سلام
عبارت " انا لله و انا الیه راجعون" در چند آیه قرآن آمده؟ و معنی این عبارت بطور کلی و یا در موارد خاص چیست؟چه منظور خاصی در این عبارت و آیه های مربوط به آن نهفته است؟
با تشکر فراوان


کارشناس بحث : پاسخگوی قرآنی 4

نوشته اصلی توسط سحرناز

عبارت " انا لله و انا الیه راجعون" در چند آیه قرآن آمده؟

با سلام و عرض ادب
این عبارت تنها در سوره بقره آيه 156 وجود دارد.
الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُواْ إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّـا إِلَيْهِ رَاجِعون.
ترجمه مشکینی:
همان كسانى كه چون مصيبتى بر آنها وارد شود گويند: همانا ما از آن خداييم (ملك حقيقى اوييم به ملاك آنكه خلق و حفظ و تدبير امور و اعدام ما به دست اوست) و همانا به سوى او باز خواهيم گشت.

و چیزی مشابه این عبارت نیز در سوره بقره آیه 46 وجود دارد.
الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلاَقُو رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ.
ترجمه مشکینی:
آنان كه می دانند (بالاخره) ديداركننده پروردگار خويش خواهند بود و حتما به سوى او بازمی ‏گردند.

نوشته اصلی توسط سحرناز

و معنی این عبارت بطور کلی و یا در موارد خاص چیست؟چه منظور خاصی در این عبارت و آیه های مربوط به آن نهفته است؟

این عبارت از آیه در واقع توجه توجهی است به اين واقعيت كه همه از او هستيم اين درس را به ما می ‏دهد كه از زوال نعمت ها هرگز ناراحت نشويم، چرا كه همه اين مواهب بلكه خود ما تعلق به او داريم، يك روز می ‏بخشد و روز ديگر مصلحت می ‏بيند و از ما باز می ‏گيرد و هر دو صلاح ما است.
و توجه به اين واقعيت كه ما همه به سوى او باز می ‏گرديم به ما اعلام می ‏كند كه اينجا سراى جاويدان نيست زوال نعمتها و كمبود مواهب و يا كثرت وفور آنها همه زودگذر است، و همه اينها وسيله‏ اى است براى پيمودن مراحل تكامل، توجه به اين دو اصل اساسى اثر عميقى در ايجاد روح استقامت و صبر دارد.
بديهى است منظور از گفتن جمله إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ تنها ذكر زبانى آن نيست، بلكه توجه به حقيقت و روح آن است كه يك دنيا توحيد و ايمان در عمق آن نهفته است.(1)
قالُوا إِنَّا لِلَّهِ ...- مفاد اين جمله اقرار ببندگى خداوند است يعنى ما بندگان خدا هستيم.
وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ ...- مفاد اين جمله اقرار ببعث روز قيامت است يعنى بازگشت ما بسوى حكم پروردگار است لذا حضرت امير مؤمنان عليه السلام فرمود: انَّ قولنا إِنَّا لِلَّهِ اقرارا على انفسنا بالملك وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ اقرارا على انفسنا بالهلك يعنى اينكه می گوييم «إِنَّا لِلَّهِ» اين، اقرار و اعتراف است از طرف ما به اينكه ما مملوك خدا ميباشيم وَ «إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» اعتراف بمردن است».
و علّت اينكه كلمه «استرجاع» يعنى «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» تسليت و تغريت در مقام مصيبت محسوب ميشود اين است كه دلالت دارد به اينكه مصيبتى كه رخ داده است اگر از روى عدالت است خداوند آن را جبران خواهد كرد و اگر از روى ظلم است خداوند از آنكه اين مصيبت را وارد كرده است انتقام خواهد كشيد تقدير كلام اين است كه ما مملوك خدا بوده در برابر فرمان او تسليم و بتدبير وى راضى انتقام مي باشيم و بسوى او بازگشت ميكنيم يعنى سرانجام بنقطه‏ اى كه او منحصراً با كمال عدالت حكم خواهد كرد برمي گرديم و در حديث وارد شده است: «كسى كه هنگام مصيبت «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» بگويد خداوند مصيبت او را جبران می ‏كند و عاقبت وى را نيكو مي گرداند و بر آن مصيبت، عوض شايسته‏ اى كه موجب خشنودى انسان گردد قرار مي دهد».(2)
گفتن «إِنَّا لِلَّهِ» و ياد خدا به هنگام ناگواری‏ها، آثار فراوان دارد:
الف: انسان را از كلام كفر آميز و شكايت باز می ‏دارد.
ب: موجب تسليت و دلدارى و تلقين به انسان است.
ج: مانع وسوسه‏ هاى شيطانى است.
د: اظهار عقايد حقّ است.
ه: براى ديگران درس و الگو شدن است.(3)

منابع:
1. تفسير نمونه، ج‏1، ص: 526.
2. ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‏2، ص: 129.
3. تفسير نور، ج‏1، ص: 242.