با سلام

چه کسي براي سور هاي قرآن نام تعيين کرده است ؟ اگر اين کار توسط پيامبر صلوات الله عليه و آله صورت گرفته است ، چرا بعضي از سور هها دونام و يا حتي بيشتر دارند ؟ اين نام هاي بعدي را چه کسي انتخاب کرده و چرا ؟
همينطور مي بينيم بعضي از ايات نام خاص دارند مثلا ميگن آيه ولايت - ايه حجاب ........ چه کسي به اين آيات اين نام ها را داده است ؟

با تشکر


کارشناس بحث : پاسخگوي معارف قرآن

با سلام و عرض ادب خدمت شما
دوست عزیز در اين باره که نام سوره ها رو چه کسی نام گذاری کرده است اختلاف نظر وجود دارد.
چرا كه بعضي بر اين عقيده اند كه نام گذاري سوره هاي قرآن بر حسب مناسباتي است كه در خود سوره ها وجودداشته است.
عده اي ديگر نيز معتقدند كه نام گذاري سوره هاي قرآن توقيفي بوده و طبق دستور پيامبر(ص)داراي نام و عنوان يا نام ها و عناويني بوده است كه ازطريق وحي معين ومشخص گرديد و پس از وفات پيامبر(ص)و در طي گذشت زمان , هر سوره و حتي بسياري از آيات به خاطر خصوصيات ومزايا ويااشتمال آن ها بر مسائل و موضوعات خاصي , داراي عناوين واسامي ديگر گرديدند كه از جانب علما به آن سوره ها و آيات دادن شد; مثلاً در فقه و اصول اسلامي بسياري از آيات داراي اسامي وعنوان هاي خاصي شدند كه به عنوان نمونه از آيات زير نام برد:
الف ) آيه نفي سبيل : (نساء آيه 141)
ب ) آيه سوال : (نحل آيه 43)
ج ) آيه كتمان :(بقره آيه 159)
امثال اين آيات زياد وجود دارد. به هر حال در طول تاريخ اسلام , بسياري از سوره ها و آيات - قرآن آن چنان كه در علوم نقلي اسلامي به چشم خورند - داراي عناوين و ألقاب خاصي شدند.

برخي از مفسران در رابطه با نام گذاري سوره هاي قرآني ، معيارهاي زير را ارائه داده اند :
1 ـ نام سوره گاهي با عنواني که در آن سوره واقع شده يا با موضوعي که در آن سوره از آن بحث شده ، انتخاب مي شود . براي مثال : نام گذاري سوره «نساء » به اعتبار بيان احکام زنان ، سوره «مائده » به لحاظ سخن رفتن از مائده آسماني ، سوره ي «انعام » به جهت سخن از چهارپايان ، سوره «نحل » به علت تکيه بر زنبور عسل و سوره «نمل » به جهت به ميان آمدن نام مورچگان در آن است .در قرآن هاي قديمي ، ابتداي سوره مي نويسند :سوره تذکر فيها البقره ؛ سوره اي که در آن گاو ذکر مي گردد و سوره يذکر فيها آل عمران ؛ سوره اي که در آن از آل عمران سخن به ميان مي آيد .
2 ـ گاهي جمله اي از اول سوره را معرف و نام آن سوره قرار مي دهند ، چنان که گفته مي شود :سوره «اقرا باسم ربک » ، «انا انزلناه » ، « لم يکن » و نظاير آنها .
3 ـ گاهي با وصفي که سوره دارد ، به معرفي آن مي پردازند . براي مثال سوره حمد به مناسبت اينکه در اول قرآن آمده « فاتحه الکتاب » و به مناسبت هفت آيه بودنش «سبع المثاني » ناميده مي شود و ياسوره « قل هو الله » به لحاظ اينکه مشتمل بر توحيد خالص است «سوره ي اخلاص » ناميده مي شود .

4 ـ گاهي تسميه سوره به لحاظ نوع و حروف مقطعه موجود در آن است مانند : سوره ي ق ، ص ، حم ، عسق و ..
حاصل سخن اينکه اين عمل به صورت طبيعي ، شکل گرفته و نمي توان گفت به دستور رسول اکرم (ص) بوده است . به همين دليل بسياري از سوره ها ، بيش از يک اسم دارند ؛ مانند بقره، آل عمران ، نحل ، توبه ، غاشيه و ... ( ر . ک :الف . قرآن در اسلام ، ص 218 ؛ البرهان في علوم القرآن ، ج 1 ، ص 339. )

