمالامتلك پراني به نيازمندان آن ارايه نشود و آيا پيشگيري از آسيب هاي اين حوزه با فرهنگ جامعه، متناسب تر نيست؟ پاسخ اين پرسش ها ساده است و در اين موضوع خلاصه مي شود كه بلد نيستيم چگونه به ارائه آموزش هاي بلوغ بپردازيم كه حساسيت نينگيزد، مخالف شوون ديني و فرهنگي ما نباشد و به كار آيد و از آسيب ها جلوگيري كند.
    آموزش بهداشت بلوغ در مدارس، بويژه در مقطع راهنمايي كه مصادف با سنين بلوغ است با مشكلات و كمبودهاي جدي دست و پنجه نرم مي كند. آموزش ها چه به صورت مستقيم و چه به صورت غير مستقيم ارائه شود؛ همواره با حاشيه امنيت همراه است و در عمل بخش بزرگي از محصلان نوجوان را به دليل شرايط جامعه و ناپسند دانستن صحبت دراين باره در محيط هاي بيروني و خانواده ها از دستيابي به اطلاعات كامل و جامع و متناسب محروم مي كند.
    اگر قبول داشته باشيم كه وظايف نظام آموزشي و پرورشي تنها در آموزش رياضي و علوم و هندسه و توليد انواع و اقسام نخبه و دانش آموز ممتاز! خلاصه نمي شود و پرورشي هم در كار است كه ابعاد جسمي، شخصيتي، رواني، رفتاري و اجتماعي محصلان را در برمي گيرد، به ضعف هاي جدي اين نظام در حوزه مسائل اجتماعي نوجوانان و محصلان پي مي بريم. به هر ترتيب نوجوان بايد در دوران بلوغ روش هاي حفظ سلامتش را بشناسد و بداند چه چيزي بهداشت جسم و روانش را به خطر مي اندازد تا بتواند با تهديدات بيروني مقابله كند و از نوجواني اش در مسير تكامل لذت ببرد. در اين دوره تغييرات جسمي و رواني نوجوان سريع است. احساسات، تفكر، رابطه هاي اجتماعي و منطق وي رشد مي كند و از اين گذرگاه به شناخت خويش و محيط پيرامون اقدام مي كند. اين تغييرات ذاتا مقدس هستند و هدايت و كنترل آنها از طريق شناخت مقتضيات دوره بلوغ وي را از گمراهي و گناه و آسيب نجات مي دهد.
    نيازهاي اساسي
    استقلال يكي از مسائل بلوغ و به طور كلي دوره نوجواني است. مرزهاي اين استقلال در حوزه هاي رفتاري، عاطفي و مالي بايد كاملامشخص باشد و آزادي هاي متناسبي براي نوجوانان ايجاد كند. او مي خواهد از قيد و بندهاي كودكي رها شود و احساس ها و موقعيت هاي جديد را شخصا تجربه كند؛ چرا كه توانايي هاي جديدش كه از بلوغ فكري، عاطفي و جسمي ناشي مي شود وي را به اين كار تشويق مي كند. جلوگيري از اين آزادي هاي ذاتي كه نوجوان معناي آن را دريافته و بوضوح احساس مي كند نتيجه منفي بر جاي خواهد گذاشت؛ روان شناسان توصيه مي كنند آزادي ها متناسب با سن نوجواني به وي اعطا شود به گونه اي كه نه به مهارگسيختگي بينجامد و نه احساس كند زير سلطه است و ديگران برايش تصميم گيري مي كنند. دكتر ابهري در اين باره معتقد است: نظارت و كنترل بر آزادي ها يك ضرورت است؛ اما بايد به صورت غير مستقيم و حتي الامكان نامحسوس باشد. سختگيري والدين و انضباط خشك و كنترل كسالت آور و سختي هاي دوران بلوغ را دوچندان مي كند. تجربه