قرآن‏شناسان در يک تقسيم‏بندي کلّي سوره‏هاي قرآن را به چهار گروه عمده تقسيم نموده و بر آن نام خاصي نهاده‏اند.


1. السَّبع الطُّوَل: (طُوَل جمع طُولي‏ مؤنث اَطْول، مثل کُبَر جمع کُبري‏) هفت سوره بزرگ قرآن که اکثر گفته‏اند عبارتند از: بقره، آل عمران، نساء، مائده، انعام، اعراف، امّا در مورد هفتمين سوره اختلاف است که به نقل از سعيد بن جبير سوره يونس است، و بعضي ديگر سوره کهف گفته‏اند.


2. المئون: اين سوره‏ها از <طُوَل» کوتاه‏تر بوده، و آياتشان متجاوز از صد آيه است که عبارتند از: التوبه، النحل، هود، يوسف، الکهف، الاسراء، الانبياء، طه، المؤمنون، الشعراء و الصّافات.


3. المثاني: سوره‏هايي که آياتشان از صد کمتر است که تقريباً بيست سوره‏اند. دليل آن که اين سوره‏ها را مثاني گفته‏اند، قرار گرفتن اين سوره‏ها پس از <مئون» است. <ثَنْي» به معناي ميل و عطف است. وجوه ديگري نيز براي معناي مثاني ذکر کرده‏اند.


4. المفصّل: سوره‏هاي کوتاه را مفصل ناميده‏اند. چون کوتاهند و با <بسمله» از هم فصل و جدا مي‏شوند. و يا آن که فواصل آيات در اين سوره‏ها به نسبت زيادتر است. در اين که آخرين سوره از مفصّل <ناس» است، اختلافي نيست. اما در مورد اولين سوره مفصّل، اختلاف فراواني است. سيوطي دوازده قول را نقل کرده که از ميان آنها التمهيد سوره <الرحمن» را انتخاب نموده است؛ در حالي که مناهل العرفان و موجز علوم‏القرآن، اولين سوره مفصّل را <حجرات» ذکر کرده‏اند.


در حديثي از رسول خدا(ص) نقل شده است که فرمود:


اُعْطيتُ مکانَ التوراةِ، السبعَ الطُوَل، و اُعطيت مکانَ الزَبورِ، المئين و اُعطيتُ مکانَ الإنجيلِ، المثاني و فُضِّلْتُ بِالمفصّل؛ به جاي تورات، هفت سوره بلند قرآن و به جاي زبور، سوره‏هاي مئون و به‏جاي انجيل، سوره‏هاي مثاني به من داده شد و با وجود سوره‏هاي مفصّل بر ديگران برتري يافتم.

نوع ديگري دسته‏بندي براي سوره‏هاي قرآن ذکر نموده‏اند؛ نظير سوره‏هاي ممتحنات، مسبّحات، حواميم (آنها که با <حم» آغاز مي‏شوند) و سوره‏هاي عزائم (سوره‏هايي که سجده واجب دارند: سجده، فصّلت، نجم و علق).

نوشته اصلی توسط مدافع

سلام و تشکر از تقسیماتی که معرفی نمودید.

آیا باز سور قرآنی به صورتهای دیگری هم تقسیم بندی شده اند؟



.

به صورت مکی و مدنی هم تقسیم بندی شده اند

نوشته اصلی توسط مدافع

سلام مجدد. باز هم تقسیم بندی دیگری هم هست؟

:rose:

نوع دیگرى دسته‏بندى براى سوره‏هاى قرآن:

نظیر سوره‏هاى ممتحنات، مسبّحات، حوامیم (آنها که با <حم» آغاز مى‏شوند) و سوره‏هاى عزائم (سوره‏هایى که سجده واجب دارند: سجده، فصّلت، نجم و علق).

نوشته اصلی توسط مدافع

سلام مجدد. باز هم تقسیم بندی دیگری هم هست؟:rose:

علیکم السلام

1) حوامیم : شامل هفت سوره « حم، المؤمن، زخرف، سجده، حمعسق، احقاف، جاثیه و دخان » می‌باشد.
وجه تسمیه : چون این سوره‌ها با «حا» و «میم» شروع می‌شوند به این نامخوانده می‌شوند.

2 ) ممتحنات : شامل سوره‌های « فتح، حشر، سجده، طلاق، نون‌ و القلم، حجرات، ملک، تغابن، منافقون، جمعه، صف، جن، نوح، مجادله، ممتحنه و تحریم » می‌باشد.

وجه تسمیه چون در این سوره‌ها سوره ممتحنه قرار دارد و باهم مناسباتیدارند به ممتحنات موسوم گشتند.

3 ) مُسبّحات : سوره‌های « اسراء، حدید، حشر، صف، جمعه، تغابن و اعلی »

وجه تسمیه : چون این سوره‌ها با کلمه‌ای از ماده « سبح » شروع می‌شوند به مسبحات موسومند.

4 ) حامدات : سوره‌های« فاتحةالکتاب، انعام، کهف، سباء و فاطر »

وجه تسمیه : این سوره‌ها با کلمه‌ای از ماده « حمد » شروع می‌شوند. به همین دلیل حامدات نام گرفته‌اند.

5 ) عِتاق : سوره‌های « اصحاب ، کهف، مریم وطه و انبیاء »

وجه تسمیه : عتاق جمع عتیق است و یکی از معانی آن کهنه و قدیم است و گویا ازاین جهت که این سوره‌ها در آغاز امر نزول یافته به عتاق موسوم گشتند.

6 ) عَزائم : سوره‌های « سجده و فصلت و نجم و علق »

وجه تسمیه : عزائم به معنای فرایض و واجبات است و چون در این سوره‌ها سجده‌های فریضه و واجب آمده است به عزائم نامبردار شد.

7 ) چهار قُل : سوره‌های « کافرون، اخلاص، فلق و ناس »

وجه تسمیه : این سوره‌ها با کلمه « قل » آغاز می‌شوند.

8 ) طواسین : سوره‌های « شعرا، نمل و قصص »

وجه تسمیه : به علت شروع شدن سوره با «طس» به این نام معروفند.

9 ) زهروان : سوره‌های «بقره و آل عمران »

وجه تسمیه : زهرا به معنی درخشان است و چون این دو سوره از لحاظ احتواء بر اسماء و احکام الهی، درخشان است، از آن جهت به زهروان نامبردار شدند.

10 ) قرینتین : سوره‌های « انفال و برائت »

وجه تسمیه : گویند چون عثمان هنگام جمع‌آوری و کتابت قرآن ،این دو سوره راکنار هم قرار داد و علاوه بر آن میان آن دو با « بسمله » فاصله‌ای ایجاد نشده است و محتوای آیات این دو سوره به هم نزدیک است از آن جهت به «قرینتین» موسوم گردید.

11 ) معوذتین : سوره‌های « فلق و ناس »

وجه تسمیه : این سوره‌ها با « قل اعوذ » آغاز شده‌اند، به همین جهت معوذتین نامیده می‌شوند.

منابع :
تاریخ قرآن _ دکتر حجتی / مجمع البیان _ ج 1 /الاتقان _ سیوطی /آشنایی با علوم قرآن _ دکتر رادمنش

رسول خدا صلی‌الله‌ علیه ‌و آله‌و سلم فرمود:
خداوند به جایتورات « سبع طوال » و به جای زبور « مئین » و به جای انجیل «مثانی » را به من مرحمت فرمود و با « مُفصّل » امتیاز و برتری یافتم.