اما بر اساس نظريه ديگر ـ که نام گذاري را توفيقي مي داند ـ هر سوره اي در قرآن کريم ، همزمان با حيات رسول اکرم (ص) داراي نام و عنوان و يا نام ها و عناويني است که از طريق وحي معين و مشخص شده بود .
در نظريه ي سومي ، علاوه برمعين بودن اسامي سوره ها در زمان حيات پيامبر (ص)پس از وفات آن حضرت نيز هر سوره اي داراي عناوين و اسامي ديگري از جانب علما گرديد . حتي بسياري از آيات نيز به جهت خصوصيات و مزايا يا به جهت مشتمل شدن شان بر موضوع خاصي داراي عناوين گرديدند . (ر .ک :پژوهشي در تاريخ قرآن کريم ، ص 98)

پرسش:
چه کسي براي سور هاي قرآن نام تعيين کرده است ؟ اگر اين کار توسط پيامبر صلوات الله عليه و آله صورت گرفته است ، چرا بعضي از سور هها دونام و يا حتي بيشتر دارند ؟ اين نام هاي بعدي را چه کسي انتخاب کرده و چرا ؟
همينطور مي بينيم بعضي از ايات نام خاص دارند مثلا ميگن آيه ولايت - ايه حجاب ........ چه کسي به اين آيات اين نام ها را داده است ؟

پاسخ:

برخي از مفسران در رابطه با نام گذاري سوره هاي قرآني ، معيارهاي زير را ارائه داده اند :
1 ـ نام سوره گاهي با عنواني که در آن سوره واقع شده يا با موضوعي که در آن سوره از آن بحث شده ، انتخاب مي شود . براي مثال : نام گذاري سوره «نساء » به اعتبار بيان احکام زنان ، سوره «مائده » به لحاظ سخن رفتن از مائده آسماني ، سوره ي «انعام » به جهت سخن از چهارپايان ، سوره «نحل » به علت تکيه بر زنبور عسل و سوره «نمل » به جهت به ميان آمدن نام مورچگان در آن است .در قرآن هاي قديمي ، ابتداي سوره مي نويسند :سوره تذکر فيها البقره ؛ سوره اي که در آن گاو ذکر مي گردد و سوره يذکر فيها آل عمران ؛ سوره اي که در آن از آل عمران سخن به ميان مي آيد .
2 ـ گاهي جمله اي از اول سوره را معرف و نام آن سوره قرار مي دهند ، چنان که گفته مي شود :سوره «اقرا باسم ربک » ، «انا انزلناه » ، « لم يکن » و نظاير آنها .
3 ـ گاهي با وصفي که سوره دارد ، به معرفي آن مي پردازند . براي مثال سوره حمد به مناسبت اينکه در اول قرآن آمده « فاتحه الکتاب » و به مناسبت هفت آيه بودنش «سبع المثاني » ناميده مي شود و ياسوره « قل هو الله » به لحاظ اينکه مشتمل بر توحيد خالص است «سوره ي اخلاص » ناميده مي شود .

4 ـ گاهي تسميه سوره به لحاظ نوع و حروف مقطعه موجود در آن است مانند : سوره ي ق ، ص ، حم ، عسق و ..
حاصل سخن اينکه اين عمل به صورت طبيعي ، شکل گرفته و نمي توان گفت به دستور رسول اکرم (ص) بوده است . به همين دليل بسياري از سوره ها ، بيش از يک اسم دارند ؛ مانند بقره، آل عمران ، نحل ، توبه ، غاشيه و ... ( ر . ک :الف . قرآن در اسلام ، ص 218 ؛ البرهان في علوم القرآن ، ج 1 ، ص 339. )

اما بر اساس نظريه ديگر ـ که نام گذاري را توفيقي مي داند ـ هر سوره اي در قرآن کريم ، همزمان با حيات رسول اکرم (ص) داراي نام و عنوان و يا نام ها و عناويني است که از طريق وحي معين و مشخص شده بود .
در نظريه ي سومي ، علاوه برمعين بودن اسامي سوره ها در زمان حيات پيامبر (ص)پس از وفات آن حضرت نيز هر سوره اي داراي عناوين و اسامي ديگري از جانب علما گرديد . حتي بسياري از آيات نيز به جهت خصوصيات و مزايا يا به جهت مشتمل شدن شان بر موضوع خاصي داراي عناوين گرديدند . (ر .ک :پژوهشي در تاريخ قرآن کريم ، ص 98)
.

با سلام وآرزوی قبولی طاعات

ممنون از سوال مفیدی که پرسیده شد

و تشکر از جواب کامل و زیباتون

نوشته اصلی توسط قاری گمنام

با سلام وآرزوی قبولی طاعات

ممنون از سوال مفیدی که پرسیده شد

و تشکر از جواب کامل و زیباتون

   

واقعاً جواب زیبا و سوال خوبی بود

عبادات قبول
ممنون هم از سوال هم از جواب