و پژوهش ثابت مي كند كنترل غيرمستقيم و دوستانه كه نوعي همراهي و حمايت را براي نوجوان ايجاد مي كند و بيان نكات نامفهوم براي وي بويژه درباره رابطه با جنس مخالف، احساسات جنسي و كنجكاوي هاي ويژه اين مقطع گذار از مرحله بلوغ را براي نوجوان تسهيل مي كند و تكامل شخصيتي وي را رقم مي زند. پرخاشگري و عصبانيت در دوره بلوغ غالبا نتيجه ضعف والدين و اطرافيان در نوع كنترل و مخدوش شدن رابطه هاست. به طور كلي مي توان گفت دوره بلوغ نيازهايي براي نوجوان ايجاد مي كند كه بايد به آنها پاسخ داد. استقلال و آزادي هاي مشروع و متناسب تنها يكي از اين نيازهاست و والدين بايد درباره تغذيه، پوشاك، استحمام، نظافت فردي، ورزش، گردش و روابط خانوادگي و دوستانه وي نيز توجه كافي داشته باشند. رفع نشدن يك يا چند نياز خاص يا ارضا و اقناع نشدن نوجوان از آنها پايه اي براي پرخاشگري، عصيان، مهار گسيختگي و عقده هاي رواني يا به صورت معكوس انزوا و افسردگي وي مي شود.
    شوون رفتاري جديد
    بلوغ به تناسب سن نيازها و رفتارهاي جديد براي نوجوان مي آفريند كه بخشي از آنها به اختصار به اين شرح است:
    تمايل به عضويت در گروه هاي دوستي: گروه دوستي همسالان امكاناتي براي مشاوره، يادگيري مهارت هاي جمعي، كسب آگاهي، تمرين استقلال، در ميان گذاشتن مشكلات و احساسات بلوغ، كنترل رفتار و روابط عاطفي گسترده تر در اختيار نوجوان قرار مي دهد. گروه هاي دوستي به بهبود روابط عاطفي و اجتماعي و سازگاري وي كمك مي كند و نوجوان را در معرض تعامل انساني و دلخواه قرار مي دهد. افراد در سن بلوغ دوستاني را ترجيح مي دهند كه هوش، شكل ظاهري، استعدادهاي ويژه و توانايي جلب جنس مخالف را داشته و انعطاف پذير و مهربان و مشتاق باشند. يك دوست چه الگو باشد و چه نياز به كمكي داشته باشد يا حتي حس همذات پنداري ايجاد كند، براي نوجوان محترم است. نوجوان در دوره بلوغ نسبت به گروه دوستانش تعصب دارد و بدون قضاوت آنها را افرادي شايسته و لايق مي پندارد.
    تحرك: نوجوان سرشار از انرژي است. بخشي از اين انرژي كه از سوخت و ساز ويژه بدن وي ناشي مي شود در راه انگيزش جنسي صرف مي شود و بخش ديگر به صورت مبارزه طلبي، پرخاشگري، حادثه جويي، سركشي، عصيان و حرافي تجلي مي يابد. در اين باره ورزش بهترين روش تخليه انرژي محسوب مي شود كه سلامت جسم و روح وي را به ارمغان مي آورد.
    نداشتن تعادل رفتاري: تغييرات پر دامنه و سريع بلوغ موجب مي شود نوجوان تقدم و تاخر كارهايش را از دست بدهد. او نمي تواند براي روزمرگي اش اولويت خاصي را برگزيند و از اين رو ممكن است در امور درسي اش به افت و بي انگيزگي دچار شود. يا براي مثال، تعادلي منطقي ميان ساعات بازي و خوابش برقرار كند. ممكن است انرژي زيادي براي يكي از فعاليت هاي روزمره صرف كند و از كارهاي ديگر باز ماند. كمك و مشاوره والدين در اين باره ضروري است.
    بدبيني و شك: ارزش قائل شدن بيش از اندازه و مطلق براي هنجارهاي اخلاقي و احتمالانيافتن آنها در رفتار و كردار والدين و اطرافيان احساسات نوجوان را برمي انگيزد و او را به شك و ترديد دچار مي كند. اين ترديد و بدبيني پس از آن ممكن است به رذايل اخلاقي نظير استعمال دخانيات و مواد مخدر، مصرف مشروبات الكلي، رفتارهاي پر خطر جنسي يا حتي اعتياد به مصرف قرص هاي آرامبخش منجر شود. هدايت نوجوان، بازآفريني ارزش ها و كمك به وي براي دروني كردن آنها در اين باره شيوه اي كارآمد است.
    توجه بيش از اندازه به اندام و ظاهر: توجه به ظاهر در دوران بلوغ تا حدي طبيعي است و اجتناب ناپذير به نظر مي رسد، اما فراموش نكنيم افراط در آن كه از بيكاري نوجوان و احتمالاايجاد انگيزه هاي كاذب از سوي ديگران ناشي مي شود، ممكن است به بيماري هاي روحي و رواني، توهم و تلقيات نادرست درباره اندام و ظاهر منجر شود.
    عقايد نادرست و رفتارهاي نامناسب: تازه بالغان بيشتر در ميان جمع رفتار مناسبي ندارند يا سخنان نسنجيده به زبان مي آورند. حتي ممكن است بيش از اندازه منزوي و گوشه گير باشند و به افكار و عقايدي در تاييد آن دست يابند.
    صحبت و مشاوره با نوجوانان و شركت دادن آنها در مناسبات و اجتماعات فاميلي مي تواند از طريق تقويت مهارت هاي ارتباطي تاثيري مثبت بر عقايد و رفتار آنان ايجاد كند.
    نداشتن انگيزه و ترسيم نكردن آينده اي روشن: طبق تحقيقات انجام شده ميان ياس از آينده در دوران نوجواني و تكامل شخصيت با بزهكاري اجتماعي رابطه اي معنادار وجود دارد. معضلات اجتماعي اصلي ترين متهم اين ياس شخصيتي است و از آنجا كه حل اين معضلات وسيع به راحتي امكان پذير نيست تنها روش موجود براي جلوگيري از افسردگي و بدبيني به آينده در نوجوان، جانبداري از او در برابر مشكلات فراگير جامعه و همزمان انگيزش منطقي وي براي غلبه بر آنهاست. بايد به نوجوان كمك كرد تا دنيا را به اندازه نياز بشناسد، خويشتن را دوست بدارد و جايگاهي منطقي و عقلاني براي خويش در جامعه پيرامون تصوير كند.
    الگوسازي
    بخشي از رفتارهاي نوجوانان در سن بلوغ از شرايط دنياي معاصر نشات مي گيرد. گسترش ارتباطات و اطلاعات، مدرنيته، مصرف گرايي، مدگرايي و ماشينيسم عواملي هستند كه نوجوان در سن بلوغ از آنها الهام مي گيرد و در رفتارهايش بروز مي دهد. نوجوانان امروزي لباس ساده نمي پوشند، اتاق و وسايل شخصي مي خواهند، به فناوري هاي جديد دلبسته اند و آزادي و استقلال شخصي و خصوصي طلب مي كنند.
    آنها فرمانبردار مطلق والدين نيستند و حتي ممكن است در بسياري از مسائل روان شناسي، رفتاري و اجتماعي صلاحيت والدين براي دخالت، مشاوره يا اظهارنظر را قبول نداشته باشند. به هر حال، شرايط گذران مراحل بلوغ بسيار متفاوت و خاص شده است و مانند گذشته از مسيرهاي هموار و معين نمي گذرد. نوجوان در ميان اين گسترش، پيچيدگي و هجوم اطلاعاتي بيش از هر چيز به دنبال يك الگو مي گردد. الگوها در حقيقت به نوجوان كمك مي كنند تا حس قهرمان پرستي، مطلق گرايي و آرمان جويي خود را به تصوير بكشند و مصداقي بيروني برايش پيدا كنند.
    نقل ازروزنامه جام جم > شماره 2417 11/8/87 >نویسنده امين رحيمي



  2.  

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
^

ورود

ورود